

D4029

། །།ཁ་ཆེའི་པཎྜི་ཏ་མ་ཧཱ་ཛ་ན་དང་། ལོ་ཙཱ་བ་བློ་ལྡན་ཤེས་རབ་ཀྱིས་བསྒྱུར་བའོ།། །།[#་]@##། །རྒྱ་གར་སྐད་དུ། མ་ཧཱ་ཡཱ་ན་སཱུ་ཏྲ་ཨ་ལཾ་ཀ་ར་ཊཱི་ཀ་།བོད་སྐད་དུ། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མདོ སྡེའི་རྒྱན་གྱི་རྒྱ་ཆེར་བཤད་པ།སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐམས་ཅད་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །དཀོན་མཆོག་གསུམ་པོ་ཡོན་ཏན་གཏེར་གྱུར་པ། །ཤཱཀྱ་ཐུབ་པའི་སྲས་ཀྱི་ཐུ་བོ་དང་། །རྒྱལ་བའི་སྲས་གཞན་དེ་དང་དེ་དག་དང་། །ཐོགས་མེད་ཞལ་ སྔ་ནས་དང་དེའི་གཅུང་དང་།།བླ་མ་གང་ལས་བདག་གིས་སྐྱེ་བོ་ལ། །གསལ་ཞིང་སྣང་བྱེད་བསྟན་བཅོས་འདི་ཐོས་ཏེ། །ཀུན་ལ་བདག་རྟག་མགོ་བོས་ར་གཏུགས་ནས། །ཞེ་ས་དང་བཅས་ཡང་དག་གུས་ཕྱག་འཚལ། །དོན་བསམ་ རྣམས་ལ་བློ་རྟུལ་བསྟན་བཅོས་འདི།།ཚིག་དོན་ཟབ་པར་རྣམ་བསམས་བཤད་སྦྱར་དག་།བྱ་བའི་བསམས་པའང་བདག་ལ་འགའ་ཡང་མེད། །དེ་ལྟས་རང་ལ་ཕན་ཕྱིར་ཅུང་ཟད་བྱ། །ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་སྡེའི་རྒྱན་གྱི་ལུས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རིགས་ ལ་གནས་པ་དག་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་ལ་སློབ་པོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་གང་ཡིན་ཞེ་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་ནི་མདོར་བསྡུ་ན། རྣམ་པ་གསུམ་པོ་དེ་གང་ལ་སློབ་ པ་དང་།ཇི་ལྟར་སློབ་པ་དང་། གང་དག་སློབ་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ཐམས་ཅད་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་ནས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དག་གང་ལ་སློབ་ཅེ་ན། གནས་བདུན་ལ་སློབ་བོ། །གནས་བདུན་པོ་ གང་དག་ཡིན་ཞེ་ན།རང་གི་དོན་དང་། གཞན་གྱི་དོན་དང་། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་དོན་དང་། མཐུ་དང་། བདག་ཉིད་ཀྱི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་དང་། སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་དང་། གནས་བདུན་པ་ནི་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་ པའི་བྱང་ཆུབ་བོ།།རང་གཞན་དོན་དང་དེ་ཉིད་དོན། །མཐུ་དང་རང་གི་སངས་རྒྱས་ཀྱི། །ཆོས་དང་སེམས་ཅན་ཡོངས་སྨིན་དང་། །བདུན་པ་བྱང་ཆུབ་མཆོག་ཡིན་ནོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་གང་ལ་བསླབ་པར་བྱ་བ་དེ་ནི་བསྟན་ཟིན་ཏོ། །ཇི་ལྟར་བསླབ་ པར་བྱ་བ་དེ་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ།འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བསླབ་པ་རྣམས་ལ་སློབ་པར་འདོད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་དང་པོ་ཁོ་ནར་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ལ་མོས་པ་མང་བར་བྱ་བ་དང་། ཆོས་ཚོལ་བ་དང་། ཆོས་སྟོན་པ་དང་། ཆོས་དང་མཐུན་ པའི་ཆོས་སྒྲུབ་པ་དང་།ཡང་དག་པའི་གདམས་ངག་རྗེས་སུ་སྟོན་པ་ལ་གནས་པ་དང་། ལུས་དང་། ངག་དང་། ཡིད་ཀྱི་ལས་ཐབས་ཀྱིས་ཟིན་པར་བྱ་སྟེ། རིམ་པ་འདིས་གང་དག་སློབ་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དེ་ཁོ་ན་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་སློབ་པའི་ བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱའོ།།སྡོམ་ནི། མོས་པ་མང་བ་ཉིད་དང་ནི། །ཆོས་ཚོལ་བ་དང་སྟོན་པ་དང་། །དེ་བཞིན་སྒྲུབ་དང་ཡང་དག་པའི། །གདམས་ངག་རྗེས་སུ་སྟོན་པ་དང་། ། ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་ལས། །ཐབས་ཀྱིས་ཟིན་པ་ཐ་མ་ཡིན། །གང་དག་སློབ་པ་ཡིན་ཞེས་བཤད་པ་གང་དག་ཅིག་སློབ་ཅེ་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དག་སློབ་བོ། །དེ་ལྟར་སློབ་ན་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འགྱུར་བའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མཚན་ཉིད་ཇི་ལྟ་བུ་དག་ཅིག་ཡིན་ཞེ་ན།དེ་དག་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་བཅུར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། རིགས་ལ་གནས་པ་དང་། ཞུགས་པ་དང་། བསམ་པ་མ་དག་པ་དང་། བསམ་པ་དག་པ་དང་། བསམ་པ་ཡོངས་སུ་མ་སྨིན་པ་དང་། བསམ་པ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་དང་། མ་ངེས་པར་རྟོགས་པ་དང་། སྐྱེ་བ་གཅིག་གིས་ཐོགས་པ་དང་། སྲེད་པ་ཐ་མ་པའོ། །ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འདི་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མིང་བྱེ་བྲག་མེད་པར་ནི་དེ་ལྟ་བུའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་འདི དག་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།འདི་ལྟ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེ། །བློ་དང་ལྡན་པ་གསལ་བའི་མཆོག་།ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ནོ། །འདིའི་ལུས་ནི་དེ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་ཕྱོགས་ཡིན་ནོ། །ཕྱོགས་དེས་གཞན་ཡང་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་ བྱའོ།

迦湿弥罗班智达摩诃嘉那和译师智慧贤所译。

梵语：摩诃衍那苏怛罗阿楞迦罗帝迦。藏语：大乘经庄严广释。
顶礼一切佛菩萨。
三宝功德如宝藏，释迦能仁最胜子，以及其他佛子众，无著尊前及其弟，从师处我为众生，闻此明显论典已，我常以头顶礼敬，恭敬礼拜于一切。
于思义者我钝根，此论文义甚深邃，我亦无有造论心，是故为己略造之。
大乘经庄严论体即是安住菩萨种性者，发起无上正等正觉心已，修学菩萨行。
何为菩萨行？菩萨行略说有三：所学、如何学、谁在学。此等总摄为一，称为菩萨行。
复次，菩萨学何？学七处。何为七处？自利、他利、真实义、威力、自身佛法圆满、众生圆满，第七为无上正等正觉。
自他利益及实义，威力及自佛法性，众生圆满及第七，无上菩提最殊胜。
已说菩萨所应学，今当说如何修学。此中欲学菩萨学处之菩萨，首先应多修大乘法信解、求法、说法、如法修行、随顺正教、身语意业以方便摄持，依此次第即可了知谁在学习。
如是修学之菩萨当证无上正等正觉。
总摄：多修信解及，求法并说法，如是修行及，随顺正教授，身语意诸业，方便摄最后。
所说谁在学者，是谁在学？是诸菩萨在学。如是修学，将现证无上正等正觉之菩萨其相云何？
彼等略说当知有十：住种性、趣入、意乐未净、意乐清净、意乐未成熟、意乐已成熟、未决定解、一生所系、最后有。
复次，应知此等一切菩萨无差别名即是此等相应分，即：菩萨摩诃萨、具慧明胜等。此为其体，此是纲要。由此纲要当了知其他。

།དེ་ལ་བསྡུས་ཏེ་བཤད་པ་ནི། ཚིགས་སུ་བཅད་པ་དང་པོ་གསུམ་གྱིས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོད་པ་དང་། ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་བསྟན་ཏེ། ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཡོད་པའི་བཤད་པ་ནི། ཅི་ཞེས་བསྟན་པས་སྟོན་ཏོ། །ཇི་ལྟ་བ་ཞེ་ན། བྱེད་པ་པོ་དང་། ལས་དང་། བྱེད་པ་ དང་།དེའི་ཕྱིར་དང་། རྒྱུའི་དོན་དང་། ཡན་ལག་གི་དོན་དང་། ཆེད་ཀྱི་དོན་ཏེ། རྣམ་པར་དབྱེ་བ་བདུན་པོ་འདི་དག་དང་། དོན་ཤེས་དོན་སྟོན་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བཟུང་སྟེ། དེ་ཡི་འགྲོ་བ་སེམས་ཅན་ལ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དང་། གོ་རིམས་བཞིན་ནོ། ། ཇི་སྙེད་ཡོད་པའི་བཤད་པ་ནི། གྲངས་བསྟན་པས་རྣམ་པ་ཇི་སྙེད་ཡོད་པའོ། །དེ་ཡང་རྣམ་པ་དུ་ཞིག་ཅེ་ན། རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། འབྱོར་པའི་དོན་ཚུལ་བླ་ན་མེད་གྱུར་པ། །ལྔའི་བདག་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་འདི་ནས་བཟུང་སྟེ། གསེར་ལས་བརྡུངས་བྱས་པ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུ་དཔེ་ལྔས་བསྟན པའི་བར་ཡིན་ནོ།།གཟུགས་བརྙན་གྱི་དཔེས་ནི་དོན་འདི་ཁོ་ན་རྒྱན་ཉིད་དུ་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ལྟར་ན་བསྡུས་ཏེ་བཤད་པ། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་ཡིན་ལ། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་ཕྱིར་རྒྱས་པ་ཡང་ཡིན་ ནོ།།དེ་ལ་གྲོང་ཁྱེར་ལ་སོགས་པའི་ངག་ནི་ཡན་ལག་བརྒྱད་དང་ལྡན་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། གྲོང་ཁྱེར་པ་དང་། སྙན་ཅིང་འཇེབས་པ་དང་། རྣམ་པར་གསལ་བ་དང་། རྣམ་པར་རིག་པར་བྱེད་པ་དང་། མཉན་པར་འོས་པ་དང་། བརྟེན་པ་མེད་པ་དང་། མི་མཐུན་པ་མེད་པ་དང་། གཏུགས་པ་མེད་པའོ། །དེ་ལ་གྲོང་ཁྱེར་པ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་དབང་དུ་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྙན་ཅིང་འཇེབས་པ་ནི་གདངས་སྙན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་གསལ་བ་ནི་ངེས་པའི་ཚིག་དང་། ཡི་གེ་བཟང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། རྣམ་པར་རིག་པར་བྱེད་པ་ནི་གོ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མཉན་པར་འོས་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དོན་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྟེན་པ་མེད་པ་ནི་རབ་ཏུ་དང་བ་ལྷག་པའི་རྟེན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མི་མཐུན་པ་མེད་པ་ནི་མངོན་པར་འདོད་པ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཏུགས་པ་མེད པ་ནི་རྒྱ་ཆེན་པོ་ལ་མཁས་པའི་ཕྱིར་རོ།།རྣམ་པ་བརྒྱད་དང་ལྡན་པའི་ངག་འདི་ནི་མདོར་བསྡུན་ཡོན་ཏན་གསུམ་དང་ལྡན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དབང་དུ་བྱ་བའི་སྒོ་ནས་ནི་རྣམ་པ་དང་པོ་གཅིག་གིས་སོ། །ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་སྒོ་ནས་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་སོ། །སྦྱོར་བའི་སྒོ་ ནས་ནི་རྣམ་པ་ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱིས་སོ།།ཚིག་དྲི་མ་མེད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིག་དང་ཡི་གེ་རིགས་པ་དང་འབྲེལ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིག་དང་ཡི་གེ་རིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་འགྲུས་སྐྱོང་གི་ཡན་ལག་གི་ཚོགས་ཞེས་བྱ་བའི་བར་ཡིན་ཏེ། ཚིག་དང་ཡི་གེ་རིགས་པ་དང་། འབྲེལ་པ་དང་། མཐུན་པ་དང་། རུང་བ་དང་། འབྱོར་པ་དང་། འཕྲོད་པ་དང་། འཚམ་པ་དང་། འགྲུས་སྐྱོང་གི་ཡན་ལག་གི་ཚོགས་སོ། །དེ་ལ་རིགས་པ་ནི་མིང་དང་། ཚིག་དང་། ཡི་གེའི་ཚོགས་རྣམས་གོ་རིམས་སུ་ལེགས་པར་བཀོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་རིགས་པ་རྣམ་པ་བཞི ལ་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་རིགས་པ་ཡིན་ནོ།།འབྲེལ་པ་ནི་སྒྲུབ་པ་དང་འབྱོར་པའོ། །མཐུན་པ་ནི་རྣམ་པར་བཤད་པ་དང་འབྱོར་པའོ། །རུང་བ་ནི་ཚིག་དང་ཡི་གེ་གསལ་བའོ། །འབྱོར་པ་ནི་སྙིང་ལ་འབབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །འཕྲོད་པ་ནི་འཁོར་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུའོ། །འཚམ་ པ་ནི་ཆོས་དང་མཐུན་པ་དང་།དོན་དང་ལྡན་པ་དང་། དུས་དང་འཚམ་པ་ཡིན་ནོ། །འགྲུས་སྐྱོང་གི་ཡན་ལག་གི་ཚོགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འགྲུས་སྐྱོང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཁས་པར་བྱེད་པ་དང་། རྟག་ཏུ་བྱེད་པ་སྟེ། དེའི་ཡན་ལག་ནི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ལ་སོགས་ པ་ཡིན་ནོ།།གསེར་ལས་བརྡུངས་བྱས་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདིས་ནི་དཔེ་ལྔས་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་དེ་དོན་རྣམ་པ་ལྔའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་། བྱེ་བྲག་ཏུ་ཤེས་པར་བྱ་བ་དང་། བསམ་པར་བྱ་བ་དང་། བསམ་གྱིས་མི་ ཁྱབ་པ་དང་།ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་རྟོགས་པའི་དོན་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པར་བྱ་བ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ།

对此简要解说：前三个偈颂如实地显示了存在和数量的存在，如实存在的解说是以'什么'来显示。何为如实？即作者、业、作用、因此、因义、支分义、目的义这七种分别，以及从'了知义理显示义理'到'彼之众生'为止，都是按照次第。
关于数量存在的解说，是以数字显示有多少种类。那么有几种呢？有五种，从'圆满义理无上妙，五种自性'开始，直到以金器等五个比喻显示为止。
以影像的比喻显示此义即为庄严。如是简要解说，因具足一切种类的义理故为无颠倒，因圆满一切种类故为广大。
其中应知城市等语具有八支：城市语、悦耳动听、明了、令人理解、堪能听闻、无所依、无违逆、无穷尽。其中城市语是就涅槃城而言。悦耳动听是因音调优美。明了是因词句和文字优美。令人理解是因能使人领会。堪能听闻是因具有法义。无所依是因为是殊胜信心的所依。无违逆是因说所欲说。无穷尽是因通达广大。
具足八种特征的此语应知略摄具有三种功德：从自在的角度是第一种，从本质的角度是两种，从运用的角度是其余诸种。
'无垢语'即是从'文字语言合理'到'精进支分聚'，即文字语言合理、相应、相顺、适宜、圆满、契合、相称、精进支分聚。其中合理是因名词、语句、文字组合次第优美。又因依于四种道理故为合理。
相应是成就和圆满。相顺是解说和圆满。适宜是词句文字明晰。圆满是因入心。契合是随众如宜。相称是与法相应、具义、契合时宜。关于精进支分聚，精进即是善巧和恒常，其支分是正见等。
'如金所铸'这个偈颂以五个比喻显示大乘法的五种含义：所成就、所分别了知、所思维、不可思议、现证圆满义理各自证知，以及菩提分法的自性。

།འདི་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་དངོས་པོ་ལྔ་པོ་དང་། ངོ་བོ་ཉིད་གསུམ་དང་། གང་ཟག་རྣམ་པར་གཞག་པ་སྟེ། རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་ འགྲེལ་ཏོ།།དེ་ལ་དངོས་པོ་ལྔ་གང་ཞེ་ན། མིང་དང་། རྒྱུ་མཚན་དང་། རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། །དེ་ལ་མིང་ནི་བརྡར་ཐ་སྙད་གདགས་པ་མངོན་པར་བརྗོད་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡང་འཇིག་རྟེན་ནི་ ཆོས་འདི་དག་ཇི་ལྟར་མིང་གིས་མངོན་པར་བརྗོད་པ་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ཡོད་དོ་ཞེས་མིང་གི་སྒོ་ནས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་མངོན་པར་ཞེན་ཏོ།།མིང་གིས་མངོན་པར་བརྗོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མེད་དེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཇི་སྐད་ དུ།མིང་ནི་གང་དང་གང་དག་གིས། །ཆོས་ནི་གང་དང་གང་བརྗོད་པ། །དེ་ནི་དེ་ལ་ཡོད་མིན་དེ། །འདི་ནི་ཆོས་རྣམས་ཆོས་ཉིད་ཡིན། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །མིང་གི་སྒོ་ནས་ཆོས་རྣམས་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་མངོན་པར་ཞེན་པ་དེ་དག་ལ་མིང་གིས་མངོན་པར་བརྗོད་ པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཤེས་པར་བྱ་དཀའ་བའི་ཕྱིར་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།དེ་དང་ཆོས་མཐུན་པར་གསེར་ལས་བརྡུངས་བྱས་པ་དང་འདྲ་སྟེ། དཔེར་ན་བསྲེག་པ་དང་། ཆུས་གདབ་པ་དང་། བརྡུང་བ་ལ་སོགས་པ་འབད་པ་ཆེན་པོས་ གསེར་ལས་སུ་རུང་པར་བྱས་པ་རྒྱན་ལ་སོགས་པར་བརྡུངས་ན་རྣམ་པར་མཛེས་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་འདི་ཡང་མིང་གིས་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་མངོན་པར་ཞེན་པ་རྣམས་ལ་མིང་གིས་མངོན་པར་བརྗོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དོ་ཞེས་རང་གི་ཕྱོགས་སྒྲུབ་པ་དང་།གཞན་གྱི་ཕྱོགས་ སུན་དབྱུང་བ་ལ་སོགས་པས་བསྒྲུབས་ན་གསར་ལས་བརྡུངས་སུ་བྱས་པ་བཞིན་དགའ་བའི་མཆོག་སྐྱེད་པས་སྒྲུབ་པ་ཞེས་བཤད་དོ།།རྒྱུ་མཚན་ནི་གང་ལ་རྟེན་ནས་མི་འཇུག་པ་སྟེ། མངོན་པར་བརྗོད་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་མིང་དེ་ཉིད་ཀྱི་རྟེན་གྱི་དངོས་པོ་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ གཟུང་བའི་ཆ་ཡིན་ནོ།།དངོས་པོ་དེ་ཡང་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་སྣང་བ་ཙམ་གྱི་རང་རིག་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་བྱེ་བྲག་ཏུ་ཤེས་པར་བྱ་བ་འབའ་ཞིག་ཏུ་ཟད་དོ། །རང་རིག་པ་དེ་ལ་ནི་འཇིག་རྟེན་མཚར་ཅིག་ལོག་པར་རྟོགས་པ་མེད་པས་བྱེ་བྲག་ཏུ་ཤེས་པར་བྱ་བ་འབའ་ཞིག་ཏུ་ ཟད་དོ།།དེ་དང་ཆོས་མཐུན་པར་དཔེ་པདྨ་སྟེ། དཔེར་ན་འབད་པ་མེད་པར་ཉི་མའི་འོད་ཟེར་གྱིས་ཁ་བྱེ་བའི་པདྨ་དགའ་བའི་མཆོག་བསྐྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་དངོས་པོ་འབད་པ་མེད་པར་ཤེས་པར་བྱས་པ་ཡང་དགའ་བའི་མཆོག་སྐྱེད་པས་བྱེ་བྲག་ཏུ་ཤེས་ པར་བྱ་བ་ཞེས་བཤད་དོ།།རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་དངོས་པོ་ཙམ་དེ་ཉིད་སེམས་དང་སེམས་པས་བྱུང་བ་འཛིན་པའི་ཆར་རབ་ཏུ་སྐྱེ་བ་ཡིན་ཏེ། ཚུལ་བཞིན་ཏུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དམ་པའི་ཆོས་ཉན་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་བདག་གིས་བསམ་པར་བྱ་བ་ ཡིན་ནོ།།ཇི་སྐད་དུ་ཆོས་མངོན་པ་ཀུན་ལས་བཏུས་པ་ལས་ཆོས་ལ་རབ་ཏུ་བརྩོན་པ་ཆོས་རྣམས་དཔྱོད་པར་བྱེད་པ་ན། རིགས་པ་དུ་ཞིག་གིས་དཔྱོད་པར་བྱེད་ཅེ་ན། ལྟོས་པའི་རིགས་པ་དང་། བྱ་བ་བྱེད་པའི་རིགས་པ་དང་། འཐད་པ་སྒྲུབ་པའི་རིགས་པ་དང་། ཆོས་ཉིད་ཀྱི་རིགས་པ་སྟེ། རིགས་པ་བཞིས་སོ། །རིགས་པ་འདི་བཞིས་ཚུལ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་བརྟགས་ན་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བ་དང་། མཐུན་པར་ཡང་འགྱུར་རོ་ཞེས་བཤད་པ་ལྟ་བུའོ། །དེ་དང་ཆོས་མཐུན་པར་དཔེ་གཡོས་ལེགས པའི་ཁ་ཟས་ཏེ།དཔེར་ན་གཡོས་ལེགས་པའི་ཁ་ཟས་ཁ་དོག་དང་རོ་ལ་སོགས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བཀྲེས་པས་ཉེན་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཟོས་ན་དགའ་བའི་མཆོག་བསྐྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་བདུད་རྩི་དང་འདྲ་བ་འདི་ཡང་དམ་པའི་ཆོས་ཉན་པས་ བཀྲེས་པ་ཚུལ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྣམས་ཀྱིས་དཔྱད་ན་དགའ་བའི་མཆོག་སྐྱེད་པས་བསམ་པར་བྱ་བ་ཞེས་བཤད་དོ།།དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཡིན་ཏེ། བསམ་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པའི་ཕྱིར་དང་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པར་བྱ་ བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

这是以大乘五事、三自性、补特伽罗建立这三方面来解释。其中五事是什么呢？即名、因相、分别、真如、无分别智。
其中名是假立言说表述的自性，世间对此等法如何以名来表述，就如是执著一切法为自性。所表述的名是不存在的，如世尊所说：'以何等名称，诠说何等法，于彼皆非有，此是诸法性。'
对于从名的角度执著诸法为自性的人们来说，由名所表述的一切皆无自性，这是难以理解的，所以需要证成。与此相应的比喻是锻金，譬如通过烧、浸、锤等巨大努力使金子调柔，制成装饰等物时显得庄严。同样，此大乘对于执著名为自性的人们来说，名所表述的一切皆无自性，通过建立自宗、破除他宗等来证成时，如同锻金般能生起最胜欢喜，故称为证成。
因相是所依止而不转的，即表述自性的名的所依事物，是依他起自性的所取分。此事物仅是缘起显现的自证，这只是应当别别了知而已。对于自证，世间并无颠倒认识，所以只是应当别别了知而已。
与此相应的比喻是莲花，譬如无需努力而由阳光照射开放的莲花能生起最胜欢喜。同样，无需努力而了知缘起事物也能生起最胜欢喜，故称为应当别别了知。
分别是缘起事物仅此而已，以心心所生起能取分，是如理分别，应当思维从听闻正法因而生起的。如《阿毗达磨集论》中说：'精进于法而观察诸法时，以几种道理观察？以四种道理：观待道理、作用道理、证成道理、法尔道理。以此四种道理如理观察时，能与断除烦恼、清净相应。'
与此相应的比喻是美味饮食，譬如色香味俱全的美味饮食被饥饿者食用时能生起最胜欢喜。同样，此如甘露般的大乘法，由听闻正法而饥渴的如理分别者观察时能生起最胜欢喜，故称为应当思维。
真如是不可思议的，因为超越思维境界，且是自内证知的缘故。

།ཇི་སྐད་དུ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་བསྡུས་པ་ལས། ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ནི་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་མཚན་ཉིད་དོ་ཞེས་བཤད་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། དེ་བཞིན་ཉིད་རྣམ་པར་དག་པ་དེ་འཇིག་རྟེན་ན་དཔེ་མེད་པ་དང་། རྟོག་གེའི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པས་སོ་སོ་རང་གིས་ རིག་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་དང་ཆོས་མཐུན་པར་དཔེ་ཕྲིན་ཡིག་སྟེ། དཔེར་ན་ཕྲིན་ཡིག་ལེགས་པར་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱི་ལག་ཏུ་སོན་ན་དོན་ལོག་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྤངས་པའི་སྒོ་ནས་མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་སྐྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ། དེ་བཞིན་ཉིད་སོ་སོ་ རང་གིས་རིག་པར་བྱ་བ་རྟོག་གེའི་སྤྱོད་ཡུལ་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པ་ཡང་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་ས་དང་པོ་ཐོབ་པའི་དུས་ནས་བཟུང་སྟེ།དགའ་བ་ཟག་པ་མེད་པ་དཔེ་མེད་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དེ། བྱིས་པ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མ་ རྟོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་བསམ་པའི་ཡུལ་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པའི་ཕྱིར་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཞེས་པ་བཤད་དོ།།རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ངོ་བོ་ནི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་རྟོགས་པའི་དོན་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པར་བྱ་བ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ནོ།།ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་འདྲ་བ་ལས། དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པར་བཤད་ལ། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་སོགས་པ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་རྣམས་ ནི་མ་ཡིན་ཞེ་ན།དེ་ནི་དེ་ལྟར་བདེན་མོད་ཀྱི། དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་ནམ་ཡང་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མ་རྟོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་རང་གིས་རིག་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་དག་སྟེ། ཟག་པ་མེད་པ་དེ་དག་ དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རྟོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པར་བྱ་བ་ཡིན་མོད་ཀྱི།དེ་ཡང་ཐོས་པ་དང་བསམ་པའི་གནས་སྐབས་ན་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མ་རྟོགས་ཀྱང་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་རྒྱུ་མཐུན་པ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་དམ་པའི་ཆོས་མཉམ་པས་ཚུལ་བཞིན་རབ་ཏུ་སྦྱོར་བ་རྣམས་ཀྱིས་སོ་སོ་རང་ གིས་རིག་པར་བྱ་བ་དང་མཐུན་པར་འགྱུར་རོ།།ཇི་སྐད་དུ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་བསྡུས་པ་ལས་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་ཞེ་ན། རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་རྣམ་པ་བཞི་བསྟན་པས་རིག་པར་བྱའོ། །རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་རྣམ་པ་བཞི་བསྟན་པ་ ལ་རང་བཞིན་གྱིས་རྣམ་པར་བྱང་བ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་སོགས་པའོ།།དྲི་མ་དང་བྲལ་བས་རྣམ་པར་བྱང་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། དེ་ཉིད་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའོ། །དེ་འཐོབ་པའི་ལམ་གྱིས་རྣམ་པར་བྱང་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དོ། ། དེ་སྐྱེ་བའི་དམིགས་པ་ནི་རྣམ་པར་བྱང་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་དམ་པའི་ཆོས་བསྟན་པའོ་ཞེས་བཤད་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། འདི་ལྟར་དེ་ནི་རྣམ་པར་བྱང་བའི་རྒྱུ་མཚན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཀུན་བརྟགས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་རྒྱུ་མཐུན་པ ཡིན་པའི་ཕྱིར།གཞན་གྱི་དབང་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་ཐོས་པ་དང་བསམ་པའི་གནས་སྐབས་ན་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པ་ཟག་པ་མེད་པ་དང་། མཐུན་པས་ཟག་པ་མེད་པ་བཞིན་ཉེ་བར་གདགས་ཏེ། འདི་ནི་ཁྱད་པར་ཡིན་པར་མངོན་ནོ། །དེ་ལྟར་རེ་ཞིག་ ཐེག་པ་ཆེན་པོ་དངོས་པོ་ལྔ་དང་ཆོས་མཐུན་པར་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་ལྔ་གསེར་ལས་བརྡུངས་བྱས་པ་ལ་སོགས་པའི་དཔེ་ལྔ་དང་བཅས་ཏེ་བཤད་པ་ཡིན་ནོ།།རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ངོ་བོ་ཉིད་གསུམ་དུ་བཤད་དོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། རེ་ཞིག་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ ཞེས་སྨོས་པ་གང་ཡིན་པ་དེའི་བཤད་པ་ནི་ཇི་སྐད་དུ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་བསྡུས་པ་ལས་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱིས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པ་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པའི་བསྟན་པ་དེ་ལ་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་ཞེ་ན།རབ་འབྱོར་སངས་ རྒྱས་མེད་དོ།།ཆོས་མེད་དོ། །དགེ་འདུན་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་བསྟན་པས་སོ་ཞེས་བཤད་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། ཚིག་དང་ཡི་གེ་སྐྲག་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་འདི་དག་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱིས་ཐོས་ན་སྐྲག་པར་འགྱུར་རོ།

如《大乘集论》中所说：'法身具有不可思议的特性'，这是因为真如清净无有世间可比拟，不是寻思推理的境界，是由自己亲证的缘故。
与此相应的比喻是书信，譬如书信到达善解其义的人手中时，能断除错误分别，生起最胜欢喜。同样，真如是自己亲证的境界，超越寻思推理的范畴，从初地开始，能令诸佛菩萨生起无漏无比的欢喜。因为超越了凡夫未证真实义者的思维境界，故说'不可思议'。
无分别智作为菩提分法的本质，是圆成实性证悟的自证境界，是菩提分法的本性。又为何在同为圆成实性的情况下，说真如是不可思议，而无分别智等菩提分法却不是呢？
虽然确实如此，但真如永远不是未证真实义者所能自证的。菩提分法的心与心所的本性虽是无漏，虽然是证悟真实义者所自证，但在闻思阶段虽未证悟真实义，通过如理修习大乘正法，也能与法身相应而趋向自证。
如《大乘集论》中说到：'如何了知圆成实性？应当通过四种清净法来了知。四种清净法中，本性清净是指真如等；离垢清净是指远离一切障碍；获得之道的清净是指一切菩提分法；所缘生起的清净是指大乘正法的教授。'
这样说是因为它是清净的因由，既非遍计所执性，又因为是法界极清净的等流，也非依他起性。因此在闻思阶段，由于与无漏菩提分相应，故可假立为无漏，这是其特点。
如是，首先以五种事物来说明大乘与五法相应，以打造黄金等五种比喻来阐释。从另一角度来说也可说为三性。
怎样说呢？首先关于所说的'所成就'，如《大乘集论》中说：'诸佛世尊所宣说的广大大乘教法中，如何了知遍计所执性？须菩提，即是说无佛、无法、无僧等教说。'这些令人惊惧的文字，世人听闻会生起恐惧。

།ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ་ནི་བསྒྲུབ་པར་ བྱའོ་ཞེས་བཤད་དེ།ཆོས་འདི་དག་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མེད་པ་ཁོ་ན་མ་ཡིན་ནོ། །འོན་ཀྱང་བྱིས་པའི་སྐྱེ་བོས་ཀུན་བརྟགས་པའི་བདག་ཉིད་དུ་མེད་དེ། ཇི་སྐད་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས། ཆོས་ཀུན་མེད་ཕྱིར་རྣམ་དག་གང་། །ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་མེད་དེ་ གང་།།ཇི་ལྟར་མཐོང་བ་དེ་ལྟར་མེད། །དེ་དག་མེད་ན་ཁོ་ནའང་མིན། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །དེ་དང་ཆོས་མཐུན་པར་དཔེ་གསེར་ཏེ། དཔེར་ན་གསེར་བསྲེགས་པ་དང་། བརྡུངས་པ་ལ་སོགས་པ་འབད་པ་ཆེན་པོས་ལས་སུ་རུང་བར་བྱས་པ་གདུ་བུ་དང་ དཔུང་རྒྱན་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོར་བརྡུངས་སུ་བྱས་པ་དགའ་བ་བསྐྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱང་བསྒྲུབས་ན་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་རྟོགས་པའི་སྒོ་ནས་སྐྱེ་བོ་ཡ་རབས་ཀྱི་དགའ་བའི་མཆོག་བསྐྱེད་པས་བསྒྲུབ་པར་བྱའོ་ཞེས བཤད་དོ།།གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་བདེ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལས་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་བསྒྲུབས་ན་གཞན་གྱི་དབང་གིས་བསྡུས་པའི་ཆོས་རྣམས་བྱེ་བྲག་ ཏུ་ཤེས་པར་བྱ་སླ་བས་བྱེ་བྲག་ཏུ་ཤེས་པར་བྱའོ་ཞེས་བཤད་དོ།།དེ་དང་ཆོས་མཐུན་པར་དཔེ་པདྨ་སྟེ། སྔ་མ་དང་མཐུན་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཁོ་ན་ཉིད་བསམ་པར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ངོ་བོ་ ཉིད་དེ་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་བསལ་བ་དང་།དད་པ་ལ་སོགས་པ་དགེ་བའི་ཆོས་ལ་གོམས་པས་ཚུལ་བཞིན་དུ་བསམ་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་དང་ཆོས་མཐུན་པར་དཔེ་ཁ་ཟས་ཏེ། སྔ་མ་དང་མཐུན་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །ཡོངས་ སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ།དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ། །དེ་ལ་དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཡིན་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ་སྔར་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །འཕགས་ པ་དཀོན་མཆོག་སྤྲིན་གྱི་མདོ་ལས་ཀྱང་།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་སེལ་བས་གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཅེས་བགྱི་བ་འདི་ཅི་ལགས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། །རིགས་ཀྱི་བུ་འདི་ལྟ་སྟེ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ ཅེས་བྱ་བ་ནི།ཡང་དག་པའི་དོན་གྱི་ཚིག་བླ་དགས་ཡིན་ནོ། །གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཡང་དག་པ་ཞེས་བགྱི་བ་འདི་ཅི་ལགས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རིགས་ཀྱི་བུ་མི་སླུ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཡང་དག་པ་ཡིན་ནོ། །གསོལ་ པ།བཅོམ་ལྡན་འདས་མི་སླུ་བ་ཞེས་བགྱི་བ་འདི་ཅི་ལགས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། གཞན་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་ཉིད་གང་ཡིན་པའོ། །གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ བཞིན་ཉིད་ཅེས་བགྱི་བ་དེ་ཅི་ལགས།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རིགས་ཀྱི་བུ་ཆོས་འདི་ནི་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པར་བྱ་བ་ཡིན་གྱི། ཆོས་འདི་ཡི་གེ་དག་གིས་གདགས་པར་ནི་མི་ནུས་སོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཆོས་འདི་ནི་ཡི་གེ་ཐམས་ཅད་ལས་ཡང་དག་ པར་འདས་པའོ།།ཆོས་འདི་ནི་མངོན་པར་བརྗོད་པ་ཐམས་ཅད་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པ་སྟེ། ངག་གི་སྤྱོད་ཡུལ་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པ། ངག་གི་ལམ་ཐམས་ཅད་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པ། སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའོ། །རྟོག་གེ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་ པ་སྟེ།བརྟག་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ། རྟོག་གེའི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པ། རྟོག་གེའི་སྤྱོད་ཡུལ་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པའོ། །བྱིས་པའི་ཡུལ་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པ་སྟེ། བྱིས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པའོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པ་སྟེ།ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ལྟར་ན་དེ་བཞིན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་ཆོས་འདི་ནི་སྤྲོས་པ་དང་། རྟོག་གེ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཐམས་ཅད་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པའི་ཕྱིར་བྱིས་པ་ རྣམས་ཀྱིས་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཞེས་བྱའོ།

所说的遍计所执自性是应当修习的。这些法并非在一切方面都是完全不存在的。然而在凡夫众生所遍计的自性中是不存在的。如世尊所说：'由于诸法皆空故清净，由此无有一切烦恼，如所见皆不存在，然彼等亦非仅是不存在。'
与此相应的比喻是金子，譬如金子经过烧炼、锤打等巨大努力而成为适用之物，制成手镯、臂饰等形状而生起欢喜，如是遍计所执自性若修习，则能如实了悟而生起殊胜欢喜，故说应当修习。
依他起自性是缘起的苦乐等自己所能了知的。大乘中说若修习遍计所执自性，则容易别别了知依他起所摄诸法，故说应当别别了知。与此相应的比喻是莲花，应当如前理解。
唯依他起自性是应当思维的，心与心所的自性即是应当如理思维断除贪等不善法，修习信等善法。与此相应的比喻是饮食，应当如前理解。
圆成实自性有二种：真如自性与无分别智菩提分相应自性。其中真如是不可思议的，如前所说。
《圣宝云经》中，菩萨除一切障问道：'世尊，所谓真实性是什么？'世尊答道：'善男子，所谓真实性是真实义的异名。'问：'世尊，所谓真实是什么？'世尊答道：'善男子，不欺诳即是真实。'问：'世尊，所谓不欺诳是什么？'世尊答道：'即是真如、无颠倒真如、无异真如。'问：'世尊，所谓真如是什么？'世尊答道：'善男子，此法是自己所能证知的，不能用文字来安立。为什么呢？此法超越一切文字，超越一切言说，超越语言行境，超越一切语言道路，远离一切戏论，远离一切寻思，非所观察，非寻思境界，超越寻思行境。超越凡夫境界，超越凡夫行境。超越识的行境，称为不可思议法界。'
如是，所谓真如之法由于超越一切戏论、寻思、识的行境，故说是凡夫不可思议。

།དེ་དང་ཆོས་མཐུན་པར་དཔེ་ཕྲིན་ཡིག་ཀྱང་སྔ་མ་དང་མཐུན་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པར་བྱ་བ་རྟོགས་པའི་དོན་དེ་དང་ཆོས་མཐུན་པར་ དཔེ་རིན་པོ་ཆེའི་སྒྲོམ་སྟེ།དཔེར་ན་རིན་པོ་ཆེའི་སྒྲོམ་ཁ་གབ་ཕྱེ་ན་དགའ་བའི་མཆོག་བསྐྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ། འདི་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་དོན་རྟོགས་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ལ་སོགས་པས་རྒྱུད་གསལ་བར་བྱས་པ་རྣམས་ལ་ དགའ་བ་ཆེན་པོ་བསྐྱེད་པས་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་རྟོགས་པའི་དོན་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པར་བྱ་བ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་བཤད་དོ།།ངོ་བོ་ཉིད་གསུམ་དུ་བཤད་པ་ནི་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །དེ་ནས་གང་ཟག་རྣམ་པར་གཞག་པས་ བཤད་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན།འདི་ན་གང་ཟག་རྣམ་པ་གསུམ་ཞིག་སྣང་སྟེ། མི་ཤེས་པ་དང་། ཐེ་ཚོམ་ཅན་དང་། ལོག་པར་ཤེས་པ་རྣམས་སོ། །དེ་ལ་ལོག་པར་འཛིན་པ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་རྣམས་དང་ཐེ་ཚོམ་ཅན་རྣམས་ལ་ནི་ལོག་པར་འཛིན་པ་དང་ཐེ་ཚོམ་ བསལ་བའི་ཕྱིར་འདི་ཁོ་ན་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཡིན་གྱི།གཞན་གྱི་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་དང་ཆོས་མཐུན་པར་དཔེ་གསེར་ཏེ། སྔ་མ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །མི་ཤེས་པ་རྣམས་ལ་ནི་བྱེ་བྲག་ཏུ་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཡིན་ པས་དེ་དང་ཆོས་མཐུན་པར་དཔེ་པདྨ་སྟེ་སྔ་མ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་ལྟར་ཞུགས་པའི་གང་ཟག་དེ་དག་ཉིད་ཀྱིས་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་གནས་རྣམས་སྤང་བར་བྱ་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བྱ་བ་སྒྲུབ་པའི་ཕྲིན་ལས་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པོ། །ཕྱི་རོལ་གྱི་ དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་སྣ་ཚོགས་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ལས་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་བོ།།ནོར་བུ་དང་། སྨན་དང་། མཁྱུད་དཔྱད་ཀྱི་སྦྱོར་བ་དང་ལྡན་པའི་ལས་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་བོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། དེ་ལ་སོགས་པ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་གནས་ རྣམས་ལ་སེམས་ན་སེམས་བསླད་པའི་གནས་དག་ཏུ་འགྱུར་བས་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པར་བཤད་དོ།།དེའི་ཕྱིར་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་གནས་སྤོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །བསམ་པར་བྱ་བའི་གནས་སེམས་པའི་ཕྱིར་དགའ་བ་ཆེན་པོ་སྐྱེ་བས་དཔེ་ཕྲིན་ཡིག་དང་ཁ་ཟས་ཏེ། སྔ་མ་དང་མཐུན་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །གང་ཟག་དེ་དག་ཉིད་ཚུལ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་སྦྱོར་ན་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་རྟོགས་པའི་དོན་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པར་བྱ་བ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་རྟོགས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་དང་ཆོས་མཐུན་པར་དཔེ་རིན་པོ་ཆེའི་སྒྲོམ སྟེ།དཔེར་ན་རིན་པོ་ཆེའི་སྒྲོམ་ཁ་གབ་ཕྱེ་སྟེ། རིན་པོ་ཆེ་དག་སྣང་ན་དགའ་བ་བསྐྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱིས་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ས་དང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སུ་གྱུར་བའི་ཆོས་ཉོན་ མོངས་པ་དང་།ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པའི་གནས་ལྟ་བུ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་བསལ་བས་དགའ་བ་ཆེན་པོ་ཡང་སྐྱེ་ལ། རྒྱུད་ཀྱང་གསལ་བར་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་དོན་ལྔ་པ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པར་བྱ་བ་ཞེས་ བྱ་སྟེ།དེ་ནི་གང་ཟག་རྣམ་པར་གཞག་པས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལས་ནི་གདུལ་བའི་སྐྱེ་བོ་ལ་ལྟོས་ཏེ། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་དོན་གྱི་ཁྱད་པར་དེ་དག་ཙམ་ཞིག་སྟོན་ཏེ། ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་དོན་ནི་སྒྲུབ་པར་བྱེད་ དོ།།གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་བསྡུས་པ་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་རང་བཞིན་དང་ནི་བྱེ་བྲག་ཏུ་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་ཉིད་མི་དགེ་བའི་ཆོས་ཡོངས་སུ་སྤངས་པ་དང་། དགེ་བའི་ཆོས་སྒོམ་པས་བསམ་པར་བྱ་བ་ཡིན་པས་ན་བསམ་པར་བྱ་བ་ དག་ཏུ་བསྟན་ཏོ།།སངས་རྒྱས་ཀྱི་བྱ་བ་བསྒྲུབ་པ་དང་། ཕྱི་རོལ་གྱི་དངོས་པོ་སྣ་ཚོགས་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་བྱེད་པ་དག་ནི་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་གནས་སུ་གྱུར་བའི་ཕྱིར་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཞེས་བཤད་དོ།

与此相应的比喻书信也应如前相同地理解。无分别智慧菩提分相应的自性是各自亲证的证悟义，与此法相应的比喻是珍宝箱，譬如打开珍宝箱盖时能生起最胜欢喜，如是此菩萨证悟真实义菩提分相应无分别等清净相续者，由生起大欢喜而圆满证悟义，各自亲证菩提分相应自性而说。三种自性的宣说即是如此。
其次，如何由补特伽罗安立而说呢？此处显现三种补特伽罗：不知者、怀疑者及邪解者。其中对执著邪执者和怀疑者，为了遣除邪执和怀疑，应当成立'唯此是大乘，其他非是'的大乘法。与此法相应的比喻是金子，应如前理解。对不知者则应详细开示，与此法相应的比喻是莲花，应如前理解。
如是趣入的诸补特伽罗应当远离不可思议处，如所说：'佛陀事业成就的威力不可思议，成就一切外在事物种种显现的业不可思议，宝珠、药物、医术相应的业不可思议'等，对此等不可思议处若思维则成为染污心之处，故说为不可思议。因此为了舍离不可思议处。思维应思维处能生大欢喜，比喻是书信和饮食，应如前相同地理解。
彼等补特伽罗若如理精进，则能证悟圆成实证悟义各自亲证菩提分相应自性。与此法相应的比喻是珍宝箱，譬如打开珍宝箱盖见到珍宝时生起欢喜，如是以菩提分相应诸法，遣除大乘法地和波罗蜜多所说的违品法——烦恼障和所知障处，不仅生起大欢喜，相续也得清净。因此第五义圆成实菩提分自性各自亲证，这是由补特伽罗安立而说。
大乘中观待所化众生，仅显示如是等所成立等义的差别，而成立无自性等义。遍计所执自性所摄的心心所自性则应详细了知。由于彼等通过断除不善法、修习善法而应当思维，故说为应思维处。佛陀事业成就和成就种种外在事物显现，因为成为不可思议处，故说为不可思议。

།ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་རྟོགས་པའི་དོན་སོ་སོ་རང་གིས་ རིག་པར་བྱ་བ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་རྣམས་ཡིན་ཏེ།མདོ་སྡེའི་རྒྱན་འདིས་རྣམ་པར་བཀྲོལ་ལོ། །ཆོས་ལྔ་པོ་འདི་དག་གིས་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་བསྡུས་པར་བསྟན་ལ། འདི་དག་ཡང་དག་པར་རྣམ་པར་བཀྲོལ་བས་གསེར་ལ་སོགས་པ་དང་ཆོས་ མཐུན་པར་མཁས་པ་རྣམས་དགའ་བ་བསྐྱེད་དེ།དེ་ནི་བསྡུས་པའི་དོན་ཡིན་ནོ། །དོན་ཤེས་པ་དོན་སྟོན་པར་ནི་ཆོས་དེ་བརྒྱན་པར་བྱེད་ཀྱི། གཞན་གདུ་བུ་དང་དཔུང་རྒྱན་ལ་སོགས་པས་མ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་ཕྱོགས་སྔ་མ་གང་གི་ཚེ་ཆོས་དེ་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོན་ཏན་ དང་ལྡན་པ་ཡིན་ན།ཇི་ལྟར་དེ་བརྒྱན་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་གླེང་བར་བྱེད་དོ། །དེ་ཡོངས་སུ་སྤང་བའི་ཕྱིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་རྩོམ་པར་བྱེད་དེ། གཟུགས་རྒྱན་ཅེས་བ་བྱ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཇི་ལྟར་གདོང་གི་གཟུགས་བཟང་པོ་བརྒྱན་པ་མེ་ལོང་གི་ནང་ དུ་སོང་ན།ཤིན་ཏུ་དགའ་བ་བསྐྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཀྱི་གཟུགས་ས་དང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་བསྟན་པ་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ་འདི་ཡང་དོན་བསྟན་པའི་མེ་ལོང་ཤིན་ཏུ་དྲི་མ་མེད་པའི་ནང་དུ་སྣང་ན་དགའ་བ་ སྐྱེད་པས་བརྒྱན་པ་ཡིན་ནོ།།ད་ནི་སྨན་ལ་སོགས་པའི་དཔེ་གསུམ་གྱིས་ཆོས་ཀྱི་བསྔགས་པ་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །སྨན་གྱི་རིགས་ལ་ལ་འདི་འདྲ་སྟེ། གང་གི་ཚེ་བ་སྣམ་ས་ན་ནི་སྣའི་དབང་པོ་ཚིམ་པར་མི་བྱེད་ཅིང་སྐྱོ་བ་སྐྱེད་ལ། སྨན་དེ་ཉིད་གང་གི་ཚེ་ལྕེའི་ དབང་པོས་མྱངས་ན་ནི་རོ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པས་ལྕེའི་དབང་པོ་ཚིམ་པར་བྱེད་ཅིང་དགའ་བ་ཡང་སྐྱེད།སྤྱད་དེ་འཇུ་བ་ན་རིམ་གྱིས་ལུས་ལ་ཡོད་པའི་ནད་ཐམས་ཅད་ཀྱང་སེལ་བར་བྱེད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་གཉིས་སུ་གནས་པ་ཡང་གོ་རིམས་བཞིན་ དུ་སྨན་དཀུ་ལ་ཞིམ་པ་དང་འདྲ་བར་མི་དགའ་བ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་དང་དགའ་བསྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ།རབ་འབྱོར་སངས་རྒྱས་མེད་དོ། །ཆོས་མེད་དོ། །དགེ་འདུན་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པའི་མིང་དང་། ཚིག་དང་། ཡི་གེ་དག་ཐོས་ནས་བསྣམས་ ན་རབ་ཏུ་དཀུ་བའི་སྨན་བཞིན་དུ་སྐྱོ་བ་སྐྱེད་དོ།།གང་གི་ཚེ་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་དང་འཕྲད་ནས། མིང་དང་། ཚིག་དང་། ཡི་གེ་འདི་དག་གི་དོན་ནི་སྒྲ་ཇི་བཞིན་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་དོན་རྟོགས་པ་དེའི་ཚེ་མྱངས་ན་ཞིམ་པའི་ སྨན་མྱངས་པ་བཞིན་དུ་དགའ་བ་སྐྱེད་ལ།ཐོས་པ་དང་། བསམ་པ་དང་། བསྒོམ་པའི་རིམ་གྱིས་བསྒོམས་ན་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པའི་ནད་ཉེ་བར་ཞི་བར་བྱེད་པས་སྒྲིབ་པ་སྤང་བའི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་བསྟན་ཏོ། །རྒྱལ་པོ་མཉེས་པར་དཀའ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཡབ་དང་སྲས་མཇལ་བའི་མདོ་ལས། འཆར་བྱེད་ཀྱིས་ཇི་སྐད་དུ། རྒྱལ་པོ་རྣམས་ནི་བསྙེན་པར་དཀའ་བ་ལགས་ཏེ། མཉེས་པར་བགྱིད་དཀའ་བ་ལགས་སོ། །ནམ་ཞིག་མཉེས་པར་བགྱིས་ན་ཇི་ལྟར་འདོད་པའི་དོན་སྩོལ་བར་བགྱིད་པ་ལགས་སོ་ཞེས་བཤད་པ ལྟ་བུའོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཀྱང་མཉེས་པར་དཀའ་བ་ཡིན་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ་འཕགས་པ་བློ་གྲོས་རྒྱ་མཚོའི་མདོ་ལས། བློ་གྲོས་རྒྱ་མཚོ་སངས་རྒྱས་སུ་འགྱུར་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་རྙེད་པར་སླའོ། །ཚོགས་རྣམས་ཡང་དག་པར་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ནི་ དཀའོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ།།གང་གི་ཚེ་གོ་ཆའི་བརྩོན་འགྲུས་ལ་སོགས་པའི་བརྩོན་འགྲུས་ལས་བརྩམས་པས་མགུ་བར་བྱེད་པ་དེའི་ཚེ་ཡོན་ཏན་ཁྱད་པར་ཅན་མངོན་པར་ཤེས་པ་དང་། སྟོབས་དང་མི་འཇིགས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་རྣམས་ཀྱིས་དབང་ཕྱུག་ རྙེད་པར་འགྱུར་བས་དབང་འབྱོར་བའི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་བསྟན་ཏོ།།རིན་པོ་ཆེ་རིགས་དང་ལྡན་པ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་ཞིང་དབྱིབས་ཀྱི་ཚད་ལ་སོགས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡིན་ཏེ། རིན་པོ་ཆེ་དེ་ལྟ་བུ་སྐྱེ་བོ་ལྟ་མི་ཤེས་པའི་ལག་ཏུ་སོན་ན་སྐྱེ་བོ་ལྟ་མི་ཤེས་པ་དེའི་སེམས་ ཡོངས་སུ་མགུ་བར་མི་འགྱུར་གྱི།དེ་ཉིད་སྐྱེ་བོ་ལྟ་ཤེས་པའི་ལག་ཏུ་སོན་ན་སྐྱེ་བོ་དེ་རབ་ཏུ་དགའ་བ་མཆོག་གིས་མགུ་བར་བྱེད་ཅིང་གསེར་ལ་སོགས་པ་གཞན་མང་པོའི་རྒྱུར་ཡང་འགྱུར་རོ།

圆满成就的意义是由各自自己了知的菩提分法，由此《经庄严论》详细解说。以此五法摄集一切诸法，由详细解说此等，如同金等相应，令诸智者生欢喜，此为摄义。
了知义理而宣说义理，即是庄严法，而非以其他臂钏及臂饰等装饰，因此前说当法性本具功德时，如何能庄严之说而论。为断除彼而作偈颂。
所谓'形相庄严'等，犹如端正容颜之相入于镜中，能生极大欢喜，如是大乘法相及波罗蜜多等不共教法本具功德，此亦于显示义理极为清净之镜中显现时能生欢喜，故为庄严。
今以药等三喻显示法之功德。有如是药类，当闻嗅时不令鼻根满足且生厌倦，而当以舌根品尝彼药时，以圆满味道令舌根满足且生欢喜，服用消化时则渐次能除一切身病。
如是安住二谛之大乘法，亦如药之次第，如同闻嗅不悦意般生不喜，及如品尝生喜悦。'须菩提，无佛，无法，无僧'等如是名句文时，如闻嗅药般生厌倦。
当遇善知识时，了知此等名句文义非如言词表面，如是等了悟大乘义理时，如品尝美味之药般生欢喜，以闻思修次第修习时，能息灭烦恼障及所知障之病，故说为断障之因。
'难以取悦国王'者，如《父子相见经》中日藏说：'诸王难以亲近，难以取悦。若能取悦，则能赐予如所欲之事。'
如是大乘法亦难以取悦，如《圣海慧经》所说：'海慧，说要成佛此易得，圆满资粮则为难。'当以精进铠等精进而令欢喜时，则能获得殊胜功德神通、力、无畏等功德之自在，故说为获得自在之因。
具种性之宝珠本性光明且形状大小等圆满，如是宝珠若落入不解观察者手中，则不能令其心满意，若落入善解观察者手中，则令其以最胜欢喜而满足，且能成为众多金等之因。

།དེ་བཞིན་དུ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་འདི་ཡང་སྐྱེ་བོ་ལྟ་མི་ཤེས་པ་དོན་མངོན་པར་ མི་ཤེས་པའི་ལག་ཏུ་སོན་ན་དགའ་བ་མི་སྐྱེད་ཀྱི།གང་གི་ཚེ་འདི་ཉིད་སྐྱེ་བོ་ལྟ་ཤེས་པའི་ལག་ཏུ་སོན་པར་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ་དགའ་བ་དང་རབ་ཏུ་དགའ་བའི་མཆོག་ཀྱང་སྐྱེད་ལ། འཕགས་པའི་ནོར་དད་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། ཐོས་པ་དང་། གཏོང་བ་དང་། ཤེས་ རབ་དང་།ངོ་ཚ་ཤེས་པ་དང་། ཁྲེལ་ཡོད་པ་ལ་ཉེ་བར་སྤྱོད་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཡིན་པས་འཕགས་པའི་ནོར་ལ་སྤྱོད་པའི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་བསྟན་ཏོ། །ད་ནི་ཆོས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་བརྗོད་པ་སྒྲུབ་པའི་སྐབས་ཡིན་ཏེ། སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལ་ལ་འདི་སྙམ་དུ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་འདི་ནི་རྟོག་ གེ་པ་རྣམས་ཀྱིས་གཞན་དག་བསླུ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བཀོད་པ་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟར་དེ་དག་ལ་ཡང་ཚུལ་འདི་ལྟ་བུ་དམིགས་སོ། །དེ་བས་ན་ཁོ་བོ་ནི་དེར་དོགས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་སེམས་ན། དེ་ལྟར་དོགས་པར་བྱར་མི་རུང་བ་དེ་ཉིད་དེ། ས་དང་ ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཚུལ་ཟབ་ཅིང་རྒྱ་ཆེ་བ་དང་ལྡན་པ་དེ་ལྟ་བུ་ནི་མུ་སྟེགས་ཅན་གྱི་བསྟན་བཅོས་དག་ལ་མི་དམིགས་སོ།།གཞན་ཡང་ཁྱོད་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྟན་པ་ལ་དད་པ་ཡིན་ན། ཇི་ལྟར་འཕགས་པ་བློ་གྲོས་མི་ཟད་པ་དང་། བློ་གྲོས་རྒྱ་མཚོ་དང་། དཀོན་ མཆོག་སྤྲིན་དང་།ལག་བཟངས་ལ་སོགས་པའི་མདོ་ལས། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྟན་པ་ཐོས་ནས་འདི་ནི་རྟོག་གེ་པས་བཀོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སེམས་དད་པར་འགྱུར་རོ། །བདག་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་གི་དོན་གང་ཡིན་པ་དག་ལ་མ་མོས་པ་དེ་དག་ནི་གང་ཟག་ལ་ སོགས་པ་བསྟན་པ་བཞིན་དུ་སྒྲ་ཇི་བཞིན་པའི་དོན་མ་ཡིན་ཏེ།དེ་དག་བྱིས་པའི་སྐྱེ་བོས་ཀུན་བརྟགས་པའི་བདག་ཉིད་དུ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཡིན་གྱི། འཕགས་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་དེའི་རྗེས་ལ་ཐོབ་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཡུལ་ཉིད་དུ་ནི་མ་ཡིན་པས་གནས་མ་ཡིན་པར་དོགས་ པར་མ་བྱེད་ཅིག་།ཡོད་དང་མེད་ན་ཡོད་མེད་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ནི་ཡོད་དང་མེད་དོ། །དེ་ཡོད་དང་མེད་ན་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དང་། མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། གལ་ཏེ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཅུང་ཟད་གཅིག་ཡོད་ན་ནི། དེ་ཡོད་དང་འདི་སངས་རྒྱས ཀྱི་བཀའ་ཡིན་པར་གྲུབ་སྟེ།འདི་ལས་གཞན་པའི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ཡོད་ན་ཡོད་པའི་རྣམ་པར་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །འོན་ཏེ་མེད་ན་ནི་དེ་མེད་དང་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་ཡང་མེད་དེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་མེད་པར་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་ པ་མེད་དོ།།འདི་ནི་མེད་ན་མེད་པའི་རྣམ་པར་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་སྟོན་པ་ཡང་ཆུང་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟར་བུ་གང་ཙམ་བྱིན་པས་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་ཡིན་ནོ། །རང་གི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ མདོ་སྡེ་ལ་ཡང་འཇུག་པ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་བྱ་བ་འདིའི་སྦྱར་བ་གང་ཡིན་ཞེ་ན།ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་པ་རྣམས་ན་རེ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་གསུང་གི་མཚན་ཉིད་ནི་ནག་པོ་བསྟན་པ་དང་། ཆེན་པོ་བསྟན་པ་ལས་གང་མདོ་སྡེ་ལ་ཡང་འཇུག་།འདུལ་བ་ལ་ཡང་སྣང་། ཆོས་ཉིད་དང་ཡང་མི་འགལ་བའོ་ཞེས་བསྟན་ཏེ། དེ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀའ་ཡིན་ན་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་འདི་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པར་སྟོན་པའི་ཕྱིར་མདོ་སྡེ་ལ་ཡང་མི་འཇུག་ལ། སངས་རྒྱས་མེད་དོ། །ཆོས་མེད་དོ། །དགེ་འདུན་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས པ་འདོན་ན་ལྟུང་བྱེད་དང་བཅས་པར་འགྱུར་བས་འདུལ་བ་ལ་ཡང་མི་སྣང་ངོ་ཞེས་ཟེར་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་དེ་དག་གི་ཚིག་གི་སྐབས་ཡིན་ནོ།།དེ་དག་ལ་འདི་འདྲི་བར་བྱ་སྟེ། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་སྡེ་ནི་གང་ལ་མི་འཇུག་།འདུལ་བ་ནི་གང་ལ་མི་སྣང་། རེ་ཞིག་གལ་ཏེ་འཕགས་ པ་ཐམས་ཅད་ཡོད་པར་སྨྲ་བའི་ལུང་གི་མདོ་སྡེ་ལ་ཡང་མི་འཇུག་གོ།

同样地，如果这大乘法落入不懂观察、不能明了义理之人手中，也不会生起欢喜。当此法落入懂得观察之人手中时，便会生起欢喜和最胜的极喜。因为这是亲近圣财信、戒、闻、舍、慧、惭、愧的因缘，所以说是受用圣财的因。
现在是阐述法的功德成就之时。'非境界'是说，有人这样想：'这大乘是诡辩者为欺骗他人而设立的，因为在他们那里也见到这样的方式，所以我对此怀疑。'对此不应该怀疑，因为如此甚深广大的地和波罗蜜多等法门，在外道论典中是找不到的。
再者，如果你信仰波罗蜜多教法，怎么会听了《圣无尽慧经》、《海慧经》、《宝云经》、《善臂经》等经中所说的波罗蜜多教法后，认为这是诡辩者所设立的呢？
对于无我等词义不信解的人们，就像对补特伽罗等教法一样，不应执著字面意义。这些是凡夫所遍计的自性无体性，而非圣者智慧及其后得智慧的境界，所以不要对非处生疑。
'有与无时有无及'这句中，有和无即是有无。若有若无，依次是因为有和因为无。如果大乘稍有所存在，则此有，且成立为佛语，因为除此之外别无大乘。这是对'若有则有'的解释。
若是没有，则彼无，声闻乘也无，因为无佛乘则无声闻乘。这是对'若无则无'的解释。
福德智慧二资粮所摄的师也小，是说仅以一勺布施便能领悟补特伽罗无我。
对于'唯入自大乘经'这句话如何理解呢？声闻乘者们说：'佛陀世尊言教的特征是：在黑说和大说中，凡是契入经藏、显现于律藏、不违法性者。'他们说：'若是佛语，但这大乘说一切法无自性，所以不契入经藏；说无佛、无法、无僧等，将成堕罪，所以也不显现于律藏。'这是他们言说的内容。
对此应当询问：大乘经不契入于何处？不显现于何处的律藏？首先，如果说不契入圣一切有部的经藏...

།འདུལ་བ་ལ་ཡང་མི་སྣང་ངོ་ཞེ་ན། དེ་ནི་སྡེ་པ་བཅཝ་བརྒྱད་ཀྱི་མདོ་སྡེ་མང་པོ་རྣམས་ཕན་ཚུན་འགལ་ཏེ། འཕགས་པ་མང་པོས་བཀུར་བའི་སྡེ་པ་རྣམས་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་མདོ་སྡེ་རྣམས་མི་བརྗོད་ དོ།།འཕགས་པ་དགེ་འདུན་ཕལ་ཆེན་སྡེ་པ་རྣམས་ནི་སྲིད་པ་བར་མ་སྟོན་པའི་མདོ་སྡེ་རྣམས་སྤོང་ངོ་། །དེ་བཞིན་དུ་མདོ་སྡེ་གཞན་དང་གཞན་དག་ཀྱང་སྡེ་པ་ཐ་དད་པ་རྣམས་ཀྱི་ཕན་ཚུན་འགལ་བས་དེ་དག་ཀྱང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀའ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ལ། འདུལ་བ་དང་། ཆོས་མངོན་པ་ཆོ་ག་ཐ་དད་པ་དང་། གཞུང་ལུགས་ཐ་དད་པས་ཕན་ཚུན་འགལ་བ་དེ་དག་ཀྱང་ཕན་ཚུན་འགལ་བའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀའ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། །འོན་ཏེ་བདག་ཉིད་ཀྱི་སྡེ་པ་རྣམས་ལ་རང་གི་སྡེ་པའི་མདོ་སྡེ་ལ་འཇུག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཡང་རང གི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་སྡེ་ལ་ཡང་འཇུག་པ་ཁོ་ནའོ།།ཉོན་མོངས་པ་འདུལ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་སྣང་ངོ་། །ཟབ་ཅིང་རྒྱ་ཆེ་བའི་ཆོས་ཉིད་དང་ཡང་མི་འགལ་ཏེ། བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་འཐོབ་པར་འགྱུར་བའི་ཆོས་ཉིད་ནི་འདི་ཁོ་ན་ཡིན་ན། ཇི་ལྟར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀའ་ ཉིད་མ་ཡིན།འོན་ཏེ་སྡེ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་བསྡུས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀའ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན་ནི་སྡེ་པ་ཐམས་ཅད་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཁོ་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀའ་ཡིན་པར་འགྱུར་གྱི། ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བས་ ན་མཚན་ཉིད་དང་མི་འགལ་བའི་ཕྱིར་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀའ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་འཐད་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལས་གཞན་དང་གཞན་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལས་གཞན་པའི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར་ལ། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱང་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གཞན་དང་གཞན་ཞེས་སྨོས་པ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་དང་། ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་དག་དང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱི་དགོངས་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་ཟབ་ཅེས་བྱ་བ་ལ་དགོངས་པ་ནི་བསམ་པ་སྟེ། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ནི་བསམ པ་དང་།བག་ལ་ཉལ་ཡོངས་སུ་མཁྱེན་པའི་ཕྱིར་དགོངས་པ་མང་པོས་ཆོས་སྟོན་པས་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱི་དགོངས་པ་ནི་ཟབ་ཅེས་བྱའོ། །རིང་དུ་རྗེས་སུ་ཞུགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ནི་རིང་དུ་རྗེས་སུ་ཞུགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ཏེ། གང་ལ་ ཐམས་ཅད་དུ་ཐོགས་པ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་འཇུག་པ་ཡོད་པ་དེ་སྤང་བར་བྱ་བར་རིགས་ན་དེ་མེད་པ་ན་གོ་ཇི་ལྟར་སྤང་བར་བྱའོ།།དེ་ལས་དེའི་འབྲས་བུ་ཆོས་འཐོབ་བོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བའི་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ་དེ་དག་ འཐོབ་བོ།།རེ་ཞིག་གལ་ཏེ་བདག་གིས་འདི་མི་ཤེས་པས་སྐྲག་པའི་གནས་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། དེ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ནི་དགེ་བའི་རྩ་བ་མ་བསགས་པ་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལ་བསྙེན་བཀུར་མ་བྱས་པ་རྣམས་ཀྱིས་རྟོགས་པར་མི་ནུས་སོ། ། རྟོགས་པར་དཀའ་བ་འདི་ཉིད་སེམས་ལ་བཞག་ནས་སེམས་དང་བཅས་པས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་རྟོགས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར། མགོ་དང་གོས་ལ་མེ་འབར་བ་བཞིན་དུ་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལ་བསྙེན་བཀུར་བྱ་བ་ལ་འབད་པར་བྱའོ། །འདིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ། གལ ཏེ་ཐབས་ཚུལ་མཁས་པས་བློ་རྣམས་མ་དུབ་ན།།སྐྱེ་བོ་ཐབས་ལ་མཁས་པའི་སྤྱོད་པའི་རྗེས་སུ་འབྲངས། །གལ་ཏེ་དེ་ཡང་མི་འདོད་མཆོག་དགའ་བྲལ་བ་ཡིན། །ཕོངས་པ་མང་དུ་ཡོངས་སུ་སྤྱོད་པ་ལྟ་གོན་གྱིས། །འོན་ཏེ་སངས་རྒྱས་ཀྱང་ཚིག་གི་དོན་ ཟབ་མོ་ཐུགས་སུ་ཆུད་པ་མ་ཡིན་ན།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཟབ་མོ་སྟོན་པར་འགྱུར་ཞེས་སྐྲག་པའི་གནས་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། དེ་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་འདི་ནི་དོན་དང་མཐུན་པ་ཡིན་ཏེ། ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་ བག་ཆགས་དང་བཅས་ཏེ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་དང་།ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ལ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཁ་བྱེ་བའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་ཡིན་ནོ།

如果说在律藏中也不见，那么十八部派的许多经典相互矛盾。上座部不说空性相应的经典。大众部舍弃中有的经典。同样，其他经典也因部派不同而相互矛盾，这些也就不是佛说了。律藏、阿毗达磨仪轨不同和教义不同相互矛盾，因为相互矛盾的缘故也就不是佛说了。
如果说自宗部派依据自部经典，那么大乘也只是依据大乘经典。调伏烦恼等也可见。与甚深广大的法性也不相违，因为这正是获得大菩提的法性，怎么会不是佛说呢？
如果说所有部派共许的才是佛说，那么因为所有部派都包含，只有大乘才是佛说，声闻乘反而不是了。因此，由于不违背性相，大乘是佛说这一点是合理的。
所谓'无有其他'是因为没有其他的大乘，也没有声闻和独觉。'其他'是指大乘、声闻和独觉。
关于'诸佛世尊的密意极为甚深'，密意即是意趣。诸佛世尊因为遍知意乐和随眠，以多种密意说法，所以说诸佛世尊的密意甚深。
远随行智的境界即是远随行智的境界，对于无碍智能趣入的应当断除，而在无有时如何断除？从此获得法果，即是正见的果报解脱和解脱智慧。
如果说因为自己不了解而感到恐惧，这是不合理的。为什么呢？这是未积累善根、未亲近善知识者所不能证悟的。
将这难以证悟之理放在心中，为了以具有信心证悟大乘，应当如头发衣服着火一般精进亲近善知识。
此处偈颂：'若不以善巧方便疲惫诸智，众生随顺善巧行为。若不欲此最胜离喜乐，当如贫者广受用般准备。'
如果说连佛陀也未通达甚深义理，为何说甚深法而感到恐惧，这也不合理。为什么呢？世尊的性相与义相应，因为断除了烦恼障和所知障及习气，因为对一切所知开显无分别智慧而成佛。

།གལ་ཏེ་སེམས་ཅན་འདི་ལྟ་བུས་ཀྱང་ཁྱད་པར་དག་ཐུགས་སུ་མ་ཆུད་ན་བདག་ཅག་ལ་སོགས་པས་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས་ཏེ། དེ་ལ་ ཡང་སྐྲག་པར་རིགས་པ་མ་ཡིན་གྱི།དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལ་བསྙེན་བཀུར་བྱ་བ་ཁོ་ན་ལ་འབད་པར་གྱིས་ཤིག་དང་། དེ་ནས་ཅི་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ཟབ་མོ་ཐུགས་སུ་ཆུད་དམ་འོན་ཏེ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཤེས་པར་འགྱུར་རོ། །འོན་ཏེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཟབ་མོ་རྟོག་གེ་ པའི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་ཞེས་སྐྲག་པའི་གནས་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན།དེ་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རྟོག་གེ་གསལ་བ་ལ་འབད་པར་བྱའི་སྐྲག་པར་བྱ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་འདི་ནི་རྟོག་གེ་པ་རྣམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། ། གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ཡིན་པས་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་། ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པས་བསྟོད་པ། ཐུབ་པ་སྐྱེས་མཆོག་དགོངས་པ་ནི། །རྟོག་གེ་པ་ཡི་ཡུལ་མ་ལགས། །བྱིས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ལགས་ཏེ། །སེམས་དང་སེམས བྱུང་རྣམས་ལས་འདས།།སློབ་དཔོན་མ་ཁོལ་གྱི་ཞལ་སྔ་ནས་ཀྱིས་ཀྱང་བདག་ནི་རྟོག་གེ་པ་ཡིན་ན། ཉན་ཐོས་རྟོག་པ་པོ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ཀྱང་སྟོབས་དང་མི་འཇིགས་པ་ལ་སོགས་པ་ནུས་པ་རྡུགས་སོ་སྙམ་ནས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་བསྟོད་པ། གལ་ཏེ་སྐལ་ཆེན་དེ་ དག་ཀྱང་ནི་ཁྱོད་ལ་མཐུ་རྡུགས་ན།།བདག་འདྲ་སྲིད་པའི་ཕྱི་སའི་སྲིན་བུས་བསམ་སྐབས་ག་ལ་མཆིས། །ཡིད་ཀྱི་ཉེས་པ་རང་བཞིན་གདུག་པ་སྟེ། །མི་རིགས་པ་ཡི་གཟུགས་ལའང་མི་རིགས་ན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་རིགས་པའི་གཟུགས་ཕན་ པ་མ་ཡིན་པ་ལ་སོགས་པ་བྱེད་པ་སྒྲ་ལ་སོགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་ཡང་ཁོང་ཁྲོ་བ་བསྐྱེད་པར་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཆོས་མངོན་པ་ཀུན་ལས་བཏུས་པ་ལས། ཇི་སྐད་དུ་ཉོན་མོངས་པའི་སྐབས་ནས། མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། ཆོས་གང་ ཞིག་སྐྱེ་བ་ན་རབ་ཏུ་མ་ཞི་བར་སྐྱེ་ལ།གང་ཞིག་སྐྱེས་ནས་ཀྱང་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་རབ་ཏུ་མ་ཞི་བར་འབྱུང་བ་དེ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་གང་ཞིག་སྐྱེས་ན་སེམས་ཀྱི་གནས་སྐབས་འདི་འདྲ་བར་འགྱུར་བ་ཁོང་ཁྲོ་བ་ནི་དགྲ་ལ་སོགས་པ་ཕན་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་ སོགས་པ་ལ་ཞུགས་པ་དག་ལ་ཡང་བསྐྱེད་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་བཤད་པ་ལྟ་བུའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་མདོ་སྡེ་དེ་དང་དེ་དག་ལས་ལྷངས་པོར་བཀག་སྟེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སོག་ལེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པའི་མདོ་ལས། སྡོང་དུམ་ཚིག་པ་ལ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་ པར་གསུངས་སོ།།གང་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་དེ་ལ་སེམས་དང་བཅས་པས་ཇི་ལྟར་ཁོང་ཁྲོ་བ་བསྐྱེད་པར་རིགས། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མཁས་པ་རྣམས། །གྲོག་མཁར་དུ་ནི་ལག་བཅུག་ནས། །ཡོན་ཏན་ཅུང་ཞིག་རྙེད་མི་འགྱུར། །གལ་ཏེ་སྦྲུལ་ཞིག་ཡོད་གྱུར་ན། །བྱིས་པ་དག་ནི་ ཕུང་བར་འགྱུར།།ཞེས་གདོན་ཏོ། །གཞན་དག་ཀྱང་། འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་ཐེ་ཚོམ་ཡང་། །མཛངས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྡིག་པ་སྤང་། །བརྒྱ་ལ་མེད་ནའང་དེར་ཟད་མོད། །གལ་ཏེ་ཡོད་ན་མེད་ལྟ་བརླག་།ཅེས་ཟེར་རོ། །རེ་ཞིག་མཁས་པས་ནི་གཟུ་བོའི་གཞུང་ བཟུང་ལ་སྐྱེ་བོ་མཁས་པ་མགུ་བར་འགྱུར་བའི་རིགས་པ་འདི་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱས་པ་དང་།ཅི་འདི་ཁོང་ཁྲོ་བའི་གཞི་ཡིན་ནམ། འོན་ཏེ་དད་པའི་གཞི་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་འདི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཤེས་པར་འགྱུར་རོ། །རིགས་པ་ཁས་མི་ལེན་ན་ནི་བློ་ཐེ་ཚོམ་ཅན་རང་བཞིན་གྱིས་ཁ་ན་ མ་ཐོ་བ་དང་བཅས་པ་ཁོང་ཁྲོ་བ་སྤང་བར་འདོད་པས་བཏང་སྙོམས་སུ་བྱའོ།།ཐེག་པ་ཆེན་པོ་སྒྲུབ་པའི་སྐབས་སོ།། །།དོན་ཤེས་པ་དོན་སྟོན་པས་ཆོས་བརྒྱན་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བཤད་པ་དང་། གང་གི་ཚེ་ཆོས་དེ་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ་ ཡིན་ན་ཇི་ལྟར་བརྒྱན་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་ཀླན་ཀ་འདི་ཡོངས་སུ་སྤང་བའི་ཕྱིར།གཟུགས་རྒྱན་རང་བཞིན་ཡོན་ཏན་ལྡན་པ་མེ་ལོང་ནང་སོང་ན། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། འདི་ཁོ་ནས་འདི་རྒྱན་ཉིད་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ། །ཆོས་ཀྱི་བསྔགས་པ་ནི་སྨན་ལ་སོགས་པའི་དཔེ་ གསུམ་གྱིས་བཤད་དོ།

如果这样的众生也不能领悟这些差别，那我们等人就更不用说了。对此也不应该恐惧，应当只是努力亲近供养善知识，然后是否如佛陀所证悟甚深义理或者不是，自己就会知道。
如果问为什么说甚深义理不是寻思者的境界而是恐惧的对象，这也是不对的。为什么呢？应当努力于明晰的寻思，而不是恐惧。如此，这大乘法也不是寻思者的境界。
因为如此，所以诸菩萨和声闻等对世尊的赞颂说：'牟尼至尊的密意，不是寻思者的境界，不是凡夫的境界，超越了心和心所。'
马鸯阿阇黎也说：'我是寻思者，连声闻寻思者都对力、无畏等功德无能为力。'对世尊赞颂说：'如果那些大福德者对您也无能为力，像我这样生死边际的虫子怎么能思议？心的过失本性恶毒，对不合理的形相也是不合理。'
这是说对不利益等的形相、声音等也不应该生起愤怒。为什么呢？如《阿毗达磨集论》烦恼品中说：'什么是烦恼的特征？生起时不寂静而生，生起后也使心相续不寂静，这就是烦恼的特征。'
因此，生起时使心处于这种状态的愤怒，对敌人等不利益等也不应该生起，如此解释。世尊也在诸经中明确禁止，如在《锯喻经》等中广说'乃至对烧焦的树桩'等。
对有疑惑的人，怎么应该以有心生起愤怒呢？因此智者说：'将手伸入蚁穴中，得不到一点功德，如果有蛇存在，愚人就会遭殃。'
其他人也说：'对来世有疑惑时，智者也应断恶业，百次若无也就罢了，若有则无见者毁。'
首先智者应持中立立场，通达这使智者欢喜的道理，这是愤怒的基础还是信心的基础，自己就会知道。如果不接受道理，对于本性有过失且有疑惑的心，想要断除愤怒就应当保持舍心。
这是大乘成就品。了知义理的人以说法庄严法，如此解说。当法本性具有功德时，怎么还要庄严呢？为了断除这个诘难，说：'具有本性功德的庄严色相入镜中'，仅此即显示这就是庄严。法的赞叹以药等三个比喻解说。

།དེའི་འོག་ཏུ་ཁ་ཅིག་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་འདི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀའ་ཡང་མ་ཡིན་ན། དེ་ལ་ཡོན་ཏན་འདི་ལྟ་ག་ལ་ཡོད་ཅེས་ལོག་པར་ཞུགས་པ་ལ་ཆོས་ལ་དབང་བ་བསྔགས་པར་ཡོན་ཏན་བརྗོད་པ་བསྒྲུབ་པའི་སྐབས་སུ་ཇི་ལྟར་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་འདི་ཁོ་ན་ ཡིན་གྱི་གཞན་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟར་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་བསྒྲུབ་པར་བྱའོ།།ཐེག་པ་ཆེན་པོ་བསྒྲུབས་པ་དང་སངས་རྒྱས་ཉིད་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་ལམ་ནི་འདི་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི་གཞན་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རངས་པར་གྱུར་པ་གང་དག་སངས་རྒྱས་ཉིད་དོན་དུ་གཉེར་བ་དེ་དག་ལ་ཐེག་པ་ཆེན་ པོའི་མཆོག་བསྟན་པས་ཇི་ལྟར་ན་སངས་རྒྱས་ལ་སོགས་པ་དཀོན་མཆོག་དག་ལ་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བར་འགྱུར་བ་དེ་ལྟར་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བའི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ།རང་དང་གཞན་ལ་ལེགས་པར་བྱེད་པ་སངས་རྒྱས་ཉིད་དོན་དུ་གཉེར་བས་ཆོས་ལ་འཛུད་དོ། །ངེས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ ནི་སྨོན་ལམ་ཡིན་པར་བཤད་དོ།།ཐེག་པ་མཆོག་ལ་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བ་ནི། འཇིག་རྟེན་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་གྲགས་པ་དག་གི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་གི་ཉེས་པ་དང་། ཡོན་ཏན་ལ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཕྱིར། །དེ་ལ་འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་ པ་ལ་བྱེ་བྲག་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་འཁོར་བའི་ཉེས་པ་དང་།སྙིང་རྗེས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཡོན་ཏན་ལ་མི་རྟོག་གོ། །དེ་ཁོ་ནའི་དངོས་པོ་དོན་དུ་གཉེར་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱབས་འོས་ཀྱི་དངོས་པོ་སྟེ། བདག་ཀྱང་སངས་རྒྱས་སུ་གྱུར་ཅིག་ཅེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། ། འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་བུ་མཚན་ཉིད་ཇི་ལྟ་བུ་དང་ལྡན་པ་ཞིག་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་རིགས་རྒྱུད་མི་གཅོད་པར་རུང་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བ་ཁོ་ན་བཙུན་མོ་དམ་པ་ལ་ས་བོན་འཇོག་པར་བྱེད་ཀྱི། ངན་པ་དང་བྲན་མོ་ལ་སོགས་པ་ལ་མ ཡིན་པ་དང་།ཕ་དང་མ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་ས་བོན་དེ་ཡང་གལ་ཏེ་མངལ་གྱི་གནས་སུ་སོན་པ་ན་རླུང་དང་། མཁྲིས་པ་དང་། བད་ཀན་ལ་སོགས་པའི་གནོད་པས་མ་ཉམས་པ་ཡིན། གང་གི་ཚེ་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་བུ་དེ་ཟླ་བ་ཚང་ནས་བདེ་བླག་ཏུ་ལེགས་པར་ བཙས་པ་དེའི་ཚེ་ཡང་མ་མ་བཟང་མོའི་ལག་ཏུ་སོན་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་ལྟར་རིམ་གྱིས་བསྐྱེད་པ་ནི་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་རིགས་རྒྱུན་མི་གཅོད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་འདི་ལ་ཡང་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ལ་བརྟེན་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་སེམས་ བསྐྱེད་པ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གདུང་མི་འཆད་པར་བྱེད་པའི་ས་བོན་ཡིན་ནོ།།དེ་ཡང་གལ་ཏེ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་ཅན་ཁོ་ན་ཞིག་སེམས་སྐྱེད་པར་བྱེད་ཀྱི་རིགས་མེད་པ་དང་མ་ངེས་པའི་རིགས་ཅན་ཡང་མ་ཡིན་པ་དང་། ས་བོན་དེའི་མ་ཡང་གལ་ཏེ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ ཕྱིན་པ་ཡིན་གྱི་གཞན་མ་ཡིན་པ་དང་།གལ་ཏེ་ཡང་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་དང་ལྡན་པ་མངལ་གྱི་གནས་ཡིན་པ་དང་། དེ་ལ་ཡང་གལ་ཏེ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སུ་གྱུར་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱིས་བར་ཆད་མ་བྱས་ཏེ། དེ་ལྟར་མ་ཉམས་པ་ཡིན་པ་དང་། སྐྱེ་གནས་ཀྱང་གལ་ཏེ་སྙིང་རྗེ་མ་མ་ཡིན་པ་དེ་ཡང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་མཐར་ཐུག་པར་སྐྱོང་བའི་ཕྱིར་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ན། དེ་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལེགས་པར་སྐྱེས་པ་ཉིད་ཀྱིས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གདུང་མི་འཆད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །སྣ་ཚོགས་ཞེས་སྨོས་པ ནི་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་པས་ཆེས་གསལ་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ།།སྩོགས་པ་ཞེས་སྨོས་པ་ནི་བརྒྱ་བྱིན་དང་ཚངས་པ་ལ་སོགས་པ་བསྡུའོ། །བློན་པོ་ཆེན་པོ་ཞེས་སྨོས་པ་ནི་བློན་པོ་ཆེན་པོའི་ཁྱད་པར་བསྟན་པས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཁྱད་པར་སྟོན་ པར་བྱེད་དོ།།རྟག་ཏུ་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་སེམས་ཅན་མང་པོའི་དོན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྟག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་བརྒྱུད་པའོ། །རྒྱུན་མི་འཆད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྐད་ཅིག་མ་བརྒྱུད་པ་སྟེ། དཔེར་ན་སྨྲ་བ་པོ་ཉིན་རེ་ཞིང་ལན་རེ་སྦྱིན་པ་སྦྱིན་པ་ལ་རྟག་ཏུ་སྦྱིན་པའོ་ཞེས་བྱའོ། ། གཞན་ཞིག་གིས་ཉིན་རེ་ཞིང་ལན་ཅིག་མ་ཡིན་གྱི་རྒྱུན་ཆགས་སུ་ཡང་དང་ཡང་སྦྱིན་པ་སྦྱིན་ན་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་སྦྱིན་པ་སྦྱིན་པའོ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་ཟེར་བ་ལྟ་བུའོ།

其后，有些人说大乘非佛说，怎会有如此功德，对于这些邪入者，为了赞叹主持正法，在阐述功德成就时，应当如是证成唯此大乘而非他法。
证成大乘及获得佛果之道唯此而非他法，对于那些欢喜并希求成佛之人，以宣说殊胜大乘，使其如何皈依佛等三宝，以此皈依之力，为自他谋利益，以求证佛果而入法。
'决定'一词，解释为愿望。皈依殊胜大乘，是世间与出世间名声之因。由于不分别彼等过失与功德，故于此轮回与涅槃无差别，即以智慧不执著轮回过失，以悲心不执著涅槃功德。
'希求真实义'即希求应皈依之实体，意为'愿我亦成佛'。
若问具何等特征的转轮王之子方能不断转轮王种姓？若转轮王仅与贵妃结合而不与卑贱婢女等结合，父母圆满之种子入胎后，未被风、胆、痰等所损害。
当转轮王子满月顺利降生时，又落入善妇手中，如是渐次养育即能使转轮王种姓不断。
如是于此，依大乘法菩萨发心即是不断佛种之种子。若是唯佛种姓者发心而非无种姓与不定种姓者，其种子之母若是般若波罗蜜多而非他法，若具足福慧资粮之胎位，于此亦若无违品诸法障碍而不损坏，生处若是大悲之母，为至涅槃究竟而养育。
如是则菩萨善生即能使佛种不断。'种种'之语是为以转轮王等为标志而更明显显示。'等'字是摄集帝释、梵天等。'大臣'之语是以显示大臣特征而显示菩萨特征。
'恒常相续不断利益众多有情'中，'恒常'指生生世世。'相续不断'指刹那相续，如说话者每日一次布施称为'恒常布施'。
另有人说，若非每日一次而是连续反复布施则称为'相续不断布施'。

།སེམས་ཅན་མང་པོའི་དོན་བྱེད་པ་ནི་སེམས་ཅན་རྒྱ་ཆེན་པོའི་དོན་བྱེད་པའོ། །མང་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ འདི་ནི་མཐའ་ཡས་པ་དང་།ཡངས་པ་དང་། རྒྱ་ཆེན་པོའི་རྣམ་གྲངས་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། སེམས་ཅན་མང་པོ་རྣམས་ཀྱི་དོན་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མངོན་པར་རྟོགས་པའི་དུས་ན་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་བདག་ཉིད་དུ་ཁས་བླངས་པས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཕུང་པོ་ཆེན་པོ་ རབ་ཏུ་ཞི་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟར་ས་དང་པོ་ཐོབ་པའི་དུས་ན་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བ་རྟོགས་སོ།།དེ་རྟོགས་པས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་དང་བདག་མཉམ་པ་ཉིད་འཐོབ་བོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ས་དང་པོའི་ངེས་པའི་ཚིག་ཅིའི་ཕྱིར་ས་དང་པོ་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ཞེས་བྱ་ ཞེ་ན།དེས་དང་པོར་རང་དང་གཞན་གྱི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་འཆད་པར་གྱུར་ཏེ། རྟོགས་པ་དེས་བདག་དང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་རབ་ཏུ་ཞི་བར་བྱེད་དོ། །རྟོགས་པའི་འདིས་བདག་དང་གཞན་དག་གི་སྡུག་བསྔལ་རབ་ཏུ་ཞི་བར་བྱེད་པས་ན་ རབ་ཏུ་ཞི་བ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ས་དང་པོ་ལ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཕུང་པོ་ཉེ་བར་ཞི་བས་འཇིགས་པ་ལྔ་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པ་ཡིན་ཏེ། ས་དང་པོ་ལ་ཇི་ལྟར་བདག་གི་སྡུག་བསྔལ་རབ་ཏུ་ཞི་བར་བྱས་པ་དེ་བཞིན་དུ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་བྱའོ་སྙམ་པ་ལྷག་པའི་བསམ་ པ་འཐོབ་པའོ།།མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པ་ཐོབ་པའི་དུས་ན་བློ་མཆོག་གི་བདེ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་བརྒྱད་པ་ལ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར། བློ་མཆོག་གི་བདེ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །ས་དེ་ལ་མངོན་ པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པར་རང་གི་ངང་གིས་འབྱུང་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དཔེ་གྲུ་བོ་ཆེ་འབྱུང་ངོ་།།སྲིད་པ་དང་ཞི་བ་དག་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྲིད་པ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ནི། འདི་ལྟར་འཁོར་བའི་སྐྱོན་གྱིས་མི་གོས་པའོ། །ཞི་བ་ལས་ རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ནི་འདི་ལྟར་ཉན་ཐོས་བཞིན་དུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་གཞོལ་བ་མ་ཡིན་པའོ།།དགེ་བ་དང་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་གཞན་མ་ཡིན་ནོ། །དགེ་བའི་རྩ་བ་རྒྱ་ཆེ་བ་ཉིད་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པ་དགེ་བ་རྣམ་པ་བཞི་བཤད་ པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་མ་ཡིན་པ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ཏེ།དགེ་བའི་རྩ་བ་རྒྱ་ཆེ་བ་ཉིད་ནི་འཇིག་རྟེན་པའོ། །དོན་ཆེ་བ་ཉིད་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའོ། །ཚད་མེད་པ་ཉིད་ནི་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱས་པ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ རྣམས་ཀྱིས་དགེ་བ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་དེ་ནི་ས་དང་།ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། སྟོབས་དང་། མི་འཇིགས་པ་ལ་སོགས་པ་ཡོན་ཏན་གྱི་ཁྱད་པར་གྱིས་ཚད་མེད་པའི་ཕྱིར་ཚད་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཟད་མི་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱིས་སོ་ཞེས་བཤད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དབང་ འབྱོར་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ན་ཡང་མི་ཟད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སངས་རྒྱས་ཉིད་འདོད་པས་ཁས་ལེན་པ་ནི་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱབས་འོས་སུ་ཁས་ལེན་པ་ཉིད་ཀྱིས་བདག་ཀྱང་ སྐྱབས་འོས་སུ་གྱུར་ཅིག་།སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་ཉེ་བར་ཞི་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་གྱི། ཉན་ཐོས་ལྟར་དཀོན་མཆོག་གསུམ་ལ་སྐྱབས་སུ་སོང་བས་འཁོར་བ་ལས་གྲོལ་བར་གྱུར་ཀྱང་ཅི་མ་རུང་ཞེས་བདག་ཉིད་བསྐྱབ་པའི་ཕྱིར་སྐྱབས་སུ འགྲོ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཕན་པ་དང་། བདེ་བར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ལ། ཕན་པ་བྱེད་པ་ནི་ཚེ་ཕྱི་མ་པའི་ལྷ་ལ་སོགས་པའི་བདེ་བ་ལ་སྦྱོར་བའོ། །བདེ་བ་བྱེད་པ་ནི་མཐོང་བའི་ཆོས་ཁོ་ན་ལ་བདེ་བ་ལ་སྦྱོར་བའོ། །ངེས་པར་འབྱུང་བར་བྱ་བ་ལ་ ཐེག་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་སྟོན་པའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ་ནི་ལྡན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐེག་པ་གསུམ་སྟོན་པར་བྱེད་པས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྟོན་པར་འགྱུར་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།བརྡར་བཏགས་པའི་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བ་ནི། དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་དང་ ཕྲད་ནས་འབྱུང་བ་གང་ཡིན་པའོ།

利益众多有情即是利益广大有情。'众多'这个词应当视为无边、广阔、广大的异名，因为是为了利益众多有情。在证悟时，由于将一切有情视为自身，故称为大苦蕴的完全寂灭。如是，在获得初地时，证悟法界遍行。由证悟此，获得与一切有情平等性。因此，初地的词义为何称为极喜地呢？因为首先获得圆满自利与他利，如是解说。以彼证悟令自身与一切有情的痛苦完全寂灭。由于以此证悟使自他的痛苦完全寂灭，故称为'完全寂灭'。
因此，在初地由苦蕴寂灭而超越五种怖畏，即在初地如何使自身痛苦完全寂灭，如是获得为一切有情利益的增上意乐。在获得无生法忍时，所谓最胜智慧之乐，即在第八地获得任运成就的无分别智慧，故称为最胜智慧之乐。因此说'最胜'。由于在彼地中无功用自然生起，故以大船为喻。
所谓解脱轮回与涅槃，解脱轮回即不为轮回过患所染。解脱涅槃即不如声闻那样趋向涅槃。所谓善与善根并非异义。所说广大善根等四种善的阐释，即是世间与出世间等。广大善根是世间的。大义是出世间的。无量是成熟，即菩萨们所成熟的善，由地、波罗蜜多、力、无畏等功德差别无量故为无量。
所说不可尽即应知是自在，因为即使在无余涅槃中亦不穷尽。所谓欲求佛果而受持即是皈依的本质，即以堪为皈依处而受持，愿自身亦成为皈依处，息灭一切有情的一切痛苦，并非如声闻那样皈依三宝而解脱轮回即可的为救护自身而皈依。
关于利益有情与安乐，利益是令趣入后世天等安乐。安乐是令趣入现世安乐。关于'具足一切乘教授功德'，意思是由宣说三乘而成为一切有情的导师。世俗皈依是遇到善知识而生起的。

།ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་ཐོབ་པ་ནི་རྟོགས་པའི་དུས་ན་སྟེ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རགས་པ་དང་། ཕྲ་བའི་ཁྱད་པར་རོ། །གཞན་གྱི་དོན་སྒྲུབ་པ་ཡང་བསམ་པའི་སྒོ་ནས་ནི་སྙིང་རྗེས་ཁྱབ་པས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོས་འགྲོ་བ་ཁྱབ་པར་བྱེད་ དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།སྦྱོར་བའི་སྒོ་ནས་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་རྒྱས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གདུལ་བའི་རྒྱུད་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རིགས་ཅན་དག་ལ་བསྙད་པའི་ཕྱིར་རྒྱས་པར་བྱས་པ་ཡིན་ཏེ། རྒྱ་བསྐྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ནི་ འཕགས་པ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་འཕགས་པ་ནི་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་སོ།།ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱང་འཕགས་པ་ཡིན་པས་དེ་ལས་ཁྱད་པར་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲར་སྦྱར་རོ། །འཕགས་པ་ཆེ་བ་ནི་ འཕགས་པ་ཆེན་པོ་སྟེ།སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ནི་དེ་དག་གི་ཆོས་ཡིན་པས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི་ཆུང་ངུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །སྐྱབས་སུ་ འགྲོ་བའི་སྐབས་སོ།། །།སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བའི་འོག་ཏུ་རིགས་ཀྱི་སྐབས་ཡིན་ཏེ། འདིའི་འབྲེལ་བ་གང་ཡིན་ཞེ་ན། སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བ་འདིར་སོང་དོན་ཆེན་ཏེ། །དེ་ནི་ཚད་མེད་ཡོན་ཏན་ཚོགས་འཕེལ་འགྱུར། །འགྲོ་བ་འདི་ལ་སྙིང་རྗེ་བསམ པས་ཁྱབ།།མཚུངས་མེད་འཕགས་ཆེན་ཆོས་ཀྱང་རྒྱས་པར་བྱེད། །ཅེས་བཤད་མ་ཐག་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདིས་ནི་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བ་དོན་ཆེ་བ་ཉིད་རང་དང་གཞན་གྱིས་དོན་བསྒྲུབ་པ་དག་བསྟན་ཏོ། །རང་དང་གཞན་གྱི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དེ་ལྟ་བུ་དེ་ནི་ངེས་ པ་མེད་པར་སངས་རྒྱས་ཉིད་དོན་དུ་གཉེར་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡིན་ནམ།འོན་ཏེ་ངེས་པ་ཅི་ཞིག་ཡོད་ཅེ་ན། སྨྲས་པ། ཡོད་དོ། །ངེས་པ་གང་ཡིན་ཞེ་ན། གཞན་གྱི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡོན་ཏན་གྱི་ཚོགས་འབྱོར་པ་དང་ལྡན་པ་འདི་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ རིགས་ཅན་ཡིན་གྱི།གཞན་གྱི་ནི་མ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བའི་འོག་ཏུ་རིགས་ཀྱི་སྐབས་ཡིན་ནོ། །མ་ངེས་པའི་རིགས་ཅན་གྱི་ནི་གལ་ཏེ་ན་ཡིན་ལ། །གལ་ཏེ་ན་མ་ཡིན་པས་གདོན་མི་ཟ་བར་མ་སྨོས་སོ། །སངས་རྒྱས་ཉིད་དེའི་སྐལ་བ་ཡོད་པ་ན་རིགས་ ཡིན་ཏེ།རིགས་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ས་བོན་ཡིན་ནོ། །ས་བོན་མེད་པར་ཡང་འབྲས་བུ་མ་མཐོང་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་འཐོབ་པའི་སྐལ་བ་དང་ལྡན་པའི་དོན་དུ་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བའི་འོག་ཏུ་རིགས་ཡིན་ནོ། །སེམས་ཅན་རྣམས་ནི་ཁམས་སྣ་ཚོགས་པ་ཡིན་པའི་ ཕྱིར་རོ།།ཁམས་ཀྱི་དབྱེ་བ་དཔག་ཏུ་མེད་དེ། ཇི་སྐད་དུ་བ་རུ་རའི་མདོ་ལས་བཤད་པ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་ལས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དགེ་སློང་དག་།དཔེར་ན་བ་རུ་རའི་ཕུང་པོ་འཕང་དུ་དཔག་ཚད་ཙམ། རྒྱར་ཡང་དཔག་ཚད་ཙམ་ཞིག་ཡོད་པར་གྱུར་ ལ།བ་རུ་རའི་ཕུང་པོ་དེ་ལས་འགའ་ཞིག་གིས་ལོ་བརྒྱ་འདས་ཤིང་བ་རུ་ར་རེ་རེ་ཞིག་བླངས་ཏེ། བ་རུ་ར་འདི་ནི་ཁམས་ཆེ་གེ་མོ་ཞིག་ཏུ་དོར་རོ། །བ་རུ་ར་འདི་ནི་ཁམས་ཆེ་གེ་མོ་ཞིག་ཏུ་དོར་རོ་ཞེས་དེ་སྐད་ཟེར་ན། བ་རུ་རའི་ཕུང་པོ་དེ་ནི་མྱུར་བ་ཁོ་ནར་ཟད་པ་དང་ཡོངས་ སུ་གཏུགས་པར་འགྱུར་གྱི།ཁམས་ནི་དེ་ལྟར་ཡོངས་སུ་གཏུགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་དོ། །གསུང་རབ་ལས་བྱུང་བའི་ཁམས་ཀྱི་དོན་གང་ཡིན་ཞེ་ན། མིག་ལ་སོགས་པའི་ཁམས་ཀྱི་དབྱེ་བ་བསྟན་པ་དང་། ཁམས་མང་པོའི་མདོ་དང་སྦྱར་ན་ནི། ཁམས་ཀྱི་དབྱེ་བ་རྣམ་པ་མང་པོ་ཞིག་ཡོད་དོ། །རིགས་ཀྱི་སྐབས་འདིར་ནི་རིགས་ས་བོན་ཡིན་ཏེ། ཁམས་དང་རྒྱུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་གྲངས་སོ། །ཇི་ལྟར་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་སྤྱད་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི ཆོས་སྐྱེ་བའི་རྒྱུར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་སོ་སོ་རང་རང་གི་རྒྱུད་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཆོས་དུ་མའི་ནུས་པ་དང་ལྡན་པ་དག་ཡོད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཐེག་པ་གསུམ་གྱི་རིགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཡང་ཡོད་པར་འགྱུར་ཏེ།རིགས་ཐ་དད་པ་མེད་པར་ནི་ཐེག་པ་ཐ་དད་པར་འོས་པ་མ་ཡིན་པས་ཐེག་ པ་གསུམ་གྱི་རིགས་ཐ་དད་པ་ཡོད་དོ།

法性所得是在证悟之时，因此有粗细之别。利他事业也是从发心方面以大悲遍及，意思是以大悲遍及众生。从修行方面则是为了广大大乘法，意思是为了教化具有菩萨种性的所化众生而广大，即是扩展的意思。大乘是诸大圣者的法，其中圣者是指诸佛菩萨。由于声闻也是圣者，为了区别于彼故加'大'字。大圣者即是诸佛菩萨，这是其含义。大乘是他们的法，是大菩萨们的大乘而非小乘。
皈依品。皈依品之后是种性品，此中有何关联呢？此皈依具大义利，将增长无量功德资粮，以悲心遍及众生，并广大无等大圣法。如刚说的这个偈颂，显示了皈依的大义利即成办自他二利。如此圆满的自他二利，是否一切欲求成佛者都无定性地具有，还是有何定性？答：有。何为定性？此具足功德资粮的圆满利他事业，是具佛种性者所有，而非其他，因此皈依品之后是种性品。不定种性者或有或无，故未必定说。
当有成佛缘分时即是种性，种性是一切佛法的种子。未见无种子而有果，因此为了获得具有此缘分故，皈依品之后是种性品。众生具有种种界性，界性差别无量，如同巴噜罗经中所说。即彼经中说：'世尊告诸比丘：譬如有巴噜罗果堆，高一由旬，宽亦一由旬，若有人每百年取一颗巴噜罗果，说此果舍于某界，此果舍于某界，如是说时，此巴噜罗果堆必定迅速穷尽，而界则不会如此穷尽。'
经典中界的含义是什么？若配合眼等诸界差别的教说及多界经，则有众多界的差别。在此种性品中，种性即是种子，界与因是异名。如同众生由贪等习气差别而成为生起贪等诸法之因，各自相续中具有诸多法的功能差别，如是三乘种性差别也应存在，若无种性差别则不应有三乘差别，故有三乘种性差别。

།རང་བཞིན་དུ་གནས་པའི་རིགས་ནི་ཡང་དག་པར་བསྒྲུབས་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་ཁྱད་པར་ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ཅན་གདོན་མི་ཟ་བར་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་ འཚང་རྒྱ་བའི་སྐལ་བ་ཅན་གང་ཡིན་པ་དེ་ལྟ་བུ་ཡོད་དོ།།རང་བཞིན་གྱི་རིགས་དེ་ལྟ་བུ་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་གང་གི་ཚེ་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་དག་གིས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཡང་དག་པར་ལེན་དུ་བཅུག་པ་དེའི་ཚེ་རིགས་དེ་ ཡང་དག་པར་བསྒྲུབས་པ་ཞེས་བྱའོ།།རང་བཞིན་དུ་གནས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཡང་དག་པར་བསྒྲུབ་པའི་རྟེན་དུ་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་དག་པར་བསྒྲུབས་པ་ནི་རྟེན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །དེ་ནི་རྒྱུའི་དངོས་པོར་ཡོད་དོ། །འབྲས་བུའི་དངོས་པོར་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་རང་ བཞིན་གྱི་རིགས་དེའི་འབྲས་བུ་ནི་ཡང་དག་པར་བསྒྲུབས་པའི་རིགས་ཡིན་ནོ།།དེའི་ཕྱིར་དེ་ནི་རྒྱུའི་དངོས་པོར་ཡོད་ལ། འབྲས་བུའི་དངོས་པོར་མེད་ཅེས་བྱ་སྟེ། རྒྱུར་གྱུར་པའི་རིགས་དེ་ནི་ནམ་ཡང་འབྲས་བུར་འགྱུར་བ་འོས་པ་མ་ཡིན་ནོ། ། འདི་ལྟར་དེ་དག་ལ་བརྟེན་ནས་འབྲས་བུར་གྱུར་པ་སྟོབས་དང་མི་འཇིགས་པ་ལ་སོགས་པ་ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་འགྲུབ་པར་འགྱུར་རོ། །རིགས་ངེས་པ་ནི་ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་སུ་ངེས་པར གནས་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ།ཉན་ཐོས་ཉིད་ཐོབ་པར་ངེས་པའི་རིགས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ནམ་ཡང་རང་སངས་རྒྱས་དང་སངས་རྒྱས་ཉིད་འཐོབ་པའི་རྒྱུར་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་རང་སངས་རྒྱས་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་དག་ཀྱང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །མ་ངེས་པའི་རྐྱེན་གྱི་ དབང་གིས་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་དང་།སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུར་འགྱུར་ཏེ། དཔེར་ན་རིའི་ཕྱོགས་གང་དག་ལས་གདོན་མི་ཟ་བར་གསེར་འབའ་ཞིག་འབྱུང་གི། །དངུལ་འབའ་ཞིག་ཀྱང་མ་ཡིན་ལ། ཟངས་ འབའ་ཞིག་ཀྱང་མ་ཡིན་པ་དེ་ལྟ་བུ་ཡང་ཡོད་ལ།ཕྱོགས་གང་ཞིག་འཇིམ་གོང་དྲིལ་བ་ལ་སོགས་པའི་བཅོས་ལེགས་བྱ་བའི་དབང་གིས་གདོན་མི་ཟ་བར་རེས་འགའ་གསེར་འབྱུང་ལ། རེས་འགའ་དངུལ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བར་ཡང་ཡོད་པ་དེ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ཉིད་ ཀྱི་ཕྱིར་རིགས་ངེས་པ་ནི།རྐྱེན་རྣམས་ཀྱིས་མི་འཕྲོགས་ལ་མ་ངེས་པ་ནི་འཕྲོགས་པ་ཡིན་ནོ། །ཡོ་བྱད་ཀྱིས་ཕོངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབུལ་ན་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་ལ་མི་འཇུག་གོ། །གཞན་གྱི་དབང་དུ་གྱུར་པ་ནི་བྲན་ལ་སོགས་པར་ གྱུར་པའོ།།དེར་སྐྱེས་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངན་སོང་དུ་སྐྱེས་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འོད་གསལ་བ་དང་དྲི་མ་མེད་པའི་གནས་སུ་འགྱུར་ལ། འོད་གསལ་བ་ནི་གསལ་བ་ལ་བྱའོ། །ལ་ལ་ནི་དྲི་མ་ཅུང་ཟད་ཆགས་ཀྱང་འོད་གསལ་ བས་གང་ལ་དྲི་མ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་ཆགས་པ་མེད་པ་དེ་ནི་དྲི་མ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ།།ཡང་ན་གསེར་འོད་གསལ་བ་ཁ་ཅིག་བསྲེགས་ན་ཁ་དོག་ངན་པར་འགྱུར་བས་གང་ལ་བསྲེགས་ཀྱང་ཁ་དོག་ངན་པར་འགྱུར་བ་མེད་པ་དེ་ནི་དྲི་མ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཉོན་མོངས་པའི་དྲི་མ་མེད་ པ་འཐོབ་པའི་གནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིགས་དེ་ཉོན་མོངས་པའི་གནས་ངན་ལེན་དང་བྲལ་ཞིང་མི་ལྡན་པ་ཐོབ་པའི་གནས་ཡིན་པའམ།ཡང་ན་རིགས་དེ་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་ན་ཟག་པ་མེད་པའི་ཆོས་དྲི་མ་མེད་པ་རྣམས་ཀྱིས་འཐོབ་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་གི་གནས་ཡིན་པས་ན་ ཉོན་མོངས་པའི་དྲི་མ་མེད་པ་འཐོབ་པའི་གནས་ཞེས་བྱའོ།།བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོའི་རྒྱུ་མཚན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐར་ཐུག་པའི་གནས་སྐབས་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་ནི་རིན་པོ་ཆེ་དྲི་མ་མེད་པ་ལྟ་བུ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་མཇུག་ཐོགས་སུ་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །ཡེ་ཤེས་ ཤེས་ཆེན་པོ་ནི་བྱ་བ་སྒྲུབ་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་སོགས་པའོ།།དོན་འདི་ལ་ནི་རིགས་མེད་པ་ལ་གནས་པ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་མི་འདའ་བའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་པར་བཤད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ན་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ལ་ལར་ནི་སྨད་པ་ལ་མཐོང་སྟེ། ཆུང་མ་ངན་པ་ལ་ཆུང་མ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ དང་།བུ་ངན་པ་ལ་བུ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ།

所谓自性住种姓即是已经成就的，具有六处差别、无始时来必定能现前圆满证得无上正等正觉之机缘者即是如此。
安住于如是自性种姓的诸菩萨，当善知识令其发起无上正等正觉之时，彼种姓即称为已经成就。
自性住者即是成就之所依。已成就者即是能依之体性。此即是因之事，非是果之事，所谓此自性种姓之果即是已成就种姓。
因此说彼是因之事而非果之事，因为作为因的种姓永远不可能成为果。如是依彼等而成就力、无畏等一切功德之果。
决定种姓即是决定安住于声闻、独觉、佛种姓者，决定获得声闻果位之种姓者永远不会成为获得独觉、佛果之因。同样也应配合独觉、佛种姓。
由不定缘之力而成为声闻、独觉、佛种姓之因，譬如有些山区必定只出产黄金，而不出产白银，也不出产铜，又如有些地方由于揉泥等加工之力，有时出产黄金，有时出产白银等。
正因如此，决定种姓不为诸缘所夺，不定种姓则为所夺。
所谓资具匮乏即是贫穷而不能行持布施等菩萨行。为他所制即是成为奴仆等。
所谓生于彼处之众生即是指生于恶趣者。
成为光明清净之处，光明即是明亮。有些虽沾些许垢染但仍光明，凡是毫无垢染者即称为清净。
或者有些明亮的黄金经火烧炼后会变成劣色，凡是经火烧炼也不会变成劣色者即称为清净。
所谓获得无烦恼垢染之处，即是此种姓远离并不具烦恼习气而获得之处，或者此种姓断除烦恼后所获得无漏法清净诸法之处，故称为获得无烦恼垢染之处。
由于是大菩提之因相故，究竟位的大菩提如同无垢宝珠，彼是在金刚喻定之后生起。
大智慧即是成所作智等。
于此义中说无种姓者住于决定不般涅槃法性中，此处'无'字有些地方表示贬义，如称恶妻为无妻，称恶子为无子等。

།ལ་ལར་ནི་ཅུང་ཟད་ཡོད་པའི་དོན་ལ་སྟེ། བུ་མོ་ལྟོ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །ལ་ལར་ནི་མེད་པ་ལ་མཐོང་སྟེ། རྙེད་པ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །མེད་ཅེས་བྱ་བ་འདི་ནི་སྨད་པ་དང་མེད་པ་ལ་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། ལ་ལ་ གཅིག་ཏུ་ཉེས་པར་སྤྱོད་ངེས་ཡོད།།ཅེས་བྱ་བ་ནས་བཟུང་སྟེ། དགེ་བའི་རྩ་བ་དམན་པ་ཡོད་པ་ཚོགས་ཡོངས་སུ་མ་རྫོགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་འདི་ནི། དེའི་དུས་སུ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་མི་འདའ་བའི་ཕྱིར་རིག་མེད་པར་བཤད་པ་ཡིན་པས་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ སྨད་པ་ལ་བལྟ་བར་བྱའོ།།ལ་ལ་གཅིག་ཏུ་ཉེས་པར་སྤྱོད་ངེས་ཡོད། །ཅེས་བྱ་བ་ནི་ལས་བྱེད་པར་ངེས་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་བཤད་པ་ཡིན་ཏེ། གཅིག་ཏུ་ལས་བྱེད་པར་ངེས་པ་གང་གིས་གདོན་མི་ཟ་བར་མ་ལ་སོགས་པ་གསོད་པར་འགྱུར་བ་དེ་ནི། གནས་སྐབས་ དེ་ན་རིགས་ཡོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་མ་ལ་སོགས་པ་བསད་པའི་ལས་སྨད་པས་རིགས་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ།།དཀར་པོའི་ཆོས་ཀུན་ཏུ་བཅོམ་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་ཅི་རིགས་པར་སྦྱར་བར་བྱའོ། །རྒྱུ་དང་བྲལ་བའི་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་མི་འདའ་བའི་ཆོས་ཅན་ཞེས་བྱ་བའི་ མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་མེད་པ་ལ་བལྟ་བར་བྱའོ།།ཟབ་ཅིང་རྒྱ་ཆེ་བའི་དོན་མི་ཤེས་པ་བཞིན་དུ་མོས་པ་རྒྱ་ཆེན་པོ་འབྱུང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲ་ཙམ་ཐོས་པ་ཁོ་ནས་མོས་ཀྱི། དོན་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ལས་ནི་མ་ཡིན་པའོ། །རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱི་མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་པ་དང་། ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བས་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་མཆོག་དང་། ཕུལ་དང་། རབ་དང་། རབ་མཆོག་ཡིན་ནོ། །བྱང་ཆུབ་གང་ལ་ཡོན་ཏན་ཤིན་ཏུ་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཡོད་པ་དེ་ནི་ཡོན་ཏན་ཤིན་ཏུ་རྒྱ་ཆེ་བའི་བྱང་ཆུབ་བོ། །ཡོན་ཏན ཤིན་ཏུ་རྒྱ་ཆེ་བའི་བྱང་ཆུབ་ཉིད་ཤིང་ཡིན་པས་ན།ཡོན་ཏན་ཤིན་ཏུ་རྒྱ་ཆེ་བྱང་ཆུབ་ཤིང་ངོ་། །ཡང་ན་བྱང་ཆུབ་ཉིད་ཤིང་ཡིན་པས་བྱང་ཆུབ་ཤིང་ངོ་། །ཡོན་ཏན་ཤིན་ཏུ་རྒྱ་ཆེ་བ་རྣམས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཤིང་ཡིན་པས་ན་ཡོན་ཏན་ཤིན་ཏུ་རྒྱ་ཆེ་བྱང་ ཆུབ་ཀྱི་ཤིང་ངོ་།།དེ་བསྐྱེད་པ་ནི་ཡོན་ཏན་ཤིན་ཏུ་རྒྱ་ཆེ་བ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཤིང་བསྐྱེད་པའོ། །དེའི་ཕྱིར་ཏེ། ཡོན་ཏན་ཤིན་ཏུ་རྒྱ་ཆེ་བྱང་ཆུབ་ཤིང་བསྐྱེད་ཕྱིར་རོ། །ཅི་ཞེ་ན། འོག་ནས་རིགས་དེ་རྩ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། །བདེ་དང་སྡུག་བསྔལ་ཆེན་པོ་ཞི་ བ་ཐོབ་བྱའི་ཕྱིར།།ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིར་གོ་རིམས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་བལྟ་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །འོན་ཀྱང་དེ་ནི་བདེ་བ་ཆེན་པོ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དང་། སྡུག་བསྔལ་ཆེན་པོ་ཞི་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རྩ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་རིགས་འདི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཤིང་དེ་ལྟ་བུའི་རྩ་བ་ཡིན་ པ་དང་།རང་གི་དོན་དང་གཞན་གྱི་དོན་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པས། བདག་དང་གཞན་ལ་ཕན་བདེ་བྱེད་པ་འབྲས་བུ་ཞེས་བཤད་དེ། ཡོན་ཏན་ཤིན་ཏུ་རྒྱ་ཆེ་བྱང་ཆུབ་ཤིང་བསྐྱེད་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་དོན་ཏོ། །གཞན་ནི་གཞན་གྱི་དོན་ཏོ། །རིགས་ཀྱི་སྐབས་སོ།། །། རིགས་ཀྱི་འོག་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པའི་སྐབས་ཡིན་ཏེ། འདིའི་འབྲེལ་པ་གང་ཡིན་ཞེ་ན། ཡོན་ཏན་ཤིན་ཏུ་རྒྱ་ཆེ་བྱང་ཆུབ་ཤིང་བསྐྱེད་ཕྱིར། །བདེ་དང་སྡུག་བསྔལ་ཆེན་པོ་ཞི་བ་ཐོབ་བྱའི་ཕྱིར། །བདག་དང་གཞན་ལ་ཕན་བདེ་བྱེད་པ་འབྲས་བུའི་ཕྱིར། །རིགས་མཆོག དེ་ནི་རྩ་བ་བཟང་པོ་ལྟ་བུ་ཡིན།།ཞེས་བཤད་མ་ཐག་པ་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་ཤིང་ལྗོན་པ་རྩ་བ་བཟང་པོ་ཟུག་ན་རང་གི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡལ་ག་དང་། ལོ་མ་དང་། མེ་ཏོག་དང་། འབྲས་བུ་ལ་སོགས་པ་ཕལ་མོ་ཆེ་འབྱུང་ལ། ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དེ་ལྟ་བུ་དེ་ ནི་སྐྱེ་བོ་ཕལ་པོ་ཆེས་ལོངས་སྤྱོད་པར་ཡང་འགྱུར་བས་གཞན་གྱི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་རང་བཞིན་གྱི་རིགས་ལ་གནས་པ་ཡོད་ན་གཉིས་འགྲུབ་པར་འགྱུར་རོ།།གཉིས་འགྲུབ་པ་དེ་ཡང་སེམས་བསྐྱེད་པ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་ གྱིས་འགྱུར་གྱི་གཞན་དུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།

有些地方是指稍有之义，如'无腹女子'之类。有些地方是指无有，如'无所得'之类。这个'无'字应当理解为贬义和无有之义。从'有些人一向确定造作恶业'开始，直到'善根微弱、资粮未圆满'为止，这是因为当时不能入般涅槃而说为无种性，所以这里的'无'字应当理解为贬义。
'有些人一向确定造作恶业'是就业的确定性而言，即一向确定造作杀母等业者，虽然当时有种性，但因为杀母等恶业被贬斥，所以说为无种性。破坏一切白法等情况也应当如理类推。
'无因缘而不能入般涅槃之法性'中的'无'字应当理解为无有之义。'虽不了知甚深广大之义而生广大信解'是说仅仅听闻声音而生信解，而非从完全了知义理而生信解。
'二种殊胜'是指相比世间和声闻的圆满，诸佛菩萨的圆满是最胜、最上、最妙、最极。具有极其广大功德的菩提即是功德极其广大的菩提。因为功德极其广大的菩提即是树，所以称为功德极其广大菩提树。
或者说因为菩提即是树，所以称为菩提树。因为是功德极其广大的菩提之树，所以称为功德极其广大菩提树。生起它即是生起功德极其广大菩提树。因此说'为生功德极其广大菩提树'。为什么呢？下文将解释说'此种性即是根本'。
'为得大乐及寂灭大苦'这句不应按照这样的顺序理解。而是为了获得大乐和为了息灭大苦而成为根本。因此，这种性是如此菩提树的根本，通过成办自利和他利，所以说'利乐自他是果'。'为生功德极其广大菩提树'是自利，其他是他利。
这是种性品。种性品之后是发心品。其关联是什么呢？如刚才所说'为生功德极其广大菩提树，为得大乐及寂灭大苦，利乐自他是果，此胜种性如善根'。就像树木若有良好根基，则能生出枝叶花果等众多自利圆满，如此圆满也能为众多人受用，称为他利圆满。同样，菩萨若住于自性种性，则能成就二利。
而成就二利也是通过发心等次第而成，不能通过其他方式。

།བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་བསྐྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་རིགས་ཡོད་ན་འགྱུར་ཏེ། གང་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རིགས་ཡོད་པ་དེ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་སྐྱེད་པར་བྱེད་པས་དེའི་ཕྱིར་རིགས་ཀྱི་འོག་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་ པའི་སྐབས་ཡིན་ནོ།།ཡང་ན་སེམས་བསྐྱེད་པ་ནི་དོན་དུ་གཉེར་བ་ཡིན་ནོ། །གང་ཞིག་དོན་དུ་གཉེར་ཞེ་ན། བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་སྟེ། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པར་འདོད་པ་ནི་དེས་དེའི་ཐབས་སུ་འགྱུར་བ་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་འདོད་ལ། རིགས་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས་སེམས་བསྐྱེད་པ་ཡང་མི་ ཟློགས་པའི་ཆོས་ཅན་དུ་འགྱུར་བས་དོན་འདི་ཡང་དག་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རིགས་ཀྱི་འོག་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པའི་སྐབས་ཡིན་ནོ།།སེམས་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འབྱུང་བ་དང་བསྐྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །སེམས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སེམས་བསྐྱེད་པ་སྟེ། སེམས་ པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།སེམས་བསྐྱེད་པ་རྣམ་པར་གཏན་ལ་དབབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སེམས་བསྐྱེད་པ་དྲི་བ་སྔོན་དུ་བཏང་བའི་རྣམ་པར་གཏན་ལ་དབབ་པ་ལ་སེམས་བསྐྱེད་པ་རྣམ་པར་གཏན་ལ་དབབ་པ་ཞེས་བྱའོ། །དྲི་བ་སྔོན་དུ་བཏང་བ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་རྣམས་ཀྱི་སེམས་བསྐྱེད་པ་རྣམ་པ་བཞི་པ་འདིའི་རྩ་བ་ནི་གང་།བསམ་པ་ནི་གང་། མོས་པ་ནི་གང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ནོ། །སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ནི་སེམས་བསྐྱེད་པའི་རྩ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་ནི་འགྲོ་བ་འཁྱུད་དེ་འདུག་པ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་རྩ་བ་ཡིན་ པར་མ་གྱུར་ན།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནམ་ཡང་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པར་མི་འགྱུར་གྱི། སེམས་ཅན་ལ་མི་ལྟ་བས་ཉན་ཐོས་དག་བཞིན་དུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་གཞོལ་བར་འགྱུར་རོ། །སོ་སོ་རང་གི་ས་ལ་སྦྱོར་བས་གང་ཞིག་ ས་གང་ལ་ཞུགས་པའི་ས་དེ་ནི་དེའི་མཐར་ཐུག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་དང་ས་ལ་སྦྱོར་བ་ནས་བཟུང་སྟེ་བསྒོམ་པ་མཐར་ཐུག་པར་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་མཐར་ཐུག་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་སེམས་པའི་ཁྱད་པར་གྱི་མཐར་ཐུག་པ་ནི་ས་ཡིན་པར་བརྗོད་དོ། །ཡང་དག་པར་ བླངས་པ་བརྡ་ལས་བྱུང་བའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལ་སོགས་པས་སྨྲས་པ་བཟླས་པའི་ཚུལ་གྱིས་མནོས་པའོ།།སངས་རྒྱས་ཉིད་ལ་སེམས་མཉམ་པ་ཉིད་ནི། དེའི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དང་བདག་དབྱེར་མེད་པར་རྟོགས་ པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་དང་ཐ་མི་དད་པ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཇི་སྐད་དུ་ས་དང་པོ་ལ་བདག་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་དང་ཉེ་བར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་འབྱུང་བ་ལྟ་བུ་ཡིན་ཏེ། ཉེ་བ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་ཐ་མི་དད་པར་མོས་པར་འགྱུར་རོ། །སངས་རྒྱས་ཉིད་ མཆོག་ཅེས་སྨོས་པས་ནི་རང་སངས་རྒྱས་བསལ་བའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལ་སྐྱེ་བ་ནི་ས་བོན་དང་། མ་དང་། མངལ་དང་། མ་མའི་བྱེ་བྲག་ལས་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བའི་བདུན་པ་ནི་དམིགས་ཀྱིས་དབྱེ་བའི་དོན་ཡིན་ཏེ། སྐྱེ་བ་རྒྱ་ཆེ་བ་ལ་སོགས་པ་དོན་ དྲུག་སྔར་བསྟན་པ་དེ་དག་ལས་སྐྱེ་བ་བཀར་ཏེ་ས་བོན་ལ་སོགས་པའི་ཁྱད་པར་གྱིས་ཁྱད་པར་དུ་སྟོན་ཏོ།།ཆོས་ལ་མོས་པ་ས་བོན་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ལ་མོས་པ་ཆེན་པོ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ས་བོན་ནོ། །ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་མཆོག་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།བསམ་གཏན་ལས་བྱུང་བདེ་བ་མངལ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་པས་གནས་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། མངལ་གྱི་གནས་ནི་བསམ་གཏན་དག་ཡིན་ནོ།

如果有种姓，也会生起菩提心等。具有菩萨种姓者，会发起无上正等正觉之心，因此在种姓之后是发心的章节。
或者，发心是所追求的。追求什么呢？大菩提。为了利益众生，希望以此为方便而追求大菩提。由种姓力所发起的菩提心也成为不退转法，为了正确宣说此义，故在种姓之后是发心的章节。
关于'心生起'，'生起'与'发起'的含义并无差别。具有思维特征的发心，即是思维的本质之意。
'发心的确立'是指：以提问为前导的发心确立称为发心的确立。如何以提问为前导呢？即'菩萨们的四种发心，其根本是什么？意乐是什么？胜解是什么？'等问题。
'大悲是发心的根本'是指：它能摄持一切众生。若大悲不是根本，菩萨们就永远不会发起无上正等正觉之心，而会像声闻那样由于不顾及众生而趋向涅槃。
关于'各自安住于自地，谁入何地，彼地即是其究竟'，是指从地地修习直至修行究竟，故称究竟。与此相应的殊胜思维的究竟即说为地。
'依言教而发起的发心'是指依善知识等所说，以重复的方式而受持。
'与佛性平等'是指：由于证悟其法界与自身无别，即是获得与法身无别之意。
如初地中所说'我已接近佛地'，由于证知接近，故生起无别的胜解。说'佛性最胜'是为了遮除独觉。
关于'其中，出生应从种子、母亲、胎藏、助产士的差别来了知'，其中的第七格表示特别区分的含义，即从前面所说的广大出生等六种意义中区分出生，以种子等差别来特别说明。
'于法胜解为种子'是指：对大乘法的广大胜解即是种子。
波罗蜜多中最胜的般若波罗蜜多是母亲。
'禅定所生乐为胎藏'是以处所表示所依，即禅定是胎藏处。

།རྒྱ་ཆེན་པོ་ནི་སྨོན་ལམ་ཆེན་པོ་བཅུ་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཇི་སྐད་དུ་ འཕགས་པ་ས་བཅུ་པ་ལས་འདི་ལྟ་སྟེ།སངས་རྒྱས་མ་ལུས་པ་ལས་མཆོད་པ་དང་། རིམ་གྲོ་ལྷག་མ་མེད་པ་མཐའ་དག་བྱ་བའི་ཕྱིར། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་དང་ལྡན་པ། མོས་པ་རྒྱ་ཆེན་པོས་རྣམ་པར་དག་པ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལྟར་རྒྱ་ཆེ་བ། ནམ་ མཁའི་ཁམས་ཀྱི་མཐས་གཏུགས་པ།ཕྱི་མའི་མཐའི་མུར་ཐུག་པ། བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པར་སངས་རྒྱས་འབྱུང་བ། བགྲངས་པ་ཐམས་ཅད་ལ་མཆོད་པ་དང་། རིམ་གྲོ་ཆེན་པོ་བྱ་བ་རྒྱུན་མི་འཆད་པའི་སྨོན་ལམ་དང་པོ་མངོན་པར་བསྒྲུབ་བོ་ཞེས་གསུངས་ པ་ལྟ་བུ་ཡིན་ཏེ།ས་དང་པོ་ལ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་སྨོན་ལམ་བཅུ་འབྱུང་ངོ་། །བསམ་པ་དག་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་དང་ཉེ་བར་ཤེས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་དང་པོ་རྟོགས་པའི་དུས་ན་བསམ་པ་དག་པ་ཐོབ་སྟེ། དེ་ཐོབ་པས་དེ་འདི་སྙམ་དུ་བདག་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་དང་ཉེ་བར་གྱུར་ཏོ་ སྙམས་དུ་སེམས་སོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་སེམས་བསྐྱེད་པ་དང་པོ་ནི་ས་དང་མཚུངས་ཏེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དང་། དེའི་ཚོགས་འཕེལ་བའི་རྟེན་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ལ་མཆོག་ཏུ་མཐར་ ཕྱིན་པར་གྱུར་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་དག་དང་དེ་དག་གི་ཚོགས་རྣམས་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟར་གང་གི་ཚེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ས་ལ་སེམས་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་དེ་ནི་རྟེན་དུ་གྱུར་པ་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་ས་ལ་བརྟེན་ནས་རྩཝ་དང་། གེལ་པ་དང་། སྨན་དང་། ནགས་ཚལ་དག་བཞིན་དུ་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་དང་དེ་དག་གི་ཚོགས་རྣམས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་བ་དེའི་ཕྱིར་སེམས་བསྐྱེད་པ་དང་པོ་ནི་ས་དང་མཚུངས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཕན་པའི་བསམ་པ་ནི་གང་གིས་ཚེ་རབས་གཞན་དུ ཡང་ཕན་པ་དང་སྤྲོད་པར་བྱེད་པའོ།།བདེ་བའི་བསམ་པ་ནི་གང་གིས་ཚེ་འདི་ཁོ་ན་ལ་བདེ་བ་དང་སྤྲོད་པར་བྱེད་པའོ། །གསེར་བཟང་པོ་དང་འདྲ་སྟེ། འགྱུར་བ་མི་རྟེན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གསེར་བཟང་པོ་བསྲེགས་པ་དང་། བཅད་པ་དང་། བདར་བ་ལ་སོགས་པས་བརྟགས་ ན་འགྱུར་བ་མི་བརྟེན་པ་དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་ཕན་པ་དང་བདེ་བའི་བསམ་པ་ཅན་ཡང་གནས་སྐབས་ཐམས་ཅད་དུ་འགྱུར་བ་མི་རྟེན་ཏོ།།སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་ནི་གཏེར་ཆེན་པོ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་མདོ་དག་ལས་དུང་ ལ་སོགས་པ་གཏེར་ཆེན་པོ་བཞི་འབྱུང་བ་དེ་དག་ནི་བྱིན་ཏེ་བོར་ཡང་ཟད་པར་མི་འགྱུར་ཞིང་འཇིག་རྟེན་ཡང་ཚིམ་པར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱང་ཆོས་དང་ཟང་ཟིང་ལ་སོགས་པའི་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱིས་སེམས་ཅན་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ཚིམ་པར་བྱེད་ཅིང་སྦྱིན་པ་དེ་ ཡང་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་སུ་ཟད་པར་ཡང་མི་འགྱུར་བས་མི་ཟད་པ་ཞེས་བྱའོ།།མི་ཤིགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྲ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལེ་ལོས་མི་ཤིགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། །སྨན་གྱི་རྒྱལ་པོ་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཇི་ལྟར་སྨན་གྱི་རྒྱལ་པོ་མཐོང་བ་ན། བསྣམས་པ་དང་། མྱངས་པ་དང་། རེག་པ་ལ་སོགས་པས་ནད་ཐམས་ཅད་ཉེ་བར་ཞི་བར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་ཡང་མཉེན་པ་དང་། བསམ་པ་དང་། བསྒོམ་པ ལ་སོགས་པས་རྣམ་པར་སུན་འབྱིན་པ་དང་།རྣམ་པར་གནོན་པ་དང་སྤོང་བ་ལ་སོགས་པས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པའི་ནད་ཐམས་ཅད་རབ་ཏུ་ཞི་བར་བྱེད་པས། སྨན་གྱི་རྒྱལ་པོ་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱའོ། །ཚད་མེད་པ་དང་ལྡན་པ་ནི་མཛའ་བོ་ཆེན་པོ་དང་ འདྲ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།བྱམས་པ་དང་ལྡན། སྙིང་རྗེ་དང་། དགའ་བ་དང་། བཏང་སྙོམས་དག་གནས་སྐབས་ཐམས་ཅད་དུ་སེམས་ཅན་འགའ་ཡང་ཡལ་བར་འདོར་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། བདེ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན། སྡུག་བསྔལ་ བ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་གནས་སྐབས་ཐམས་ཅད་དུ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ།

'广大是为了成就十大愿而言'，如同在《圣十地经》中所说：为了供养一切诸佛，以及无余供养一切，以具足一切殊胜，以广大胜解清净，如法界般广大，遍及虚空界边际，直至最后边际，于无量劫中诸佛出世，于一切所数中供养，成就第一大愿不断供养。
如是初地有如是等十种愿。'清净意乐是为了了知接近菩提'是说在证得初地时获得清净意乐，获得此后便想：'我已接近佛地'。
'诸菩萨初发心等同于地，因为是一切佛法及其资粮增长之所依'是说诸佛之法在佛地最为究竟，为了获得彼等及其资粮。如是当菩萨在胜解行地发心时，此发心即是所依，因为如同依地而生根、茎、药、森林一样，依此而圆满一切佛法及其资粮，故初发心等同于地。
利益意乐是于他世亦令获得利益。安乐意乐是于此世令获得安乐。'如同精金，因为不起变异'是说如同精金经过烧、割、磨等考验而不变异，如是菩萨发心具有利益安乐意乐亦于一切时中不起变异。
'具足布施波罗蜜多的发心如大宝藏'是说如同诸经中所说四大宝藏如螺等虽予舍亦不竭尽且令世间满足，如是诸菩萨以法财等受用令无量众生满足，此布施乃至无余涅槃界亦不竭尽故称不尽。
'以不坏性而坚固'是说以无懈怠而不坏。'如药王'是说如同药王见闻、服用、触摸等能息灭一切病，如是具足般若波罗蜜多的发心亦以柔和、思维、修习等对治、降伏、断除等息灭一切烦恼障和所知障的病，故称如药王。
'具足无量如大友'是说具足慈、悲、喜、舍于一切时中不舍弃任何众生，因为缘于安乐、痛苦、非安乐非痛苦的一切状态。

།སྟོན་པ་དང་ལྡན་པ་ནི་རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་ལྟ་བུ་སྟེ། ཆུད་མི་ཟ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དཔེར་ན་རྒྱལ་པོ་རང་གི་རིགས་སུ་གཏོགས་པ་ལ། བསྙེན་བཀུར་ལེགས་པ་ཉིད་དང་ལེགས་ པ་ཉིད་མ་ཡིན་པར་བྱེད་པ་དག་གོ།།རིམ་བཞིན་དུ་ཆུད་མི་ཟ་བ་དང་ཆུད་ཟ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ། །རྟོན་པ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་ཡང་ཆུད་ཟ་བའི་རྒྱུ་དང་ཆུད་མི་ཟ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ན་ཆུད་ཟ་བའི་རྒྱུ་ཡིན། ཇི་ལྟར་ན་ཆུད་མི་ཟ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་ གང་ཟག་དང་།ཚིག་འབྲུ་དང་། དྲང་བའི་དོན་གྱི་མདོ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་རྟོན་པར་གྱུར་ན་ཆུད་ཟ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །བཟློག་ན་ཆུད་མི་ཟ་བའི་རྒྱུར་འགྱུར་བས་ཆུད་མི་ཟ་བའི་རྒྱུ་ཞེས་བྱའོ། །ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་དང་ལྡན་པ་ནི་ཐེག་པ་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཚེ་སེམས་ པའི་ཁྱད་པར་ཟུང་དུ་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བས་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་དང་ལྡན་པ་ཡིན་པ་དེའི་ཚེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འདིས་སེམས་ཅན་གྱི་ཁུར་བདེ་བླག་ཏུ་ཁྱེར་བདེ་བས་ན་ཐེག་པ་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱའོ།།གཟུངས་དང་སྤོབས་པ་དང་ལྡན་པ་ནི་བཀོད་མ་ལྟ་བུ་སྟེ། ཆུ་འཛིན་ཅིང་མི་ ཟད་པར་འབྱིན་པ་དང་།ཆོས་མཐུན་པར་ཐོས་པ་དང་། མ་ཐོས་པའི་ཆོས་དང་། དོན་འཛིན་ཅིང་མི་ཟད་པར་འབྱིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུངས་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས་ཐོས་པའི་ཆོས་དང་དོན་འཛིན་པར་བྱེད་ལ་སྤོབས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་མ་ཐོས་པའི་ཆོས་དང་དོན་འཛིན་པར་བྱེད་པས་ ན་བཀོད་མ་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་སྟེ།སྟོད་ཕྱོགས་ན་ཆུའི་དོང་དག་ལ་བཀོད་མ་ཞེས་བྱའོ། །ཆོས་བཤད་པ་དང་ལྡན་པ་ནི་ཀུན་དགའ་བའི་སྒྲ་དང་འདྲ་སྟེ། ཐར་པ་འདོད་པའི་གདུལ་བ་རྣམས་ལ་སྙན་པ་ཐོས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་ནི་མི་རྟག་པའོ། །སྡུག་ བསྔལ་བའོ།།བདག་མེད་པའོ། །མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་ཞི་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ཐོས་ནས་ཐར་པ་འདོད་པ་རྣམས་བདུད་རྩིས་ཚིམ་པར་འགྱུར་བ་དང་འདྲ་བས་ཀུན་དགའ་བའི་སྒྲ་དང་འདྲ་ཞེས་བྱའོ། །མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པ་ཐོབ་པ་ན། རང་གི་ངང་གིས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་ བ་ནི་ས་བརྒྱད་པ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆོས་ཐམས་ཅད་མ་སྐྱེས་པའོ་ཞེས་བྱ་བར་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཡེ་ཤེས་རང་གི་ངང་གིས་འབྱུང་བས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཤེས་སོ།།ས་དང་པོ་རྟོགས་པའི་དུས་ན་ཡང་འདིས་དེ་ལྟར་ཤེས་མོད་ཀྱི་ས་བརྒྱད་པ་ལ་ནི་རྒྱ་མཚོར་བཏང་བའི་ གྲུ་བོ་ཆེ་དང་ཆོས་མཐུན་པར་རང་གི་ངང་གིས་འབྱུང་བའི་ལམ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པ་ཞེས་བྱའོ།།ཇི་ལྟར་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་རྣམ་པ་འབྱོར་བ་ཐམས་ཅད་སྤྲིན་ལས་འབྱུང་བ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ས་ལ་འབྲུ་དང་། སྨན་དང་། ནགས་ ཚལ་ལ་སོགས་པ་འབྱོར་པ་ཐམས་ཅད་སྤྲིན་ལས་འབྱུང་བ་དེ་བཞིན་དུ།སེམས་ཅན་གྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་འབྱོར་པ་མཐོ་རིས་དང་བྱང་གྲོལ་གྱིས་ཕྱུག་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཤེས་རབ་དང་སྙིང་རྗེའི་ཐབས་ལ་མཁས་པ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་ལས་བྱུང་བས་སྤྲིན་ལྟ་བུ་ཞེས་ བྱའོ།།དཔེ་ཉི་ཤུ་རྩ་གཉིས་དང་ལྡན་པའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་འདི་ནི་འཕགས་པ་བློ་གྲོས་མི་ཟད་པས་བསྟན་པའི་མདོ་ལས་མི་ཟད་པ་ཉིད་དུ་འབྱུང་བ་དང་སྦྱར་བར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཕགས་པ་བློ་གྲོས་མི་ཟད་པས་བསྟན་པའི་མདོ་ལས། སེམས་བསྐྱེད་པ་དང་། བསམ་པ་དང་། སྦྱོར་བ་དང་། ལྷག་པའི་བསམ་པ་དང་། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། ཚད་མེད་པ་དག་དང་། མངོན་པར་ཤེས་པ་དང་། བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་དང་། སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་དང་། རྟོན་པ་དང་། བསོད་ནམས དང་།ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པ་དང་། ཞི་གནས་དང་། ལྷག་མཐོང་དང་། གཟུངས་དང་། སྤོབས་པ་དང་། ཆོས་བཤད་པ་དང་། བགྲོད་པ་གཅིག་པའི་ལམ་དང་། ཐབས་ལ་མཁས་པ་དང་། དེ་ལ་སོགས་པ་གོ་རིམས་ བཞིན་དུ་འབྱུང་སྟེ།ཇི་སྐད་དུ་བཤད་པའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་འདི་དག་ཀྱང་གོ་རིམས་འདི་ཁོ་ནས་སྦྱར་བར་བྱའོ།

具有依止的是如同大王，因为是不虚耗之因。譬如国王对于属于自己种姓的人，善加恭敬供养和不善加恭敬供养。依次是不虚耗和虚耗之因，如是具有依止的发心也是虚耗之因和不虚耗之因。
怎样是虚耗之因？怎样是不虚耗之因呢？如果依止补特伽罗、文字、不了义经和识，则是虚耗之因。相反则成为不虚耗之因，故称为不虚耗之因。
具有止观称为如同车乘，是说当心的殊胜双运而具有止观时，这位菩萨能轻易担负众生重担，故称为如同车乘。
具有陀罗尼和辩才是如同水池，能持水而不竭尽，与法相顺闻法和未闻法，能持义而不竭尽之故。是说以陀罗尼力持所闻之法和义，以辩才力持未闻之法和义，故称如同水池。在上方地区称水池为'柯达玛'。
具有说法是如同悦耳之声，因为对欲求解脱的所化众生令闻悦耳之声。是说听闻'一切诸行无常、是苦、无我，涅槃寂静'后，欲求解脱者如饱甘露般，故称如同悦耳之声。
获得无生法忍时，因为自然生起。是说在第八地时，菩萨由异熟所生智慧自然生起，了知'一切法无生'。虽然在证得初地时也如是了知，但在第八地获得如同大船入海相顺的自然生起之道，故称为无生法忍。
如同器世间一切圆满相皆从云生起。是说如同器世间的地上谷物、药物、森林等一切圆满皆从云生起，如是众生世间具足人天解脱富贵等一切圆满，也从具有智慧悲心方便善巧的发心而生，故称如同云。
应当了知此具二十二种譬喻的发心，是与《圣无尽慧所说经》中所说的无尽性相配合。是说在《圣无尽慧所说经》中，发心、意乐、加行、增上意乐、波罗蜜多、无量、神通、摄事、无碍解、依止、福德、智慧资粮、菩提分、止、观、陀罗尼、辩才、说法、一道、方便善巧等依次出现，如所说的这些发心也应当以此次第配合。

།ངན་འགྲོ་དང་ཡོངས་སུ་སྐྱོ་བས་འཇིགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་སེམས་བསྐྱེད་པ་བསྔགས་པར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་བསྐྱེད་པ་དང་དུས་མཉམ་པ་ཉིད་ན་ སེམས་དེ་འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་བསྔགས་པར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ།ཇི་སྐད་དུ། གང་གི་ཚེ་ན་ཁྱོད་ཀྱི་ཐུགས། །དང་པོ་སྐྱེས་པ་དེའི་ཚེ། །ཁྱོད་ནི་འཇིག་རྟེན་འདི་དག་གི། །མཆོད་གནས་བླ་ན་བཞུགས་པ་ལགས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བ་ལྟ་བུའོ། །སེམས་བསྐྱེད་ པ་བསྔགས་པར་བྱ་བ་ལ།དེ་ཡོད་ན་རབ་ཏུ་བསྡམས་པའི་སེམས་དང་ལྡན་པ་ས་དང་པོ་རྟོགས་པའི་དུས་ནས་བཟུང་སྟེ་ངན་སོང་དག་གིས་འཇིགས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བརྩེ་བ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་གྱི་བྱ་བ་མང་པོས་ཡོངས་སུ་སྐྱོ་བས་འཇིགས་པར་ མི་འགྱུར་བས་ངན་སོང་དང་ཡོངས་སུ་སྐྱོབས་འཇིགས་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ།།སྐྱེ་བ་སྐྱེད་མོས་ཚལ་དུ་འགྲོ་བ་ལྟ་བུར་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རྒུད་པའི་དུས་ན་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་མི་འཇིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་གྱི་རྣམ་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དག་ལ་གང་གི་ཚེ། ཆོམ་རྐུན་དང་། ཆུ་དང་མེ་ལ་ སོགས་པས་རྒུད་པར་བྱས་པ་དེའི་ཚེ་དེ་དག་རྒུད་ན་རྒུད་པས་འཇིགས་པ་མེད་དོ།།ཡོ་བྱད་ཀྱིས་ཕོངས་ན་འཆི་བར་འགྱུར་ན་གང་ཞིག་ལེགས་པར་བྱེད་པའི་ལས་བྱས་པས་སྐྱེ་བ་སྐྱེད་མོས་ཚལ་གྱི་དགའ་སྟོན་ལྟ་བུར་ལྟ་བ་དེ་ཇི་ལྟར་སྡུག་བསྔལ་དག་གིས་འཇིགས་པར་འགྱུར་རོ། ། ཉན་ཐོས་ཀྱི་བརྩོན་འགྲུས་པས་བརྩོན་འགྲུས་བརྒྱ་འགྱུར་དུ་བྱ་བའི་རིགས་ཞེས་བྱ་ལ། བརྒྱ་ཞེས་སྨོས་པ་ནི་གྲངས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེས་བརྩོན་འགྲུས་ཚད་མེད་པ་བྱ་དགོས་སོ། །བདག་དང་གཞན་གྱི་འཆིང་བ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པ་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ལས་དང སྐྱེ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་དག་གིས་ཤིན་ཏུ་བཅིངས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།མཚམས་མེད་པ་ཡི་ལས་རྣམས་དང་། །ཉོན་མོངས་དྲག་དང་ངན་འགྲོ་དང་། །སྒྲ་མི་སྙན་དང་འདུ་ཤེས་མེད། །སེམས་ཅན་སྒྲིབ་པ་གསུམ་དུ་འདོད། །ཅེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། འདི་དག་ནི་འཕགས་ པའི་ལམ་ལ་སྒྲིབ་པའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་འཁོར་བར་འཁྱམ་པར་བྱེད་པས་འཆིང་བ་དག་ཅེས་བྱའོ།།སེམས་བསྐྱེད་པའི་སྐབས་སོ།། །།སེམས་བསྐྱེད་པའི་འོག་ཏུ་སྒྲུབ་པའི་སྐབས་ཡིན་ཏེ། འདིའི་འབྲེལ་པ་གང་ཞེ་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་མགོ་ ལ་སེམས་ཅན་གྱི་ཁུར་ཆེན་པོ་ཐོགས་ནས་ཕ་རོལ་གནོན་པ་ངལ་བ་ནི་མི་མཛེས་ཀྱི།དེས་ཉན་ཐོས་ཀྱི་བརྩོན་འགྲུས་བརྒྱ་འགྱུར་དུ་བྱ་བའི་རིགས་ཞེས་བཤད་མ་ཐག་པ་ཡིན་ཏེ། སྒྲུབ་པ་མེད་པར་སེམས་བསྐྱེད་པ་ཙམ་ཁོ་ནས་ནི་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་ རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་འཐོབ་པ་མ་ཡིན་ནོ།།དེའི་ཕྱིར་སེམས་བསྐྱེད་ནས་གདོན་མི་ཟ་བར་བསྒྲུབས་པས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་དགོས་པས་སེམས་བསྐྱེད་པའི་འོག་ཏུ་བསྒྲུབ་པའི་སྐབས་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྒྲུབ་པའི་གནས་ཆེན་པོ་ནི་སེམས་བསྐྱེད་པ་ལ་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ བཤད་དོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་ནས་དེ་ལ་བརྟེན་ཏེ་བསྒྲུབ་པ་ལ་རབ་ཏུ་སྦྱོར་བའོ། །སེམས་བསྐྱེད་པ་ཡོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་བསྒྲུབ་པ་དང་ལྡན་པས་གཞན་གྱི་དོན་འགྲུབ་ཀྱི། སྒྲུབ་པ་དང་མི་ལྡན་ པས་ནི་མ་ཡིན་པས་སེམས་བསྐྱེད་པའི་འོག་ཏུ་སྒྲུབ་པའི་སྐབས་ཡིན་ནོ།།ཡང་ན་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་བསྐྱེད་ནས་བསླབ་པར་བྱའོ་ཞེས་མཇུག་ཐོགས་སུ་བསླབ་པ་བསྟན་པ་དེ་དམིགས་པ་གང་གིས་འཇུག་པ་དེ་བརྗོད་དགོས་པས་དེའི་ཕྱིར་མཇུག་ཐོགས་ སུ་བསླབ་པའི་དམིགས་པ་ཁྱད་པར་ཅན་ནོ།།བསླབ་པའི་དམིགས་པ་ཁྱད་པར་ཅན་ཡང་གང་ཞེ་ན། གཞི་ལྔའོ། །གཞི་ལྔ་གང་ཞེ་ན། རང་དང་། གཞན་གྱི་དོན་དང་། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་དོན་དང་། མཐུ་དང་། ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་དང་། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་ དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་པོ།།ཇི་ལྟར་ན་འདི་ནི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་ལས་ཁྱད་ཞུགས་པ་ཡིན་ཞེ་ན། ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པའི་བསླབ་པའི་དམིགས་པ་ནི། རང་གི་དོན་དང་། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་དོན་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་དང་། མཐུ་ཆུང་བ་དང་། བདག་ཡོངས་ སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་དང་།དེའི་འབྲས་བུ་བྱང་ཆུབ་དམན་པ་ཡིན་ནོ།

关于赞叹发心无惧恶趣及厌离的偈颂，是指在发心的同时，此心为一切众生所赞叹。如经中所说：'当您的心，初次生起时，您即安住于，此世间至上供养处。'等等。
关于赞叹发心，若具此心，从证得初地开始，具有善护心者将不再畏惧恶趣。菩萨具有慈悲心，故不会因众生诸多事务而生厌离恐惧，因此称为无惧恶趣及厌离。
视生死如游园般，故于衰败时不惧苦难，是指对于圆满的事物，当遇盗贼、水火等造成损害时，虽有损害亦无所畏惧。若因缺乏资具而将死亡，若有人因行善业而视生死如游园盛会，他怎会畏惧诸苦呢？
声闻的精进应当百倍增长，此处说'百'是为显示数量，实则需要无量精进。自他为种种束缚，即烦恼、业及生的本性所深深束缚，如说：'无间业及重烦恼，恶趣与北俱卢洲，无想天，众生有三障。'这些因障碍圣道而使众生流转轮回，故称为束缚。
此为发心品。
发心之后是修行品。其关联为何？菩萨肩负众生重担而降伏对方的疲惫是不适宜的，故说应当比声闻的精进增长百倍。仅仅发心而无修行，不能证得无上正等正觉。
因此发心之后必须要修行，所以发心之后是修行品。正因如此，说大修行处是安住于发心。菩萨们发无上正等正觉心后，依此而精进修行。
虽有发心，唯有具足修行才能成就他利，不具修行则不能，故发心之后是修行品。或者，发菩提心后应当学习，随后宣说学处，需要说明以何所缘而趣入，因此随后宣说殊胜学处所缘。
何为殊胜学处所缘？即五事。何为五事？自利、他利、真实义、威力、成熟众生及无上正等正觉。
如何超胜声闻乘？声闻等的学处所缘是：自利、真实义仅限于人无我、微小威力、成熟自身，其果是劣等菩提。

།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་བསླབ་པའི་དམིགས་པ་ནི་དེ་ལས་བཟློག་པ་རང་དང་གཞན་གྱི་དོན་ལ་སོགས་པའི་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཡང་གཞི་ལྔ་པོ་འདི་དག་ལ་ཇི་ལྟར་ དམིགས་ཤེ་ན།བཞི་པ་ལ་ནི་རྒྱུ་ཉིད་དུའོ། །ལྔ་པ་ལ་ནི་འབྲས་བུ་ཉིད་དུའོ། །ཡང་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་སེམས་བསྐྱེད་ནས། བསླབ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་གང་ལ་བསླབ་པར་བྱ་བ་དེ་བསྟན། རང་དང་གཞན་གྱི་དོན་ལ་སོགས་པ་ལ་བསླབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་ པས།དེའི་ཕྱིར་སེམས་བསྐྱེད་པའི་འོག་ཏུ་བསྒྲུབ་པའི་སྐབས་ཡིན་ཏེ། རང་དང་གཞན་གྱི་དོན་ལ་སོགས་པ་འདི་དག་ཀྱང་སྒྲུབ་པ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་གྱི་གཞན་གྱི་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་ཉིད་ཀྱི་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གནས་རྩོམ་འབྲས་བུ་འབྱུང་བ་ཆེ་བདག་ཉིད། ། ཅེས་བྱ་བ་ཚིག་གསུམ་པོ་འདི་དག་།རྟག་ཏུ་ལེན་པ་ཆེ་དང་བཟོད་པ་ཆེ། །དོན་ཆེན་ཡང་དག་བསྒྲུབ་པའི་བྱ་བ་བྱེད། །ཅེས་བྱ་བའི་ཚིག་རྣམས་དང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །ལེན་པ་ཆེན་པོ་སྟེ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་འདི་ལྟར་སེམས་བསྐྱེད་པས་སེམས ཅན་ཐམས་ཅད་ཉེ་བར་ལེན་པར་བྱེད་དེ།སེམས་ཅན་འདི་རྣམས་བདག་གིས་བསྐྱབ་བོ་སྙམ་དུ་སེམས་སོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་གྱི་དོན་དུ་བདག་ཉིད་ལ་ཤིན་ཏུ་གདུང་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་དག་ལ་ཕན་པ་དང་བདེ་བའི་དོན་དུ་བདག་ཉིད་ལ་ཤིན་ཏུ་གདུང་བར་ བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།རྗེས་སུ་བསྟན་པ་དང་། ཀུན་བརྗོད་པའི་ཆོ་འཕྲུལ་དག་གིས་ལེགས་པར་སྟོན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་བརྗོད་པའི་ཆོ་འཕྲུལ་གྱིས་ཁྱོད་ཀྱི་སེམས་ནི་འདི་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །ཁྱོད་ཀྱི་སེམས་ནི་འདི་སྙམ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སེམས་ཀུན་ བརྗོད་ནས་རྗེས་སུ་བསྟན་པའི་ཆོ་འཕྲུལ་གྱིས་གདམས་ངག་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་དང་ལྡན་པས་རྗེས་སུ་སྟོན་ཏོ།།དེ་ལ་ཡོན་ཏན་ཁྱད་པར་ཅན་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པའི་བར་ནི་གཞན་གྱི་དོན་བྱ་བ་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་དང་ ཐུན་མོང་བ་ཡིན་ནོ།།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རིགས་སུ་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་དོན་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་རིགས་ལ་གནས་པའི་སྐྱེ་བོ་དང་མཐུན་ཞིང་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་འཆད་པར་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རིགས་ཞེས་སྨོས་པས་ནི་ཉན་ ཐོས་ལ་སོགས་པའི་རིགས་ཅན་གྱི་སྐྱེ་བོ་བཟུང་ངོ་།།ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་འཆད་པར་འགྱུར་བ་ཞེས་སྨོས་པས་ནི་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ཉིད་ལས་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་སྤྱད་པ་སྤྱོད་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་མི་སྡུག་པ་ལ་སོགས་པ་འཆད་པར་འགྱུར་བ་སྟོན་ཏེ། བཟློག་ པ་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་འཆད་པ་ཡིན་ནོ།།ཞུགས་པ་རྣམས་ལ་བདག་གི་བར་འཛིན་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་གི་བར་འཛིན་ན་ཁོང་ཁྲོ་བ་དང་རྗེས་སུ་ཆགས་པ་དག་ཏུ་འགྱུར་རོ། །དོན་རྣམ་པར་ངེས་པར་བྱ་བ་ལ་མཁས་པའི་སྒྲུབ་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་ཤེས་པ་དང་། ཐེ་ཚོམ་ཅན་ དང་།ལོག་པའི་ཤེས་པ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་རྣམས་ཀྱིས་མི་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་སེལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །རིགས་སུ་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་ཤིན་ཏུ་རིང་དུ་སོང་བའི་སྒྲུབ་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་འདི་ས་དང་པོ་ལ་རྟོགས་པ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རིགས་སུ་སྐྱེ་བ་ཡིན། ས་ བརྒྱད་པ་ཡན་ལ་སོགས་པར་ལུང་བསྟན་པ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་ལམ་མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་མེད་པར་རང་གི་ངང་གིས་འབྱུང་བས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་ལ་མཁས་པ་ཡིན།ས་བཅུ་པ་ལ་འོད་ཟེར་དག་གིས་དབང་བསྐུར་པ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་དབང་བསྐུར་བ་ཡིན་ན་ དེ་ལྟ་ན་གཞན་དག་རིགས་སུ་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པར་བྱ་བར་ནུས་སོ།།མི་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་བདེ་བའི་ཚོར་བ་ནི་སྐྱེ་བའི་དུས་ན་ཕན་འདོགས་པ་ཡིན་ལ་འཇིག་པའི་དུས་ན་གནོད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་བས་ན་མི་རྟག་པའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་བ་ཞེས་བྱ་བའོ།

应当知道菩萨们的学处所缘与之相反，是以自利他利等殊胜差别为特征。再者，对于这五种根本，如何缘念呢？第四是作为因。第五是作为果。或者说，菩萨们发心之后，所说的应当修学，是指应当修学什么，即应当修学自利他利等。因此，发心之后是修行的阶段，这些自利他利等是与修行相应，而其他则不是。
所谓'依照它们的次第'，是指'住处、开始、果报、广大自性'这三个词，应当与'常时摄受广大、安忍广大、成办广大正确事业'等词相配合。所谓'摄受广大，即是摄受一切有情'，是指如此发心而摄受一切有情，因为说'我当救护这些有情'而作是念。'为了利他而使自身极为疲惫'，意思是为了利益他人安乐而使自身极为疲惫。
'以随教示和遍说神变善为开示'，是指以遍说神变说'你的心是如此，你的心作如是想'等，遍说其心后，以随教示神变，以具有不共教诫、通达真实性的无颠倒智慧而随教示。
其中，直至成就殊胜功德为止的利他事业，是与声闻等共同的。如来种姓出生等，是菩萨不共的利益。关于'若与住种姓者相顺且无颠倒而说'，'种姓'一词是指摄取声闻等种姓之人。'无颠倒而说'是指对那些声闻等，依据贪欲等行为的差别而说不净观等，相反则是颠倒而说。
'于入者无我所执'，是指若有我所执则会生起嗔恨和贪著。'善巧决定义理的修行'，是为了遣除无知者、怀疑者和执著邪见者的无知等。'极远行的出生种姓等修行'，是因为此于初地获得证悟。
生于如来种姓，因为在第八地以上等获得授记，无功用任运而行，故于菩萨行善巧；在第十地获得光明灌顶，故为灌顶，如此则其他人能够成办出生种姓等。'由于无常'，是指乐受在生起时虽有利益，但在灭时则造成损害，因此由于无常故是苦。

།ཞི་ དགའ་རང་གི་ལེན་པ་རབ་ཞི་ལ།།ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉན་ཐོས་རྣམས་ནི་སོ་སོ་རང་གི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ལེན་པ་ཉོན་མོངས་པ་ཉེ་བར་ཞི་བར་བྱེད་དེ། ཉོན་མོངས་པ་ཉིད་ལེན་པ་ཡིན་པས་ན་ལེན་པ་ཉོན་མོངས་པའོ། །ཇི་སྐད་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས། རབ་འབྱོར་གལ་ཏེ་ གཟུགས་དངོས་པོར་འགྱུར་གྱི་དངོས་པོ་མེད་པ་མ་ཡིན་ན།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདིས་ལྷ་དང་། མི་དང་། ལྷ་མ་ཡིན་དུ་བཅས་པའི་འཇིག་རྟེན་ཟིལ་གྱིས་མནན་ནས་ངེས་པར་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་སྐད་དུ་བཤད་པ་ཡིན་ཏེ། གལ་ཏེ་གཟུགས་ ལ་སོགས་པའི་ཆོས་འདི་དག་ཇི་ལྟར་བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱིས་མངོན་པར་བརྗོད་ཅིང་འཛིན་པ་དེ་ཁོ་ན་ལྟར་འདི་དག་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ཉིད་དུ་གྱུར་ཅིང་དངོས་པོར་གྱུར་གྱི་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དངོས་པོ་མེད་པ་མ་ཡིན་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདིས་ལྷ་དང་མི་ལ་སོགས་པ་དང་ བཅས་པའི་འཇིག་རྟེན་ཟིལ་གྱིས་མནན་ཅིང་ངེས་པར་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་རོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བྱིས་པ་དང་མཁས་པ་དག་ལ་ཁྱད་པར་མེད་པའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མཐོང་བ་ཁོ་ནར་འགྱུར་ཏེ་དེ་ཇི་སྐད་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས། དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཡོད་པ་ཉིད། ། ཇི་ལྟར་བྱིས་པས་རྣམ་བརྟགས་ཤིང་། །དེ་ལྟར་མཐོང་དེ་གལ་ཏེ་ཡིན། །ཐམས་ཅད་དེ་ཉིད་མཐོང་བར་འགྱུར། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །གང་གི་ཕྱིར་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་འདི་དག་བྱིས་པས་ཀུན་བརྟགས་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཚུལ་བཞིན་རབ་ཏུ་སྦྱོར་བ་རྣམས་ལ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་སྐྱེ་ལ།རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱང་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཡིན་ཏེ། རྒྱུ་འདི་ཉིད་ཀྱིས་ལྷ་དང་། མི་དང་། ལྷ་མ་ཡིན་དུ་བཅས་པའི་འཇིག་རྟེན་ཟིལ་གྱིས་མནན་ནས་ ངེས་པར་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ།།སྒྲུབ་པའི་འོག་ཏུ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་སྐབས་ཡིན་ཏེ། འདིའི་འབྲེལ་པ་གང་ཡིན་ཞེ་ན། སྒྲུབ་པ་འདི་ནི་སྲིད་དང་འགྲོ་བ་ཀུན། །ཟིལ་གྱིས་མནན་འགྲོ་ཞི་བ་མཆོག་དང་ལྡན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བཤད་མ་ཐག་པ་ཡིན་ཏེ། ཆེ་བ་ཉིད་དེ་རྣམ་པ་བཞི་ཆར་ཡང་སྒྲུབ་པ་དང་ལྡན་པ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མཐོང་བ་ཡིན་གྱི། གཞན་གྱི་ནི་མ་ཡིན་པས། རང་དང་གཞན་གྱི་དོན་བསྒྲུབ་པ་ནི་བཤད་མ་ཐག་པ་ཡིན་ནོ། །རང་དང་གཞན་གྱི་དོན་ལ་ཞུགས་པ་ཡང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པར་བྱ་དགོས་པས་དེའི་ཕྱིར མཇུག་ཐོགས་སུ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་ཐབས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱིས་སྟོན་ཏོ།།ཀུན་བརྟགས་པ་དང་གཞན་གྱི་དབང་གི་མཚན་ཉིད་དག་གིས་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་བཤད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་བསླབ་པའི་དམིགས་པ་ཉིད་དུ་ བཤད་དོ།།རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱང་ལམ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་མོད་ཀྱི། དེ་ནི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདིར་མ་སྨོས་ཏེ། དེའི་མཚན་ཉིད་ནི་ལོགས་ཤིག་ཏུ་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། །ཀུན་བརྟགས་པ་དང་གཞན་གྱི་ དབང་དག་དང་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པར་གཅིག་པ་ཉིད་མེད་པས་དེ་བཞིན་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་བརྟགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ལས་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་སྣང་བ་ཡིན་ལ།ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་བདེན་པ་ཡང་དག་པ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་ཡིན་ཏེ། དེས་ན་འདི་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ། །གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱང་ཀུན་བརྟགས་པ་དེའི་གཞིར་གྱུར་པ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་བདག་ཉིད་དུ་སྣང་བ་ཡིན་ལ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ནི་དེ་ལས་བཟློག་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་དག་ཁོ་ན་དང་གཞན་པ་ཉིད་མེད་པས་གཞན་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་བྲལ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་གཞན་ཉིད་ དུ་ཡང་རྣམ་པར་མི་གཞག་སྟེ།མི་རྟག་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ།

'寂静者以自己的方式获得殊胜寂静'这句话是说声闻们以各自的方式寂灭烦恼取著，因为烦恼本身就是取著，所以说取著即是烦恼。正如《般若波罗蜜多经》中说:'须菩提,如果色法成为实有而不是无实有的话,则此般若波罗蜜多就不能超越包含天、人、阿修罗的世间而出离。'这句话的意思是说,如果这些色等诸法如同凡夫所说执取的那样确实成立为实有,而不是无实有的话,则此般若波罗蜜多就不能超越包含天人等的世间而出离。为什么呢?因为凡夫与智者就没有差别,一切人都将只能如实见到诸法实相。就如世尊所说:'诸法若如是,如凡夫所执,若见如是者,一切见真实。'由于色等诸法以凡夫遍计的自性是无实有的本性,因此对于如理修行的诸佛菩萨们生起无分别智,而无分别智即是大乘。正因为这个原因,才能超越包含天、人、阿修罗的世间而出离。
修行之后是真实义的内容,这其中有什么关联呢?所说的修行是'此修行能超越一切有与众生,具足最胜寂静'等内容。这四种殊胜性都是通过修行而见到真实义,而不是通过其他方式。因此刚才已经解释了成就自利与利他。既然投入自利与利他时需要无烦恼,所以随后以真实义来说明无烦恼的方法。
就法界而言,遍计所执相和依他起相是不存在的,这是从法界的角度来说明的,这是作为修学的所缘而说的。虽然无分别智因为是道的本质所以是圆成实性,但在这个偈颂中没有提到,因为它的特征将在别处解释。遍计所执、依他起与圆成实三者不是一体,所以说'不是如此'。遍计所执诸法是从无实有中显现为虚妄的,而圆成实性是真实、如实、无颠倒的,因此它不是遍计所执性。依他起性是作为遍计所执的所依,显现为缘起的烦恼自性,而法界与此相反,因此也不是依他起性。'不异于彼等'是说因为依他起性离开遍计所执性就是圆成实性,所以也不能安立为异体,如同无常性等。

།འགག་པ་དང་སྐྱེ་བ་ན་དེ་བཞིན་གནས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཆོས་འགག་པ་ན་ཡང་ཉམས་པ་མེད་ལ། རྣམ་པར་བྱང་བ་ལམ་གྱི་ ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་སྐྱེ་བ་ན་ཡང་འཕེལ་བ་མེད་དེ།ནམ་མཁའ་ལ་སྤྲིན་དང་ཁུག་རྣ་གློ་བུར་པ་འོངས་པ་དང་བྲལ་བ་བཞིན་ནོ། །བདག་ཏུ་ལྟ་བའི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དགག་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པའི་དབང་དུ་བྱས་པ་ཡིན་ནོ། །རེ་ཞིག་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་ཉིད་ནི་བདག་གི་མཚན་ཉིད་ མ་ཡིན་ནོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བདག་ནི་རྟག་པ་དང་ཐམས་ཅད་ན་ཡོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ལ། བདག་ཏུ་ལྟ་བ་ནི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་སྟེ། སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་མི་རྟག་པ་བདག་ཉིད་ཐོབ་པའི་དུས་ན་ཡང་བྱེད་པ་དང་བཅས་ པ་ལྟ་བུར་སྣང་བས་བྱ་བ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་ལྟ་བས་ན་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་ཉིད་ནི་བདག་གི་མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པ་འདི་ཉིད་ཀྱིས་ངན་པར་གནས་པ་ཡང་བདག་གི་མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ། ངན་པར་གནས་པ་ཞེས་སྨོས་པས་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་གཟུང་ངོ་། །འདི་ གཉིས་ལས་གཞན་པའི་བདག་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་མི་དམིགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་ཡོད་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་མངོན་སུམ་གྱི་ཚད་མའམ་རྗེས་སུ་དཔག་པས་དམིགས་ཏེ།གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ནི་མངོན་སུམ་གྱིས་སོ། །མིག་ལ་སོགས་པ་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པས་སོ། ། བདག་ནི་མངོན་སུམ་དང་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དག་གིས་མི་དམིགས་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན་བདག་ནི་མེད་ཀྱི། སེམས་ཁོ་ན་ལ་བདག་ཏུ་འདོགས་པར་ཟད་དོ། །བདག་ཏུ་ལྟ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ནོར་པ་སྐྱེས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་ཐག་པ་ལ་སྦྲུལ་དུ་འཁྲུལ་པ་བཞིན་ནོ། །ཐག་པ་ཡང་ནོར པ་ཙམ་ཟད་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་ཐག་པ་ལ་སྦྲུལ་དུ་འཁྲུལ་པ་དང་བྲལ་བས་ལུས་དང་སེམས་ཉམ་ང་བ་མེད་པ་དང་འདྲའོ།།ཙམ་ཞེས་སྨོས་པ་ནི་བདག་གི་དངོས་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་ནོར་པ་ཙམ་ཁོ་ན་ཡོད་ཀྱི། བདག་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །སྡུག་བསྔལ་ལ་རང་བཞིན་རྒྱུན་ཆགས་ རྟོགས་མི་འགྱུར།།ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རང་བཞིན་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་དང་བཅས་པའི་མ་རིག་པས་བསྒྲིབས་པ་རྟོགས་པར་མི་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །རིག་མིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟག་པ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་སོ། །རིག་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ཤེས་པས་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་རྣམ་པ་ཅན་གྱིས་སོ།།དེ་ཇི་ལྟར་མཐོང་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གཞན་གྱི་བྱས་ཞེས་བྱ་བའི་ལྟ་བ་འདི་ལ་བརྟེན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐོང་བ་དང་། ཐོས་པ་དང་། སྣོམ་པ་དང་། མྱོང་བ་དང་། རེག་པ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་ཡིན་ པ་དེ་ནི་དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པས་བྱས་སོ་ཞེས་པ་སྟེ།མཛངས་ཤིང་མཁས་པ་སུ་ཞིག་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་མཐོང་ནས་དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པས་བྱས་པར་ལྟ་བ་འདི་ལ་བརྟེན། བདག་མེད་པར་ཞི་བ་རུང་བར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བདག་ཅེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་ གང་ཟག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་གྲངས་ལ་ཡང་མཐོང་སྟེ།བདག་དང་། སེམས་ཅན་དང་། སྲོག་དང་། སྐྱེ་བ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་གྲངས་དག་ལའོ། །ཆོས་དག་ལ་ཡང་མཐོང་སྟེ། ཆོས་ངོ་བོ་ཉིད་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་ སོ།།འདི་ལས་ཕྱི་རོལ་པ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་གྱུར་པ་དག་ནི་བདག་མེད་པ་ལས་བདག་ཏུ་མངོན་པར་ཞེན་ལ། ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་པ་རྣམས་ནི་ཆོས་འདི་དག་ཇི་ལྟར་བྱིས་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དག་གིས་དམིགས་པ་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་འདི་དག་བདག་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་དོ་ཞེས་ཆོས་རྣམས་ལ་ཕྱིན་ ཅི་ལོག་སྟེ།ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་གྱུར་པ་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་དང་ཆོས་སུ་ལྟ་བ་ལ་གནས་པར་དམིགས་པ་དེ་དག་གལ་ཏེ་བདག་གམ་ཆོས་ཤིག་མེད་ན་ཇི་ལྟར་ན་ཐར། སུ་ཞིག་ནི་ཐར་ཞེས་ཕྱིར་རྒོལ་བར་བྱེད་དེ། དེ་དག་ལ་བྱིས་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོས་ཀུན་བརྟགས་པའི་བདག་དང་ཆོས་ རྣམས་མེད་ན་ཐར་གྱི་ཡོད་ན་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་དོ།

'灭与生时如是安住'是指法界在贪欲等烦恼法灭时也不减损，在清净道法的本性生起时也不增长，如同虚空中暂时出现云彩和雷电又消失一样。
'为破除我见颠倒'是就人无我而言。首先，我见本身并非我的特征。
为什么呢？因为我是常住和遍在等，而我见是身见，一切心所法都是无常的，即使在获得自性时也显现为有作用，所以是有作为的。因此我见本身并非我的特征。
以此方式，恶住也非我的特征，所谓恶住是指五取蕴。除此二者外也不见其他我的特征，凡是实有的事物都可以通过现量或比量认知，如色等是通过现量，眼等是通过比量。
我既不能通过现量也不能通过比量认知，因此我是不存在的，只是在心上假立为我而已。所谓我见是错误产生的，就像把绳子错认为蛇一样。
'绳子也只是错误而已'是指像摆脱了把绳子错认为蛇的错觉后身心不再恐惧一样。'只是'的意思是因为我体不存在，所以只有错误而已，并非有我。
'不能了知苦的自性相续'是指不能了知苦的自性即五取蕴具有身见的无明所障。'非智'是指无漏智。'即智'是指有漏智的体验性认知。
'所见等是他作'这种见解所依的意思是，凡是所见、所闻、所嗅、所尝、所触、所识都是由自在天等所作，有什么智者见到缘起后还会依止这种认为是自在天等所作的见解呢？
'无我寂静偈'中，'我'这个词也见于补特伽罗等的异名，如我、众生、命、生者等异名。也见于诸法中，所谓'法有自性'即知是'有我'。
对此外道颠倒者从无我中执著为有我，声闻乘者则如同凡夫所缘那样认为这些法有自性，这是对诸法的颠倒。
对于住于颠倒的我见和法见者，他们反驳说：'如果无我或无法，如何解脱？谁得解脱？'对他们说明：若无凡夫所遍计的我和诸法则得解脱，若有则不得解脱。

།འདི་ལ་དོན་དམ་ཚུལ་གྱིས་ཞི་བ་དང་། །སྐྱེ་བ་དེ་གཉིས་ཁྱད་པར་ཅི་ཡང་མེད། །ཅེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པའི་ཚུལ་བདག་མེད་པར་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་ཇི་ལྟར་འཁོར་བ་གང་ཟག་དང་བྱིས་པའི་སྐྱེ་ བོས་ཀུན་བརྟགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་སྟོང་པ་ལྟར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་ལ།ཆོས་དང་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་དེ་ཡང་འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དག་ལ་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་ལྡན་ཏེ། འཁོར་བའི་དེ་བཞིན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཡང་ ཡིན་པས་རྒྱུ་འདིས་ན་འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དག་ལ་ཁྱད་པར་ཅི་ཡང་མེད་དོ།།སྐྱེ་བ་ནི་འཁོར་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ལ་སོགས་པས་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནོ། །སྐྱེ་བ་དེ་ཟད་པ་ནི་ཐར་པ་ཐོབ་པ་ཡིན་ལ། དེ་ཡང་ དགེ་བ་བྱེད་པ་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་རྒྱུས་ལམ་བསྒོམ་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡིན་པས་སྐྱེ་བ་ཟད་པ་ནི་ཐར་པ་ཞེས་བྱའོ།།དོན་དམ་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་འཇུག་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་བཞི་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་འཇུག་པ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་དབང་དུ་བྱས་པ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་ཇི་ལྟར་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པར་རྟོགས་པར་འགྱུར་བ་དེའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཡིན་ནོ། །སྔར་ནི་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པར་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །ད་ནི་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པའོ། །དོན་གྱི་རྣམ་པར་བརྗོད་པའི་རྒྱུ་ཅན་རྟོགས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྣ་ཚོགས་འདི་ནི་ཡིད་ལ་བརྗོད་པ་ཙམ་ཁོ་ནར་ཟད་ཀྱི། འདི་ལ་ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་དོན་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། དྲོ་བར་གྱུར་པའི་གནས་སྐབས་སྣང་བ་ཐོབ་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡིན་ནོ། །མཐའ་ཡས་ཕ་རོལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྐལ་པ་གྲངས མེད་པ་དང་པོའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་ནས་ས་དང་པོ་རྟོགས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དེ་ཡིས་བརྗོད་པ་ཙམ་དུ་དོན་རིག་ནས། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲོ་བར་གྱུར་པའི་རབ་ཀྱི་མཐར་ཕྱིན་ཏེ། རྩེ་མོ་ལ་འཇུག་པའི་གནས་སྐབས་སྣང་བ་མཆེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཅེས་བྱའོ། །དེར་སྣང་སེམས་ ཙམ་ལ་ནི་ཡང་དག་གནས།།ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཁོ་ནའི་དོན་གྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ལ་ཞུགས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏེ། བཟོད་པའི་གནས་སྐབས་ཡིན་ནོ། །དེ་ནས་ཆོས་དབྱིངས་གཉིས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་། །བྲལ་བ་མངོན་སུམ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ བར་ཆད་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏེ།འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཆོག་གི་གནས་སྐབས་སོ། །གཉིས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་བྲལ་བ་ནི་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་མཚན་ཉིད་དང་ངོ་། །དེ་ནས་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་གནས་སྐབས་སུ་འགྱུར་རོ། །གོང་དུ་དེ་ཡིས་བརྗོད་པ་ཙམ་ དུ་དོན་རིག་ནས།།དེར་སྣང་སེམས་ཙམ་ལ་ནི་ཡང་དག་གནས། །ཞེས་བཤད་པ་དེ་ནི་གཟུང་བ་མེད་པར་བསྟན་ཏོ། །སེམས་ལས་གཞན་མེད་པར་ནི་བློས་རིག་ནས། །དེ་ནས་སེམས་ཀྱང་མེད་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས། །ཞེས་བྱ་བས་ནི་འཛིན་པ་མེད་པར་བསྟན་ཏོ། ། བཟོད་པ་ཆེན་པོའི་གནས་སྐབས་ན་ནི་གཟུང་བ་མ་ལུས་པར་མེད་པར་རྟོགས་སོ། །དེའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཆོག་གི་གནས་སྐབས་ན་ནི། གཟུང་བ་མེད་ན་གང་ལ་འཛིན། །ཞེས་འཛིན་པ་མེད་པར་རྟོགས་ཏེ། རིམ་པ་འདིས་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ མེད་པར་སྟོན་ཏོ།།དེ་ལ་བརྟེན་པའི་ཉེས་ཚོགས་ཚང་ཚིང་དག་།དུག་སྨན་ཆེན་པོས་དུག་བཞིན་སེལ་བར་བྱེད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ལ་བརྟེན་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གང་ལ་བརྟེན་ནས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་སྐྱེས་པ་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་སྐྱེས་པ་རྣམ་ པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་དུག་སྨན་ལྟ་བུ་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་སྐྱེས་པ་ཉེས་པའི་ཚོགས་ཚང་ཚིང་རིང་ནས་ཞུགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་སེལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།

关于'在胜义谛的方式中寂灭与轮回二者毫无差别'这句话，是说从胜义谛的方式即无我平等性而言，如同轮回中人我和凡夫所遍计的诸法为空性一样，涅槃也与之相同。法无我和人无我在轮回和涅槃中都是平等具足的，因为轮回的真如就是涅槃的真如，由此因缘，轮回和涅槃二者毫无差别。
所谓轮回即是生，它是由颠倒非如理作意等因缘而产生的。生的灭尽即是获得解脱，这是由善业如理作意为因修习诸道而成就的，因此生的灭尽称为解脱。
所谓'入胜义智慧的四偈颂'，是针对入无分别智慧的不共境界而说的，是依据菩萨如何通达法无我的情况而作的偈颂。先前已说明人无我，现在是法无我。
'了知义相表述为因'这句话是说，这一切差别相仅仅是意识言说而已，其中并无外在的色等诸法实义，这是暖位阶段获得明相的三摩地。'无边彼岸'是说经过第一无数劫的彼岸后证悟初地的意思。
'由此了知唯是言说'这句话是指暖位最后阶段，进入顶位时的明相增长三摩地。'安住于彼唯心显现'是说已入真实义一分的三摩地，即忍位阶段。
'其后现证离二相之法界'这句话是指无间三摩地，即世间第一法位阶段。所谓离二相即是离开所取能取之相。此后即进入见道位阶段。
上文所说'由此了知唯是言说，安住于彼唯心显现'是显示无所取。'了知无有异于心已，尔后证知心亦本空'则是显示无能取。
在大忍位阶段证知一切所取皆无。随后在世间第一法位阶段，因'若无所取何有能取'而证知无能取，以此次第显示无所取能取。
'依此过患丛林众，如大毒药消除毒'这句中，'依此'是指依靠菩萨所生起的无分别智慧，依靠如同毒药般的无分别智慧，能消除长久以来积聚的过患丛林。

།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དོན་དམ་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་ཞུགས་པ་དེས་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་གསུངས་པའི་དམ་པའི་ཆོས་ལེགས་པར་ གཞག་པ་རྩ་བའི་སེམས་བསྡུས་པའི་ཆོས་ལ་དམིགས་པའི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་བློ་གྲོས་གཞག་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་རྩ་བའི་སེམས་བསྡུས་པའི་ཆོས་ལ་དམིགས་པ་ཞེས་ཇི་ལྟར་ཤེས་ཤེ་ན།མདོ་སྡེའི་རྒྱན་འདི་ཉིད་ལས་ཤེས་ཏེ། འདི་ལྟར་འདི་ཉིད་ལས་གདམས་ངག་རྗེས་སུ་ བསྟན་པའི་ལེའུ་ལས།དེ་ནས་མདོ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས། །མི་གཉིས་དོན་སྟོན་བྱེད་པ་ལ། །ཐོག་མ་ཁོ་ནར་སྡོམ་བརྩོན་ཏེ། །མདོ་སོགས་མིང་ལ་སེམས་འཇོག་གོ། །དེ་ནས་ཚིག་རབ་དབྱེ་རྣམས་ལ། །རིམ་གྱིས་རྣམ་པར་དཔྱོད་པར་བྱེད། །ཅེས་ འཆད་པར་འགྱུར་ཏེ།དེ་ལ་སོགས་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གསུམ་གྱིས་སེམས་དྲུག་པོ་རྩ་བའི་སེམས་དང་རྗེས་སུ་དཔྱོད་པའི་སེམས་དང་། རྣམ་པར་དཔྱོད་པའི་སེམས་དང་། ངེས་པར་འཛིན་པའི་སེམས་དང་། སྡོམ་པའི་སེམས་དང་། རེ་བའི་སེམས་ཞེས་འཆད་པར་ འགྱུར་རོ།།དེ་ལ་རྩ་བའི་སེམས་ནི་མདོ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་མིང་ལ་དམིགས་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། མདོའི་སྡེ་དང་དབྱངས་ཀྱིས་བསྙད་པའི་སྡེ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ལ་མདོའི་སྡེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་བཅུ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུའོ། །ཡང་ན་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ མཐའ་དག་ལ་སེམས་གང་གིས་དམིགས་པ་དེ་ནི་རྩ་བའི་སེམས་ཡིན་ནོ།།ཚིག་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དག་ལས་དྲངས་ཏེ་བསྡུས་པའི་ཆོས་ལ་དམིགས་པའི་སེམས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ལས་སུ་རུང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་རྣམས་འཆད་དོ། །བསྡུས་པའི་ཆོས་ལ་དམིགས་པ་དེའི་ཆོས་ ཀྱི་དབྱིངས་ལ་བློ་གྲོས་བཞག་ནས་དྲན་པ་གང་དང་གང་སྐྱེ་བའི་དྲན་པ་འཇུག་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་རྟོག་པ་ཙམ་དུ་ཁོང་དུ་ཆུད་དེ།དེ་ལྟར་ན་མྱུར་དུ་ཡོན་ཏན་རྒྱ་མཚོའི་ཕ་རོལ་སངས་རྒྱས་ཉིད་དུ་འགྲོ་བར་འགྱུར་ཏེ། ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདིས་ནི་ཇི་ལྟར་ན་བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱི་མཐར་ ཐུག་པར་གྱུར་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ལ་འཇུག་པ་དེ་བཞིན་དུ་བསྟན་ཏོ།།ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདི་རྣམས་ཀྱི་བསྡུས་པའི་དོན་ནི་དང་པོས་ནི་ཚོགས་ཀྱི་ལམ་བསྟན་ཏོ། །གཉིས་པའི་ཕྱེད་ཀྱིས་ནི་སྦྱོར་བའི་ལམ་མོ། །གཉིས་པའི་ཕྱེད་འོག་མས་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་མོ། ། བཞི་བས་ནི་བསྒོམ་པའི་ལམ་མོ། །ལྔ་པས་ནི་མཐར་ཐུག་པའི་ལམ་མོ། །དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་སྐབས་སོ།། །།དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་སྐབས་ཀྱི་འོག་ཏུ་མཐུའི་སྐབས་ཡིན་ཏེ། འདིའི་འབྲེལ་པ་གང་ཞེ་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ནི་རང་གི་དོན་དང་གཞན གྱི་དོན་གཉིས་བྱ་དགོས་སོ།།དེ་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ནི་རང་གི་དོན་ཡིན་ནོ། །སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་ནི་གཞན་གྱི་དོན་ཡིན་ནོ། །དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རྟོགས་པ་ལས་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་ལ། དེའི་འོག་ ཏུ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རྟོགས་པས་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་ལ།ཡོན་ཏན་ཁྱད་པར་ཅན་མངོན་པར་བསྒྲུབས་པས་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་དོ། །མངོན་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་ཡོན་ཏན་ཁྱད་པར་ཅན་དེ་དག་ཀྱང་རྗེས་ལ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་དང་། མཐར་ ཐུག་པའི་མངོན་པར་རྟོགས་པས་གྲུབ་པས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་སྐབས་ཀྱི་འོག་ཏུ་མཐུའི་སྐབས་ཡིན་ནོ།།ཡང་ན་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་ཐབས་སུ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་དོན་བཤད་དོ། །ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་ཡང་ཇི་སྲིད་དུ་འདུལ་བ་དག་ལ་དབང་མ་ཐོབ་པ་དེ་སྲིད་དུ་ གདུལ་བ་བསྒོ་པ་མི་ཉན་པས་ཡོངས་སུ་སྐྱོ་བར་འགྱུར་ཏེ།དེ་དག་དད་པར་བྱེད་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་འོག་ཏུ་ཡོངས་སུ་མི་སྐྱེ་བའི་ཐབས་མཐུའི་སྐབས་ཡིན་ནོ། །གཞན་དག་གི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་ནི་འཆི་འཕོ་དང་། སྐྱེ་བ་མངོན་པར་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་དག་གི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་མ་ཟད་ཀྱི།དེས་ནི་འཆི་འཕོ་ཡང་ཤེས་ཏེ། དུ་བ་ལས་མེ་བཞིན་དུ་གང་ན་སྐྱེ་བཤེས་པ་ཡོད་པ་དེ་ན་འཆི་འཕོ་ཤེས་པ་ཡང་གདོན་མི་ཟ་བར་ཡོད་པས་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་ཁོ་ན་བཤད་དོ།

入于胜义智慧的菩萨，对佛所说的正法善加安立，以根本心摄集之法为所缘，将智慧安住于法界。如何了知'以根本心摄集之法为所缘'呢？从此《大乘庄严经论》中可知，如此，此论中在教授随学品中说：'其后于经等法，显示无二义时，首先精进守护，将心安住于经等名。其后于诸句分别，次第作详细观察。'将要解说。以此等三偈颂解说六种心：根本心、随观察心、详细观察心、决定执持心、守护心、希求心。
其中根本心是缘于经等诸法之名，如经部、应颂等法中说'经部即是十地'等。或者，以心缘于一切大乘法，即是根本心。瑜伽行者们说，从句分别中引出，缘于摄集法的心即是堪能性。
于彼摄集法所缘的法界中安住智慧后，任何所生起的念头，皆了知仅是分别。如此则能迅速到达功德大海彼岸成佛。此偈颂显示如何趣入修道究竟的佛地。
此等偈颂的摄义是：第一显示资粮道，第二偈颂上半显示加行道，第二偈颂下半显示见道，第四显示修道，第五显示究竟道。此为真实性品。
真实性品之后是神力品，其关联为何？菩萨应当成办自利与他利二者。其中圆满佛法是自利，令众生成熟是他利。由证悟真实性而圆满佛法，其后以证悟真实性令众生成熟，以成就殊胜功德令众生成熟。
彼等神通等殊胜功德亦由后得证悟与究竟证悟而成就，故真实性品之后是神力品。或者，为无烦恼方便而说真实性义。无烦恼亦是，乃至未得所化众生之自在，彼时所化不听教诲而生厌倦，因不能令彼等生信故。因此，真实性之后为不生厌倦方便的神力品。
了知他人生处即是死生神通，不仅是了知他人生处，亦知死亡，如从烟知火，凡有了知生处者，必定亦有了知死亡，故唯说了知生处。

།དེ་དང་དེ་དག་ཏུ་སྐྱེས་པ་རྣམས་ ཇི་སྐད་དུ་སྨྲ་བའི་ཚིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཚིག་གང་སྨྲ་བ་དེ་དག་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལྷའི་རྣ་བས་ཐོས་སོ།།སྔོན་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་བསྐྱེད་པ་ཤེས་པ་ནི་སྔོན་གྱི་གནས་མངོན་པར་ཤེས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཟག་གི་ཚེ་རབས་སྔ་མ་གཞན་དག་ལ་དགེ་བའམ་ མི་དགེ་བའི་ལས་གང་ཞིག་བྱས་པའི་ལས་བག་ཆགས་ཀྱི་གནས་སྐབས་དེ་ཤེས་པ་ནི་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་སྐྱེད་པ་ཤེས་པའོ།།ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་གནས་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་མངོན་པར་ཤེས་པ་གང་དང་གང་རྣམ་པ་གང་གིས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་འདི་ལྟ་སྟེ། རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་མངོན་པར་ཤེས་ པའི་ལུས་ཡང་བར་མོས་པ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུ་དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལས་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་སྐྱེ་ལ།དེ་ལས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་སྐྱེ་བས། ཇི་ལྟར་རྣམ་གནས་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལས། །ཞེས་བྱ་སྟེ། རིམ་པ་འདིས་དང་། རྒྱུ་ འདི་དང་བྱེད་རྒྱུ་འདིས་མཐུ་འགྲུབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།གང་གིས་འཕགས་དང་ལྷ་དང་ཚངས་པ་ཡི། །གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཤད་མ་ཐག་པའི་མཐུ་གང་གིས་གནས་པ་དང་། ཡང་དག་པར་འཆོས་པར་བྱེད་པ་དང་། རྣམ་པར་དག་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་ བར་སྦྱར་རོ།།འཕགས་པ་ལ་སོགས་པའི་བདེ་བར་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འཕགས་པའི་གནས་པ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། མཚན་མ་མེད་པ་དང་། སྨོན་པ་མེད་པ་དང་། འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་དང་། ས་དང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པས་བསྡུས་པའོ། །ལྷའི་གནས་པ་ནི་ བསམ་གཏན་དང་གཟུགས་མེད་པའོ།།ཚངས་པའི་གནས་ནི་བྱམས་པ་དང་། སྙིང་རྗེ་དང་། དགའ་བ་དང་། བཏང་སྙོམས་སོ། །འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་རྣམས་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ཉིད་དུ་མཐོང་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་སྒྱུ་མ་ལ་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་གླང་པོ་ཆེ་དང་། རྟ་ལ་སོགས་པ་ སྐྱེ་བ་ཡང་སྣང་།འཇིག་པ་ཡང་སྣང་བ་དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཀྱང་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གཞན་དག་ནི་འཆགས་པར་མཐོང་ལ། གཞན་དག་ནི་འཇིག་པར་མཐོང་ངོ་། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་འཁོར་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་ནང་དུ་ཏིང་ངེ་འཛིན་དཔག་ཏུ་མེད་པས་རྣམ་པར་རོལ་བ་ཀུན་ ཏུ་སྟོན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འཕགས་པ་འཇམ་དཔལ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་འཁོར་གྱི་ནང་དུ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གང་གིས་ཀྱང་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལས་བསླང་བར་མ་ནུས་པ་ལས་བུ་མོ་བློ་གྲོས་བཟང་མོས བསླང་བ་ལྟ་བུ་སྟེ།དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་རྣམ་པར་རོལ་པ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་སྡེ་ལས་འབྱུང་བ་དག་ཡིན་ནོ། །མངོན་པར་ཤེས་པ་ནི་དྲུག་སྟེ། འཕོ་བ་དང་། མཐུན་པར་ཐོས་པ་དང་། སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་དང་། འཇུག་པ་དང་། འགྲོ་བ་དང་། འོང་བ་དང་། དེས་པར་འབྱུང་བའི་སྒོ་ནས་རིག་པར་བྱའོ། །རིག་པ་ནི་གསུམ་སྟེ། སྔོན་གྱི་མཐའ་ལ་སོགས་པ་ལ་མ་རིག་པ་བཟློག་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་ཐར་པ་ནི་བརྒྱད་དེ། གཟུགས་ཅན་གཟུགས་རྣམས་ལ་ལྟ་བ་ནི་རྣམ་པར་ཐར་པ་དང་པོའོ། །ནང་གཟུགས་མེད པར་འདུ་ཤེས་པས་ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུགས་རྣམས་ལ་ལྟ་བ་ནི།རྣམ་པར་ཐར་པ་གཉིས་པའོ། །སྡུག་པའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་ལུས་ཀྱིས་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བ་ནས་རྫོགས་པར་བྱས་ཏེ། གནས་པ་ནི་གསུམ་པའོ། །ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ནི་བཞི་པའོ། །རྣམ་ ཤེས་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ནི་ལྔ་པའོ།།ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ནི་དྲུག་པའོ། །ཡོད་མིན་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་ནི་བདུན་པའོ། །འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ནི་བརྒྱད་པའོ། །ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ནི་བརྒྱད་དེ། ནང་གཟུགས་སུ་འདུ་ཤེས་པས་ཕྱི་རོལ་གྱི་ གཟུགས་ཆུང་ངུ་ཁ་དོག་བཟང་པོ་དང་།ཁ་དོག་ངན་པ་རྣམས་ལ་ལྟ་ཞིང་གཟུགས་དེ་དག་ཟིལ་གྱི་མནན་ནས་ཤེས། ཟིལ་གྱིས་མནན་ནས་མཐོང་སྟེ། དེ་ལྟར་འདུ་ཤེས་པ་འདི་ནི་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དང་པོའོ། །གཟུགས་ཆེན་པོ་ལ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་སྟེ། འདི་ནི་ གཉིས་པའོ།

在那些地方出生的众生，所谓'说话的语言'是指菩萨以天耳能听到众生所说的一切语言。了知过去所造善业与不善业，即是宿命通，是指能知晓有情前世所造善业或不善业的业力习气状态，这就是了知善与不善的生起。如实作意观察，是指以何种方式生起何种神通，例如神足通时作意身体轻盈等，如是如理作意而生起无分别智慧。'如是安住作意'的意思是，以此次第、此因缘和此作用而成就神通。
'以此成就圣者、天人和梵天的安住'是指以前述神通而安住、正修及生起清净。关于圣者等的安乐住，圣者的安住是指空性、无相、无愿、四圣谛以及地和波罗蜜所摄。天人的安住是指禅定和无色定。梵天的安住是慈、悲、喜、舍。
见诸世界如幻是指，如同幻术中虽现似有大象、马等非真实的生灭，如是菩萨也见到一些世界在成立，一些世界在毁灭。为了在佛陀眷属的坛城中示现无量三昧游戏，是指如同圣者文殊菩萨在世尊眷属中入定时，任何菩萨都无法令其出定，却被智慧贤女唤醒那样，如是等三昧游戏皆出自大乘经典。
神通有六种，即从转变、随顺听闻、心行、趣入、往来和寂静出离的角度而了知。明有三种，为了遣除对过去际等的无明。解脱有八种：有色观诸色是第一解脱。内无色想观外色是第二解脱。净解脱身作证具足住是第三解脱。空无边处是第四解脱。识无边处是第五解脱。无所有处是第六解脱。非想非非想处是第七解脱。灭尽定是第八解脱。
胜处有八种：内有色想观外色少，若好若丑，于彼诸色胜知胜见，如是想者是第一胜处。观外色大亦复如是，是第二胜处。

།ནང་གཟུགས་མེད་པར་འདུ་ཤེས་པས་ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུགས་ཆུང་ངུ་ཁ་དོག་བཟང་པོ་དང་། ཁ་དོག་ངན་པ་རྣམས་ལ་ལྟ་ཞིང་གཟུགས་དེ་དག་ཟིལ་གྱིས་མནན་ནས་ཤེས། ཟིལ་གྱིས་མནན་ནས་མཐོང་སྟེ། དེ་ལྟར་འདུ་ཤེས་པ་དེ་ནི་ཟིལ་གྱིས་མནན་པའི་སྐྱེ་ མཆེད་གསུམ་པའོ།།ནང་གཟུགས་མེད་པར་འདུ་ཤེས་པས་ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུགས་ཆེན་པོ་ཁ་དོག་བཟང་པོ་དང་། ཁ་དོག་ངན་པ་རྣམས་ལ་ལྟ་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འདི་ནི་བཞི་པའོ། །བཞི་ནི་སྔོན་པོ་དང་། སེར་པོ་དང་། དམར་པོ་དང་། དཀར་པོ་དག་གོ། ། ཟད་པར་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་ནི་ཟད་པར་ས་དང་། ཆུ་དང་། མེ་དང་། རླུང་དང་། སྔོན་པོ་དང་། སེར་པོ་དང་། དམར་པོ་དང་། དཀར་པོ་དང་། ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་དང་། རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་དག་གོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་དཔའ་བར་འགྲོ་བ་ལ སོགས་པ་དཔག་ཏུ་མེད་པའོ།།མཐུ་དང་ཆེ་བའི་བདག་ཉིད་ལ་ཁྱད་པར་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། མཐུ་ནི་རང་གི་རྟེན་ལ་ཡོད་པའོ། །ཆེ་བའི་བདག་ཉིད་ནི་མཐུ་དང་ལྡན་པ་གཞན་དག་ལ་ཕན་པར་བྱེད་པའོ། །མཐུའི་སྐབས་རྫོགས་སོ།། །། མཐུའི་འོག་ཏུ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་སྐབས་ཡིན་ཏེ། དེའི་འབྲེལ་པ་གང་ཡིན་ཞེ་ན། སྔར། རྒྱ་ཆེའི་ཕྱིར་དང་ཟབ་པའི་ཕྱིར། །ཡོངས་སུ་སྨིན་དང་རྣམ་མི་རྟོག། །དེ་ཕྱིར་འདི་ལས་གཉིས་བསྟན་ཏེ། །དེ་ནི་བླ་ན་མེད་པའི་ཐབས། །ཞེས་བཤད་པས་མཐུ རྒྱ་ཆེན་པོ་བསྟན་པ་མཐོང་བས་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་འགྱུར་ཏེ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མཐུ་མཐོང་ནས་དེ་ལ་མོས་པ་རྣམས་དེ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འབད་དོ། །ཟབ་མོ་བསྟན་པས་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་སྟེ། དེ་དག་གིས་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སེམས་ཅན་ རྣམས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་དང་།བདག་ཉིད་ཀྱིས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་དེ་སྐད་དུ་བཤད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་མཐུའི་འོག་ཏུ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་སྐབས་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་ཡོངས་སུ་མི་སྐྱོ་བའི་ཐབས་མཐུ་བཤད་མ་ཐག་པ་ཡིན་ཏེ། འཁོར་ བའི་ལོག་པར་བསྒྲུབ་པ་དང་།སྡུག་བསྔལ་དག་གིས་མི་སྐྱོ་བའི་དུས་རིང་པོར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་དང་། སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་ན་དག་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱིས་འཕེལ་བར་འགྱུར་བས་དེའི་འོག་ཏུ་དགེ་བ་འཕེལ་བའི་ཐབས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་སྐབས་ཡིན་ ནོ།།སྤོང་བའི་ཡན་ལག་རྣམས་དང་ལྡན་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྤོང་བའི་ཡན་ལག་ནི་ལྔ་སྟེ། དད་པ་དང་། གཡོ་མེད་པ་དང་། སྒྱུ་མེད་པ་ཉིད་དང་། ནད་ཉུང་བ་དང་། ཤེས་རབ་བསྒོམ་པའོ། །ཉོན་མོངས་པ་སེལ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཞི་བ་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་སྡོམ་པ་ནོད་པའི་དུས་ནས་བཟུང་སྟེ།དབང་པོའི་སྒོ་བསྡམས་པ་ལ་སོགས་པས་ཚོགས་ཀྱི་ལམ་དང་། སྦྱོར་བ་དང་། མཐོང་བ་དང་། སྒོམ་པ་དང་། མཐར་ཐུག་པའི་ལམ་དག་གིས་འདོད་པའི་གནོད་སེམས་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་རབ་ཏུ་ཞི་བ་སྟེ། བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡིན་པས་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སྤངས་པ་ལ་རབ་ཏུ་ཞི་བ་ཞེས་བྱའོ།།རང་བཞིན་སྙིང་བརྩེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རང་བཞིན་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་ རིགས་བཟུང་སྟེ།ཇི་སྐད་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་ལས། རིགས་དང་ཁམས་དང་ས་བོན་དང་། །རང་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་གྲངས་སོ་ཞེས་བཤད་པ་ལྟ་བུའོ། །རང་བཞིན་བརྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདིར་ཡང་རང་བཞིན་ཞེས་སྨོས་པས་ནི་བཟོད་པའི་ རིགས་བཟུང་སྟེ།ལས་དང་པོ་པ་བཟོད་པ་དང་ལྡན་པའི་ཆོས་དག་མ་ཐོས་པར་གནོད་པ་བྱེད་པ་ལ་ཇི་མི་སྙམ་པའི་བཟོད་པ་ལ་སོགས་པ་འཇུག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རིགས་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས་ཡིན་ནོ། །སོ་སོར་བརྟགས་པ་ནི་ཤེས་རབ་སྟེ། ཤེས་རབ་ཀྱིས་བཟོད་པ་ དང་ལྡན་པའི་ཆོས་རྣམས་དཔྱད་ཅིང་དཔྱད་ནས་དེའི་འོག་ཏུ་སེམས་ཅན་དག་ལས་མི་འདོད་པ་འབབ་པ་ལ་སོགས་པ་བཟོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས་ཡིན་ནོ།།དེའི་འོག་ཏུ་མཉམ་པར་གཞག་པའི་གནས་སྐབས་ན་བསྒོམ་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་སོ། །དྲན་པ་ དང་ཤེས་རབ་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ལ་ཡིད་གཞུངས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཆོས་གདགས་སོ།

内无色想而观外色小、妙色及丑色，于此等色胜解已知，胜解已见，如是想者是第三胜处。内无色想而观外色大、妙色及丑色等，此为第四。四即青、黄、红、白等。
遍处处即遍地、水、火、风、青、黄、红、白、空无边处、识无边处等。三摩地即勇进等无量。
若问神通与大我性有何差别？神通是依自身而有。大我性是具神通而利益他人。神通品竟。
神通品后为成熟品，其关联为何？如前所说：'由广大及甚深故，成熟及无分别，是故此中说二种，此即无上方便。'由见广大神通令众生成熟，见菩萨神通而信解者为得此而精进。由说甚深则无分别，如是依次第令众生成熟，自身成熟佛法，如是所说。故神通品后为成熟品。
另一方面，刚说神通是不厌倦方便，于轮回颠倒及苦不厌倦，长时成熟佛法及众生时，以净法增长，故其后为增善方便之成熟品。
具足断支等者，断支有五：信、无谄、无诳、少病、修慧。
烦恼息灭即菩萨寂静，谓从受戒时起，以护诸根等，以资粮道、加行、见道、修道、究竟道息灭贪欲、害心等诸烦恼。菩萨烦恼是分别，于有无等分别烦恼断除即名寂静。
本性悲愍者，本性之声表示种性，如菩萨地中说：'种性、界、种子、本性是异名。'
本性坚固者，此中说本性即表忍辱种性，初业者具忍法，未闻而于加害无嗔忍等，此由种性力故。
简择即慧，以慧观察具忍法已，其后于众生不悦等生忍，此由慧力故。其后等持位中由修力。于念慧相应中假立正直心法。

།ཡང་ན་འདི་ལྟར་གསུང་རབ་ལས་ཡིད་གཞུངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་སུ་འབྱུང་བས་ཡིད་གཞུངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། ཇི་སྐད་ དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་མདོ་གཞན་ལས་ཤེས་རབ་ཀྱི་དབང་དུ་མཛད་ནས་ཤེས་རབ་དང་།ཤེས་རབ་གསལ་བ་དང་། ཡིད་གཞུངས་པ་དང་། མཁས་པ་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཤེས་རབ་སྐྱེ་བར་རུང་བ་ཉིད་ནི་ཡིད་གཞུངས་པའི་ལས་ སོ་ཞེས་བརྗོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེར་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མ་རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་དང་པོ་ལ་ངེས་པར་སྐྱེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་ཡིད་གཞུངས་པ་ཞེས་བྱའོ།།ཡིད་གཞུངས་པའི་རང་བཞིན་གྱི་ཤེས་རབ་དེ་ཡང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཤེས་རབ་སྐྱེ་བར་རུང་ བ་ཡིན་པས་དེ་ནི་དེའི་ལས་སུ་བསྟན་ཏེ་ཆོས་དེ་ཉིད།།ཆོས་དེ་ཉིད་ཀྱི་ལས་སུ་ཇི་ལྟར་འགྱུར་ཞེ་ན། ཚུལ་འདིས་ཉེས་པ་མེད་དོ། །ནམ་བདུད་ཀྱིས་བར་ཆད་བྱ་མི་ནུས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐོས་པ་དང་། བསམ་པ་དང་། བསྒོམ་པའི་གནས་སྐབས་ན་ བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཤེས་རབ་ཅན་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་ལ།གང་གི་ཚེ་བདུད་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་སྐལ་བ་འདྲ་བ་ལྟ་བུ་ཉེ་བར་འོང་བས་བར་ཆད་བྱ་བར་མི་ནུས་པ་དེའི་ཚེ་མི་འཕྲོགས་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། རང་བཞིན་གྱིས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་ཡིན་ནོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་སྐབས་སོ།། །།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་འོག་ཏུ་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་སྟེ། འདིའི་འབྲེལ་པ་ཡང་དེ་ཉིད་ཡིན་ལ། བདག་ཡོངས་སུ་སྨིན་པས་ཀྱང་། སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པར་རུང་བ་ཡིན་ནོ། ། དེ་བཞིན་རྟེན་འདིར་ཕྱོགས་གཉིས་ཞི་བ་དང་། །དེ་བཞིན་སྤྱད་པ་ཉིད་དུ་སྨིན་པ་བསྟན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་མི་མཐུན་པ་ཞི་བ་དང་། གཉེན་པོ་སྦྱར་བའོ། །ཕྱི་རོལ་པའི་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་ལས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་ཕྱིར་མཆོག་ཏུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་ནི་རབ་ཏུ་སྨིན་པར་བྱེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མུ་སྟེགས ཅན་གྱི་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་ལ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ཡིན་ནོ།།འཚམ་པར་སྨིན་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་སྤྱོད་པ་རྣམས་ལ་མི་སྡུག་པ་ལ་སོགས་པ་སྟོན་པས་སོ། །རྟོགས་པས་སྨིན་པར་བྱེད་པ་ནི་རྟོགས་པ་སྨིན་པར་བྱེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆེད་ཀྱི་དོན་དུ་ གསུངས་པ་ཡིན་ཏེ།དཔེར་ན་ཟས་ཀྱི་སྣོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །ཡང་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རྟོགས་པས་སྨིན་པར་བྱེད་པ་ནི་རྟོགས་པ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་དོན་གྱིས་རྟག་ཏུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་ནི་རྟག་ཏུ་སྨིན་པར་བྱེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིང་གི་ཚོགས་ དང་།ཚིག་གི་ཚོགས་དང་། ཡི་གེའི་ཚོགས་རྣམས་ཀྱི་དོན་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་སྟོན་པ་སྟེ། འདས་པ་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བའི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱིས་ཆོས་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་མིང་གི་ཚོགས་ལ་སོགས་པ་གང་དག་ཡོད་པ་དེ་དག་གི་དོན་གདུལ་བའི་སྐྱེ་བོ་ལ་ལྟོས་ ནས་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པའི་དོན་དེ་རྟག་ཏུ་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་བསྟན་པས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྟག་ཏུ་སྨིན་པར་བྱེད་པའོ།།རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་མི་རྟག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། སྟོང་པ་དང་། བདག་མེད་ པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ལ་ནམ་ཡང་རྟག་པ་དང་བདེ་བ་ལ་སོགས་པར་མངོན་པར་ཞེན་ནས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་སྟོན་པར་མི་བྱེད་ཀྱི།།རྟག་ཏུ་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་དོན་རབ་ཏུ་སྟོན་པས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པས་རྟག་ཏུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཡོངས་སུ་ ཉམས་པར་མི་འགྱུར་བའི་དོན་གྱིས་གོང་ནས་གོང་དུ་རིམ་གྱིས་སྨིན་པར་བྱེད་པ་ནི་གོང་དུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ས་དང་པོ་ལ་གནས་པ་དང་།ཉན་ཐོས་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་དག་སངས་རྒྱས་ཉིད་དང་། དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་འཐོབ་པ་སྟེ། དེ་དག་ གིས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གོང་དུ་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་གོང་དུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ།

或者如此，经典中所说的'心正直'是作为智慧的同义词出现的，所以这个'心正直'仅仅是智慧的同义词。就像世尊在其他经中针对智慧而说的'智慧'、'明智'、'心正直'、'善巧'等。
所说'适合生起出世间智慧即是心正直的作用'，在此指的是在第一无数劫中必定生起的尚未证悟真实义的智慧，这称为心正直。由于具有心正直本性的智慧也适合生起出世间智慧，所以说这是它的作用，即是此法。
若问此法如何成为其作用？以此方式无过失。'魔无法障碍'是指在闻、思、修阶段，对于随法而行的具慧菩萨，当魔以与菩萨相似的形象出现时也无法障碍，此时不会被夺走，因为本性已经完全成熟。这是菩萨圆熟的阶段。
在菩萨圆熟之后是众生的成熟，这其中的关联也是如此，由于自身已经成熟，也能够令众生成熟。
'如是依此处两方寂静，如是修行即示现成熟'，这是按顺序说明对治不调顺和运用对治。
'由于超胜外道的圆熟，故称为极度成熟'是说比外道的圆熟更为殊胜。
'适当地成熟'是指对贪欲等行者示现不净观等。
'以证悟令成熟即是令证悟成熟'是为特定目的而说，如同说'食器'一样。或者说菩萨以证悟真实义而令成熟即称为令证悟成熟。
'以无颠倒义而常令成熟即是常令成熟'是指以名身、句身、字身的无颠倒义而教示。对于过去、现在诸佛世尊所说法中的名身等，依据所化众生而无颠倒地宣说其义，恒常如实地开示，令众生成熟，这就是常令成熟。
另一方面，对于无常、苦、空、无我本性的诸法，从不执著为常、乐等而颠倒宣说，而是恒常宣说无常等无颠倒义来令众生成熟，故称为常令成熟。
'以不退失义而渐次向上令成熟即是向上令成熟'是指住于初地的菩萨和预流果的声闻，令其成熟以获得佛果和阿罗汉果，由于他们的成熟是向上进趣的，故称为向上令成熟。

།དེ་བཞིན་ཕ་དང་མ་དང་གཉེན་བཤེས་རྣམས། །བུ་དང་གཉེན་པ་རྣམས་ལ་ལེགས་མི་གནས། །ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ཇི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ལེགས་པར་གནས་པ་ དེ་ལྟར་ཕ་དང་མ་དག་ཀྱང་བུ་རྣམས་ལ་ལེགས་པར་མི་གནས་ལ།དེ་ལྟར་གཉེན་བཤེས་རྣམས་ཀྱང་གཉེན་པ་དག་ལ་ལེགས་པར་མི་གནས་སོ་ཞེས་དེ་སྐད་དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །འཇིག་རྟེན་བདག་ལ་བྱམས་པ་ནི་བདག་ཉིད་ལ་ཕན་པ་མ་ཡིན་པ་དང་བདེ་བ་མ་ཡིན་པར་སྦྱར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྨོངས་པ་ནི་ བདག་ཉིད་བདེ་བར་བྱའོ་སྙམ་ནས་མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་རབ་ཏུ་སྦྱར་རོ།།དེའི་མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་ཡང་ཚེ་ཕྱི་མ་ལ་ངན་འགྲོར་ཁྲིད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པས་ཕན་པ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་འཇིག་རྟེན་ནི་བདག་ཉིད་ཕན་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་སྦྱོར་རོ། ། དེའི་རྐྱེན་གྱིས་འདི་ཉིད་ལ་གསད་པ་དང་། བཅིང་བ་དང་། བརྡེག་པ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེའི་བདེ་བ་མ་ཡིན་པའོ། །ཡང་ན་མུ་སྟེགས་ཅན་གྱི་ལྟ་བ་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཀུན་ཏུ་གདུང་བ་དང་། ཡོངས་སུ་གདུང་བ་དང་། མེར་འཇུག་པ་དང་། །ཟས མི་ཟ་བ་ལ་སོགས་པ་བསྟེན་པས་འདི་ཉིད་ལ་སྡུག་བསྔལ་འཐོབ་པོ།།དེའི་ཕྱིར་བདེ་བ་མ་ཡིན་པ་ལ་སྦྱོར་རོ། །དེའི་རྐྱེན་གྱིས་ངན་འགྲོར་འགྲོ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཕན་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་སྦྱོར་བའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་ཕ་དང་། མ་དང་། གཉེན་བཤེས་ཀྱི་ བསམ་པ་བས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་བསམ་པས་བཀྲེས་པ་དང་།སྐོམ་པ་དང་། གྲང་བ་དང་། ཚ་བ་ལ་སོགས་པ་སྲོག་ལ་འབབ་པའི་སྡུག་བསྔལ་ཡང་བརྩིས་ལ་མ་ཆགས་པར་གོ་ཆ་དང་། སྦྱོར་བ་དང་། མི་འགོང་བ་དང་། མི་འཁྲུག་པ་དང་། ཆོག་མི་ཤེས་པའི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱིས་ བདག་ལ་མི་ལྟ་བ་སྦྱིན་པ་དང་།སྙན་པར་སྨྲ་བ་ལ་སོགས་པས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་ཇི་ལྟར་བསམས་པའི་དོན་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་བདེ་བའི་བསམ་པ་ཅན་ཞེས་བྱའོ། །དེའི་འོག་ཏུ་བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱིས་བསྡུས་ནས་བསྟན་པ་ལ་འཛུད་པ་དང་། རབ་ཏུ་བྱུང་བ་ལ་སོགས་པ་ ཕན་པ་ལ་སྦྱོར་བའི་ཕྱིར་ཕན་པའི་བསམ་པ་ཅན་ཞེས་བྱའོ།།རང་གི་ལུས་དང་ལོངས་སྤྱོད་ཐམས་ཅད་སྦྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། མགོ་དང་། རྐང་པ་དང་། ལག་པ་དང་། མིག་དང་། ཤ་དང་། ཁྲག་དང་། ཚིལ་དང་། རྐང་ལ་སོགས་པ་སྦྱིན་པའི་ཕྱིར། རང་གི་ལུས་ཐམས་ཅད་སྦྱིན་པ་ཡིན་ནོ། ། ནོར་དང་། འབྲུ་དང་། མཛོད་དང་། བང་མཛོད་དང་། ནོར་བུ་དང་། མུ་ཏིག་དང་། རྒྱན་དང་། གླང་པོ་ཆེ་དང་། རྟ་དང་། བུ་དང་། བྲན་ལ་སོགས་པ་སྦྱིན་པའི་ཕྱིར་ལོངས་སྤྱོད་ཐམས་ཅད་སྦྱིན་པ་ཡིན་ནོ། །མི་མཉམ་པ་མེད་པའི་སྦྱིན་པ་དང་ངོམས་པ་མེད་པར་སྦྱིན་པས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ཚིགས སུ་བཅད་པ་ལས་ཚིག་གང་དང་གང་གིས་བསྟན་ཞེ་ན།མཉམ་པར་སྦྱིན་པའི་ཡོན་ཏན་ངོམས་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། མི་མཉམ་པ་མེད་པར་སྦྱིན་པ་ཉིད་དང་། ངོམས་པ་མེད་པར་སྦྱིན་པ་ཉིད་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་སྦྱིན་པའི་ཡོན་ཏན་ཡིན་ནོ། །མི་མཉམ་པ་མེད་པར་སྦྱིན་པ་ ནི་སྙིང་རྗེས་སྣོད་ཀྱི་ཁྱད་པར་ལ་མི་ལྟ་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཚེ་འདི་དང་ཚེ་ཕྱི་མ་ལ་ཕན་འདོགས་པས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་ཚིག་།ཕན་འདོགས་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་གཞན་སྨིན་བྱེད། །ཅེས་བྱ་བ་འདིས་བསྟན་ཏོ། །རྟག་པ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་བརྟན་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་སྟོན་ཏེ། ཡང་དག་ པར་བླང་བ་ལེན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་རྗེས་སུ་འཇུག་ཅིང་སྲོག་ལ་བབ་ཀྱང་ཡོངས་སུ་མི་གཏོང་བས་དེའི་ཕྱིར་བསྟན་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཞེས་བྱའོ།།རང་བཞིན་གྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་ཤིན་ཏུ་གོམས་པའི་ཕྱིར་རང་བཞིན་གྱིས་ཚུལ་ཁྲིམས་ཅན་དུ་འགྱུར་བ་སྟེ། སོ་སོར་བརྟགས་ ཤིང་སོ་སོར་བརྟགས་ནས་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡང་དག་པར་ལེན་པ་ལ་འཇུག་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།གཞན་ལ་ཚེ་ཕྱི་མ་ལ་ཕན་འདོགས་པ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་རྒྱུ་མཐུན་པའི་ཡོན་ཏན་དག་བརྒྱུད་པས་བྱེད་དེ། དེའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་རྒྱུ་མཐུན་པ་དག་ཕན་ཚུན་མཐུན་པས་རྒྱུན་མི་འཆད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་ བ་ནི་འདི་ལྟར་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པ་དེ་བདེ་འགྲོར་སྐྱེ་བ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུའོ།

如同父母和亲友们，对于儿子和亲人们不能善待。这是说，如同菩萨善待众生那样，父母也不能那样善待儿子们，同样亲友们也不能那样善待亲人们，应当如此理解。
世间对自己的爱执，是对自己无益且不能带来安乐，这是说愚痴者认为要让自己快乐而从事偷盗等行为。其偷盗等行为会在来世引导至恶趣，因此是无益的。如此，世间人从事对自己无益之事。
由此因缘，今生所遭受的杀戮、囚禁、殴打等痛苦，即是其不安乐。或者由于依止外道见解，修持自我折磨、自我煎熬、投火自焚、绝食等行为，在今生感受痛苦。因此从事不安乐之事。由此因缘而趋向恶趣，即是从事无益之事。
菩萨以超胜于父母亲友之心愿，即使遭受饥渴、寒热等危及生命的痛苦也毫不在意，以无执著的铠甲、精进、不退缩、不动摇、无厌足的精进，不顾自身，以布施、爱语等方式圆满众生所愿，因此称为具有安乐心愿者。
其后以四摄事摄受众生，引导入教法、出家等，从事利益之事，因此称为具有利益心愿者。
所谓布施一切自身与受用，即布施头颅、手足、眼睛、肉、血、脂肪、骨等，因此是布施一切自身。布施财物、谷物、库藏、珍宝、珍珠、装饰品、象、马、儿子、奴仆等，因此是布施一切受用。
所谓无等布施与无厌布施，颂中以何词句显示呢？即'平等布施功德永无厌'，无等布施性与无厌布施性即是布施功德。无等布施是由于悲悯而不观察根器差别。
所谓今生来世作利益，是以颂词'以二种利益令他成熟'来显示。所谓'恒常'是显示坚固戒律，即所受持的戒律在一切时中相续，即使危及生命也不舍弃，因此称为坚固戒律。
所谓本性戒律，是由于极为熟习戒律而自然成为持戒者，并非经过观察思维而受持戒律。对他人来世的利益是通过异熟果和等流果的功德相续而作，由于其异熟果和等流果相互随顺而不间断的缘故。即如具戒者转生善趣是异熟果。

།དེ་སྔོན་གོམས་པའི་དབང་གིས་ཡང་དང་ཡང་དུ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡང་དག་པར་བླངས་པ་ལ་འཇུག་པ་ནི་རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་སྟེ། རྒྱུ་མཐུན་རྒྱུ་དང་འདྲ་བའོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ནས་ཤི་འཕོས་ནས་ ཡང་གོམས་པའི་དབང་གིས་ཚེ་རབས་གཞན་དག་ཏུ་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་བརྒྱུད་པས་ཞེས་བྱ་སྟེ།རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་རྒྱུ་མཐུན་པ་དག་ཕན་ཚུན་མཐུན་པས་རྒྱུན་མི་འཆད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བརྩོན་འགྲུས་མཆོག་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བརྩོན་འགྲུས་ཆེན་པོ་ལ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་སྟོན་ཏོ། ། གཞན་གྱི་སེམས་དགེ་བ་གཅིག་གི་ཕྱིར་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་གཞན་བསྐལ་པ་བྱེ་བ་སྟོང་གིས་དགེ་བའི་སེམས་གཅིག་སྐྱེད་པར་བྱེད་ན་ཡང་དེས་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་སྐྱོ་བ་མེད་པའོ། །ཟང་ཟིང་མེད་པ་གཞན་གྱིས་མཆོད་འདོད་པ། །ཐམས་ཅད་ངེས་པར་བཅོམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི འདི་སྙམ་དུ་གཞན་དག་བདག་ལ་མཆོད་པ་དང་བཀུར་སྟི་ལ་སོགས་པ་བྱེད་པར་འགྱུར་བས་དེའི་ཕྱིར་བདག་གིས་བསྒྲིམ་པར་བྱའོ་སྙམ་དུ་མི་སེམས་ཀྱི།ཟང་ཟིང་མེད་པའི་སེམས་མཆོད་པ་དང་བཀུར་སྟི་འདོད་པ་དང་བྲལ་བས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་དོན་གྱི་ཚུལ་ནི་ དོན་དམ་པའི་ཚུལ་ལོ།།དགོངས་དོན་ཚུལ་ནི་དགོངས་པའི་དོན་གྱི་ཚུལ་ལོ། །ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་སྐབས་སོ།། །།ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་འོག་ཏུ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དེ། དེའི་འབྲེལ་པ་གང་ཡིན་ཞེ་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ལྟར་དགེ་བའི་རྩ་བའི་ཚོགས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་ནི་ བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ལ་རེག་པར་འགྱུར་བས་དེའི་ཕྱིར་དེའི་འོག་ཏུ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྐབས་ཡིན་ནོ།།རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་བསླབ་པའི་དམིགས་པ་རང་དང་གཞན་གྱི་དོན་ལ་སོགས་པ་དངོས་པོ་བདུན་པ་བཤད་དེ། འདི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱིས་བྱང་ ཆུབ་དོན་དུ་གཉེར་རོ།།དེ་ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བདག་དང་གཞན་ལ་ཕན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་རང་དང་གཞན་གྱི་དོན་གྱི་སྐབས་ཡིན་ནོ། །རང་དང་གཞན་གྱི་དོན་ལ་ཞུགས་པ་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པར་བྱ་དགོས་པས་དེའི་འོག་ཏུ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་ཐབས་དེ་ཁོ་ན་ ཉིད་ཀྱི་སྐབས་བཤད་དོ།།དེའི་འོག་ཏུ་གདུལ་བའི་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་ཡོངས་སུ་མི་སྐྱོ་བའི་ཐབས་མཐུའི་སྐབས་བཤད་དོ། །དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དང་མཐུ་འདི་དག་ཁོ་ནས་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་དང་། སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རྟོགས་པའི་བདག་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་དགའ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་དགུ་པོ་ཤིན་ཏུ་ཆེན་པོར་འགྱུར་གྱི། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མ་རྟོགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །མཐུ་དང་ལྡན་པ་ཡོངས་སུ་སྐྱོ་བ་མེད་པས་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་འགྱུར་གྱི་མཐུ་དང་མི་ལྡན་པས་ནི མ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་སྐྱོ་བ་མེད་པའི་ཐབས་མཐུ་བཤད་དོ།།དེ་ལྟར་བདག་དང་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱས་ནས་ཚོགས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་དེ་དེའི་རྗེས་ལ་བདེ་བླག་ཏུ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་ འོག་ཏུ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྐབས་སོ།།རང་དང་གཞན་གྱི་དོན་ལ་སོགས་པ་དངོས་པོ་བཞི་ནི་རྒྱུར་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ། །བྱང་ཆུབ་ནི་འབྲས་བུར་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་དངོས་པོ་བཞི་པ་ལ་ནི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་དམིགས་ལ། ལྔ་པ་ནི་འབྲས་བུ་ཉིད་དུ་དམིགས་ཏེ། དེ་ བས་ན་གོ་རིམས་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་ཡིན་ནོ།།བསྐལ་མཆོག་དུས་རིང་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མཆོག་ཅེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་བསྐལ་པ་ཆེན་པོ་བཟུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །བསྐལ་པ་མཆོག་དེ་དག་དུས་རིང་པོར་འགྲོ་བ་སྟེ། བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་གསུམ་གྱིས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །རིང་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་གསུམ་བཟུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།གཉིས་སུ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་མཐུ་དང་བཅས་པ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སངས་རྒྱས་ཉིད་ནི་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཡོད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་ལ། ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་མ་ ཡིན་ནོ།

由于往昔串习的力量，而一再地受持清净戒律，这是等流果，因为如经中所说'等流果与因相似'。之后命终后，由于串习的力量，在其他生世中也同样地趣入，所以称为相续，因为异熟果和等流果互相随顺而不间断。'殊胜精进'的意思是，表示'大精进'之义。'为了他人一个善心'的意思是，即使他人需要千俱胝劫才能生起一个善心，菩萨也不会因此而厌倦。'无所求而欲得他人供养，一切决定摧毁'的意思是，不会想着'他人会对我作供养恭敬等，因此我应当努力'，而是以无所求的心，远离希求供养恭敬的心来成熟众生。'彼义之理'即胜义之理。'密意之理'即密意义理。这是成熟品。
成熟之后是一切智性，其关联是什么呢？菩萨如是善根资粮圆满成熟，将证得无上正等正觉，因此其后是菩提品。另一方面，已说明学处所缘的自利他利等七种事，即以菩提心求证菩提。为什么要这样呢？为了利益自他，因此是自利他利品。趣入自利他利时需要无烦恼，因此其后说明无烦恼方便即真实性品。其后为所化众生利益而说明无厌倦方便即力品。唯由真实性与力，依次使菩萨的佛法圆满成熟和众生得以成熟，即菩萨通达真实性而自身成熟，九种欢喜等极为广大，而非不通达真实性。具力而无厌倦则能成熟众生，不具力者则不能，因此说明无厌倦方便即力。
如是令自身与众生成熟后圆满资粮，其后便能轻易地现证无上正等正觉，因此成熟之后是菩提品。自利他利等四事是因。菩提是果。因此诸菩萨于四事观为因性，于第五观为果性，所以次第无过失。'劫胜长时行'中，'胜'字是为表示大劫，劫胜长时行即经过三无数大劫的意思。'长'是为表示三无数劫。'具力无二相'的意思是，佛性既非以遍计所执性有相，亦非以圆成实性无相。

།རིན་པོ་ཆེའི་འབྱུང་གནས་ལྟ་བུ་ཉིད་ནི་མཐུ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་ཉིད་ཐ་དད་པའི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། སངས་རྒྱས་ཉིད་ཀྱང་དེ་རྣམ་པར་དག་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ཕྱིར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་སངས་རྒྱས་ཉིད་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྗེས་སུ་སོང་ བ་ཡིན་ལ།ཆོས་དང་ཆོས་ཅན་དག་ཀྱང་ཐ་མི་དད་པས་དེའི་ཕྱིར་ཆོས་ཐམས་ཅད་སངས་རྒྱས་ཉིད་དུ་བརྗོད་དོ། །དེ་དག་གིས་དེ་བསྟན་པར་བྱ་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཡོངས་སུ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །གདུལ་བའི་རྒྱུད་ཀྱི་ཞིང་ལ་དགེ་ བའི་ལོ་ཐོག་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེར་རབ་ཏུ་བསྐྲུན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།སངས་རྒྱས་ཉིད་དེ་ནི་གདུལ་བའི་ཞིང་དག་ལ་དགེ་བའི་ཆོས་ཀྱི་ལོ་ཐོག་མངོན་པར་འཕེལ་བ་གང་ཡིན་པ་དེའི་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ། དགེ་བའི་ལོ་ཐོག་འཕེལ་བ་དེ་ནི་དེ་ལས་རབ་ཏུ་སྐྱེའོ། །སྐྱེ་དགུ་རྣམས་ལ་ལེགས་ པར་བཤད་པ་མི་ཟད་པའི་ཆོས་ཀྱི་ཆར་ཆེན་པོ་འབེབས་པས་ན་ཞེས་བྱ་བར་འདིར་ཚིག་རྣམ་པར་སྦྱར་བར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ལས།སྐྱེ་དགུ་རྣམས་ལ་ལེགས་པར་བཤད་པ་མི་ཟད་པའི་ཆོས་ཀྱི་ཆར་ཆེན་འབེབས་པས་ན། ཞེས་གང་བཤད་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་ བཞི་ཆ་འདི་ལས་ཆོས་ཀྱི་ཆར་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་དང་།འབེབས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་དང་པོར་འབྱུང་ལ། ལེགས་བཤད་དང་མི་ཟད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་མཇུག་ནས་འབྱུང་ངོ་། །དེ་ལ་ལེགས་བཤད་དང་། མི་ཟད་ཅེས་བྱ་བའི་ཚིག་དག་ནི་དང་པོར་རིག་པར་བྱ་ལ། ཆོས་ཀྱི་ཆར་དང་འབེབས་ པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་དག་ནི་ཐ་མར་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་ལྟར་ན་སྐྱེ་དགུ་རྣམས་ལ་ལེགས་པར་བཤད་པ་མི་ཟད་པའི་ཆོས་ཀྱི་ཆར་ཆེན་པོ་འབེབས་པས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། ཚིག་རྣམ་པར་སྦྱར་བ་འདིས་མཐུན་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ། རིན་ཆེན་ཆོས་རབ་ཆེ་ཡངས་འབྱུང་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལ་ཡང་ སྦྱར་བར་བྱའོ།། །།སངས་རྒྱས་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོའི་འོག་ཏུ་སྐྱབས་བླ་ན་མེད་པའི་ཁྱད་པར་སྟེ། འདིའི་འབྲེལ་པ་གང་ཡིན་ཞེ་ན། འདི་སྐད་དུ་བཤད་པ་ཡིན་ཏེ། མཐུའི་ཁྱད་པར་འདི་ལྟ་བུ་དང་ལྡན་པའི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ནི་སྐྱབས་བླ་ན་མེད་པ་ཡིན་པས་བླ་ན་མེད་པའི སྐྱབས་སོ།།གོང་དུ། ཐེག་པ་མཆོག་ཕྱིར་དཀོན་མཆོག་སྐྱབས་རབ་སོང་བ་གང་། །དེ་ཉིད་སྐྱབས་སུ་སོང་བ་རྣམས་ཀྱི་མཆོག་ཅེས་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཟག་གི་ཁྱད་པར་གྱི་སྒོ་ནས་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བ་བཤད་པ་ཡིན་ཏེ། གང་ཟག་འཇིགས་པས་སྐྲག་པ་གང་དག་རི་ལ་སོགས་པ་ལ་སྐྱབས་ སུ་འགྲོ་བ་དང་།ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པའི་གང་ཟག་འཁོར་བའི་འཇིགས་པས་སྐྲག་པ་གང་དག་བདག་ཉིད་བསྐྱབ་པའི་ཕྱིར་དཀོན་མཆོག་གསུམ་ལ་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བའི་གང་ཟག་དེ་དག་པས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་གང་ཟག་བདག་ཉིད་སངས་རྒྱས་ཀྱི་དོན་དུ་གཉེར་བ་གང་ཞིག་བདག་ཀྱང་སངས་ རྒྱས་ཉིད་ཐོབ་ནས་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བར་བྱའོ་ཞེས་དེ་སྙམ་དུ་བསམས་ནས་དཀོན་མཆོག་གསུམ་ལ་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བ་འདི་ཉིད་མཆོག་ཡིན་ནོ།།སྐྱབས་ཀྱི་དོན་ནི་སྐྱོབ་པའི་དོན་ཡིན་པས། བཅོམ་ལྡན་འདས་འཚེ་བ་གང་དག་ལས་སྐྱོབ་པས་སྐྱབས་བླ་ན་མེད་པ་ཡིན་པ་དང་། རྒྱུ་གང་དག་གིས་ན་སྐྱབས་ རི་ལ་སོགས་པ་བས་སྐྱབས་བླ་ན་མེད་པ་ཡིན་པ་དེ་སྟོན་པར་བྱེད་དོ།།སྔར་ནི་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བའི་སྐབས་ཀྱིས་བསམས་སོ། །དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྐབས་ཀྱིས་བསམས་ཏེ། སངས་རྒྱས་ཉིད་ནི་བྱང་ཆུབ་བླ་ན་མེད་པ་ཡིན་ལ། དེ་ཡང་སྐྱབས་ཐམས་ཅད་པས་སྐྱབས་གཙོ་བོ་ཡིན་ནོ། །རྒ་དང་འཆི་ བ་དག་ལས་ཀྱང་།།ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་མེད་པར་རྒ་བ་དང་འཆི་བ་མེད་དོ། །རྒ་བ་དང་འཆི་བ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་སྐྱེ་བའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་བཤད་དོ། །སྣ་ཚོགས་འཇིག་གྱུར་འཇིག་ཚོགས་ཀུན་དང་ཐེག་པ་དང་། །ངན་སོང་རྣམ་མང་སྡུག་བསྔལ་ཐབས་མིན་སོང་བ་རྣམས། །ཞེས་བྱ་བ་ ནི་ལོང་བ་ལ་སོགས་པ་འཚེ་བ་སྣ་ཚོགས་དག་དང་།འཇིགས་པའི་བདག་ཉིད་ལྷ་དང་མི་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་ལས་ནི་ཐེག་པ་གཉིས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་སྐྱོབ་བོ། །མ་ངེས་པའི་རིགས་ཅན་རྣམས་ནི་ཐེག་པ་དམན་པ་ལས་ཡོངས་སུ་སྐྱོབ་བོ།

如同宝藏源泉般的本身就是力量。由于如是性非差别之自性，以及佛性也是由其清净所分别的缘故，一切法也是佛性，这就是说如是性随顺一切法，法与有法也无差别，因此说一切法即是佛性。
所说'彼等非为所显示'是因为波罗蜜多等遍计所执性完全不成立的缘故。'所化相续田中的善苗'是指在其中生起的缘故。
彼佛性是所化田中善法苗增长的因，彼善苗增长是从彼而生。
由于对众生降下无尽善说法雨，此处应知词句如是安立。即偈颂中所说：'由于对众生降下无尽善说法大雨'，此四分之一偈颂中，'法雨'之声与'降下'之声先出，'善说'与'无尽'之声后出。其中'善说'与'无尽'之词应先知，'法雨'与'降下'之声应后知。如是则为'由于对众生降下无尽善说法大雨'，此词句安立相应。
同样，对于'因出生广大胜妙法宝'也应如是配释。
佛性体性之后是无上依怙的特征。此中何为关联？如是解说：具有如是力量特征的世尊是无上依怙，故为无上归依。
前文说：'为求胜乘而归依三宝者，彼即归依者中最胜。'是从补特伽罗特征门中说明归依，即某些补特伽罗因恐惧而归依山等，以及声闻等补特伽罗因轮回怖畏而为救护自身归依三宝的补特伽罗，较彼等而言，菩萨补特伽罗为求佛果，思维'我亦得佛性后当作归依'而归依三宝，此即最胜。
归依义即救护义，世尊从何等损害中救护故为无上归依，以何等因较山等归依为无上归依，此即显示。
前者是从归依处考虑，此是从菩提处考虑，佛性是无上菩提，彼亦是一切归依中最胜归依。
'从老死等'，无生则无老死。老死之声说明生的烦恼。
'种种坏灭、一切身见及乘、诸多恶趣苦及非方便行'，即从种种损害如盲等，及具怖畏自性的一切天人等中以二乘救护。不定种姓者从下乘中救护。

།ངན་སོང་དག་ནི་སྡུག་བསྔལ་རྣམ་པ་མང་པོ་ཡོད་པ་ གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ལས་ཡོངས་སུ་སྐྱོབ་པས་ན།ངན་སོང་རྣམ་མང་སྡུག་བསྔལ་ལས་ཡོངས་སུ་སྐྱོབ་པའོ། །ཐབས་མིན་སོང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐབས་མ་ཡིན་པ་ལས་ཡོངས་སུ་སྐྱོབ་པ་སྟེ། ཐབས་མ་ཡིན་པ་ལས་ཡོངས་སུ་སྐྱོབ་པ་ཉིད་ཀྱང་མུ་སྟེགས་ཅན་གྱི་ལྟ་བ་ལས་སློང་བའི་ ཕྱིར་རོ།།དམ་པའི་ཆོས་ལ་སེམས་ཅན་གདུལ་བའི་ཐབས་མཁྱེན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལེགས་པར་གསུངས་པའི་ཆོས་འདུལ་བ་ལ་སེམས་ཅན་རྣམས་འདོད་ཆགས་སྤྱོད་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་མི་སྡུག་པ་བསྟན་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་གང་དང་གང་གིས་གདུལ་བར་བྱ་བ་དེ་ཐམས་ཅད་དང་ཇི་ ལྟ་བ་བཞིན་མཁྱེན་ཏོ།།ཐུགས་རྗེས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐུགས་རྗེས་བསྐུལ་བས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་བརྙེས་པའི་ཕྱིར་ཐུགས་རྗེའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡིན་ཏེ། མཐར་ཕྱིན་ པ་བརྙེས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།འཇིག་རྟེན་ཇི་སྲིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི། འཇིག་རྟེན་ཁམས་ཀྱི་མཐར་ཐུག་པའི་མཐའ་གང་ཡིན་པ་དེ་སྐྱབས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཐའ་ཡང་དེ་ཡིན་ནོ། །འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཀྱི་མཐའ་ལ་ནི་མཐར་ཐུག་པ་མེད་པ་ལ་སྐྱབས་ལ་ཡང་མཐར་ཐུག་པ་མེད་པས་ སངས་རྒྱས་ཉིད་དེ་ནི་སྐྱབས་དཔེ་མེད་ཅིང་མཆོག་ཡིན་པར་འདོད་དོ།།དེ་ནི་མི་རྟོག་ཡེ་ཤེས་ལམ་གྱིས་འཐོབ། །ཅེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ལམ་ཐོབ་པས་སོ། །ཤིན་ཏུ་ཡུལ་ཆེན་ཡེ་ཤེས་ལམ་གྱིས་ཐོབ། །ཅེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་རྗེས་ལ་ འཐོབ་པ་ཤེས་བྱ་མཐའ་ཡས་པའི་ཡུལ་ཅན་གྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ལམ་ཐོབ་པས་ཏེ།འདི་གཉིས་བཤད་པར་བྱ་བའི་ཚིག་ཡིན་པར་སྦྱར་རོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་སེམས་ཅན་གྱི་ཚོགས་ཀུན་ཏུ་སོང་བ་ཉིད་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་བདག་ཉིད་དུ་ཞལ་གྱིས་བཞེས་པ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ལས་རིག་པར་ བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེས་ས་དང་པོ་ལ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བའི་དོན་དུ་རྟོགས་པས་བདག་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་སེམས་ཅན་རྣམས་ཡིན་ཞེས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་དང་མཉམ་པ་ཉིད་འཐོབ་བོ།།སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་བདག་ཉིད་དུ་ཁས་བླངས་པ་དེ་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ལ་ ཡོངས་སུ་གྲུབ་སྟེ།དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་ཐམས་ཅད་དུ་སོང་བ་ཉིད་དུ་རབ་ཏུ་གྲུབ་པས་འདི་ནི་ཁྱད་པར་གཞན་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་རྔ་དག་མ་བརྡུངས་པར། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སྔོན་གྱི་དགེ་བའི་རྩ་བའི་དབང་གིས་རྔ་དག་མ་བརྡུངས་ པ་ལས་གཟས་པ་མེད་པར་གྲོགས་པོ་དག་འདོད་པ་རྣམས་ནི་མི་རྟག་པ།མི་བརྟན་པ། ཡིད་བརྟན་དུ་མི་རུང་བ་སྟེ། ངན་འགྲོའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲ་འབྱུང་བ་དེ་བཞིན་དུ། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རང་བཞིན་གྱི་སྐུ་ལ་བཞུགས་པ་རྣམས་ཀྱང་སྔོན་ གྱི་སྨོན་ལམ་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པར་ཆོས་འཆད་པ་འབྱུང་ངོ་།།དེ་བཞིན་དུ་ཇི་ལྟར་ནོར་བུ་འབད་པ་མེད་པར་རང་གི་འོད་སྟོན་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། ནོར་བུ་ནི་འདི་སྙམ་དུ་བདག་གིས་འོད་ཀྱིས་བྱ་བ་བྱའོ་སྙམ་དུ་མི་སེམས་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་རྟོག་པ་མེད་པར་འོད་སྟོན་པར་འགྱུར་ལ། ཡིད་ བཞིན་གྱི་ནོར་བུ་ཡང་མཐུ་སྟོན་ཏོ།།དེ་བཞིན་དུ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱང་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པའི་གནས་སྐབས་ན་བཟའ་བ་མི་མངའ་བར་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་བཞིན་དུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཛད་པ་མཛད་པར་འགྱུར་རོ། །ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདི་གཉིས་ཀྱིས་ནི་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་ཉིད་བསྟན་ ཏོ།།ད་ནི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་ཀྱིས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཛད་པ་རྒྱུན་མི་འཆད་པ་ཉིད་སྟོན་པར་བྱེད་དེ། ཇི་ལྟར་ནམ་མཁའ་ལ་འཇིག་རྟེན་གྱི་བྱ་བ་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་སྣང་བ་ལྟ་བུའོ།

由于从恶趣中有诸多痛苦的种种形态中全面救护，故称为从诸多恶趣痛苦中全面救护。
所谓'离非方便'是指从非方便中全面救护，从非方便中全面救护也是为了使其远离外道见解。
所谓'了知调伏众生于正法的方法'是指于善说的调伏法中，完全了知以何种方式调伏贪行等众生，如对贪行者示现不净观等。
所谓'圆满大悲波罗蜜'是指由大悲所激发而圆满一切佛陀功德。或者说因为证得无上正等正觉而圆满大悲波罗蜜，意思是说已获得究竟。
所谓'乃至世间'是指世界的边际即是皈依佛陀的边际。世界无有边际，皈依也无有边际，故认为佛陀是无与伦比的最胜皈依处。
'彼由无分别智道获得'是指通过获得出世间极为清净的智慧道路。
'由广大境智道获得'是指随后获得智慧境界无边的智慧道路。这两句是需要解释的文句。
佛陀遍及一切众生群的意思，应当从圆满承担一切众生为自身而了知。这是说在初地通达法界遍及一切的意义时，证得'我即是众生'的平等性。
佛陀圆满承担一切众生为自身，由于真如遍及一切而完全成就，这是另一殊胜之处。
'如鼓未经击'是说如同众生往昔善根力故，鼓未经击打而无碍发出'诸友，欲乐无常、不坚固、不可靠，是恶趣之因'等声音。同样，安住法身的诸佛世尊也由往昔愿力自然宣说正法。
同样，如同摩尼宝无需作意而自然显现光芒，摩尼宝虽不作'我当以光明作事'之想，但无分别地显现光明，如意宝也显现威力。
同样，诸佛世尊在自然成就的状态中，虽无所作而如同无分别般行持佛陀事业。这两个偈颂显示自然成就性。
现在以两个偈颂显示佛陀事业相续不断，如同虚空中世间事业相续不断显现一样。

།ཇི་ལྟར་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཐམས་ཅད་དུ་རྒྱུན་མི་འཆད་ཅེ་ན། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གཞན་ཞིག་ སྟེ།སྟོང་པ་དག་ཏུ་འཇིག་རྟེན་གྱི་བྱ་བ་རྣམས་མི་སྣང་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་གང་དག་ཆགས་པ་དེ་དག་ན་འཇིག་རྟེན་གྱི་བྱ་བ་རྣམས་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་སྣང་ངོ་། །དེ་བཞིན་དུ་ཟག་པ་མེད་པའི་དབྱིངས་ནམ་མཁའ་ལྟར་ཆད་པ་མེད་པ་ལ་ཡང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཛད་པ་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་འབྱུང་ངོ་། །ཇི་ལྟར་ ནམ་མཁའ་ལ་རྟག་ཏུ་བྱ་བ་རྣམས་སྐྱེ་ཞིང་འཇིག་པར་འབྱུང་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཟག་པ་མེད་པའི་དབྱིངས་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཕྲིན་ལས་སྐྱེ་ཞིང་འབྲི་སྟེ།སེམས་ཅན་གང་དག་སྐལ་བ་དང་ལྡན་པ་དེ་དག་ལ་ནི་སྐྱེ་ལ། སྐལ་བ་དང་མི་ལྡན་པ་དེ་དག་ལ་ནི་འབྲིའོ། །སྔ་མ་དང་ཕྱི་མ་ཁྱད་པར་མེད་པའི་ཕྱིར་ དག་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་སྔར་ཡང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མ་ཡིན་ལ།ཕྱིས་ཀྱང་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་དག་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གང་ལ་དྲི་མ་ཡོད་པ་དེ་དག་པར་འགྱུར་ན་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དེ་ནི་སྔར་རམ་ཕྱིས་ཀྱང་དྲི་མ་ཅན་མ་ཡིན་ནོ། །གློ་བུར་གྱི་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དྲི་མ་དང་བྲལ་ བའི་ཕྱིར་མ་དག་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ།།བདག་མེད་པའི་མཆོག་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་རྣམ་པར་དག་པའོ། །དེ་ཡང་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་དོན་གྱིས་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་བདག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་བདག་ཅེས་བྱ་བའི་སྒྲ་འདི་ནི་བརྟགས་པའི་བདག་ལ་མཐོང་ངོ་། །ཆོས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་ཡང་མཐོང་སྟེ། དཔེར་ན་ས་ནི་སྲ་ བའི་བདག་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྲ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་པ་དང་།མེ་ནི་དྲོ་བའི་བདག་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲོ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་པ་ལྟར་འདིར་ཡང་དེ་དང་འདྲ་སྟེ། བདག་མེད་པའི་མཆོག་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་རྣམ་པར་དག་པ་ཡིན་ལ། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱང་དེ་ རྣམ་པར་དག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་བདག་ཅེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་བདག་མེད་པའི་མཆོག་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པས་བལྟ་བར་བྱའོ།།དེའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་ཡོད་མིན་ཞིང་། །མེད་པར་ཡང་ནི་མི་བརྗོད་དོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་ནི་ཡོད་པ་ཞེས་ཀྱང་མི་བརྗོད་དེ། དེ་བཞིན་ ཉིད་ཀུན་བརྟགས་པའི་གང་ཟག་དང་ཆོས་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།འདི་ལྟར་དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་གང་ཟག་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་ལ། ཆོས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་ཏེ། ཀུན་བརྟགས་པའི་གང་ཟག་ནི་རི་བོང་གི་རྭ་དང་འདྲ་ལ། ཀུན་བརྟགས་པའི་ ཆོས་ཀྱང་དེ་ཁོ་ན་དང་འདྲ་བས་སོ།།དགོངས་པ་འདིས་ནི་སངས་རྒྱས་ཉིད་ནི་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ལྕགས་ལ་ཚ་བ་ཞི་བ་དང་། མིག་ལ་རབ་རིབ་ཞི་བ་ནི་གདུང་བ་དང་། རབ་རིབ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟར་ཚ་བ་མེད་པ་དང་།རབ་རིབ་མེད་པ་ནི་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། རིམས་ནད་མེད་པ་བཞིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་རིམས་ནད་དང་བྲལ་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཚ་བ་དང་རབ་རིབ་དང་བྲལ་བ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཞི་བའི་མཚན་ཉིད་ དུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚ་བ་ཞི་བ་སྟེ།ལྕགས་གྲང་མོར་གྱུར་ན་ལྕགས་ཀྱིས་ལྕགས་ཀྱི་བྱ་བ་མི་བྱེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ། མིག་ལ་རབ་རིབ་ཞི་ན་ཡང་མིག་གིས་མཐོང་བའི་བྱ་བ་མི་བྱེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་མེད་པ་ཙམ་ཞིག་ཡིན་ པར་གྱུར་ན་ནི་གཟུགས་མེད་པའི་ཕྱིར་ལྕགས་ཀྱིས་ཀྱང་ལྕགས་ཀྱི་བྱ་བ་མི་བྱེད་ལ།མིག་གིས་ཀྱང་མིག་གི་བྱ་བ་མི་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ། །ཇི་ལྟར་རིམས་ནད་ཉེ་བར་ཞི་བ་མེད་པ་ཙམ་ཁོ་ན་མ་ཡིན་གྱི། རིམས་ནད་ཉེ་བར་ཞི་ན་ལུས་ལ་ནད་སོས་པ་གཞན་འབྱུང་བ་དེ་བཞིན་དུ། སངས་རྒྱས་ བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱི་སེམས་དང་ཡེ་ཤེས་ལ་གདུང་བ་དང་རབ་རིབ་ལྟ་བུ་འདོད་ཆགས་དང་མ་རིག་པ་དག་ཞི་བ་ནི་ཡོད་པར་མི་བརྗོད་དོ།།སེམས་དང་ཤེས་རབ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དག་ནི་དེས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་ཆགས་མེད་པ་དང་། མ་རིག་པ་མེད་པ་དང་། འགགས་ པ་དང་།ཉེ་བར་ཞི་བ་དང་། ནུབ་པ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།

如果问及如何在一切世界界中不间断，在其他世界界中，即空无的世界中虽然不显现世间的事业，但是在已形成的世界中，世间的事业显现不间断。同样，在如虚空般无有断绝的无漏界中，佛陀的事业也不间断地生起。
如同虚空中恒常生起和消失诸事，同样在无漏界中佛陀的事业生起和减少，对于具有缘分的众生则生起，对于无缘的众生则减少。
由于前后无差别故非清净，是说因为前也非烦恼，后也非烦恼，所以非清净。若有垢染者才成为清净，而法界无论前后都不是有垢染的。由于远离一切客尘障碍的垢染，故也非不清净。
无我之最胜即是如来藏清净。由于本性之义，是诸佛之我，关于此，'我'这个词，见于假立之我，也见于法之本性。如说地是坚性之我，即知是坚性之本性；说火是热性之我，即知是热性之本性。此处也相同，无我之最胜是如来藏清净，诸佛世尊也是彼清净之本性，因此'我'这个词应视为无我最胜之本性。
因此说'佛既非有，亦不说无'，即由于此因，佛既不说为有，因为如来藏是遍计所执的补特伽罗和法无之相。如是如来藏既非补特伽罗本性之相，亦非法本性之相。因为遍计所执的补特伽罗如兔角，遍计所执的法亦如是。
依此密意，佛性既非有。由于是如来藏之相而存在，故亦非无。如铁之热性息灭及眼之翳障息灭，是无灼热及无翳障之相，故非有，即如是无热及无翳非有，如同无病一样。如同离开病症非有，同样离开热性和翳障也非有。
由于是息灭之相故亦非无，即热性息灭，铁成为冷时，铁也不是不作铁的作用，眼睛翳障息灭时，眼睛也不是不作见的作用。若仅仅是无，则因无形故，铁也不作铁的作用，眼睛也不作眼睛的作用。
如同病症息灭不仅仅是无，病症息灭时身体会生起其他康复状态。同样，诸佛世尊的心和智慧中，如同热恼和翳障般的贪欲和无明息灭，不说为有。心和智慧解脱，是由彼所显故。即无贪、无无明、灭、息灭、寂灭是非有。

།མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་མཚན་ཉིད་དེ་ལྟ་བུར་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་མཚན་ཉིད་ནི་གང་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ལ་བདག་ནི་རྣམ་པར་གྲོལ་ལོ་སྙམ་པའི་ཡེ་ཤེས་བདག་ཉིད་ཀྱིས་སོ་ སོར་རང་གིས་རིག་པ་འབྱུང་བ་འདི་ཡིན་ཏེ།ཇི་ལྟར་རིམས་ནད་ནུབ་སྟེ་ཉེ་བར་ཞི་ན་སོ་སོ་རང་གིས་རིམས་ནད་སོས་པ་སོ་སོར་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་དེ་བཞིན་དུ་འདོད་ཆགས་ཀྱི་རིམས་ནད་དང་། མ་རིག་པའི་རབ་རིབ་དག་ནུབ་སྟེ་ཉེ་བར་ཞི་ན་སོ་སོ་རང་གིས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ནད་སོས་པ་སོ་སོ་ རང་གིས་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་འགྱུར་རོ།།ཚིགས་སུ་བཅད་པ་སྔ་མ་རྣམས་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་གནས་སུ་གྱུར་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། །ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདི་ནི་གདུང་བ་དང་རབ་རིབ་ཞི་བ་ལྟ་བུ་གནས་ངན་ལེན་གྱི་ལམ་གྱི་རྟེན་གྱུར་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། །ནམ་མཁའ་ལྟར་ལུས་མེད་པས་ན་ མང་པོ་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟར་བདག་ཏུ་འཛིན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རྟེན་ཐ་དད་པར་བརྗོད་པར་མི་ནུས་ཏེ།བདག་ཏུ་འཛིན་པ་ཡོད་ན་ནི་འདི་ནི་བདག་གོ། །ལྷས་བྱིན་ནི་གཞན་ནོ་སྙམ་པ་དེ་ལྟ་བུར་འགྱུར་གྱི་བདག་ཏུ་འཛིན་པ་མེད་པ་ལ་ནི་དེ་ལྟ་བུར་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་བས་ན་བདག་ཏུ་འཛིན་ པ་མེད་པའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ལ་གནས་པ་རྣམས་ནམ་མཁའ་བཞིན་དུ་ཐ་དད་པར་བྱ་བར་མི་ནུས་སོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་ལ་གནས་པ་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཡོངས་སུ་མ་རྫོགས་པ་རྣམས་ལ་ནི་ཐ་དད་དུ་མི་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །ཡེ་ཤེས་སྣང་བ་བྱེད་པའི་ཕྱིར། ཉི་མ་ཆེན་ པོ་འདྲ་བར་འདོད།།ཅེས་བྱ་བ་ལ། ཉི་མ་ཆེན་པོ་ནི་ཀུན་བརྟག་པར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། གང་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་སྣང་བར་བྱེད་པའི་ཉི་མ་ཆེན་པོ་དེ་ལྟ་བུ་འགའ་ཞིག་ཡོད་པར་གྱུར་ནའོ། །སྤྲུལ་པ་ལ་སོགས་པའི་མཛད་པ་ལ་འདྲེས་པའི་མཛད་པ་གཅིག་པ་ཉིད་སྟོན་ ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་སྨོས་པས་ནི་བྱིན་གྱི་རླབས་ཀྱི་མཛད་པ་ལ་སོགས་པ་བསྡུ་བར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱི་མཛད་པ་ནི་འདྲེས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་གཅིག་གི་སྤྲུལ་པ་ལ་སོགས་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཛད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དེ་ལས་ གཞན་པ་དག་གིས་ཀྱང་མཛད་པ་ཡིན་ནོ།།སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་དུས་གཅིག་ཏུ་འཇུག་པར་སྟོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ནི་རྟག་ཏུ་མཉམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པར་འཇུག་པ་ལ་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་དུས་ གཅིག་ཏུ་འཇུག་སྟེ་མཛད་པ་གཅིག་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཉི་མའི་འོད་ཟེར་སྟོང་པ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པར་འཆར་བ་ནི་འོད་ཟེར་ཁ་ཅིག་སྔར་འཆར་ལ། གཞན་དག་ཕྱིས་འཆར་བ་མ་ཡིན་གྱི་ཐམས་ཅད་དུ་དུས་གཅིག་ཁོ་ནར་འབྱུང་ངོ་། །དེ་བཞིན་དུ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་མཛད་པ་ ཐ་མི་དད་པ་རྣམས་ཀྱང་ངར་འཛིན་པ་དང་ང་ཡིར་འཛིན་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་གང་གི་ཚེ་དེ་ཁོ་ན་གཅིག་གི་ཡེ་ཤེས་འབྱུང་བ་དེའི་ཚེ་ཁོ་ན་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་འབྱུང་ངོ་།།ཇི་ལྟར་ཉི་མའི་ཉི་ཟེར་དག་།འཇུག་ལ་བདག་གིར་བྱ་བ་མེད། །ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཉི་མ་ནི་འོད་ཟེར་རྣམས་འཇུག་པ་ལ་བདག་གིར་བྱ་བ་མེད་དེ། ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པར་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཉི་མ་ནི་འདི་སྙམ་དུ་བདག་ནི་བསྲེག་པ་དང་སྐེམ་པ་ལ་སོགས་པའི་ལས་ལ་ཞུགས་པ་ཡིན་པས་བདག་གིས་བསྲེག་པར་བྱའོ་སྙམ་དུ་མི་སེམས་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་རྣམ་པར་མི རྟོག་པ་བཞིན་དུ་བདག་གིར་བྱ་བ་མེད་པར་འོད་ཟེར་འགྱེད་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་བཞིན་དུ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ལ་གནས་པ་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་བག་ཆགས་དང་བཅས་ཏེ་སྤངས་པ་ངར་འཛིན་པ་དང་ང་ཡིར་འཛིན་པ་སྤངས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡེ་ ཤེས་མེ་ལོང་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་འཇུག་པ་ལ་ཡང་བདག་གིར་འཛིན་པ་མི་མངའི།ང་ཡིར་འཛིན་པ་མི་མངའ་བར་ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ལ་འཇུག་གོ།

不是没有，因为有如是解脱之相故，关于这一点，解脱之相即是于解脱时，我已解脱的智慧自己各别证知而生起，
譬如热病消退而平息时，各别自证热病痊愈的体验一样，贪欲的热病和无明的眼翳消退而平息时，各别自证解脱相的病愈而各别自己体验。
前面的偈颂是成为真如处所的相，此偈颂是如同热恼和眼翳息灭般成为随眠道所依的相。
由如虚空无体故非为多数，即是这样，因为无我执故不能说所依差别，若有我执则会认为'这是我，天授是他人'，而于无我执则不会如此。
因此由于无我执故，安住于法身的诸佛世尊如同虚空般不能区分差别。对于住于菩萨行而法身未圆满者则非不可区分。
由于显现智慧故，认为如同大日，关于这点，大日是应当观察的，即若有如是某个能照耀三千大千世界的大日。
示现等事业中显示事业相同，等字所说即应知摄受加持事业等，由于诸佛世尊的事业是相混故，一佛的示现等佛事业即是其他诸佛也作的事业。
显示一切佛智慧同时趣入，即诸佛世尊恒时等持故，任运趣入时一切佛智慧同时趣入，因为事业相同故。
日光千道无分别而升起，并非某些光芒先升起，其他后升起，而是一切同时生起。
如是诸佛世尊事业无差别者，由离我执和我所执故，当某一智慧生起时即是一切佛智慧生起。
如同日光趣入时无有我所，即是因为无分别故。日光趣入时无有我所，因为任运趣入故。
太阳并不会想'我已趣入焚烧和干燥等事业，我应当焚烧'，然而如同无分别般无有我所而放射光芒。
如是安住法身的诸佛世尊，断除烦恼障和所知障及习气，断除我执和我所执者的如镜等智慧趣入时亦无有我所执，无有我所执而趣入一切所知。

།སྙིགས་མ་ལྔ་ཤས་ཆེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྙིགས་མ་ལྔ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ལྟ་བ་དང་། སེམས་ཅན་དང་། བསྐལ་པ་དང་། ཚེའི་སྙིགས་མ་དག་ཡིན་ཏེ། སྙིགས་མ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྙིགས་མ་ངན་པ་དང་ཐ་ཤལ་ཡིན་ནོ། །ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་ཕྲིན་ལས་ཟབ་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྟོབས་སོགས་སངས་རྒྱས་ཆོས་རྣམས་ལ། །བྱང་ཆུབ་རིན་ཆེན་འབྱུང་གནས་འདྲ། །ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་བྱང ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ལ་སོགས་པ་རིན་པོ་ཆེའི་གནས་ཉིད་ཀྱི་ཕྲིན་ལས་བསྟན་ཏོ།།འགྲོ་བའི་དགེ་བའི་ལོ་ཐོག་ལ། །སྤྲིན་ཆེན་དང་ཡང་འདྲ་བར་འདོད། །ཅེས་བྱ་བ་ཕྱེད་འདིས་ནི་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་མཛད་པའི་ཕྲིན་ལས་བསྟན་ཏོ། །བསོད་ནམས་ཡེ་ཤེས་རབ་རྫོགས་ ཕྱིར།།ཟླ་བ་ཉ་བ་ལྟ་བུར་འདོད། །ཅེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་མཐར་ཐུག་པར་གཤེགས་པའི་ཕྲིན་ལས་བརྗོད་དོ། །ཡེ་ཤེས་སྣང་བ་བྱེད་པའི་ཕྱིར། །ཉི་མ་ཆེན་པོ་འདྲ་བར་འདོད། །ཅེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་ཆོས་སྟོན་པའི་ཕྲིན་ལས་བརྗོད་དོ། །ཇི་ལྟར་ཉི་མའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི། །འོད་ཟེར་དཔག་ཏུ་ མེད་འདྲེས་ཤིང་།།ཞེས་བྱ་བ་འདི་དང་། དེ་བཞིན་ཟག་མེད་དབྱིངས་ན་ཡང་། །སངས་རྒྱས་དཔག་ཏུ་མེད་འདྲེས་ཤིང་། །ཞེས་བྱ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་པོ་འདི་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ནི་སྤྲུལ་པ་ལ་སོགས་པ་མཛད་པའི་ཕྲིན་ལས་བསྟན་ཏོ། །དཔེར་ན་ཉི་མའི་འོད་ཟེར་གཅིག་།ཅེས་ བྱ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདིས་ནི་ཡེ་ཤེས་འཇུག་པའི་ཕྲིན་ལས་བསྟན་ཏོ།།ཇི་ལྟར་ཉི་མའི་འོད་ཟེར་དག་།ཅེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཕྲིན་ལས་བརྗོད་དོ། །ཉི་མའི་འོད་ཟེར་གཅིག་བཏང་བས། །ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་ཡེ་ཤེས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པའི་ཕྲིན་ལས་བསྟན་ཏོ། །ཇི་ལྟར་ ཉི་མའི་འོད་ཟེར་རྣམས།།ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་ཡེ་ཤེས་མི་འཇུག་པའི་ཕྲིན་ལས་བརྗོད་དོ། །ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ཤེས་པ་ནི་སྣ་ཚོགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་མ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་ཤེས་བྱ་སྣ་ཚོགས་བདག་ལ་ཤེས་བྱ་མི་འཇུག་གོ། །དྲི་མེད་དབྱིངས་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི། ། མཚན་ཉིད་དང་ནི་གནས་པ་དང་། ཕྲིན་ལས་ཟབ་པ་འདི་བཤད་པ། །མཁའ་ལ་ཚོན་གྱིས་རི་མོ་འདྲི། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེར་ན་འགའ་ཞིག་ནམ་མཁའ་ལ་ནི་རི་མོ་འདྲི་བར་དཀའ་བ་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པའི་ཆོས་བསྙད་པའི་རྣམ་པར་སྟན པ་མཛད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དཀའ་བ་མཛད་པ་ཡིན་ནོ།།གོས་བཀྲ་བ་ཉིད་དང་ནམ་མཁའ་ལ་རི་མོ་འདྲི་བ་ཉིད་ནི་རྒྱ་མཚོའི་བློ་གྲོས་ཀྱི་མདོའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །འབྱོར་པ་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་དང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་འབྱོར་པ་ཐ་མ་དང་། འབྲིང་ དང་།མཆོག་ཏུ་རྣམ་པར་དབྱེ་བས་སོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རིམ་གྱིས་གཞན་དང་གཞན་ཟིལ་གྱིས་གནོན་ཏོ། །རྣམ་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའི་ཁྱད་པར་དང་། ཟབ་པའི་ཁྱད་པར་གྱིས་འབྱོར་པ་སྟོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་སྦྱར་ཏེ། དཔག་ཏུ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་རྣམ་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའི་ཁྱད་པར་བསྟན་ལ། བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཟབ་པའི་ཁྱད་པར་བསྟན་ཏོ། །ཇི་ལྟར་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཡིན། ཇི་ལྟར་ཚད་མེད་པ་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། དེ་གང་ཟག་དང་གང་གི་དོན་དང་། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གང་དུ་དང་། རྣམ་པ་ཅི་འདྲ་བ་དག་དང་། བསྐལ་པ་ཅི་ཙམ་དུ་བྱང ཆུབ་ཀྱི་ཆེད་དུ་ཞུགས་ནས་འཇུག་པ་སྟེ།དོན་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་ལ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཇི་ལྟར་འཇུག་པ་དེ་ཚད་གཟུང་བ་དང་བསམ་པར་མི་ནུས་སོ།

关于'五浊盛'，五浊是烦恼浊、见浊、众生浊、劫浊和寿浊。'浊'是指污浊、恶劣和低劣。
关于'其余诸法表示甚深事业'，如说：'如同菩提宝藏般，具足力等佛功德。'此句显示菩提分等如同宝藏的事业。
'如大云般普降注，利益众生善苗稼。'此半偈显示成熟众生的事业。
'福慧圆满故，犹如十五月。'此句显示究竟圆满的事业。
'为作智慧光明故，犹如大日。'此句显示说法的事业。
'如同日轮放，无量光交错。'此句与'如是无漏界，诸佛亦交错。'这两偈显示化现等事业。
'譬如一日光。'此偈显示智慧趣入的事业。
'如同日光明。'此句显示无分别的事业。
'放出一道日光时。'此句显示种种智慧的事业。
'如同诸日光。'此句显示智慧不趣入的事业。声闻缘觉的智慧非种种，因未断所知障故，种种所知不能趣入。
'无垢界中佛，相及住处与，甚深事业说，如画空中像。'譬如有人欲在虚空作画甚难，如是诸佛世尊宣说唯自证知之法相亦是难事。彩衣及画虚空之喻当依《海慧经》理解。
关于'圆满差别'，是指声闻、缘觉、佛陀的圆满分下、中、上差别。因此依次超胜前者。以种类差别和甚深差别显示圆满，即以无量性显示种类差别，以不可思议性显示甚深差别。
若问：如何不可思议？如何无量？答：诸佛世尊于何等补特伽罗、为何等义利、于何等世界、以何等方式、于几许劫为菩提而趣入，如是等义，其趣入方式不可度量、不可思议。

།དབང་པོ་ལྔ་གཞན་དུ་གྱུར་ན་འབྱོར་པ་དམ་པ་རྣམ་པ་གཉིས་འཐོབ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་གཟུགས་མེད་ན་ཇི་ལྟར་དབང་པོ་ གཞན་དུ་འགྱུར་བར་འདོད་ཅེ་ན།རང་གི་ས་བོན་གང་ལས་སུ། །རྣམ་རིག་སྣང་བ་གང་བྱུང་བ། །དེ་དང་དེ་ཡི་སྐྱེ་མཆེད་ནི། །རྣམ་པ་གཉིས་སུ་ཐུབ་པས་གསུངས། །རང་གི་ས་བོན་ཡོངས་སུ་གྱུར་པའི་ཁྱད་པར་ཐོབ་པ་གང་ལས་གཟུགས་སུ་སྣང་བའི་རྣམ་པར་རིག་པ་འབྱུང་བའི་ས་ བོན་གང་ཡིན་པ་དེ་དང་སྣང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་སྟེ།དེ་དག་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་དེའི་མིག་དང་གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ནས་ལུས་དང་རེག་བྱའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་བར་དུ་གསུངས་སོ། །གང་གི་ཚེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཁམས་གསུམ་པ་འདི་སེམས་ ཙམ་མོ་ཞེས་བྱ་བར་ཐོས་པ་དང་བསམ་པ་དང་བསྒོམ་པའི་རིམ་གྱིས་གཟུགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་ཟིལ་གྱིས་མནན་ཏེ།གཟུགས་སུ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་སྤོང་བར་བྱེད་པ་དེའི་ཚེ་སྐྱེ་མཆེད་ཉིད་དུ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པར་གྱུར་པའི་རྣམ་པར་རིག་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ཡོངས་སུ་གྱུར་ན་ཕྱིན་ཅི་ལོག་སྤང་བའི་ཕྱིར་དབང་པོ་ ལྔ་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་རྣམ་པར་གཞག་གོ།།འབྱོར་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ལ་དབང་པོ་ལྔ་པོ་ཐམས་ཅད་དོན་ལྔ་པོ་ཐམས་ཅད་ལ་འཇུག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་གིས་གཟུགས་མཐོང་བ་ནས་རེག་བྱ་ལ་རེག་པའི་བར་དུ་སྟེ། དབང་པོ་རེ་རེ་ལ་ཡང་འབྱོར་བ་དེ་ལྟ་བུ་དང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་མཐོང་བས་ཡོན་ཏན་ བརྒྱ་ཕྲག་བཅུ་གཉིས་འཐོབ་པའོ།།གཟུགས་ལ་སོགས་པར་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཡོད་ན་དོན་ཐམས་ཅད་ལ་འཇུག་པ་འགལ་གྱི། དེ་མངོན་པར་ཞེན་ན་སྤང་བའི་ཕྱིར་ཉེས་པ་མེད་དེ། དོན་འདི་ནི་འཕགས་པ་གཟུངས་ཀྱི་དབང་ཕྱུག་གི་རྒྱལ་པོ་དང་། དམ་པའི་ཆོས་པདྨ་དཀར་པོ་ལ་སོགས་པའི་ མདོ་ལས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ།།ཡིད་གཞན་དུ་འགྱུར་ན་འབྱོར་པ་དང་མཐུན་པ་སྤྱོད་པ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་ལ་འབྱོར་བའི་མཆོག་རྙེད་པར་གྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་གཞན་དུ་གྱུར་ནའོ། །རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་ པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པར་འཇུག་ལ།དེའི་རྟེན་ནི་ཡིད་ཡིན་ཏེ། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པའི་མིག་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུའོ། །ཇི་སྲིད་དུ་ཉོན་མོངས་ཅན་གྱི་ཡིད་དེ་གཞན་དུ་མ་གྱུར་པའི་བར་དུ་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པ་བཞི་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པར་ཀུན་ གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་དམིགས་ནས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་འཇུག་པ་དེ་སྲིད་དུ་དེ་ལ་བརྟེན་པ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་ལ་ཅི་རིགས་པར་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་མེད་བཞིན་དུ་ཡོད་པ་ཡང་དག་པར་བཟུང་ནས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་འཇུག་གོ།།ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ ཡིད་དེ་གཞན་དུ་གྱུར་ན་དེ་ལ་བརྟེན་པ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་འབྱོར་བ་འཐོབ་སྟེ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་འབྱོར་པ་དེ་ལ་རག་ལས་པ་དང་། དེའི་རྗེས་ལ་འཐོབ་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་རག་ལས་པས་ནི་དེ་དང་མཐུན་པར་སྤྱོད་པ་ཡིན་ནོ། །དོན་གཞན་དུ་གྱུར་པ་ནི་གཟུགས་ལ་ སོགས་པ་ཡུལ་ལྔ་གཞན་དུ་གྱུར་པའོ།།འཛིན་པ་གཞན་དུ་གྱུར་པ་ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་ལྔ་གཞན་དུ་གྱུར་པ་སྟེ། ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་མ་དག་པའི་གནས་སྐབས་ན་ཡུལ་ལྔ་པོ་སྣ་ཚོགས་སུ་དམིགས་པ་དེ་བཞིན་དུ། གཞན་དུ་གྱུར་བའི་གནས་སྐབས་ན་བཻ་ཌཱུརྱ་ལ་སོགས་པའི་ཞིང་ སྣ་ཚོགས་སུ་སྣང་བ་རྣམ་པར་དག་པ་ཡིན་ནོ།།རྣམ་པར་རྟོག་པ་གཞན་དུ་གྱུར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཞན་དུ་གྱུར་པ་སྟོན་ཏོ། །ཡེ་ཤེས་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ནི། མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུའོ། །ཕྲིན་ལས་ཐམས་ཅད་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤྲུལ་པའི་ཕྲིན་ལས་སོགས་ པ་ལ་སྟེ།དུས་ཐམས་ཅད་དུ་ཐོགས་པ་མེད་པ་ལ་འབྱོར་པའི་མཆོག་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །རྟེན་ནི་གཞན་དུ་གྱུར་པ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་རྟེན་དུ་གྱུར་པ་ནི་ས་སྟེ། དེ་གཞན་དུ་གྱུར་ན་མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་འབྱོར་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ།

如果说'五根转变则获得二种殊胜圆满'，那么在无色界中如何承许根的转变呢？
从自己的种子中，所生显现的识，彼等诸入处，佛说有二种。
从获得自种子圆满转变的殊胜中，能生起显现为色的识的种子，以及其所显现的，这些都是世尊按次第宣说为眼和色入处乃至身和触入处。
当菩萨们通过闻思修的次第了知三界唯心，降伏色想，断除对色的颠倒时，若转变那些颠倒成为入处的诸识，为断除颠倒而安立五根的转变。
关于二种圆满，五根皆能趣入五境，即从眼见色乃至身触触境，每一根都具有如是圆满，以及通过见色等获得一千二百功德。
若执著色等则与趣入一切境相违，但为断除此执著则无过失。此义应从《陀罗尼自在王经》和《妙法白莲经》等经中了知。
若意根转变则获得与圆满相应的行为，获得最胜无分别智极清净圆满，这是指染污意转变。
无分别智与意识相应而转，其所依是意根，如同眼识等的眼根等。
只要染污意未转变，就会与我见等四种烦恼相应，缘于阿赖耶识而颠倒转起，其所依的意识也会于色等境，随应执取无有色等境而颠倒转起。
若染污意转变，则获得依止于彼的无分别智圆满。菩萨们的圆满依止于此，以及依止于后得智的即是与彼相应的行为。
境转变是指色等五境的转变。
能取转变是指眼识等五识的转变。如同在未清净位时缘五种各异境界一样，在转变位时显现为各种清净的琉璃等刹土。
分别转变是指意识的转变。一切智慧即如镜智等。一切事业即如化身事业等，于一切时获得无碍最胜圆满。
所依转变是指地的转变，若彼转变则获得无住涅槃的圆满。

།འདི་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་ པའི་དམིགས་པ་གཞན་དུ་གྱུར་པ་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟར། ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི། །དེ་ནི་ལེན་པ་དག་དང་གནས། །རྣམ་པར་རིག་པ་མི་རིག་པ། །ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །རྟེན་དེ་གཞན་དུ་གྱུར་པ་ནི་གནས་ངན་ལེན་གྱི་རྟེན་གྱི་དམིགས་པ་གཞན་དུ་གྱུར་པ་རྣམ་པར་གཞག་གོ། ། འཁྲིག་པ་གཞན་དུ་གྱུར་པ་ནི་ལུས་ཀྱི་དབང་པོའི་ཕྱོགས་གཅིག་གོ། །དེ་ལྟར་སངས་རྒྱས་དྲི་མེད་པའི། །གནས་ན་གཞན་གྱུར་དཔག་མེད་པས། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབང་པོ་ལྔ་གཞན་དུ་གྱུར་པ་ལ་སོགས་པ་ཇི་སྐད་བཤད་པ་འདི་ནི་སྒོ་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི། རྒྱས་པར་ནི་ཆོས་མང་པོ་གཞན་དུ་གྱུར་པ ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་དག་ལས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ།།འབྱོར་བའི་སྐབས་ཀྱི་འོག་ཏུ་སངས་རྒྱས་ཉིད་ཀྱིས་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་མཛད་པའི་སྐབས་ཡིན་ཏེ། འདིའི་འབྲེལ་བ་གང་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་ལྟར་འབྱོར་པ་བརྙེས་པ་རང་གི་དོན་གྱི་མཐར་ཕྱིན་པའི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་ འདས་རྣམས་ནི་འདི་ལྟར་རྩོལ་བ་མི་མངའ་བར་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་བཞིན་དུ།སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་མཛད་པས་འདིའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་མཛད་པའི་སྐབས་ཡིན་ནོ། །སྔར་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་ལ་གནས་པའི་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་ཡིན་ནོ། ། ད་ནི་མཐར་ཕྱིན་པ་བརྙེས་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ལ་བཞུགས་པ་ཡིན་ནོ། །མ་སྨིན་པ་ནི་སྨིན་པར་འགྲོ་ལ། སྨིན་པ་ནི་རྣམ་པར་དག་པར་འགྲོ་སྟེ། དེ་ལྟར་དུས་རྟག་ཏུ་འགྲོ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་དང་སྦྱར་རོ། །དེ་ལྟར་ཐོབ་དཀའ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚེགས་ཆེན་པོས་འཐོབ་པས་ན་ཐོབ་དཀའ་སྟེ། ཐོབ་པར་དཀའ བ་དེའོ།།ལ་ལར་སྐྱེ་བ་མི་སྣང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་དང་མི་སྣང་བ་ནི་སྐྱེ་བ་མི་སྣང་བའོ། །ཡང་ན་སྐྱེ་བ་མི་སྣང་བ་ནི་སྐྱེ་བ་མི་སྣང་བའོ། །ཇི་ལྟར་གང་ན་གནས་ཏེ་སེམས་ཅན་རྣམས་འདུལ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ནི་ཅིག་ཅར་ལ་ལར་སྒོ་མང་བརྒྱ་ནས་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་དང་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་ པས་འདུལ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་འདུལ་བ་ཡིན་ནོ།།ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ལས་མ་གཡོས་པར་འདུལ་བ་ནི། གང་ལ་གནས་ཏེ་འདུལ་བ་ཞེས་བྱའོ། །ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་མཛད་པའི་འོག་ཏུ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྣམ་པར་དག་པའི་སྐབས་ཏེ། འདིའི་འབྲེལ་བ་གང་ཡིན་ཞེ་ན། འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྐབས་ཡིན་ནོ། ། སྔར་ནི། ངལ་རྒྱས་རྨད་བྱུང་དཀའ་སྤྱད་དགེ་ཀུན་བསགས། །བསྐལ་མཆོག་དུས་རིང་འགྲོ་བ་སྒྲིབ་ཀུན་ཟད། །སར་གཏོགས་སྒྲིབ་པ་ཕྲ་བཅོམ་སངས་རྒྱས་ཏེ། །དེ་ནི་མཐུ་ཆེན་རིན་ཆེན་སྣོད་ཕྱེ་བཞིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་རྣམ་པས་བྱང་ཆུབ་སྤྱིར་བསམས་སོ། །དེའི འོག་ཏུ་ནི་སངས་རྒྱས་ཉིད་བརྙེས་པའི་གནས་སྐབས་ན་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་མཛད་པ་བསམས་སོ།།ད་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་། རྒྱུ་དང་། འབྲས་བུ་དང་། ཕྲིན་ལས་དང་ལྡན་པ་དང་། འཇུག་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བས་བསམ་མོ། །ཡང་ན་འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྐབས་ཡིན་ནོ། །སྔར་ནི་བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔའ་དག་གང་ལ་སློབ་ཅེ་ན།གནས་བདུན་པོ་རང་དང་གཞན་གྱི་དོན་ནས་བཟུང་སྟེ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་བར་ལ་སློབ་བོ་ཞེས་བཤད་དོ། །བྱང་ཆུབ་ཀྱང་མདོ་དག་ལས་རྣམ་པ་མང་པོ་ཞིག་འབྱུང་བས་སྔར་བྱང་ཆུབ་བསམས་པ་ནི་ཇི་ལྟར་མདོ་གཞན་དང་གཞན་དག་ལས་འབྱུང་བ་དེ་ལྟར་ བསམ་མོ།།དེ་བས་ན་འདིའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྣམ་པར་དག་པའི་སྐབས་ཡིན་ཏེ། འདིར་ནི་གོ་རིམས་འདི་ཉིད་ལེགས་སོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའི་མདོ་ལས། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ནི་ཆོས་ལྔ་པོ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དང་། མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་དང་། མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ དང་།སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་། བྱ་བ་སྒྲུབ་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་བསྡུས་པར་འབྱུང་བས། སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། ཆོས་ལྔ་པོ་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་གཏན་ལ་དབབ་པོ། །དེ་ལས་ཀྱང་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དང་པོར་བསྟན་པས་དེའི་ཕྱིར་དང་པོར་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྣམ་ པར་དག་པའི་སྐབས་སོ།། །།དེའི་འོག་ཏུ་ཡེ་ཤེས་བཞི་སེམས་པར་འགྱུར་རོ།

这是阿赖耶识的所缘转变，如此说：'阿赖耶识，彼与取及住，了别与不了别'等文句。所依的转变是建立烦恼所依的所缘转变。淫欲的转变是身根的一部分。如此'无垢佛陀之，住处无量转'，这是说五根的转变等如前所说仅是略说而已，广说则应从大乘经中了知诸多法的转变。
在圆满之后是佛陀成熟众生的阶段，此中关联为何？如是获得圆满、究竟自利的诸佛世尊，如是无功用、无分别地成熟众生，因此这是成熟众生的阶段。先前是住于菩萨行的成熟，现在是获得究竟的佛位。未成熟者趋向成熟，已成熟者趋向清净，如是恒时趋向是与世间相应。如是'难得'是因为以大功用获得故难得，即是难得彼。
'有处不现生'即是生与不现，是生不现。或者生不现即是生不现。'如何何处住而调伏众生'，即是同时于诸处以百门转法轮等如是等方式调伏，是如何调伏。不离法身而调伏，是何处住而调伏。
成熟众生之后是法界清净的阶段，此中关联为何？这是菩提的阶段。先前说：'积集稀有难行一切善，长时劫中灭尽众生障，断除地中细微障成佛，彼如开启大力宝器般'等方式总说菩提。其后思维获得佛位时成熟众生。现在以自性、因、果、事业相应及趣入差别而思维。或者这是菩提的阶段。
先前说菩萨学什么？说从七处自利他利乃至菩提而学。菩提在诸经中出现多种，先前思维菩提是如同其他诸经中所说而思维。因此这是法界清净的阶段，此处这个次第最好。
佛地经中说，佛地以五法摄持：法界、大圆镜智、平等性智、妙观察智及成所作智。依佛地而言，依次抉择五法。其中首先宣说法界，因此首先是法界清净的阶段。其后当思维四智。

།ཆོས་ལྔ་པོ་འདི་དག་གིས་རྣམ་པར་གཏན་ལ་དབབ་པར་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་རྒྱས་པར་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའི་མདོ་ཁོ་ན་ལས་བལྟ་བར་བྱའོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་གཉིས་རྣམ་པར་དག་པའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་དག་ལས་རྣམ་པར་དག་པས་ན་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་རྣམ་པར་དག་པའོ། །གང་ཞིག་རྣམ་པར་དག་ཅེ་ན། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་དེ། འདིས་ནི་དེ་བཞིན ཉིད་ཀྱི་གནས་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་བསྟན་ཏོ།།དངོས་པོ་ཤེས་པ་ནི་རྗེས་ལ་ཐོབ་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། །དངོས་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་བཟུང་སྟེ། འདིས་ནི་གནས་ངན་ལེན་གྱི་གནས་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་བསྟན་ཏོ། །གཞན་གྱི་ དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོངས་སུ་གྱུར་ན་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་རྗེས་ལ་ཐོབ་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་འགྱུར་གྱི།གཞན་གྱི་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་དམིགས། དབང་ཟད་མི་ཤེས་མཚན་ཉིད་དོ། །ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ལམ་གྱི་གནས་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་བསྟན་ཏོ། །དེ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་བཤད་མ་ཐག་པ་ཆོས་ ཀྱི་དབྱིངས་བཟུང་ངོ་།།དབང་ཟད་མི་ཤེས་མཚན་ཉིད་དོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་དབང་ཟད་མི་ཤེས་པ་འཐོབ་སྟེ། བཞེད་དགུར་མཉམ་པར་འཇོག་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་རྗེས་ལ་ཐོབ་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་དོན་གྱིས། གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ ལ་དབང་ཟད་མི་ཤེས་པ་ཐོབ་པོ།།དེ་བཞིན་ཉིད་ཤེས་ཐམས་ཅད་ནས། །བསྒོམ་པ་པ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་བཞིན་ཉིད་ཤེས་པ་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ། ས་དང་པོ་རྟོགས་པའི་དུས་ན་ཐོབ་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བསྒོམ་པ་ནི་ས་ལྷག་མ་རྣམས་སུ་སྟེ། ཤེས་པ་དེ་ཇི་ ལྟ་ཇི་ལྟར་ཐོས་པ་དང་།བསམ་པ་དང་། བསྒོམ་པ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་གྱིས་སྦྱོར་བ་ལ་སོགས་པའི་གནས་སྐབས་ན་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ཀྱི་སྒོ་ཐམས་ཅད་ནས་སྒོམ་པ་དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྣམ་པར་དག་པའི་རྒྱུར་འགྱུར་བ་དེ་ནི་བསྒོམ་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་སྟོབས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་ཐམས་ ཅད་ལ་ཕན་པ་བསྐྱེད་པ་དང་།བདེ་བ་བསྐྱེད་པ་དང་། གཉིས་མཛད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ནོ། །སྐུ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་སྤྲུལ་པ་ནི་ཕྲིན་ལས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གསུང་སྤྲུལ་པ་ནི་ནམ་མཁའ་དང་། ཤིང་དང་། ནགས་ཚལ་དང་། རྩིག་པ་ལ་སོགས་པ་ལས་ཆོས་ སྟོན་པའི་སྒྲ་གྲག་པ་གང་ཡིན་པའོ།།ཐུགས་སྤྲུལ་པ་ནི་གང་གིས་ན་དེས་རྟོགས་པར་འགྱུར་བར་གཞན་གྱི་སེམས་སྤྲུལ་ནས་ཆོས་སྟོན་པར་མཛད་པ་གང་ཡིན་པའོ། །རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་གཞན་གྱི་སེམས་ཇི་ལྟར་གནས་བརྟན་རབ་འབྱོར་ལ་སོགས་པ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་འཆད་པ་དེ་ལྟར་ སྤྲུལ་པར་མཛད་དེ།དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་གཞན་ཡང་བལྟ་བར་བྱའོ། །སྤྲུལ་པའི་སྦྱོར་བའི་ཐབས་ཀྱི་ཕྲིན་ལས་ཅན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤྲུལ་པའི་སྦྱོར་བའི་ཐབས་གང་ཡིན་པ་སྟེ། ཐབས་དེ་མཁྱེན་པའི་ཕྱིར་དེའི་ཕྲིན་ལས་ཅན་ཞེས་བྱའོ། །ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྣམ་པར་དག་པ་དེ་ཉིད་སྐུ་ གསུམ་གྱི་བྱེ་བྲག་གིས་ཐ་དད་དུ་འཇུག་པ་ཡིན་ནོ།།ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དེ་ནི། ཆོས་རྣམས་ཀུན་གྱི་དེ་བཞིན་ཉིད། །སྒྲིབ་གཉིས་དག་པའི་མཚན་ཉིད་དེ། །ཞེས་བྱ་བ་ནས་བཟུང་སྟེ། ངོ་བོ་ཉིད་དང་། རྒྱུ་དང་། འབྲས་བུ་དང་། ལས་དང་། ལྡན་པ་དང་། འཇུག་པའི་དོན་གྱིས་བསྟན་ པ་ཡིན་ནོ།།འཁོར་ཡོངས་སུ་སྡུད་པའི་བྱེ་བྲག་ནི་འཁོར་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་བྱེ་བྲག་གོ། །ཞིང་གི་བྱེ་བྲག་ནི་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་ལ་ལའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ནི་ཤེལ་གྱི་རང་བཞིན་ཡིན་ལ། ལ་ལའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ནི་བཻ་ཌཱུརྱའི་རང་བཞིན་ཡིན་པ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པའོ། ། མཚན་གྱི་བྱེ་བྲག་ནི་དཔེར་ན་འོད་དཔག་མེད་ཅེས་བྱ་བ་དང་། རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ཅེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པའོ། །སྐུའི་བྱེ་བྲག་ནི་ལ་ལས་ཤེལ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་གྱི་བྱེ་བྲག་གིས་སམ། སྐུ་ཆུང་ངུ་དང་སྐུ་ཆེན་པོའི་བྱེ་བྲག་གིས་རྣམ་པ་འགའ་ཞིག་ཏུ་མཐོང་བའོ།

对于这五法的详细分析和广泛区分，应当仅从大乘佛地经中观察。所谓一切法的真如离烦恼障和所知障清净的特征，是指从烦恼障和所知障中清净，故称为烦恼障和所知障清净。何者清净？即一切法的真如，这表明了真如的所依转依。
了知事物是后得智。'事物'这一词指阿赖耶识，即依他起自性，这表明了习气所依的转依。当依他起自性转依时，成为无分别后得智的境界，而非其他。
所谓'缘于彼，得自在无知之相'，这表明了道的所依转依。'彼'字指前述的法界。'得自在无知之相'是指无分别智于真如得自在无知，因为能随意安住。其后得智由于无颠倒义，于依他起自性得自在无知。
从'了知真如一切'到'从修习者'，了知真如是指无分别智，在初地证悟时获得。其修习是在余地中，即随着闻思修等次第，在相应等阶段中，从一切法门修习，如是如是成为法界清净之因，这就是修习。
由其力量而对一切众生生起利益、安乐及二者，这就是其果。所谓'身等三种化现是事业'，语的化现是指从虚空、树木、森林、墙壁等发出说法声音。
意的化现是指变化他人心意使其领悟而说法。另一方面，如同长老须菩提等宣说大乘那样变化他人心意，诸如此类其他情况也应当观察。所谓'具有化现加行方便之事业'，即是化现加行方便，因通达此方便故称具有其事业。
法界清净即以三身差别而有差别进入。此法界从'一切诸法真如性，离二障净为相'开始，以自性、因、果、业、具足、进入之义而说明。
眷属圆满的差别是指眷属坛城的差别。刹土差别是指报身佛土，有的佛土本性是水晶，有的佛土本性是琉璃等等。名号差别如无量光、毗卢遮那等。身的差别是指有的以水晶等本性差别或以身相大小差别而显现某些形态。

།ཆོས་ལ ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་བྱེ་བྲག་ནི་ས་བཅུ་པ་དང་།བློ་གྲོས་མི་ཟད་པས་བསྟན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ཀྱི་སྒོ་ཐ་དད་པས་སོ། །མཛད་པའི་བྱེ་བྲག་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འདུས་པའི་བསམ་པ་ལ་ལྟོས་ནས་མཛད་པ་ཡིན་ནོ། །ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་དེ་དང་། །འབྲེལ་ པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།འདིའི་འབྲེལ་བ་ཉིད་གང་ཡིན་ཞེ་ན། དེའི་རྒྱུར་གྱུར་པ་ཉིད་དེ། འདི་ལྟར་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པ་ནི་དེའི་རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་འཁོར་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་དག་ཏུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སར་ཆུད་པ་རྣམས་ ལ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་སྟོན་པས་དེའི་ཕྱིར་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་དང་འབྲེལ་བ་ཞེས་བྱའོ།།ཡང་ན་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་རྗེས་ལ་ཐོབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ལ། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་རྗེས་ལ་ཐོབ་པ་དེ་ཡང་རྟོགས་པ་དང་། རྗེས་ སུ་དྲན་པ་དང་།རྣམ་པར་འཇོག་པ་དང་། འདྲེས་པ་དང་། ངེས་པར་སྤྱོད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་རྣམ་པ་ལྔར་བསྟན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ཡང་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་དང་འབྲེལ་བ་ཞེས་བྱའོ། །ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་ནི་རང་གི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་མཚན་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་སར་ཆུད་པ་རྣམས་དང་ཐབས་ཅིག་ཏུ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པར་སྐུ་ཉམས་སུ་བསྟར་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དེ་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ལ་བརྟེན་པ་ཡིན་ནོ། །གཞན་གྱི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དེ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་ལ་བརྟེན་པ་ ཡང་ཡིན་ལ།སྤྲུལ་པའི་སྐུ་ལ་བརྟེན་པ་ཡང་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ནི་སྐུ་གསུམ་ཡིན་ནོ། །སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྐུ་གསུམ་པོ་དེ་དག་ནི་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་ཁྱད་པར་མེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་འཇིག་རྟེན་གྱིས་ནི་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཐ་མི་དད་དོ། །ཇི་ལྟར་ཐ་མི་ དད་ཅེ་ན།དེའི་ཕྱིར་སྨྲས་པ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཐ་མི་དད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དགོངས་པས་ནི་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་དགོངས་པ་ཐ་དད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་ནི་འགའ་ལ་ཡང་དགོངས་པ་མཐོན་དམན་གྱི་བྱེ་བྲག་ཐ་དད་པ་མི་མངའོ། ། ཕྲིན་ལས་ཀྱིས་ནི་སྤྲུལ་པའི་སྐུའོ། །ཕྲིན་ལས་ཐུན་མོང་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཇི་ལྟར་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་གཅིག་གི་སྤྲུལ་པས་ཕྲིན་ལས་མཛད་པ་དེ་བཞིན་དུ་གཞན་དག་ཀྱང་མཛད་པས་གཅིག་གིས་མཛད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཐུན་མོང་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཞན་གྱིས་ཀྱང་མཛད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །སྐུ་གསུམ གྱི་སྐབས་ཀྱི་འོག་ཏུ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐབས་ཏེ།འདིའི་འབྲེལ་པ་གང་ཡིན་ཞེ་ན། འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྐབས་ཡིན་ནོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ནི་ཆོས་ལྔ་པོ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དང་། མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་ལ་སོགས་པ་བཞིས་བསྡུས་སོ། །དེ་ལ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྟོགས་པའི་སྐབས་ཀྱི་ཆོས་ ཀྱི་དབྱིངས་ནི།རང་བཞིན་ཆོས་རྫོགས་ལོངས་སྤྱོད་དང་། །སྤྲུལ་པ་དག་གིས་ཐ་དད་འཇུག་།ཅེས་དབྱེ་བའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་སྐུ་གསུམ་གསལ་བ་བྱས་སོ། །ད་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་མེ་ལོང་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་བཞི་བསམ་མོ། །མེ་ ལོང་ཡེ་ཤེས་ང་ཡི་མེད།།ཡོངས་སུ་མ་ཆད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ངར་འཛིན་པ་དང་། ང་ཡིར་འཛིན་པ་དང་། གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ང་ཡི་བ་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཡུལ་གྱི་སྒོ་ནས་ཡོངས་སུ་མ་ཆད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལ་ཤར་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་ཐ་དད་པར་ཡོངས་སུ་ཆད་པ་མེད་པའོ། །རྟག་ ཏུ་སྒྲིབ་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ལ་མ་རྨོངས་པ་ཡང་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལ་འདི་ལྟར་དེ་ནི་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་ཉོན་མོངས་པ་དང་།ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་དང་བྲལ་བས་སོ།

法身的受用圆满差别是十地和无尽慧所说等法门的差别门。事业的差别是随菩萨众的意乐而作。
关于'与彼受用圆满身相关'，此中何为相关？即是彼之因，如是法身是受用圆满身之因。受用圆满是彼之等流果，故于眷属坛城中对已入地之诸菩萨宣说不共大乘法，因此受用圆满身与法身相关。
或者，受用圆满身是无分别智后得之体性，而彼无分别智后得有五种体性和行相：证悟、随念、安立、和合、决定行，因此受用圆满身与法身相关。
受用圆满身是自利圆满相，因为与已入地诸菩萨一起受用不共大乘法身。彼圆满依止于法身。他利圆满依止于受用圆满身，亦依止于化身，此等即是三身。
一切佛陀之三身依次第以三种方式无差别：世间中一切佛陀之法身无差别。云何无差别？故说：因法界无差别。意乐中受用圆满身，因佛陀意乐无差别，受用圆满身于任何处皆无高下差别之意乐。事业中化身，因事业共同，如一化身之化现作事业，如是其他亦作，一者所作即是共同，故他者亦必定作。
三身品后为智慧品，此中何为关联？此是菩提品。佛地以五法摄持：法界及如镜智等四智。其中证悟法界品中之法界，以'自性法圆满受用及化现差别而转'分类，于法界中显明三身。今依智慧而思维如镜等四种佛智。
'如镜智无我我所，周遍无断'，因无我执、我所执、所取能取，故无我所。从境界门说'周遍无断'，即此中无东等方位差别之断绝。因永离障碍故于一切所知无迷惑，如是此于一切时离烦恼障及所知障。

།རྣམ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཆོས་དེ་དག་ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་ཤེས་བྱ་དག་ལ་ གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལ་དམིགས་པ་བཞིན་དུ་དམིགས་པའི་བྱེ་བྲག་གམ།སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་འཇུག་པ་མ་ཡིན་པའོ། །དེ་ནི་དམིགས་པར་བྱ་བ་དང་། དམིགས་པར་བྱེད་པ་མཉམ་པས་མཉམ་པ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་དམིགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མི་གཡོ་བ་ཡིན་ནོ། །མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་གི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཡེ་ཤེས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་འབྱུང་གནས་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་སྐྱེ་བ་འབྱུང་བ་བསྟན་པའི་མདོ་ལས། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ནི་རྣམ་པ ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་རྟེན་གྱི་ཡེ་ཤེས་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་འབྱུང་གནས་ཆེན་པོའོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་མདོའི་དུམ་བུ་འདི་དང་སྦྱར་བར་བྱའོ།།དེ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱང་ཡིན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ལོངས་སྤྱོད་ རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱའོ།།ཡེ་ཤེས་ཀྱི་གཟུགས་བརྙན་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་དང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །དུས་ཐམས་ཅད་དུ་བྱམས་པ་ཆེན་པོ་དང་། ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་འདི་ལ་ དཔེ་ནི་མདོ་ལས།སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ནི་མཐོང་ན་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་དགའ་བའི་ཕྱིར། ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོའི་ཟླ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི། །ཤེས་བྱ་ཀུན་ལ་རྟག་མི་ཐོགས། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ ཁྱད་པར་གྱི་འཇུག་པའི་ཕྱིར་ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ལ་ཐོགས་པ་མི་མངའ་བ་ཡིན་ནོ།།འཁོར་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་རྣམས་སུ་ནི། །འབྱོར་བ་ཐམས་ཅད་སྟོན་མཛད་པ། །ཐེ་ཚོམ་ཐམས་ཅད་གཅོད་པ་ཡི། །ཆོས་ཆེན་ཆར་ནི་རབ་ཏུ་འབེབས། །ཞེས་བྱ་བ་འདི་ལ་ནི་དཔེ་མདོ་ལས། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ ལྡན་འདས་རྣམས་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཤེས་བྱ་ཡང་དག་པར་རབ་ཏུ་གསལ་བར་མཛད་པའི་ཕྱིར།ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོའི་ཉི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་བ་འདི་སྦྱར་བར་བྱའོ། །བྱ་བ་སྒྲུབ་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི། །ཞེས་བྱ་བ་འདི་ལ་ནི་དཔེ་མདོ་ལས། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་ནད་ཐམས་ ཅད་རབ་ཏུ་ཞི་བར་མཛད་པའི་ཕྱིར།ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོའི་སྨན་ཡིན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་བ་འདི་ཡིན་ནོ། །འཛིན་པའི་ཕྱིར་ནི་ཐོས་པའི་ཆོས་རྣམས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རྒྱུ་འདི་དང་རིམ་པ་འདིས་མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པར་འགྱུར་རོ། །སེམས་མཉམ་པའི་ཕྱིར་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་བདག་དང་ གཞན་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་སྟེ།འདི་ལྟར་དེ་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་བྱམས་པ་ཆེན་པོ་མཉམ་པ་ཉིད་བསྒོམས་པས་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པོ། །སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་ཆོས་ཡང་དག་པར་རབ་ཏུ་སྟོན་པའི་རྒྱུ་ལས་ འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ།།བྱ་བ་སྒྲུབ་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་བསྒྲུབ་པའི་རྒྱུ་ལས་འབྱུང་བ་ཡིན་ཏེ། སྦྱོར་བ་ལ་སོགས་པའི་གནས་སྐབས་འདི་དག་ཡོངས་སུ་དག་ན་མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་ལ་སོགས་པ་མཐར་ཕྱིན་པར་འགྱུར་རོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའི་སྐབས་ཀྱིས་ཅི་སངས་རྒྱས་གཅིག་ཁོ་ ནར་ཟད་དམ།འོན་ཏེ་མང་མོ་ཞིག་ཅེ་ན། དེ་ལ་རེ་ཞིག་ཁ་ཅིག་ན་རེ་ཇི་སྲིད་དུ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གཅིག་ན་ཡོད་པ་དེ་སྲིད་དུ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གཞན་དག་ཏུ་སངས་རྒྱས་མི་འབྱུང་ངོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །གཞན་དག་ན་རེ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཐམས་ཅད་ན་སངས་རྒྱས་གཅིག་ཁོ་ན་ཞིག་ལྕགས་ སྡོང་བཞིན་དུ་བཞུགས་ཤིང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཛད་པ་མཛད་ཀྱི།མང་པོ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བ་ནི་མེད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ།

所说'由于无相故，对于那些法也不是面向'这句话是指：对于所知诸法，不像缘取色等那样以所缘的差别或者青等相的差别而趣入。
由于所缘和能缘平等，它是平等无分别的真如所缘之体性，正因为如此故是不动的。
由于是平等性智等那些一切相的因，故如一切智慧的源泉，这是如同此处如来出生显示经中所说：'诸佛世尊具有一切种智的所依智慧，故是大智慧源'，应当与此经文相配。
'它也是圆满报身佛'是说因为是圆满报身佛的因，故称为圆满报身佛。
'由于智慧影像生起故彼'中，'彼'字应当与大圆镜智相配。
'恒时具有大慈大悲'，关于此平等性智的譬喻，经中说：'诸佛世尊由于见之令一切众生欢喜故，是大智慧月'。
'妙观察智于一切所知恒无碍'是说由于以一切行相的差别趣入一切法故，于一切所知无有障碍。
'于诸眷属轮中，示现一切圆满，断除一切疑惑，降下广大法雨'，对此经中的譬喻说：'诸佛世尊由于于一切种类中完全照明所知故，是大智慧日'，应当与此相配。
关于'成所作智'，经中的譬喻说：'诸佛世尊由于完全息灭一切烦恼病故，是大智慧药'。
'为摄持所闻诸法'是说以此因此次第将圆满成就大圆镜智。
由于心平等故，即由于对一切众生自他平等故，圆满成就平等性智，如是由修习对一切众生的大慈平等性而圆满成就。
妙观察智是从正确宣说法的因中生起。
成所作智是从成办一切事业的因中生起，当这些加行等阶段完全清净时，将究竟圆满大圆镜智等。
关于佛地，是否仅有一佛？还是有多佛？对此，首先有些人说：'乃至一世界中有佛时，其他世界中不出现佛。'
其他人说：'一切世界中唯有一佛如铁柱般安住并作佛事，不会有多佛现前圆满成佛。'

།གཞན་དག་ན་རེ་སངས་རྒྱས་ནི་མང་པོ་ཞིག་ཡིན་ན་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ལ་བཞུགས་པ་ངར་འཛིན་པ་དང་། ང་ཡིར་འཛིན་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་ བག་ཆགས་དང་བཅས་ཏེ་སྤངས་པ་དེ་དག་ཀྱང་མང་པོ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་ཏེ།དེ་དག་འགགས་པའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་གཅིག་པ་ཉིད་དང་མང་པོ་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་སྐབས་སོ། །ཐ་དད་རིགས་དོན་མེད་ཕྱིར་དང་། །རྫོགས་དང་ཐོག་མ་མེད་པའི་ཕྱིར། །སངས་རྒྱས་གཅིག་པ་མ་ཡིན་ ནོ།།དྲི་མེད་གནས་ཏེ་ཟག་པ་མེད་པའི་དབྱིངས་ན་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཐ་དད་མིན་ཏེ་མང་པོ་ཉིད་མ་ཡིན་གྱི་གཅིག་པ་ཉིད་དོ། །སངས་རྒྱས་ཉིད་དེ་ལ་ཇི་ལྟར་འཇུག་པ་དེའི་ཐབས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་བཞིའོ། །བསྒོམ་པ་མི་དམིགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་བསྒོམ་པ་དམ་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་གང་གི་ཚེ་ཀུན་བརྟགས་པ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་དང་ངར་འཛིན་པ་དང་།ང་ཡིར་འཛིན་པ་ཐམས་ཅད་དང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་བསྒོམ་པ་སྟེ། ས་དང་པོ་ཐོབ་པ་ནས་བཟུང་སྟེ་མཐར་ཐུག་པའི་བར་གྱི་ལམ་བསྒོམ་པ་དེ་ནི་སྒོམ་པའི་དམ་པ་ཞེས་བྱའོ། །དོན་འདི་ཉིད་ནི་དོན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ ཡོངས་སུ་གཅོད་པར་བྱེད་པ་འཕགས་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལྔ་བརྒྱ་པ་ལས་བལྟ་བར་བྱའོ།།གང་དག་སངས་རྒྱས་ཉིད་ལ་བླ་མ་ཡ་མཚན་གྱི་ཆོས་དང་ལྡན་པར་ལྟ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཡ་མཚན་གྱི་ཆོས་དང་ལྡན་པ་ནི་སངས་རྒྱས་ཉིད་དོ། །ཐོབ་པར་བྱའོ་ཞེས་དེ་ལྟར་རྣམ་པར་བརྟགས་ནས་ ཁེངས་པར་འགྱུར་བ་སྟེ།སངས་རྒྱས་ཉིད་ནི་བརྩོན་འགྲུས་ཆེན་པོ་ཡུན་རིང་པོ་ནས་གོམས་པས་དཀའ་བ་སྤྱད་པ་མང་པོ་ཕུལ་དུ་ཕྱིན་པས་ཐོབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་ལ། བདག་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སྨོན་ལམ་བཏབ་པ་ཡིན་པས་རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུས་སངས་རྒྱས་ཉིད་ཐོབ་པར་བྱའོ་ཞེས་དེ་སྙམ་དུ་བསམས་ནས་གཞན་དག་ ཁྱད་དུ་བསད་དེ་གྱོང་བར་འགྱུར་བ་དེ་དག་ནི་དེ་ལྟར་ང་རྒྱལ་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་ཉིད་ལས་ཐག་རིང་བར་འགྱུར་རོ།།ཡང་ན་ང་རྒྱལ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་འདིར་དམིགས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་རྣམ་གྲངས་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །འདི་དག་ཐམས་ཅད་ནི་རྟོག་པ་ཙམ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བླ་མ་རིང་དང་ མཚན་མ་དང་།།ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་བཤད་མ་ཐག་པ་གང་ཡིན་པའོ། །མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པ་ཐོབ་པའི་གནས་སྐབས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་བརྒྱད་པ་ལ་ལམ་མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་མེད་པར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །བསླབ་པའི་དམིགས་པའི་ཁྱད་པར་བཤད་ཟིན་ཏོ། །ད་ནི་ཇི་ལྟར་ བསླབ་པ་ཡིན་པ་དེ་བརྗོད་པར་བྱའོ།།དེ་ཇི་ལྟར་བསླབ་པ་ཡིན་ཞེ་ན། སྦྱོར་བའི་ས་ལ་རྣམ་པ་གང་དག་གིས་དེ་སློབ་པ་སྟེ། བསམ་པའི་ཁྱད་པར་དང་། སྦྱོར་བ་དང་། གཞན་ལ་ཕན་པ་སྒྲུབ་པ་དང་། རང་ལ་ཕན་པ་སྒྲུབ་པ་དང་། རང་དང་གཞན་ལ་ཕན་པ་རྣམ་པར་དག་པ་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་ ཁྱད་པར་གྱི་སྒོ་ནས་སོ།།བསམ་པའི་སྒོ་ནས་ཇི་ལྟར་སློབ་ཅེ་ན། དམ་པའི་ཆོས་ལ་མོས་པ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུས་འཚམ་ཞིང་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་རང་དང་གཞན་གྱི་དོན་ལ་སོགས་པ་གཞི་ལྔས་བསྡུས་པ་མཐོང་བ་དེས་དང་པོ་ཁོ་ནར་ཆོས་ཟབ་ཅིང་རྒྱ་ཆེ་བ་ལ་ངེས་པར་བརྟག་པ་ལྷུར་བླང་བ་བྱ་དགོས་ པས་དེའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་འོག་ཏུ་མོས་པའི་སྐབས་སོ།།ཡང་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དག་གིས་གང་ལ་བསླབ་པར་བྱ་བ་རང་དང་གཞན་གྱི་དོན་ནས་བཟུང་སྟེ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་བར་གཞི་བདུན་པོ་དེ་ནི་བཤད་ཟིན་ཏོ། །ད་ནི་ཇི་ལྟར་ཏེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་རྣམ་པ་གང་གིས་སློབ་པ་དེ་སྟོན་ཏོ། ། ཇི་ལྟར་སློབ་ཅེ་ན། མོས་པ་དང་ཆོས་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་གྱིས་སོ།

有人说道：'既然佛陀是多数，那么住于法身的我执、我所执、烦恼障、所知障及其习气等断除，也应是多数。'由于这些已灭，故非一佛亦非多佛。
因为差别无意义，以及圆满和无始的缘故，佛非一。在无垢处即无漏界中，法身无差别，故非多而是一。
关于如何趣入佛性，依据方便而说四偈。
所谓'无所缘之修即是最胜修'，是指当远离一切遍计所执的能取所取、我执我所执以及一切分别时的修行，从获得初地直至究竟之间的道之修行，称为最胜修行。
此义应当参见《五百颂般若波罗蜜多》中对实相本质的抉择。
关于'有些人视佛性为具有稀有法的上师'，稀有法即是佛性。认为应当获得而生起傲慢，以为佛性是通过长期精进修习、历经众多难行而获得的，我也发了菩提愿，应当以这种方式获得佛性，如是思维后轻视他人而变得傲慢的人们，由于如是行持我慢，将远离佛性。
或者，'我慢'一词在此应视为有所缘分别的异名。
'这一切皆是分别'是指前述'上师远离'等内容。
'获得无生法忍的阶段'是指在第八地中道无功用生起之故。
学处的所缘差别已说完毕。现在当说明如何修学。
若问如何修学？在加行地中以何种方式修学，即通过意乐差别、加行、利他、自利、自他二利清净决定出离的差别门而修学。
若问如何以意乐而修学？由于见到因果相应且无颠倒的正法胜解所摄的自利他利等五事，首先必须专注于抉择甚深广大之法，因此在菩提之后是胜解品。
或者，菩萨们所应学习的自利他利乃至菩提等七事已经说完。现在显示菩萨们以何种方式修学。
若问如何修学？即是以胜解及寻求正法等次第而修学。

།ཇི་ལྟར་ཕུང་པོའི་དོན་ལས་བརྩམས་ཏེ་གཟུགས་གང་ཅི་ཡང་རུང་འདས་པའམ། མ་འོངས་པའམ། ད་ལྟར་བྱུང་བའམ། ནང་གིའམ། ཕྱིའི་འམ། རགས་པའམ། ཕྲ་བ འམ།ངན་པའམ། གྱ་ནོམ་པའམ། ཉེ་བ་ན་འདུག་པ་གང་ཡིན་པའམ། ཐག་རིང་པོ་ན་འདུག་པ་གང་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་རིམ་པ་འདིས་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་བསྟན་པ་དེ་བཞིན་དུ་མོས་པ་ཡང་མདོ་དག་ལས་འདས་པ་ལ་སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་དབྱེ་བ་བསྟན་ ཏོ།།གཟུང་བར་གྱུར་པ་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་སྟེ་གང་ལ་དམིགས་པ་ཉིད་དུ་མོས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མོས་པ་ནི་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཚེ་དེ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ལ་དམིགས་ཏེ་སྐྱེ་བ་དེའི་ཚེ་ནི་འཛིན་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་ཏོ། །གང་གི་ཚེ་དེ་ཉིད་འདས་པ་ལ་རོ་མྱང་བའམ། རྗེས་སུ་ཡི་ རང་བའམ།མ་འོངས་པ་ལ་མངོན་པར་དགའ་བ་ལ་སོགས་པར་དམིགས་པ་དེའི་ཚེ་ནི་གཟུང་བ་ཉིད་དུ་བསྟན་ཏོ། །ཡང་ན་སེམས་ཉིད་ཐམས་ཅད་དུ་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཅན་དུ་འཇུག་པས་མོས་པ་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་བརྗོད་དོ། །ལོག་པར་མོས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེར་ན་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་ པ་པ་རྣམས་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་ཆེར་བསྒོམ་པ་ཁོ་ནས་སངས་རྒྱས་ཉིད་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་མོས་པ་ལྟ་བུ་སྟེ།དགོངས་པ་ཅན་གྱི་དོན་ལ་སྒྲ་ཇི་བཞིན་དུ་མོས་ན་ལོག་པར་མོས་པའི་ཕྱིར་ནོར་པ་ཞེས་བྱའོ། །མངོན་སུམ་པ་ནི་ཉེ་བ་སྟེ། རྐྱེན་ཉེ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་བའི་བཤེས་ གཉེན་ལ་སོགས་པ་རྐྱེན་ཉེན་དེ་ལས་དེ་ཐོས་མ་ཐག་ཏུ་མོས་པ་སྐྱེ་བའོ།།འཕྲོགས་དང་འདྲེས་དང་མི་མཐུན་ཕྱོགས་མ་འདྲེས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་མོས་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་འདི་ནི་མདོ་ལས་ཆུང་ངུ་དང་། འབྲིང་དང་། ཆེན་པོ་དང་། དམན་པ་དང་། རྒྱ་ཆེན་པོ་དང་། བསྒྲིབས་པ་དང་། མ་ བསྒྲིབས་པ་དང་།བརྩོན་པ་དང་། མ་བརྩོན་པ་དང་། བསགས་པ་དང་། མ་བསགས་པ་དང་། བསྟན་པ་དང་རིང་དུ་ཞུགས་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་བརྗོད་པ་སྟེ་གཞན་ཡིན་ནོ། །འདྲེས་པ་ནི་འབྲིང་པོའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རེས་འགའ་མོས་རེས་འགའ་མི་མོས་པ་སྟེ། མ་མོས་པ་དང་མོས་པ་འདྲེ་བའི་ ཕྱིར་འདྲེས་པ་ཞེས་བྱའོ།།མ་མོས་པ་ནི་འདུན་པ་མེད་པ་དང་། ལེ་ལོ་ལ་སོགས་པའོ། །བསྒྲིབས་པ་ནི་ཁྱད་པར་དུ་འགྲོ་བར་བྱ་བ་ལ་སྒྲིབ་པ་དང་བཅས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མོས་པ་ཡོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་བྱ་བ་ངན་པས་འབྲེལ་པས་ཁྱད་པར་མི་འཐོབ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་སྒྲིབ་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་ན་གང་གིས་ན་ ཚེ་ཕྱི་མ་ལ་མ་མོས་པར་འགྱུར་བ་དམ་པའི་ཆོས་ཀྱིས་ཕོངས་པར་འགྱུར་བའི་ལས་བྱས་པའི་ཕྱིར་སྒྲིབ་པ་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱའོ།།རྟག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟག་ཏུ་རྒྱུན་མ་ཆད་པར་རོ། །རྟག་ཏུ་ཡིན་ཡང་ལ་ལ་བསམ་པ་དྲག་པོས་མི་བྱེད་པས་དེ་ཡོངས་སུ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་གུས་པར་བྱས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། ། བསགས་པ་ནི་དེ་རྟོགས་པར་རུང་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་དང་པོས་བསྡུས་པ་ཙམ་གྱིས་སོ། །གཟུང་བ་དང་འཛིན་པར་གྱུར་པ་ལ་ནི་རྣལ་འབྱོར་འཁྲུགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལས་དང་པོ་པ་ལ་གཟུང་བ་དང་། འཛིན་པའི་དངོས་པོ་སྔར་བཤད་པའི་ཚུལ་དུ བདེན་པར་རྣམ་པར་འཇོག་གོ།།གང་གི་ཚེ་ཐམས་ཅད་དུ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་ལ་གཞོལ་བར་གྱུར་ན་དེ་ནི་རྣལ་འབྱོར་འཁྲུགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །སུའི་འཁྲུགས་ཤེ་ན། རྣལ་འབྱོར་པའི་སྟེ། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་དང་བྲལ་བ་ལ་གཉིས་སུ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། བདག་ཉིད་མོས་པ་ལ་ནི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཉམ་ཆུང་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དད་པ་དང་མ་ཆགས་པ་ལ་སོགས་པ་དགེ་བའི་རྩ་བ་དག་ཡང་དང་ཡང་དུ་མ་གོམས་པར་གྱུར་པའོ། །ནོར་བའི་མོས་པའི་བར་དུ་གཅོད་པ་ནི་བསམ་པར་མི་བྱ་སྟེ། དེ་ཉིད་བར་དུ་གཅོད་པ་ཡིན་པས་སོ། །དཀར་པོའི་ཕྱོགས་ཀྱི་མོས་པ ཁོ་ནའི་བར་དུ་གཅོད་པ་བསམ་པར་བྱ་བ་ཡིན་པས་མངོན་སུམ་པ་མ་ཡིན་པའི་བར་དུ་གཅོད་པ་ཡང་བསམ་པར་མི་བྱ་སྟེ།རང་ཉིད་བར་དུ་གཅོད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

如同从蕴的含义出发，任何色法，无论是过去的、未来的、现在的，或内在的、外在的，或粗大的、细微的，或劣的、胜妙的，或近处的、远处的，以这样的次第显示色蕴等的差别，同样地，胜解也在诸经中以过去等差别而显示。
所缘境是外在的，即对其作为所缘而胜解，这是说胜解是心所法，当其缘于大乘法而生起时，即显示为能取。当其缘于过去而品味或随喜，或对未来生起欢喜等时，即显示为所取。或者，由于心总是以二相而转，故说胜解有二种。
由于颠倒胜解，譬如声闻乘者认为仅仅修习声闻乘就能获得佛果这样的胜解，对于密意义如实执著，由于颠倒胜解故称为错误。现前的是近因，由于因缘近故，即从善知识等近因处听闻后立即生起胜解。
夺取、混杂及无杂染对治分，关于胜解的差别，经中说有小、中、大，劣、广大，有障、无障，精进、不精进，积集、未积集，以及显示和长时入住的差别等其他分类。混杂即是中等，是说有时胜解有时不胜解，因为不胜解与胜解相混，故称混杂。
不胜解即是无欲及懈怠等。有障即是对殊胜进展有障碍，是说虽有胜解但因与恶行相连而不能获得殊胜，因此称为障碍。或者，由于造作了使来世不生胜解、缺乏正法的业，故称为有障。
恒常即是相续不断。虽然恒常，但有些人不以猛利意乐行持，为断除这种情况故说'恭敬而作'。积集即是能够证悟，是说仅以第一无数劫所摄的福德智慧资粮。
对于所取能取称为瑜伽错乱，是说初业者对所取能取的事物如前所说方式执为实有。当一切时专注于所取能取时，即称为瑜伽错乱。谁的错乱呢？是瑜伽者的，因为对离所取能取的无分别智慧执著二相故。
对于自身胜解则是善根微弱，是说信心、无贪等善根未经多次修习。邪胜解的障碍不应思维，因为其本身即是障碍。只应思维白分胜解的障碍，因此非现前的障碍也不应思维，因为其自身即是障碍的本性。

།ཞི་གནས་ཙམ་གྱིས་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་བྱེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷག་མཐོང་ལ་མངོན་པར་བརྩོན་པར་མི་བྱེད་པ་སྟེ། གང་ གི་ཚེ་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་དག་མཉམ་པར་འཇུག་པ་དེའི་ཚེ་ཟུང་དུ་འབྲེལ་བའི་ལམ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་མོས་པ་གེགས་མེད་པར་འགྱུར་རོ།།མ་བསྒྲིབས་པ་ལ་ནི་སྒྲིབ་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཚེ་ལེ་ལོ་ལ་སོགས་པ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དག་གིས་དོན་དན་པ་ལ་འབྲེལ་བའི་བྱ་བས་གོང་ནས་གོང་དུ་ཁྱད་པར་དུ་ འགྲོ་བར་མི་འགྱུར་རོ།།སྐྱེས་པ་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་ནི་བསོད་ནམས་ཆེན་པོའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་མོས་པ་སྐྱེས་པ་ནི་འདས་པ་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བ་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་བཤད་དོ། །དེ་ལ་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་ཕན་ཡོན་ནི་བསོད་ནམས་ཆེན་པོ་ཡིན་ནོ། །འདས་པ་ནི་མངོན་པར་དགའ་བ་ ལ་སོགས་པའི་མོས་པས་ཡང་དང་ཡང་དུ་གོམས་པར་བྱས་པ་ལ་འགྱོད་པ་མེད་པ་ཕན་ཡོན་ཡིན་ཏེ།ཡིད་ལ་གཅགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འཛིན་པ་དང་གཟུང་བར་གྱུར་པའི་ནི་ཡིད་བདེ་བ་ཆེན་པོ་སྟེ། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་ཡང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཚེ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པར་ འགྱུར་བའི་མོས་པ་དེ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པར་མི་བྱེད་ཀྱི་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་ཉིད་རྣམ་པར་འཇིག་པར་བྱེད་པ་དེའི་ཚེ་མངོན་པར་ཞེན་པ་བོར་བས་ཏིང་ངེ་འཛིན་འཐོབ་པོ།།རྒྱ་ཆེན་པོའི་ནི་གཞན་གྱི་དོན་ཐོབ་པའི་མཆོག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་ཉིད་ཐོབ་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཕན་ ཡོན་ནི་མངོན་པར་ཤེས་པ་མྱུར་བ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།མངོན་པར་ཤེས་པ་མྱུར་བ་ཉིད་ནི་དབང་པོ་རྣོན་པོ་ཉིད་དེ། མགོ་སྨོས་པས་གོ་བའི་ཕྱིར་ཆོས་མྱུར་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ། །འཇིག་རྟེན་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱི་ནི་རུས་སྦལ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་གི་མཚན་ ཉིད་དང་།སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཁོང་དུ་མ་ཆུད་པའི་ཕྱིར་མོས་པ་འཁུམས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་ན་བསམ་གཏན་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཐོབ་པ་ཙམ་གྱི་ཕྱིར་དང་། དེ་ཙམ་གྱིས་ཆོག་པར་འཛིན་པའི་ཕྱིར་དང་། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་དང་། ཡོན་ཏན་ཁྱད་པར་ཅན་ མ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་འཁུམས་པ་ཞེས་བྱའོ།།རང་གི་དོན་དང་ལྡན་པ་ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱིས་ནི་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྤྱིའི་རྣམ་པར་ཤེས་སོ། །དེ་གཉིས་ཀྱི་ཕྱིར་དེ་དག་གི་མོས་པ་རུས་སྦལ་ལྟ་བུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འོན་ཀྱང་རང་གི་དོན་ལྷུར་ལེན་པའི་ཕྱིར་འཁོར་བས་ སྐྲག་པས་སྐྱོ་སྟེ།བྲན་བཞིན་དུ་འཇིགས་ཤིང་སྐྲག་པའི་ལུས་ཀྱིས་རྣམ་པར་རྒྱུ་བས་དེའི་ཕྱིར་བྲན་དང་འདྲའོ་ཞེས་བྱའོ། །དོན་དེ་ཉིད་གཞན་གྱིས་བསྟན་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཇི་ལྟར་ཁྱི་ནི་རྟག་ཏུ་ལྟོགས་ཤིང་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་ཉེན་ཆོག་མི་ཤེས། །ཞེས་བྱ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདི་ནི་ཚིགས་སུ་བཅད་ པ་དང་པོ་ལས་གཞན་ཡིན་ནོ།།འདིས་བསྟན་ནས་དེའི་འོག་ཏུ་གསུམ་པས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་མོས་པ་ཡང་དག་པར་ལེན་དུ་འཇུག་པ་ཡིན་ཏེ། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་དེ་ལ་དེ་མཆོག་ཚུལ་བཞིན་རིག་ནས་ནི། །འདི་ན་བསྟན་པས་དེ་ལ་དེ་ཉིད་རྟག་པར་རབ་ཏུ་ཚོལ། །ཞེས་དེ་སྐད་དུ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་མོས་པ་ཡང་ དག་པར་ལེན་དུ་འཇུག་གོ།།བདག་ཉིད་ཟ་བ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་དོན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །རེ་ཞིག་གང་ཞིག་བརྩེ་བའི་དོན་དང་། རྒྱགས་པ་དང་། ཆ་བ་ལ་སོགས་པའི་དོན་དུ་ཟ་བ་དེའི་ཟས་དེ་ནི་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་ཁོ་ནར་འགྱུར་རོ། །གང་ཞིག་ལུང་ དུ་མ་བསྟན་པར་ཟ་བ་དེའི་ཟས་དེ་ནི་བསོད་ནམས་ཀྱང་མ་ཡིན།བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །གང་ཞིག་རྒྱགས་པ་ལ་སོགས་པའི་དོན་དུ་མི་ཟའི། འོན་ཀྱང་ཁལ་དགལ་བའི་དོན་དུ་ཤིང་རྟའི་སྲོག་ཤིང་སྐུད་པ་ལྟ་བུའི་ཚུལ་དུ་ལུས་འཚོ་བས་དགེ་བའི་ཕྱོགས་ལ་རུང་བར་འགྱུར་ཞིང་ དགེ་སྦྱོང་གི་ཚུལ་དུ་འབྲས་བུ་འཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་ནས་ལུས་འཚོ་བར་བྱ་བའི་དོན་དུ་ཟ་བའི་ཟས་དེ་ནི་བསོད་ནམས་སུ་འགྱུར་གྱི་བསོད་ནམས་འབྱུང་བ་ཆེན་པོར་ནི་མི་འགྱུར་རོ།

所谓'仅以止观而生起增上慢'是指不精进于修习胜观。当止观二者平等相应时，由于获得双运道，信解将无有障碍。
所谓'于无障碍处成为障碍'是指当懈怠等违品使人无法以忆念义利相应的修行而渐次增上。
所谓'现在生起的是大福德'是指先前所生起的信解分为过去和现在两种。其中现在生起的功德是大福德。过去的则是以欢喜等信解而反复修习无有后悔的功德，因为无有执著。
所谓'能取所取的是大喜乐，因为具有三昧'是指当不执著于能取所取的信解，而是破除能取所取性时，由于舍弃执著而获得三昧。
所谓'广大的是获得利他之最胜'即是获得佛果的意思。
关于'功德是速疾神通'，速疾神通即是利根，因为闻一知十，能迅速通达诸法。
所谓'世间三昧具足者如乌龟'是指由于未通达诸法的自相与共相，故称为退缩的信解。或者说仅仅获得禅定、三昧、等至，以此为足，由于未证实相，未得殊胜功德，故称为退缩。
声闻具足自利者由于证悟人无我，故能以共相了知一切法。由于这两点，他们的信解不如乌龟。然而由于专注自利，畏惧轮回而厌离，如奴仆般恐惧战栗而行，故称为如奴仆。
所谓'由他说示此义'，如'犬常饥渴苦所逼，不知满足'等偈颂，此是异于第一偈颂。由此说示后，第三偈令入大乘正信，即'于此大乘善知最胜已，于此教中常求彼真实'，如是令入大乘正信。
所谓'非为自身受用'是就自利而言。首先，若为贪爱、骄慢、嗔恨等而食用，其食仅成为非福德。若无记而食用，其食非福非非福。若不为骄慢等而食，而是为了担负重担，如车轴之绳般维持生命，为使适合于善法，为获得沙门果而养护身体而食用，此食成为福德，但不成为大福德源。

།དེ་བཞིན་དུ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པའི་ཆོས་ལ་མོས་པ་ལས་ཀྱང་གཞན་གྱི་དོན་གྱི་རྟེན་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་བསྟན་ པ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཅིག་མཉན་པ་དང་།བཏོན་པ་ལ་སོགས་པ་ལས་ཕན་ཡོན་ཇི་སྐད་དུ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་དེ་དང་དེ་དག་ལས་འབྱུང་བ་ཅི་འདྲ་བ་དེ་འདྲ་བར་བསོད་ནམས་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་འཕགས་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ནི་ཡངས་གྱུར་ལ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཡངས་ པར་གྱུར་པ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་སྟེ།མདོ་སྡེ་འབུམ་པ་དུ་མ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་ལ་དང་གང་ཞིག་དང་མོས་པ་ཇི་ལྟ་བུས་འབྲས་བུ་གང་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གང་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཡངས་པ་ལའོ། །གང་ཞིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བློ་དང་ ལྡན་པའོ།།མོས་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མོས་པ་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་བ་རྒྱ་ཆེན་པོས་ཏེ། མོས་པ་ཆེ་ཞེས་གང་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །འབྲས་བུ་གང་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསོད་ནམས་རྒྱ་ཆེན་པོ་འཕེལ་བ་ལ་སོགས་པ་འབྲས་བུ་རྣམ་པ་གསུམ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པའོ།། །། མོས་པའི་སྐབས་ཀྱི་འོག་ཏུ་ཆོས་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བའི་སྐབས་ཏེ། འདིའི་འབྲེལ་པ་གང་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་ལྟར་སྨོས་པ་མང་པོའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་ཆོས་ཡོངས་སུ་ཚོལ་ལོ། །ཆོས་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་དེའི་དམིགས་པ་ཅི་ཞིག་ཡིན་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། སྡེ་སྣོད་དག་ནི གསུམ་མམ་གཉིས་ཀྱང་རུང་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།།དེ་ལ་གསུང་རབ་ཀྱི་ཡན་ལག་ཏུ་གཏོགས་པ་བཅུ་གཉིས་ལས་ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པའི་སྡེ་དང་། སྐྱེས་པའི་རབས་ཀྱི་སྡེ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡེ་སྣོད་ཡིན་ནོ། །ལྷག་མ་ནི་ཕལ་ཆེར་ཉན་ཐོས་ཀྱི་སྡེ་སྣོད་ཡིན་ནོ། །ཕལ་ཆེར་ཞེས་ སྨོས་པ་ནི་ཡན་ལག་ཁ་ཅིག་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་དང་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་ཐུན་མོང་ཡིན་པས་སོ།།དེ་ཡང་གསུམ་མམ་གཉིས་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་སྡེ་སྣོད་ཅེས་བྱ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། བསྡུས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དོན་ཐམས་ཅད་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེར་ན་གནས་གཞན་ཁ་ཅིག་ན་བྲེ་བཅུ་ ཤོང་བ་ལ་བྲེ་བཅུ་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་སྡེ་སྣོད་ཅེས་བྱ་བ་དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་ཤེས་བྱའི་དོན་ཐམས་ཅད་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་སྡེ་སྣོད་ཅེས་བྱའོ།།ཅིའི་ཕྱིར་གསུམ་ཡིན་ཞེ་ན། རྒྱུ་དགུས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོ་སྡེ་དང་། ཆོས་མངོན་པ་དང་། འདུལ་བ་རྣམས་ལ་སོ་སོར་ཐེ་ཚོམ་དང་མཐའ་གཉིས་དང་། ལྟ་བ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། རེ་རེ་ལའང་རྒྱུ་གསུམ་ཡོད་པས་རྒྱུ་དགུར་འགྱུར་རོ། །ཐེ་ཚོམ་གྱི་གཉེན་པོར་ནི་མདོ་སྡེ་གང་ཞིག་དོན་གང་ལ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་དེ་ལ་དེ་ངེས་པར་བྱ་བའི་ཆེད་དུ་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཞིག་དོན་གང་ལ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་དེ་བསྩལ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། ཕུང པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་དང་།རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་དང་། བདེན་པ་དང་། ས་དང་། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་དག་ལ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་རྣམས་ལ་ཐེ་ཚོམ་སྤང་བའི་ཕྱིར་དེ་དང་འཚམ་པར་བཤད་པ་སྨོས་པའི་ཚུལ་དུ་མདོ་སྡེ་བཤད་པ་དེའི་ཕྱིར་ཐེ་ཚོམ་གྱི་གཉེན་ པོར་མདོ་སྡེ་བཤད་དོ།།མཐའ་གཉིས་ལ་སྦྱོར་བའི་གཉེན་པོར་ནི་འདུལ་བ་སྟེ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་བཅས་པའི་ཡོངས་སུ་སྤྱད་དཀའ་བའི་སྒོ་ནས། ཞེས་བྱ་བ་ལ་མཐའ་གཉིས་ལ་སྦྱོར་བ་ནི་འདོད་པའི་བསོད་ཉམས་དང་བདག་ཉིད་དུབ་པ་ལ་སྦྱོར་བ་དག་གོ། །འདོད་པའི་བསོད་ཉམས་ལ་སྦྱོར་བ་དག་ནི་ དཔེར་ན་འདོད་པ་ཅན་ཡོངས་སུ་སྤྱོད་པ་ལྟ་བུར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བསླབ་པའི་གཞི་བཅས་པ་དེ་ལས་འདས་ཏེ།གསོག་འཇོག་བྱས་པ་ལ་སོགས་པ་ཡོངས་སུ་སྤྱོད་པས་བདག་ཉིད་ཆ་བ་ལ་སོགས་པའི་དོན་དུ་ཡོངས་སུ་སྤྱོད་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། དེའི་གཉེན་པོའོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན་གང་ཞིག་ ཡོངས་སུ་སྤྱོད་པ་དགག་པ་མཛད་པ་དེ་ལྟ་བུ་དེ་ཐག་བསྲིངས་ཏེ་ཡོངས་སུ་སྤོང་བ་ནི་གུས་པ་དྲག་པོས་བསླབ་པའི་གནས་ཇི་ལྟར་བཅས་པ་དག་ལ་གུས་པར་བྱེད་པས་དེ་ལྟར་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་བཅས་པའི་ཡོངས་སུ་སྤྱོད་པ་བཀག་པ་ཡིན་ནོ།།བདག་ཉིད་དུབ་པ་ལ་སྦྱོར་བའི་མཐའི་གཉེན་པོར་ནི་ཁ་ན་ མ་ཐོ་བ་མེད་པའི་ཡོངས་སུ་སྤྱོད་པའོ།

同样地，相比于对声闻乘法的信解，从利他之缘起大乘法所说的一个偈颂的听闻、诵读等所生的功德，如同在那些大乘经中所说的那样，并非是如此巨大的福德。
'如是广大圣法'这句中，'广大'是指大乘，因为宣说了众多十万颂的经典。
'于何者、何人、以何等信解而获得何等果'这句中，'于何者'是指广大的大乘法。'何人'是指具有智慧的菩萨。'何等信解'是指不退转的广大信解，即所说的大信解。'获得何等果'是指获得增长广大福德等三种果。
信解品之后是寻求正法品，其关联是什么呢？如是具有广大信解的菩萨寻求正法。寻求正法的所缘是什么呢？为此说'三藏或二藏'。
其中，在十二分教中，方广部和本生部属于菩萨藏。其余大多是声闻藏。说'大多'是因为有些分教是大乘和声闻乘共同的。这也是三藏或二藏。
为什么称为藏呢？答：因为摄集，即摄集一切义。比如在某些处所能容纳十斗称为藏，同样在此处因为摄集一切所知义而称为藏。
为什么是三藏呢？'因九因'是指经藏、阿毗达磨藏、律藏各自对治疑惑、二边和执著见等，每一藏各有三因，故成九因。
作为疑惑的对治，经藏是为了确定对某义生疑者的疑惑而宣说。即为了断除对蕴、界、处、缘起、谛、地、波罗蜜多等自相共相的疑惑者的疑惑，而以相应的方式宣说经藏，因此经藏是对治疑惑的。
作为二边执著的对治是律藏，从有过失难以行持的角度来说。二边执著是指贪著欲乐和自我折磨。贪著欲乐的执著，例如像贪欲者那样违越世尊制定的学处，以享用积蓄等方式为了自身受用等目的而行持，这是其对治。
怎样呢？对于所禁止的享用，以强烈恭敬心依照所制定的学处而恭敬，从而远离和断除，这样就遮止了有过失的享用。作为自我折磨边的对治是无过失的受用。

།ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཇི་ལྟར་གནང་བ་དེ་ཡོངས་སུ་སྤྱོད་ཀྱི། བདག་ཉིད་ནུབ་གསུམ་དང་ནུབ་དྲུག་ཏུ་གདུང་བ་དང་ཡོངས་སུ་གདུང་བ་ལ་སོགས་པས་དུབ་པར་མི་བྱེད་པ་སྟེ་ཇི་སྐད་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དགེ་སློང་ཚུལ་ཁྲིམས་ དང་ལྡན་པ་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ་ལ་ནི་ངས་ཟས་རོ་བརྒྱ་དང་ལྡན་པ་དང་།གོས་འབུམ་རི་བ་ཡང་གནང་ངོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །ཟས་དེ་ཡང་ཟ་བ་ན་མ་ཆགས་ཤིང་རྒྱགས་པ་ལ་སོགས་པའི་དོན་དུ་མ་ཡིན་པར་ཟ་ན་དེ་ལྟ་ན་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པའི་ཡོངས་སུ་སྤྱད་པ་བདག་ཉིད་དུབ་པ་ལ་སྦྱོར་བའི་ མཐའི་གཉེན་པོར་འགྱུར་རོ།།འདུལ་བས་ནི་ཆོས་དང་དོན་འགྲུབ་པ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པ་འདུལ་བ་ལ་རབ་ཏུ་བརྩོན་པས་དེ་གཉིས་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཉོན་མོངས་པ་འདུལ་བ་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ལ་མི་སྡུག་པ་ལ་སོགས་པ་སྒོམ་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ཆོས་དང་དོན་ དག་ཇི་ལྟར་རྟོགས་ཤེ་ན།ཆོས་ནི་མིང་གི་ཚོགས་ལ་སོགས་པས་བསྡུས་པའོ། །དོན་ནི་དེ་དག་གིས་བརྗོད་པར་བྱའོ། །གལ་ཏེ་མིང་དེ་ཡང་དོན་ལ་གློ་བུར་བ་ཡིན་ལ་དོན་ཡང་མིང་ལ་གློ་བུར་ཡིན་པར་ལྟའི་དོན་ཡང་མིང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་ལ་མིང་ཡང་དོན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་པར་འཛིན་ན་དེ་ལྟར་ཚུལ་བཞིན་ རབ་ཏུ་བརྩོན་པས་ཆོས་དང་དོན་རྟོགས་པར་འགྱུར་རོ།།ཡང་ན་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པ་འགྱོད་པ་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་གྱིས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་གྱི་དོན་དུ་ཆོས་དང་དོན་རྟོགས་པར་འགྱུར་བས་ཆོས་དང་དོན་འགྲུབ་ཅེས་བྱའོ། །ཐོས་པས་ནི་སེམས་ལས་ བག་ཆགས་ཀྱི་སྒོ་ནས་སོ།།ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་རྒྱུ་མཐུན་པ་ཐོབ་པའི་བག་ཆགས་ཀྱི་སྒོ་ནས་སོ། །བསམས་པས་རྟོགས་པར་བྱེད་པའི་སྒོ་ནས་སོ། །ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཇི་ལྟ་ཇི་ལྟར་བསམས་པ་དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་རྟོགས་པར་འགྱུར་རོ། ། རྟོགས་ནས་ཤེས་རབ་དང་ལྡན་པ་སྒོམ་པ་ལ་རབ་ཏུ་བརྩོན་པ་ཞི་གནས་ཐོབ་པར་འགྱུར་བས་བསམ་གཏན་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཞི་བར་བྱེད་དོ། །མཉམ་པར་བཞག་ན་ལྷག་མཐོང་གི་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་རབ་ཏུ་ཤེས་པ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རྟོགས་པར་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་སེམས་ཅན རྣམས་ཀྱང་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་བྱེད་པ་ལ་སངས་རྒྱས་ཉིད་ཀྱང་འཐོབ་པོ།།གནས་ནི་ཡུལ་གང་དུ་གང་གིས་གང་གི་ཕྱིར་བཤད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་རྣམ་པ་གསུམ་བཤད་པའོ། །དེ་ལ་གང་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་སྐད་དུ་མདོ་གཞན་དེ་དང་དེ་དག་ལས། འདི་སྐད་བདག་གིས་ཐོས་པ་ དུས་གཅིག་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྒྱལ་པོའི་ཁབ་ན་བཞུགས་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུ་སྟེ།རྒྱལ་པོའི་ཁབ་ལ་སོགས་པའི་གནས་ཉིད་དུ་བསྟན་ཏོ། །གང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་གནས་ཉིད་དུ་བསྟན་པའོ། །གང་གི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཟག་གང་གི་ཕྱིར་ཆོས་འཆད་ པའི་གང་ཟག་གནས་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། དོན་དམ་པའི་བདེན་པའི་མཚན་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བུམ་པ་དང་རས་ཡུག་དང་། གང་ཟག་ལ་སོགས་པ་བཤད་པ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་སྟེ། བརྗོད་པ་དང་དེ་ལས་གཞན་པ་ལ་ལྟོས་ པའམ་དབང་པོའི་སྤྱོད་ཡུལ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའོ།།དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ལོ། །མདོར་བསྡུ་ན་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་དམིགས་པ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་སྤྱོད་ཡུལ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ཡིན་ལ། བཟློག་པ་ ནི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ཡིན་ནོ།།ཟས་ནི་བཞི་སྟེ། ཁམ་དང་། རེག་པ་དང་། ཡིད་ལ་སེམས་པ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། །བདེན་པ་དང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་། མཐུན་པ་དང་། རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་ལ་སོགས་པ་སྟོན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་ པའོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།ལྟུང་བའི་རིགས་ལྔ་ནི་ཕས་ཕམ་པ་དང་། དགེ་འདུན་ལྷག་མ་དང་། ཉེས་པ་སྦོམ་པོ་དང་། ལྟུང་བྱེད་དང་། སོ་སོར་བཤགས་པའི་ལྟུང་བའོ། །བག་མེད་ན་ཤེས་སུ་ཟིན་ཀྱང་ཁྱེའུ་དང་བུ་མོ་དང་ཁྱིམ་ལ་འདྲིས་པ་ལ་སོགས་པས་བྱ་བ་ངན་པ་ལ་འབྲེལ་བའི་ཕྱིར་ ལྟུང་བ་དང་བཅས་པར་འགྱུར་རོ།

如世尊所允许的无过失之事，我当完全受用。自己不以三夜或六夜的痛苦和诸多痛苦等使身体疲惫，如世尊所说：'对于具足戒律和功德的比丘，我允许百味饮食和价值十万的衣服'。
食用这些食物时，若无贪著，不为傲慢等目的而食用，如此则成为无过失受用，是对治自身疲惫的对治法。
调伏是成就法和义，由于精进于调伏烦恼而通达这二者。其中调伏烦恼是指对贪欲等烦恼修习不净观等。
法和义如何通达呢？法是由名词等聚集所摄。义是由这些所诠表。若了知名是义的客尘，义也是名的客尘，义非名的本性，名非义的本性，如此精进则能通达法和义。
或者，具足戒律者由无悔等次第而通达真实义，如实通达法和义，故说成就法和义。
由闻熏习心识。即是通过获得法界极清净的等流习气。由思维而通达，即是随着思维程度而获得通达。
通达后，具慧者精进修习，获得止，以禅定力使诸烦恼寂静。入等持时，以胜观如实了知真实义。如此则令诸有情解脱，也证得佛果。
处所是指在何处、由谁、为谁而说，这是说明三种处所。其中'何处'如其他经中所说：'如是我闻，一时世尊住王舍城'等，即显示王舍城等处所。'由谁'是指世尊住处。'为谁'是指为何补特伽罗说法的补特伽罗处所。
世俗谛相和胜义谛相，即瓶、布、补特伽罗等所说是世俗谛，凡是言说所依或感官境界都是世俗谛。
胜义谛是无分别智的境界。简言之，一切烦恼所缘颠倒境界是世俗谛，与此相反则是胜义谛。
食有四种：段食、触食、意思食和识食。为显示谛、菩提分、随顺、解脱门等故。趣向涅槃。
五种堕罪是：波罗夷、僧残、粗罪、堕罪和单堕罪。若放逸，虽有知识，但因与童子、童女和在家人等亲近而造恶行，故成有罪。

།མ་གུས་པ་ལས་ནི་འཚོ་བ་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་འཇིགས་པས་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་ནི་བསླབ་པ་དག་ལ་མ་གུས་པ་འབྱུང་ངོ་། །རབ་ཏུ་འབྱུང་བའི་བསམ་པས་རབ་ཏུ་བྱུང་ཡང་ལེ་ལོ་ལ་སོགས་པས་བསླབ་པ་དག་ལ་མ་གུས་པར་བྱེད་དོ། །བསླབ་པ་བྱིན་པ་ལ་ སོགས་པ་ཆད་པའི་ལས་ཁས་ལེན་པ་ནི་ཁས་ལེན་པ་སྟེ།གང་ཟག་གང་ཞིག་ཕས་ཕམ་པའི་ལྟུང་བ་བྱུང་ཡང་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་གཅིག་ཀྱང་བཅབ་པའི་སེམས་མེད་པ་དེ་ལ་ཆད་པའི་ལས་འདི་ལྟ་སྟེ། གང་ཟག་བསྙེན་པར་རྫོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་མཇུག་ཏུ་བཟའ་བར་བྱ་བ་དང་། ཐ་མར་ བཀད་པར་བྱ་བ་དེས་བསྙེན་པར་རྫོགས་པ་རྣམས་ཁོ་ན་ལ་དྲང་བར་བྱ་བ་དང་།དེ་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་དགེ་སྦྱོང་ལ་སོགས་པས་དྲངས་ལ་བཟའ་བར་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་ཆད་པའི་ལས་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་ཁས་བླངས་པས་ལྟུང་བ་ལས་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །དགེ་འདུན་ཚོགས་པས་ བསླབ་པའི་གཞི་བག་ཡངས་སུ་བྱས་པའི་ཕྱིར་བག་ཡངས་སུ་བྱས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འཕགས་པ་ཀུན་དགའ་བོ་ལ་ང་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའི་ཚེ་སྐུལ་ཅིག་དང་།བསླབ་པའི་གཞི་ཇི་ལྟར་བཅས་པ་དག་ལས་བསླབ་པའི་གཞི་ཕྲན་ཚེགས་ཕྲ་མོ་ཁ་ཅིག་བག་ ཡངས་སུ་བྱའོ་ཞེས་བཀའ་སྩལ་པ་དང་།ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའི་ཚེ་འཕགས་པ་ཀུན་དགའ་བོ་མྱ་ངན་གྱིས་ནོན་པས་བརྗེད་དེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་། འཕགས་པ་འོད་སྲུངས་ཆེན་པོ་ལ་སོགས་པ་ཡང་དག་པར་སྡུད་པར་བྱེད་པ་ རྣམས་ཀྱིས་གཞི་དེ་ལས་འཕགས་པ་ཀུན་དགའ་བོ་ལ།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ནི་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའི་ཚེ་བསླབ་པའི་གཞི་ཕྲན་ཚེགས་ཕྲ་མོ་ཁ་ཅིག་བག་ཡངས་སུ་མཛད་དོ་སྙམ་པའི་དགོངས་པ་འདིས་བཀའ་སྩལ་ན། ཅིའི་ཕྱིར་ཁྱོད་ཀྱིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་མ་ བསྐུལ་ཞེས་ཆད་པའི་ལས་བྱེད་དུ་བཅུག་གོ།།འཕགས་པ་ཐམས་ཅད་ཡོད་པར་སྨྲ་བའི་སྡེ་པ་ལ་ནི་བསླབ་པའི་གཞི་ཕྲན་ཚེགས་ཕྲ་མོ་ཁ་ཅིག་གལ་ཏེ་དགེ་འདུན་ཚོགས་པས་བག་ཡངས་སུ་བྱས་ན་བག་ཡངས་ཡིན་ནོ་ཞེས་གྲག་གོ། །འདི་ཡང་གྲགས་པ་ཙམ་ དུ་ཟད་ཀྱི་བསླབ་པའི་གཞི་འགའ་ཡང་དགེ་སློང་གི་དགེ་འདུན་གྱིས་བག་ཡངས་སུ་བྱས་པའམ་བྱེད་པ་ནི་མེད་ཀྱི།བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་འདུལ་བ་འཛིན་པ་དག་ལྟུང་བ་ལས་ལྡང་བ་དེ་ལྟ་བུ་འདོད་དོ་ཞེས་གྲག་གོ། །ལྟུང་བ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་སློང་ལ་མོའི་མཚན་དོད་ན་དགེ་སློང་གི་ལྟུང་བ་ ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ལྟུང་བ་གང་ཡིན་པའི་ལྟུང་བ་དེ་ལས་ནི་དགེ་སློང་མཚན་དུ་གྱུར་ན་བཤགས་པ་ལ་སོགས་པའི་བྱ་བ་མེད་པར་ལངས་པར་འགྱུར་ལ།དགེ་སློང་མའི་ལྟུང་བ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ལས་ནི་མོའི་མཚན་ནུབ་ནས་ཕོའི་མཚན་སྐྱེས་ན་ཅི་རིགས་པར་ལྟུང་བ་སླར་བཅོས་པ་མེད་པར་ལྡང་ བར་འགྱུར་རོ།།ཆོས་ཀྱི་སྡོམ་གྱི་རྣམ་པར་སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཁྱད་པར་ཏེ། ཡང་དག་པར་སོ་སོར་རྟོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཚེ་ཆོས་རྣམས་ལ་ཆོས་ཀྱི་སྡོམ་པ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། མཚན་མ་མེད་པ་དང་། སྨོན་པ་མེད་པ་དག་ཏུ་ཚུལ་བཞིན་དུ་སོ་སོར་རྟོག་པ་དེའི་ཚེ་ལྟུང་བ་ཕྲ་མོའི་ཡང་ཕྲ་མོ་ དག་ལས་ལྡང་བར་འགྱུར་རོ།།རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེར་ན་རྩཝ་སྔོན་པོ་དང་ཆུ་ལ་སོགས་པར་བཤང་བ་དང་གཅི་བ་མི་བྱའོ་ཞེས་བསླབ་པའི་གཞི་བཅས་པ་འདིའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དྲུག་སྟེ་རྒྱལ་པོའི་སྐྱེད་མོས་ཚལ་དུ་དོང་བདག་གིས་རོལ་པའི་ནེའུ་གསིང་དང་ཆུ་ལ་སོགས་པར་བཤང་བ་དང་ གཅི་བ་ལ་སོགས་པ་བྱས་པ་དེའི་ཕྱིར་བསླབ་པའི་གཞི་བཅས་པ་ཡིན་པ་ལྟ་བུ་སྟེ།དེ་བཞིན་དུ་བསླབ་པའི་གཞི་གཞན་དག་ལ་ཡང་ཤེས་པར་བྱའོ།། །།ཆོས་ཀྱི་དམིགས་པ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བའི་སྐབས་ཀྱི་འོག་ཏུ། དམིགས་པ་རྙེད་པ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་སྟེ། དམིགས་པ་ཉེས་པར་ བཟུང་ནས་དེའི་འོག་ཏུ་ཇི་ལྟར་འདི་རྙེད་པར་འགྱུར་ཞེས་དམིགས་པ་རྙེད་པ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བའི་སྐབས་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་དམིགས་པ་ནི་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། དམིགས་པ་ཆོས་ནི་བཤད་པ་གང་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་མདོའི་སྡེ་དང་། དབྱངས་ཀྱིས་བསྙད་པའི་སྡེ་ལ་ སོགས་པ་སྟེ།དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཤེས་རབ་རྣོན་པོའི་དམིགས་པ་ཡིན་གྱི་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནི་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དོ།

由于不恭敬而无法生存等恐惧而出家的人，会对戒律生起不恭敬。虽然以出家的发心而出家，但由于懈怠等原因对戒律不恭敬。
接受惩罚羯磨等处罚是指接受处罚。某人即使犯了波罗夷罪，但没有隐瞒任何过失的心，对这样的人实施如下惩罚羯磨：即在所有比丘受具足戒后才能吃饭，最后才能坐，只能向已受具足戒的人供养，自己也只能接受沙门等人供养的食物，接受这样的惩罚羯磨等，就能从罪过中解脱。
关于僧团集会放宽戒律基础的'放宽'是指：世尊对尊者阿难说：'在我入涅槃时你要请示，对于已制定的戒律中的一些细小戒条可以放宽。'在入涅槃时，尊者阿难因悲伤而忘记了。世尊入涅槃后，大迦叶等结集者就此询问阿难：'世尊在入涅槃时说要放宽一些细小戒条，为什么你没有请示？'并对他实施惩罚羯磨。
在说一切有部中传说，如果僧团集会同意放宽某些细小戒条，那就是放宽。这也只是传说而已，实际上比丘僧团从未放宽过任何戒条，也不会放宽。据说毗婆沙师持律者们主张这样从罪过中解脱。
所谓'不共罪'是指：如果比丘出现女性性征，则从比丘不共罪中，在转为女性性征时无需忏悔等行为就能解脱；如果比尼的不共罪中，在女性性征消失长出男性性征时，也能相应地无需忏悔就从罪过中解脱。
法律的观察差别即'正确观察'是指：当如理观察诸法为空性、无相、无愿的法律时，即能从最微细的罪过中解脱。
'从分类中'是指：例如制定'不得在青草和水等处大小便'这一学处，其分类有六种。因为在王家园林中在游乐草地和水等处大小便，所以制定了这条学处。其他学处也应当如是理解。
在法的所缘寻求品之后，是所缘获得寻求品。执取所缘后，思考如何获得这个所缘，这就是所缘获得寻求品。
其中所缘有四种。'所缘法即所说的'是指大乘法中的经典部、应颂部等，这是利根菩萨的所缘，而不是所有人的所缘。

།ལུས་ལ་སོགས་པ་ནི་ནང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམིགས་པ་གཉིས་པའོ། །སྩོགས་པ་ཞེས་སྨོས་པ་ནི་ཚོར་བ་དང་སེམས་དང་ཆོས་རྣམས་བསྡུའོ། །ཡང་ན་ དམིགས་པ་ཆོས་སོ་ཞེས་སྨོས་པ་ནི་སྐྱེ་བ་ན་ཡང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་།རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་རྣམས་ཁོ་ན་སྐྱེ་ལ་འགག་པ་ན་ཡང་འགག་གི་གཞན་ནང་གི་བྱེད་པའི་སྐྱེས་བུ་ནི་འགའ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ནང་གི་དམིགས་པ་འཛིན་པར་གྱུར་པ་ནི་དབང་པོའི་ གཟུགས་ཅན་མིག་ལ་སོགས་པ་དང་ཡིད་དོ།།ཕྱི་རོལ་གྱི་དམིགས་པ་གཟུང་བ་ནི་འཛིན་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་གྱི་དོན་ཉིད་དམ། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་སྟེ་གསུམ་པ་ཡིན་ནོ། །ནང་དང་ཕྱི་དེ་དག་ཉིད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་གཉིས་ནི་དམིགས་པ་བཞི་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ནི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ལས། ། དམིགས་པ་ཆོས་དང་ནང་དང་ནི། །ཕྱི་དང་གཉིས་ནི་ཡིན་པར་འདོད། །ཅེས་དམིགས་པ་རྣམ་པ་བཞི་བཤད་པ་གང་ཡིན་པ་རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ནང་གི་དམིགས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་འཛིན་པ་ལ་སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་རྩ་བའི་གཞུང་ཉིད་ལས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་ཕྱེ་བར་ཡང་ཟད་ན དམིགས་པ་དེ་དག་ཉིད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་གཉིས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་ནི་ཐ་དད་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན།ནང་གི་ལ་སོགས་པའི་དབྱེ་བས་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་དམིགས་པ་ཐ་དད་པར་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ། དཔེར་ན་བུམ་པའི་ནམ་མཁའ་དང་གནས་ཁང་གི་ནམ་མཁའ་ཞེས་བྱ་བ་དང་ འདྲ་བར་ཆོས་ཅན་གྱི་བྱེ་བྲག་གིས་ཐ་དད་པར་རྣམ་པར་གཞག་གི་རང་གི་ངོ་བོས་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་ཆོས་ཀྱི་དམིགས་པ་དང་པོར་བསྟན་པ་དང་དེ་ནི་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མང་བའི་ཕྱིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་པ་དང་གསུམ་པ་དག་གིས་རྒྱས་པར་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། །ནང་གི་དམིགས་པ་ལ་ སོགས་པ་ནི་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཉུང་བ་དེ་དག་གི་དམིགས་པ་རྙེད་པ་དང་པོ་བརྗོད་དོ།།དེ་ལ་ནང་དང་ཕྱིའི་དམིགས་པ་གཉིས་ནི་དོན་གཉིས་ཀྱིས་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་རྙེད་དེ། གལ་ཏེ་གཟུང་བའི་དོན་ལས་འཛིན་པའི་དོན་ཐ་མི་དད་པར་མཐོང་བའམ། ཞེས་བྱ་བ་ཇི་ལྟར་ཐ་མི་དད་པར་མཐོང་ ཞེ་ན།གཉིས་སུ་སྣང་བ་འདི་ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཁོ་ན་སྣང་བར་ཟད་ཀྱི་དམིགས་པ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་མ་གཏོགས་པར་རང་གི་ངོ་བོར་གཉིས་སུ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པས་གྲུབ་པ་ནི་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་ཏེ། བྷ་དྲི་ཧ་རིས་ཇི་སྐད་དུ། ། ནམ་མཁའ་ས་རླུང་ཉི་མ་དང་། །རྒྱ་མཚོ་རླུང་དང་ཕྱོགས་རྣམས་ནི། །ནང་གི་ཤེས་པའི་ངོ་བོ་ཡི། །ཆ་ལས་ཕྱི་རོལ་ལྟ་བུར་འདུག་།ཅེས་བཤད་པ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །འཛིན་པའི་དོན་ལས་གཟུང་བའི་དོན་ཐ་མི་དད་པར་མཐོང་ནའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཁོ ནར་ཟད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་མ་གཏོགས་པ་བྱིས་པས་ཀུན་བརྟགས་པ་མིག་ལ་སོགས་པ་འཛིན་པའི་དོན་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་དོན་དུ་སྣང་བ་ཐམས་ཅད་སེམས་ཁོ་ན་ཡིན་པར་བལྟའི། དོན་སེམས་ལས་གཞན་པར་ནི་མི་བལྟའོ། །དེའི་ཚེ་ནི་འདིའི་གཟུང་ བ་ལ་རྣམ་པར་གཡེང་བ་སྤངས་ལ་འཛིན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་འབའ་ཞིག་བསྡུས་ཏེ།དེ་ནི་བཟོད་པའི་གནས་སྐབས་ཡིན་ནོ། །དེ་ནས་མྱུར་དུ་བར་ཆད་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་སྟེ། དེ་ནི་འདིའི་འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཆོག་གི་གནས་སྐབས་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་ནང་དང་ཕྱིའི་དམིགས་ པ་ཐོབ་པ་ཡིན་ནོ།།ཕྱི་དང་ནང་གི་དམིགས་པ་གཉིས་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་རྙེད་པ་ནི་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་དེ་གཉིས་ཉིད་མི་དམིགས་པ་ལས་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་པ་ནི་ཇི་སྐད་དུ། དེ་ནས་དེ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡེ་ཤེས་བླ་ན་མེད་པའོ། །རྣམ་པར་མི་རྟོག་ཡེ་ཤེས་དྲི་མ་མེད། ། འཛིན་པ་གཉིས་དང་བྲལ་བ་འཐོབ། །ཅེས་འཆད་པར་འགྱུར་བ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །ནང་དང་ཕྱི་དང་ཕྱི་ནང་གི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་དམིགས་པ་རྙེད་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ། །ད་ནི་ཆོས་ཀྱི་དམིགས་པ་ཇི་ལྟར་རྙེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་སྐབས་དང་སྦྱར་རོ། །དེ་ལ་མཉམ་པར་གཞག་པའི་སེམས ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་རྣམ་པར་གཡེང་བས་མ་ཡིན་པ་སྟེ།གང་གི་ཚེ་ཆོས་དག་ཉན་པ་ན་སེམས་རྩེ་གཅིག་པས་ཉན་པའོ། །སེམས་མཉམ་པར་གཞག་པ་ཉིད་ནི་འདིར་རྣ་གཏོད་པ་ཡིན་ནོ།

身等为内是第二所缘。所说'等'字是摄受受、心、法。或者说所缘法是指，生起时唯有烦恼和清净诸法生起，灭时也唯有诸法灭去，并无其他内在的作者补特伽罗。其中内所缘的能取即是根的色法眼等和意。外所缘的所取即是能取的境界对境，或色等，是第三。内和外二者的真如是第四所缘。如偈颂所说：'所缘法及内，外及二为许。'这是对四种所缘的分别解说。其中内所缘等是以能取等差别，在根本论中已详细分别。若问：说'彼等所缘的二种真如'，真如应无差别，则答：以内等差别而安立真如所缘的差别，如同说瓶虚空和房舍虚空一样，是以所依法的差别而安立差别，并非以自性差别。其中首先宣说法所缘，由于这需要广说，将以第二、第三偈颂广说。内所缘等由于所说较少，故先说彼等所缘的获得。其中内和外二所缘以二义依次获得：若见所取义与能取义无别，如何见无别呢？二相显现仅是识的显现而已，所缘色等离识之外无有以自性二相成就而成立。如巴德利哈利所说：'虚空地风日，海风及诸方，由内识体性，分位似外现。'说'见能取义与所取义无别'是指，所取和能取唯是识而已，离识之外凡夫所遍计的眼等能取义是不存在的。
因此应观一切似义显现唯是心，不应观义异于心。尔时舍离此之所取散乱，唯摄能取分别，这是忍位阶段。之后速得无间三摩地，这是此世间法顶位阶段。如是获得内外所缘。一切内外二所缘的真如获得，应知从彼二所取能取不可得而了知。如将说：'尔后彼即是无上出世间智慧。无分别智慧离垢染，获得远离二取著。'如是已说内、外及内外真如所缘的获得。现在如何获得法所缘，当如是配合其处。其中'以等持心'是说非散乱心，即当听闻诸法时以专一心听闻。心等持即是此中的专注。

།ཡིད་ཀྱི་བརྗོད་པ་དག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་དག་པར་རྟོག་པ་ དག་གིས་ཏེ།རྣ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པས་ནི་དོན་ངེས་པར་འཛིན་པར་བྱེད་ནུས་པ་མ་ཡིན་གྱི། རྣ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྗེས་ལ་ཡིད་ཀྱི་བརྗོད་པ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པ་དག་གིས་མདོ་དང་དབྱངས་ཀྱིས་བསྙད་པའི་སྡེ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཀྱི་དོན་ཇི་སྐད་ བཤད་པ་ངེས་པར་འཛིན་པར་བྱེད་དོ།།དེ་ལྟར་ན་རེ་ཞིག་ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་པས་ཆས་ཀྱི་དམིགས་པ་རྙེད་པ་ཡིན་ནོ། །དམིགས་པ་གཉིས་རྙེད་པ་ལས་ཇི་སྐད་བཤད་པ་ལྟར་ཡིད་ཀྱི་བརྗོད་པ་ལས་གཞན་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་མཐོང་ནའོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་གཟུང་བའི་ དོན་ལས་འཛིན་པའི་དོན་ཐ་མི་དད་པར་མཐོང་བའམ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།འདི་སྐད་དུ་ཆོས་འཆད་པ་ན་སེམས་ཁོ་ན་མིང་གི་ཚོགས་དང་ཚིག་གི་ཚོགས་དང་ཡི་གེའི་ཚོགས་ཉིད་དུ་སྣང་གི། སེམས་ལས་མ་གཏོགས་པ་དོན་གཞན་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་མཐོང་ནའོ་ཞེས་བྱ་བར་ བཤད་པར་འགྱུར་ཏེ།དེ་ལྟར་ན་བསམ་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་པས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་དམིགས་པ་རྙེད་པ་ཡིན་ནོ། །སེམས་ནི་མིང་ལ་གནས་པའི་ཕྱིར་བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མིང་ནི་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཕུང་པོ་བཞིའོ། །དེ་ལ་ཇི་ ལྟར་གནས་ཤེ་ན།མིང་གི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་གནས་པའི་ཕྱིར་མིང་ལ་གནས་པ་ཡིན་ཏེ། ཆོས་དང་ཆོས་ཅན་དག་ཐ་མི་དད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མཇུག་ཐོགས་སུ་བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་པས་དེ་རྙེད་པར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བཤད་དོ་གཉིས་མི་དམིགས་པས་རྙེད་པ་ ལས་ཇི་སྐད་བཤད་པ་ལྟར་གཉིས་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་ཕྱི་ནང་གི་དམིགས་པ་གཉིས་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་རྙེད་པ་ནི་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་དེ་གཉིས་ཉིད་མི་དམིགས་པ་ལས་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་གཉི་གའི་དམིགས་པ་རྙེད་པ་ལྟ་བུ་བཤད་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་ལྟར་ན་ བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་པས་ཆོས་ཀྱི་དམིགས་པ་རྙེད་པར་བྱའོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དམིགས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་རྙེད་པ་སྔར་བཤད་པ་དེ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དམིགས་པ་རྙེད་པ་ལས་ཡང་དག་པར་རྟེན་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དམིགས་པ་རྙེད་པ་ཁོ་ནས་ནང་གི་དམིགས་ པ་ལ་སོགས་པ་སྔར་བཤད་པའི་དམིགས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་རྙེད་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཆོས་ཀྱི་དམིགས་པ་རྙེད་པ་ནི་དམིགས་པ་རྙེད་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནང་ན་གཙོ་བོ་ཡིན་ལ་གསུམ་པ་ནི་དེ་ལ་བརྟེན་པ་ཡིན་ནོ། །དམིགས་པ་རྙེད་པའི་འོག་ཏུ་ཡིད་ ལ་བྱེད་པ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བའི་སྐབས་ཡིན་ཏེ།དེ་ཇི་ལྟར་བཤད་པའི་དམིགས་པ་རྙེད་པ་ལས་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་རྙེད་པ་ནི་རྣལ་འབྱོར་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་ན་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་ཁྱད་པར་ཇི་ལྟ་བུ་དག་གིས་དམིགས་པ་རྙེད་པར་འགྱུར་བ་དེ་ལྟར་རྣམ་པར་གཏན་ལ་དབབ་པ་བརྩམ་པར་བྱའོ། ། དེ་ལ་རིགས་ངེས་པ་ནི་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པའི་རིགས་སུ་ངེས་པ་གང་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་སྤྱིར་བསམ་པ་ཡིན་ནོ། །ཚོགས་བསགས་པའི་བྱ་བ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟོགས་པའི་གནས་སྐབས་ནའོ། །མི་གནོད་རྟེན་བཅས་གཞན་ཡིན་ཏེ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནོད་པའི རྟེན་དང་གནོད་པ་མེད་པའི་རྟེན་དང་བཅས་པ་སྟེ།ཁྱིམ་ན་གནས་པའི་རྟེན་ཅན་དང་རབ་ཏུ་བྱུང་བའི་རྟེན་ཅན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །མོས་པ་འཇོག་པར་བྱེད་པ་ནི་སངས་རྒྱས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་དང་ལྡན་པ་གང་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་བསྡུས་པ་ལ་སོགས་པ་ལས་ཇི་སྐད་ དུ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་མདོར་བསྡུ་ན། རྣམ་པ་བཅུ་བདུན་གྱིས་སངས་རྒྱས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་སྒོམ་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་སངས་རྒྱས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་བཤད་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། སངས་རྒྱས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་དང་ལྡན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་འདི་ནི། སངས་རྒྱས་དཀོན་མཆོག་ ལ་སོགས་པ་ལ་མོས་པ་དྲག་པོ་འཇོག་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།

所谓'以意言说'即是正确分别，由于耳识无分别故不能确定把握义理，而是在耳识之后，由具有分别的意言说来确定把握经、颂等法义的所说内容。如是，首先由闻所生慧获得法的所缘。
从获得两种所缘中，如前所说，除意言说外别无他法，即是见到这一点。这是说，若见所取义与能取义无别。此说明在说法时唯心显现为名身、句身、文身，除心之外别无他义，即是见到这一点。如是由思所生慧获得法界所缘。
关于'心住于名故，由修所生慧'，名即是四无色蕴。如何安住于名？由安住于名的真如故住于名，因为法与法性无别。因此随后说由修所生慧获得此所缘。
关于'如所说由不得二而获得'，是说由不得二故。如前所说，获得一切内外二种所缘的真如，是由不得能取所取二者而了知，如同获得二种所缘。如是由修所生慧获得法所缘。
因此，前说获得三种所缘，应知是依于获得法所缘。这是说，唯由获得法所缘，才能获得内所缘等前说三种所缘。因此，获得法所缘是一切所缘获得中最主要的，其他三种则依于此。
获得所缘之后是遍求作意的阶段。从如是所说获得所缘而获得作意者，称为瑜伽师。或者应当开始抉择以何种殊胜作意能获得所缘。
其中'种性决定'是指决定为声闻等种性者，这是总的作意思维。'积集资粮所作'是在证悟阶段。
'具损害依及余'是说具有损害所依和无损害所依，意即在家所依和出家所依。
'安立胜解即具足念佛者'，如《大乘集论》等中所说：'菩萨略说以十七相修习念佛'等所说念佛。具足念佛的这种作意，是对佛宝等建立强烈胜解。

།འདུན་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ནི་དེ་ལ་ཡིད་ཆེས་པ་དང་ལྡན་པ་གང་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་དཀོན་མཆོག་ལ་སོགས་པ་ལ་དད་པ་རབ་ཏུ་དང་བ་དང་ལྡན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འདུན་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་སྟེ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དད་པ་ ནི་འདུན་པ་སྐྱེད་པའི་ལས་ཅན་ཡིན་ནོ།།ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་བརྟེན་པ་ནི་ཉེར་བསྡོགས་དང་དངོས་གཞིའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་ལྡན་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམན་པའི་རྟེན་ཅན་ནི་ཉེར་བསྡོགས་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །རྫོགས་པའི་རྟེན་ཅན་ནི་དངོས་གཞིའི་བསམ་གཏན་དང་ལྡན་ པ་ཡིན་ནོ།།བརྗོད་པ་དང་བཅས་པ་ནི་ཉེར་བསྡོགས་དང་བསམ་གཏན་དང་པོ་དང་བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་ལ་སོགས་པ་ནའོ། །བརྗོད་པ་མེད་པ་ནི་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པ་ནའོ། །ཤེས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་རྒྱུ་དང་བཅས་ པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐོས་པའི་གནས་སྐབས་དང་།བསམ་པའི་གནས་སྐབས་ན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། འདི་ལྟར་ཐོས་པའི་གནས་སྐབས་དང་བསམ་པའི་གནས་སྐབས་ནི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་རྒྱུར་པ་ཡིན་ནོ། །རྣལ་འབྱོར་གྱི་ཤེས་པ་དང་བཅས་པ་གང་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ བསྒོམ་པའི་གནས་སྐབས་ན་སྟེ།གནས་སྐབས་དེ་ན་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་ལམ་རྣལ་འབྱོར་ཡིན་ནོ། །འདྲེས་པ་ལ་དམིགས་པ་ནི་མདོ་དང་སྡོམ་གྱི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོ་ཐམས་ཅད་ལས་དོན་གྱི་ཁྱད་པར་གསུངས་པ་གང་དག་ཡིན་ པ་དེ་དག་ཚིག་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའི་སྒོ་ནས་བསྡོམས་ཏེ་དཔྱོད་པར་བྱེད་ཅིང་སོ་སོ་རང་གིས་ཚུལ་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་བརྟགས་ངེས་པར་བཟུང་ནས་དོན་དེ་དག་ཆོས་ལ་སྡོམ་པར་བྱེད་དེ།མདོ་འདི་ནི་ས་བཅུ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དེར་དོན་ཐམས་ཅད་ཉེ་བར་སྡུད་པར་བྱེད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་སྡོམ་གྱི་ཚིགས་ སུ་བཅད་པ་ལ་སོགས་པ་ལས་དོན་རྒྱས་པར་བསྟན་པ་དག་ཀྱང་གཅིག་ཏུ་སྡོམ་པར་བྱེད་དོ།།མ་འདྲེས་པ་ལ་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐ་དད་པ་རྣམ་པ་དུ་མར་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། མིང་ལ་དམིགས་པ་ལས་ཀྱང་ཚིག་ལ་དམིགས་པ་ཐ་དད་པ་ལ། ཚིག་ལ་དམིགས་ པ་ལས་ཀྱང་ཡི་གེ་ལ་དམིགས་པ་ཐ་དད་དོ།།གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་ལ་དམིགས་པ་ལས་ཀྱང་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་ལ་དམིགས་པ་ཐ་དད་ལ། དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་ཅན་དང་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་དག་ཀྱང་ཐ་དད་པ་ཡིན་ནོ། །མཐོང་བའི་རྣམ་པ་བསྒོམ་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་ མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་གནས་སྐབས་ནའོ།།ཤེས་པའི་རྣམ་པ་བསྒོམ་པ་ནི་བསྒོམ་པའི་གནས་སྐབས་ཏེ། འདི་ལྟར་བསྒོམ་པའི་གནས་སྐབས་ན་ནི་ཤེས་པ་དག་ཁོ་ན་འཐོབ་བོ། །ཡང་ན་མཐོང་བའི་རྣམ་པ་བསྒོམ་པ་ནི་བཟོད་པའི་གནས་སྐབས་ནའོ། །ཤེས་པའི་རྣམ་པ་བསྒོམ་པ་ ནི་ཤེས་པའི་གནས་སྐབས་ནའོ།།ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གིས་བྱས་པའི་ཁྱད་པར་ཡོད་དོ། མཐོང་བའི་རྣམ་པ་བསྒོམ་པ་ནི་ཞི་གནས་ཀྱི་གནས་སྐབས་ནའོ། །ཤེས་པའི་རྣམ་པ་བསྒོམ་པ་ནི་ལྷག་མཐོང་གི་གནས་སྐབས་ནའོ། །སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྣམ་པ་ བསྒོམ་པ་ནི་ཚོར་བ་དང་ལྡན་པ་སྟེ།ཚོར་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །བསལ་བའི་རྣམ་པ་བསྒོམ་པ་ནི་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་སྐྱེས་པ་རྣམས་སྤོང་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ན་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་སྐྱེས་ཟིན་པ་རྣམས་སྤོང་བར་འགྱུར་ཞེ་ན། མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྒྱུན་གྱིས་སྐྱེ་བ་རྣམས་ རྣམ་པར་གཅོད་པར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པའམ་ས་བོན་སྤངས་པའི་སྒོ་ནས་སྤོང་བ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་ཆོས་སྐྱེས་པ་རྣམས་ནི་རང་གི་ངང་གིས་སྐད་ཅིག་མར་འཇིག་པས་འགག་པར་འགྱུར་རོ། །གཉེན་པོའི་རྣམ་པ་བསྒོམ་པ་ནི་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་མ་སྐྱེས་པ་རྣམས་མི་སྐྱེད་པའི་ཕྱིར་གཉེན་པོའི་ ཐོབ་པ་ཡིན་ནོ།།གཉེན་པོ་ཐོབ་ནས་ནི་ས་བོན་ཀུན་ནས་འཇོམས་པར་བྱེད་ལ། དེ་ཀུན་ནས་བཅོམ་པས་ཀྱང་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་མ་སྐྱེས་པ་རྣམས་མི་སྐྱེ་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་མ་སྐྱེས་པ་རྣམས་མི་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ།

产生希求的是具有信心者，即具有对佛宝等清净信仰者，那就是产生希求的，因此信心具有产生希求的作用。
依止禅定是指具有近分定和根本定者，低劣根基者具有近分定，圆满根基者具有根本禅定。
有寻有伺是在近分定、初禅和殊胜禅等中。无寻无伺是在第二禅等中。
与智相应的作意是具有瑜伽因，即在闻思阶段的作意，因为闻思阶段是瑜伽的因。具有瑜伽智慧是在修习阶段，在那个阶段是止观道的瑜伽。
缘杂染是缘经和总颂等，即将一切经中所说的殊胜义理，通过分析词句而总摄，如理观察确定后，将这些义理归纳于法，如'此经是十地'，如是摄集一切义理。同样，也将总颂等中广说的义理归为一体。
缘不杂染是指缘多种差别，即从缘名不同于缘句，从缘句不同于缘字。从缘人无我不同于缘法无我，同样色法与非色法也是差别。
修习见行相的作意是在见道阶段。修习智行相是在修道阶段，因为在修道阶段只获得诸智。或者说修习见行相是在忍位阶段，修习智行相是在智位阶段。
有止观所作的差别：修习见行相是在止的阶段，修习智行相是在观的阶段。
修习苦行相是具有受，因为受是苦的缘故。修习断行相是断除已生起的罪恶不善法。
如何断除已生起的罪恶不善法呢？即断除相续生起的不善法，或通过断除种子而断除。若不如此，已生起的法会自然刹那灭尽而消失。
修习对治行相是为了使未生起的罪恶不善法不生起而获得对治。获得对治后则摧毁种子，摧毁种子后，未生起的罪恶不善法就不会生起，如是未生起的罪恶不善法将不会生起。

།ཆོག་པར་འཛིན་པའི་གཉེན་པོ་ཡིད་ལ་ བྱེད་པ་བསྒོམ་པ་ནི་གང་གི་ཚེ་འདུན་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ནའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་བའི་ཆོས་བསྒོམ་པ་ཅུང་ཟད་ཙམ་གྱིས་ཆོག་པར་འཛིན་པ་གང་ཡིན་པ་དེའི་གཉེན་པོར་འདུན་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།རྣམ་པར་གཡེང་བའི་གཉེན་པོ་ནི། འབད་པ་དང་ལྡན་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཐེ་ཚོམ་ གྱི་གཉེན་པོ་ནི་བརྩོན་འགྲུས་དང་ལྡན་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།རྒོད་པའི་གཉེན་པོ་ནི་ཞི་གནས་དང་ལྡན་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཞུམ་པའི་གཉེན་པོ་ནི་ལྷག་མཐོང་དང་ལྡན་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །སེམས་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་གནས་པའོ། ། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ལ་ཡིད་ཆེས་པའི་རྣམ་པ་བསྒོམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བ་ལ་དད་པའི་དབང་པོ་དང་ལྡན་པ་སྟེ། དད་པ་ནི་ཡིད་ཆེས་པའི་རྣམ་པ་ཡིན་ནོ། །རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་རབ་ཏུ་སྣང་བའི་རྣམ་པ བསྒོམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་མི་བརྗེད་པའི་རྣམ་པ་བསྒོམ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དེ་ཉིད་ལ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་བརྗེད་པའི་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་གང་ཡིན་པའོ། །མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་གནས་སྐབས་ན་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་གང་ཡིན་ཞེ་ན། །དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཡང་དག་པར་ རྟོགས་པ་གང་ཡིན་པའོ།།ཡོངས་སུ་སྦྱང་བའི་ས་ཤེས་པའི་རྣམ་པ་བསྒོམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣལ་འབྱོར་པ་དེས་ཐོས་པ་དང་། བསམ་པ་དང་བསྒོམ་པའི་རིམ་གྱིས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རྟོགས་ཏེ་ལངས་པ་དང་བདག་གིས་རིམ་པ་འདིས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རྟོགས་སོ་ཞེས་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བའི་ས་དེ་ཇི་ལྟ་བ་ བཞིན་ཤེས་པར་བྱས་ནས་དེའི་རྗེས་ལ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རྟོགས་པ་རྣམས་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་ཡང་དག་པའི་རྟོགས་པས་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།ཡང་དག་པའི་ངག་དང་ཡང་དག་པའི་ལས་ཀྱི་མཐའ་དག་ནི་འཕགས་པ་རྣམས་དགྱེས་པ་དང་བཞེད་པ་དང་ཐུགས་སུ་བྱོན་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡིན་ནོ། །ཡོ་ བྱད་བསྙུངས་པའི་ཚུལ་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པའི་རྣམ་པ་བསྒོམ་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་ཡང་དག་པའི་འཚོ་བ་ཡིན་ནོ།།སྔོན་བསྒོམས་པས་ཐོབ་པའི་ལམ་གོམས་པའི་རྣམ་པ་བསྒོམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་ལ་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཐོབ་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་སྔོན་བསྒོམས་པས་ཐོབ་པའི་ ལམ་གོམས་པའི་རྣམ་པ་བསྒོམ་པ་ཞེས་བྱའོ།།ཆོས་གནས་པའི་རྒྱུ་མཚན་རྣལ་འབྱོར་པས་ཤེས་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ལ་དྲན་པས་མི་བརྗེད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ཀྱང་གང་ཞེ་ན། ཞི་གནས་དང་རབ་ཏུ་འཛིན་པ་དང་། བཏང་སྙོམས་ཀྱི་རྒྱུ་མཚན་དག་ཡིན་ནོ། །མཚན་མ་མེད་པ་ལ་ སེམས་གནས་པས་གནས་ཡོངས་སུ་གྱུར་པའི་རྣམ་པ་བསྒོམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་གཡེང་བའི་རྒྱུ་མཚན་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ལ་མཚན་མར་མི་འཛིན་པ་ཡིན་ཏེ་དེས་ན་སེམས་གནས་པ་འཐོབ་པོ།།སེམས་གནས་ན་གནས་ཡོངས་སུ་འགྱུར་རོ། །ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་བསྒོམ་ པ་ལམ་གྱི་རང་བཞིན་དག་ལ་བཤད་པ་གང་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟར་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་ལམ་དག་ནི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཐམས་ཅད་སྡུད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།ཕན་ཡོན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། གནས་ངན་ལེན་སེལ་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ལུས་ཀྱི་ གནས་ངན་ལེན་དང་།སེམས་ཀྱི་གནས་ངན་ལེན་སེལ་བར་བྱེད་པས་ཏེ། ལུས་ཀྱི་གནས་ངན་ལེན་སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པ་མི་དགེ་བའི་ལས་ལ་འཇུག་པའོ། །སེམས་ཀྱི་གནས་ངན་ལེན་ནི་དེ་ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཀུན་ ཏུ་སྤྱོད་པའོ།།ལྟ་བའི་མཚན་མ་སེལ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྟ་བ་ཉིད་མཚན་མ་ཡིན་པས་ལྟ་བའི་མཚན་མ་སྟེ། འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །ལྟ་བའི་མཚན་མ་དེ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་གང་གིས་སེལ་བར་བྱེད་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དེ་ནི་ལྟ་བའི་མཚན་མ་སེལ་བ་ཡིན་ནོ། ། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ལ་གྲངས་ཉེ་བར་རྟོག་པ་སྦྱོར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦྱོར་བའི་དུས་ན་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་དམིགས་པའི་སེམས་ཀྱིས་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པའོ།

修持对治满足执著的作意，即是在生起欲求时。这是说，对于仅以少许善法修持就感到满足的执著，其对治就是生起欲求。
散乱的对治是具有精进的作意。
怀疑的对治是具有精进的作意。
掉举的对治是具有止的作意。
沮丧的对治是具有观的作意。
心住是说安住于世间禅定。
修持信解出世间圆满相是说对现证出世间道具有信根，信即是信解相。
修持圆满菩提显现相是说修持不忘失菩提之相的意思。
于此分别是说不忘失的分别。
在见道位时何为分别？即是如实通达真如。
修持了知遍净地相是说瑜伽师以闻思修的次第通达真如后起定，了知'我以此次第通达真如'，如实了知遍净地后，随后以如实的证悟为诸通达真如者宣说。
正语和正业即是圣者所欢喜、所愿、所契合的戒律。
修持少欲行相的作意即是正命。
修持先前修得的道熟习相是说获得见道殊胜精进，因此称为修持先前修得的道熟习相。
瑜伽师了知法住因相，对此以念不忘失，此等是什么？即是止、执持和舍的因相。
修持以无相心住的转依相是说对于散乱的因相不执为相，由此获得心住。心住则转依。
对于止观修持的道之自性未作解说是说应当了知止观二道摄持一切作意。
功德作意有二种：除遣随眠，即是能除身随眠和心随眠，身随眠是趣入杀生等不善业，心随眠是能发起彼等的烦恼现行。
除遣见相是说见即是相故称见相，即我见等。能以作意除遣见相的作意即是除遣见相。
于三摩地境数寻思加行是说在加行时以缘三摩地的心作意。

།གནས་པ་ཉེ་བར་རྟོགས་པ་སྦྱོར་བ་པ་ནི་གང་གི་ས་ན་གནས་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ཉེ་བར་རྟོག་པར་བྱེད་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཚད ཡོད་པར་གནས་པ་ནི་ཡི་གེ་རྣམས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟར་ཡི་གེ་རྣམས་ནི། ཨཱ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བཟུང་སྟེ། ཀྵ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཐུག་པའི་བར་ཡི་གེ་བཞི་བཅུ་རྩ་བརྒྱད་ཡོད་པས་ཚད་ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་ཡི་གེ་རྣམས་ནི་ཚད་ཡོད་པར་གནས་པ་ཡིན་ནོ། ། ཚད་མེད་པར་གནས་པ་ནི་མིང་དང་ཚིག་དག་གོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོ་སྡེ་འབུམ་པ་དུ་མ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། མདོ་སྡེ་དེ་དང་དེ་དག་ལ་མིང་དང་ཚིག་དཔག་ཏུ་མེད་པ་དག་ཡོད་དོ། །ཡི་གེ་ནི་ཀུན་བརྟགས་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡི་གེ་གཅིག་ནི་མིང་མ་ཡིན་ལ། མིང་མེད པར་ཡང་དོན་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པར་མི་འགྱུར་བས་སོ།།གང་ཡང་ཀ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་དགུའི་བདག་པོར་བསྟན་ཏོ། །ཀོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རླུང་ཡིན་པར་བརྗོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་དེ་ཡང་ཨ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་དང་། ཚེག་གིས་བཅད་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཡི་གེ་གཅིག་པ་མ་ ཡིན་ནོ།།རིམ་པ་ཉེ་བར་རྟོག་པ་སྦྱོར་བ་པ་ནི་གང་གིས་མིང་འཛིན་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཅན་གྱིས་དོན་འཛིན་པ་ལ་འཇུག་པ་ཉེ་བར་རྟོག་པར་བྱེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟར་འཇིག་རྟེན་ནི་དང་པོ་ཉིད་དུ་ཐ་སྙད་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་དོན་དེ་དང་དེ་དག་ལ་ལྷས་བྱིན་ཞེས་བྱ་བ་དང་། བུམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། རས་ཡུག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་ལྟ་བུར་མིང་འདོགས་སོ། །གང་གི་ཚེ་མིང་འདིས་ནི་དོན་འདི་སྟོན་ཏོ་ཞེས་མིང་དེ་ལ་བརྡར་བཏགས་ལ་དེའི་ཚེ་རིམ་པ་འདིས་མིང་འཛིན་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཅན་གྱི་དོན་འཛིན་པ་ལ་འཇུག་པ་ཉེ་བར་རྟོག་པ། དེས་ན་དོན་དེ་དང་དེ་དག་གི་ཐ་སྙད་ལ་མཁས་པར འགྱུར་རོ།།རྟོགས་པ་སྦྱོར་བ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྔ་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ནི་རྣམ་པ་བཅུ་གཅིག་སྟེ། གློ་བུར་བ་ཉིད་རྟོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིང་ཡང་དོན་ལ་གློ་བུར་བ་ཡིན་ལ་དོན་ཡང་མིང་ལ་གློ་བུར་བ་ཡིན་ཏེ། མིང་གི་སྔོན་རོལ་ན་དོན་གྱི་བློ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྣང་བའི་རྒྱུ་མཚན་རྟོགས་པ་ཞེས་ བྱ་བ་ལ།དོན་དུ་སྣང་བའི་རྒྱུ་མཚན་ནི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་འཁྲུལ་པ་གཟུང་བ་དང་། འཛིན་པར་སྣང་བ་དག་སྟེ། འདི་ནི་དྲོད་དང་རྩེ་མོའི་གནས་སྐབས་ན་རྟོགས་སོ། །དོན་མི་དམིགས་པ་རྟོགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཟོད་པའི་གནས་སྐབས་ནའོ། །དམིགས་པ་ མི་དམིགས་པར་རྟོགས་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཆོག་གི་གནས་སྐབས་ན་སྟེ།དེ་མེད་པས་ནི་དེ་ཡང་མེད་ཅེས་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཟུང་བའི་དོན་མེད་ན་འཛིན་པའི་སེམས་གང་གིས་དམིགས་པ་དེ་ཡང་མི་དམིགས་པར་འགྱུར་བས་དེའི་འོག་ཏུ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་མེད་ན་ ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྟོགས་པ་ཡིན་ནོ།།བསམ་པ་དམན་པ་རྟོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་པ་རྣམས་ཀྱིའོ། །ཇི་ལྟར་རྟོགས་པའི་ཆོས་རྣམ་པར་གཞག་པར་རྟོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བའི་གནས་སྐབས་ནའོ། །ཆོས་རྣམ་པར་གཞག་པ་རྟོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ བསྒོམ་པའི་ལམ་ལ་ཡང་དག་པར་རྟོག་པའི་གནས་སྐབས་ནའོ།།ཡོན་ཏན་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་གང་གིས་ཡོན་ཏན་ཁྱད་པར་ཅན་མངོན་པར་སྒྲུབ་པ་བྱེད་པའོ། །ཡིད་ལ་བྱེད་པ་རྙེད་པའི་འོག་ཏུ་ཆོས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་དོན་ཡོངས་ སུ་ཚོལ་བའི་སྐབས་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟར་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་རྙེད་པས་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རྟོགས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་མི་བསླུ་བ་དང་། ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་པས་དམིགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཁོ་ ན་ཉིད་ཡིན་ཏེ།ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་སྤྱིར་བརྟག་པ་ཡིན་ནོ། །ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ནི་གཉིས་དང་བྲལ་བ་ཡིན་ལ། གཉིས་སུ་སྣང་བ་ཉིད་ནི་འཁྲུལ་པ་ཡིན་ཏེ། ཇི་ སྲིད་དུ་འདི་འཁྲུལ་པས་དམིགས་པ་དེ་སྲིད་དུ་དེའི་ཡང་དག་པ་དམིགས་པ་མེད་དོ།

关于住处的观察修行者，是指在何处住时观察两种情况，这是说，有量而住的是诸字母，这是说诸字母如此，从'啊'字开始直至'叉'字为止，共有四十八个字母，因此是有量的，如是诸字母是有量而住。无量而住的是名和句，这是说因为观察到诸多十万经典，在那些经典中有无量的名和句。
字母不是所分别的，这是说一个字母不是名，没有名也不能分别义理。又如说'嘎'字表示众生主，'扩'字表示风等等，这些也因为有'阿'字相合及有顿号分隔，所以不是单一字母。
次第观察修行者，是指以执持名为先导而趣入执持义的观察，这是说如此世间最初为了言说，对那些义理安立如'天授'、'瓶'、'布'等如是名称。当以此名表示此义而作为名言约定时，以此次第观察以执持名为先导而趣入执持义，由此而成为通达那些义理的言说。
了悟修行者是第五种。它有十一种：了悟暂时性，是说名对于义是暂时的，义对于名也是暂时的，因为在名之前没有义的认知。了悟显现因，是说义的显现因是心与心所的迷乱所取能取显现，这是在暖位和顶位时了悟。了悟无所缘义，是在忍位时。了悟所缘无所缘，是在世第一法位时，因为说'彼无故此亦无'。所取义不存在时，能取心所缘者也成为无所缘，因此之后无所取能取时即是了悟法界。
了悟下劣意乐，是说声闻乘者的。了悟如所了悟法安立，是在正见位时。了悟法安立，是在修道正思维位时。清净圆满成就功德，是说以何作意成就殊胜功德。
获得作意之后是遍求法性义理之时，如此由获得心一境性而了悟诸法实相。实相的不欺诳和无颠倒性是什么。由获得出世间智慧所缘取者即是实相，是总观一切染净诸法的实相。遍计所执自性的实相是离二，二相显现即是迷乱，只要是由迷乱所缘取，则其真实性就不可得。

།དེས་དེར་ཀུན་རྟོག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་འཁྲུལ་པས་གཉིས་པོ་དེར་ཀུན་རྟོག་སྟེ། ཐག་པ་ལ་སྦྲུལ་བཞིན་ནོ། །ཆོས་ཉིད་དང་ཆོས་ཐ་མི་དད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་ བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ནི་སྤྱིའི་རྣམ་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྗེས་སུ་ཞུགས་པ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར།ཆོས་ཐམས་ཅད་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལས་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཡོད་པ་ཀུན་ནས་སྤངས་ཏེ་མེད་ལ་མངོན་ཞེན་གང་ཡིན་པ། །འཇིག་རྟེན་རྨོངས་པའི་རྣམ་པ་ཚབས་ཆེན་འདི་ གོ་ཇི་ལྟ་བུ།།ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཡོད་པ་ཀུན་ནས་སྤངས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཡོད་པ་ཡིན་ན་འཇིག་རྟེན་གཉིས་སུ་འཛིན་པས་དེ་ལ་རྨོངས་ནས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དེ་སྤངས་ཏེ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་གཞན་ཁོ་ན་ལ་མངོན་པར་ཞེན་ཏོ། །མེད་པ་ནི་བྱིས་པས་ཀུན་ བརྟགས་པའི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་སྟེ།འཇིག་རྟེན་ནི་ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ནས་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་འདི་དག་ཡོད་པ་ལས་ཡང་དག་པ་ཉིད་དུ་སྣང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དེ་ལ་རྨོངས་པས་འཇུག་ཅིང་དེ་དག་ལ་ཡང་དག་པ་ཉིད་དུ་མངོན་པར་ཞེན་ཏོ། །ཡང་། འགྲོ་བ་དག་ན་དེ་ལས་གཞན་ ཡང་ཅུང་ཟད་ཡོད་མིན་ལ།།ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་གསུམ་ལས་ཏེ། འགྲོ་བ་ན་ངོ་བོ་ཉིད་གསུམ་ལས་མ་གཏོགས་པ་གཞན་ནི་ཅུང་ཟད་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ལ། འགྲོ་བ་མ་ལུས་པ་ཡང་དེ་ལ་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་ཏེ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་འཛིན་པ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཁོ་ན་ཉིད་སྒྱུ་མ་ ལྟ་བུ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ནི་ཡང་དག་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པའམ་ཡང་དག་པ་ཉིད་དུའང་རུང་།གང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་གང་ཡིན་པར་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་སྟེ། ཡང་དག་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པ་ལ་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཡིན་ནོ། །ཡང་དག་ པ་ལ་ཡང་དག་པ་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཡིན་ཏེ།རྟག་ཏུ་གཉིས་བྲལ་འཁྲུལ་པའི་རྟེན་གང་ཡིན་དང་གང་ཞིག་རྣམ་ཀུན་ཏུ། །བརྗོད་པར་ནུས་མ་ཡིན་ཞིང་སྤྲོས་པ་མེད་པའི་བདག་ཉིད་དེ་ཁོ་ན། །ཞེས་བཤད་མ་ཐག་པ་ཡང་ཡིན་ནོ། །ཀུན་བརྟགས་པ་དང་གཞན་ གྱི་དབང་དང་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་གསུམ་ནི་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་གཉིས་དང་བྲལ་བ་དང་།འཁྲུལ་པའི་རྟེན་དང་བརྗོད་དུ་མེད་ཅིང་སྤྲོས་པ་མེད་པའི་བདག་ཉིད་དུ་བསྟན་ཏེ། འདི་ནི་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་དེ་དག་གི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཡིན་ནོ། །འདི་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དེ་ལ་རྣམ་པ་གང་གི་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ཉིད་ཡིན་པ་ དེའི་དབང་དུ་བྱས་པ་ཡིན་ཏེ།གཙུག་ལག་གི་མདོ་དེ་དང་དེ་དག་ལས་ཀྱང་ཆོས་རྣམས་ནི་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་། །དེ་ལ་འཁྲུལ་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཤིང་དང་བོང་བ་ལ་སོགས་པ་སྒྱུ་མའི་སྔགས་ཀྱིས་བཏབ་པ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་རྣམས་ལ་རིག་པར་བྱ་བ་སྟེ།དེ་དག་ནི་ཤིང་དང་བོང་བ་ལ་སོགས་པ་སྒྱུ་མའི་སྔགས་ཀྱིས་བཏབ་པ་ལྟ་བུ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་ལ། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ནི་སྒྱུ་མ་བྱས་པ་རྟ་དང་གླང་པོ་ཆེ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུ་ཡིན་ པར་རིག་པར་བྱའོ།།ཇི་ལྟར་དེ་ལ་དེ་མེད་པ་སྟེ། སྒྱུ་མ་བྱས་པ་དེ་ལ་གླང་པོ་ཆེ་ལ་སོགས་པ་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་གཞན་གྱི་དབང་དེ་ལ་ཀུན་བརྟགས་པ་གཉིས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་མེད་པ་དོན་དམ་པར་འདོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་ཐག་པ་ལ་སྦྲུལ་མེད་པར་མཐོང་བ་དེ་བཞིན་དུ་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ ལ་གཉིས་སུ་མེད་པར་མཐོང་ངོ་།།གཉིས་དང་བྲལ་བ་ཉིད་མཐོང་བས་གཉིས་སུ་འཁྲུལ་པ་དང་བྲལ་བའོ། །གཉིས་སུ་འཁྲུལ་པ་དང་བྲལ་བའི་རྣམ་པ་ཅན་གྱིས་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་མཐོང་བར་འགྱུར་རོ། །གང་གི་ཚེ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་རྗེས་ལ་ཐོབ་པ་དག་འཇིག་རྟེན་པ་ ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པས་གཞན་གྱི་དབང་དེ་མཐོང་བ་དེའི་ཚེ་ཡང་གཉིས་སུ་འཁྲུལ་པ་དེ་མི་འབྱུང་བ་ཁོ་ནའོ།

所谓'由于对此二者妄想分别'是说，由于遍计所执性的本性错乱而对这二者进行分别，如同在绳子上妄见蛇一样。
所谓'由于法性与诸法无别'是说，由于法界以共相的形式随顺一切诸法的缘故，一切诸法与法界无有差别。
'完全舍弃有而执著于无，世间愚痴的状态如此严重'这句中，'完全舍弃有'是说，如果法界是有，则世间由于二取执著而对此愚痴，舍弃了法界，而执著于色等非有的其他法。
'无'是指凡夫所遍计的色等法。世间从无始以来，对于这些色等法显现为实有，由于对此愚痴而趣入，并且执著这些为真实。
又'众生中除此之外别无他法'是说，除三种自性外，众生中别无丝毫他法。一切众生对此愚痴，执著颠倒见解。
所谓'寻求如幻真实性'中，真实性无论是非真实或是真实，即是不颠倒的任何自性。对非真实了知为非真实，这也是真实性；对真实了知为真实，这也是真实性。
如刚说的'永离二取、错乱所依，以及一切不可言说、无戏论自性的真实'。
遍计所执性、依他起性和圆成实性三种自性，依次表示为离二取、错乱所依、不可言说且无戏论的自性，这依次是它们的真实性。
这是就真实性的如幻性而言，在诸经典中也说'诸法如幻'。
其中，如同木头和石头等被施以幻术咒语一样，应当了知非真实分别的依他起自性是错乱的因。这是指应当了知缘起的心心所法，它们如同被施以幻术咒语的木头和石头等，而色等法则如同变化出的马象等幻事。
如同彼中无彼，即如幻事中无象等，如是依他起中无遍计所执二相，胜义中应当如是承许。这是说，如同在绳子上见到无蛇一样，在依他起自性中见到无二。
由见到离二取性而远离二取错乱。以远离二取错乱的行相见到圆成实自性。
当出世间后得清净世间智见到依他起时，二取错乱也必定不生。

།ཇི་ལྟར་སྒྱུ་མ་བྱས་པ་དེ་གླང་པོ་ཆེ་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོར་དམིགས་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ལས་ཀུན་བརྟགས་པ་དེ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པར་དམིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་ན་དེ་ནི་ཡང་ དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་སྣང་བ་ན་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་དམིགས་པར་འགྱུར་རོ།།གང་ཡང་དེ་དང་དེ་ལས་བདེན་པ་ནི་གཉིས་ཏེ། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་དང་། དོན་དམ་པའི་བདེན་པའོ་ཞེས་འབྱུང་བ་དེ་ཡང་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པའི་ངོ་བོ་ ཉིད་ཁོ་ན་ལ་དེ་ལྟར་རྣམ་པར་གཞག་གོ།།དེ་བཞིན་དུ་གནས་གཞན་དུ་གྱུར་ན་གཉིས་སུ་འཁྲུལ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པའི་དོན་ཡང་དག་པ་དམིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉིས་སུ་འཁྲུལ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དམིགས་པར་འགྱུར་རོ། ། དེ་མཐོང་ན་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་རྗེས་སུ་ཐོབ་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་གཉིས་དང་བྲལ་བ་མཐོང་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་དེའི་དོན་ཡང་དག་པ་དམིགས་པར་འགྱུར་ལ། གཉིས་སུ་འཁྲུལ་པ་དང་བྲལ་བས་ཀྱང་རྣལ་འབྱོར་པའི་གནས་གཞན་དུ་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟ་བུ ནི་དེ་ལ་ཡོད།།དེ་ཡི་དངོས་པོ་ཡོད་མ་ཡིན། །དེ་ལྟས་སྒྱུ་མ་ལ་སོགས་ལ། །ཡོད་དང་མེད་པ་ཉིད་དུ་བརྗོད། །ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདི་ནི་དོན་གོ་བར་ཟད་དོ། །ཇི་ལྟར་དོན་གོ་ཞེ་ན། ཇི་ལྟར་སྒྱུ་མ་དེ་ལ་སྒྱུ་མ་བྱས་པ་གླང་པོ་ཆེ་ལ་སོགས་པའི་གཟུགས་དེའི་ངོ་བོར་ཏེ། གླང་པོ་ཆེ་ལ་སོགས་པ་ གཟུགས་ཉིད་དུ་སྣང་བའི་གླང་པོ་ཆེའི་གཟུགས་དེ་ནི་གླང་པོ་ཆེ་ཉིད་དུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ལ།སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་རྣམས་ནི་གླང་པོ་ཆེ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུ་ཉིད་དུ་ཡོད་པས་དེ་ལྟ་བས་ན་ཡོད་པ་ཉིད་དང་མེད་པ་ཉིད་དུ་བརྗོད་དེ། དེ་ལྟ་བུ་ཉིད་དུ་ཡོད་པ་ལ་ཡང་ དག་པའི་དོན་དུ་ནི་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་བཞིན་དུ།ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་ཀུན་དུ་རྟོག་པ་དེ་ལ་གཉིས་སུ་འཁྲུལ་པའི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་ཉིད་དུ་སྣང་བ་དེ་ནི་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱའོ། །ཇི་ལྟར་སྒྱུ་མ་ཡོངས་སུ་ཤེས་ནས་གླང་པོ་ཆེ་ལ་སོགས་པ་མི་སྣང་བའི་ཕྱིར་གླང་པོ་ ཆེ་ལ་སོགས་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་ནས་གཉིས་པོ་མི་སྣང་བའི་ཕྱིར་མེད་དོ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལ་ཡོད་པ་མེད་པ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྱུ་མའི་གླང་པོ་ཆེ་ལྟ་བུ་ཡོད་པ་ནི་མེད་པར་མི་འདོད་དེ། །ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཀུན་རྟོག་པ་ཉིད་དུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། མེད་པ་ཡོད་པ་ཉིད་མ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཡང་དག་པ་ཉིད་དུ་ཀུན་བརྟགས་པའི་གླང་པོ་ཆེ་ལ་སོགས་པ་མེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དོན་དམ་པར་དཔྱད་ན་ཡོད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །སྒྱུ་མ་དག་ལ་སོགས་པ་ལ། །ཡོད་མེད་ཁྱད་པར་མེད པའང་བརྗོད།།ཅེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལ་དེ་ལྟ་བུ་ཡོད་པ་སྟེ། གླང་པོ་ཆེ་ལྟ་བུ་ཡོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་གླང་པོ་ཆེ་ལ་སོགས་པ་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་འདྲ་བ་ཙམ་དང་འཁྲུལ་པ་ཙམ་ཡོད་ཀྱི། ཡང་དག་པ་ཉིད་དུ་གླང་པོ་ཆེ་ཡོད་པ་ནི་མ་ཡིན་པས་གང་གི་ཚེ་དེ་ལྟར་ཤེས་པ་དེའི་ཚེ་གླང་པོ་ཆེར་ འཛིན་པ་ལྡོག་སྟེ།གླང་པོ་ཆེ་ལྟ་བུ་ཙམ་དུ་སྣང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་གླང་པོ་ཆེ་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་འདི་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ། དབུས་དང་མཐའ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ལས་ཇི་སྐད་དུ། དེ་ཡི་ཕྱིར་ན་དམིགས་པ་དང་། །མི་དམིགས་མཉམ་པར་ཤེས་པར་བྱ། །ཞེས་ བཤད་པ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ།།རིམ་པ་འདིས་ན་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་དག་ཁྱད་པར་མེད་པར་མཐོང་སྟེ། དཔེར་ན་གང་གི་ཚེ་ཁོ་ན་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔར་མ་མཐོང་བ་དེ་ཁོ་ནའི་ཚེ་བདག་ཡོད་པར་ལྟ་བ་ལ། གང་གི་ཚེ་ཁོ་ན་བདག་མེད་པར་མཐོང་བ་དེའི་ཚེ་ཁོ་ན་ཕུང་པོ་ཙམ་དུ་ལྟ་བ་དང་ འདྲའོ།

就像变幻出来的大象等物的形象那样，从非真实中遍计所执的就是世俗谛所缘，这样说的意思是：如此，当它显现为非真实性时，就成为烦恼的所缘。
又如所说'由此等而有二谛：世俗谛和胜义谛'，这也是仅就非真实遍计的自性而如此安立。
同样，若转为其他境界时，由于无有二取迷乱，故能缘取非真实遍计的真实义，这是说由于无有二取迷乱，故能缘取圆成实性。
见到此时，无颠倒的无分别智后得智见到离二取的依他起性。如此则能缘取其真实义，由于远离二取迷乱，瑜伽行者也转入其他境界。
如是彼中有如是，彼之事物实非有，是故幻等诸法中，说有说无皆应理。此偈颂仅表达其义而已。
若问如何理解其义？就像幻术所变现的大象等形象的自性，即显现为大象等形象的大象之形，实非大象自性，而心与心所的颠倒则如大象等般存在，因此说有说无。如此存在而于真实义中则无。
同样，对于非真实遍计，显现为能取所取二相的色等，说为有。如同了知幻术后不见大象等，故说大象等为无；同样，获得无分别智后因不见二取，故说为无。
'彼中有者实非无'是说如幻象大象般存在者不认为是无，因为存在于非真实遍计中。
'无者实非有'是说凡夫执为真实的大象等之无，若以胜义观察则非有。那么是什么呢？是无。
'于幻等诸法中，说有无无别异'是说：其中如是存在，即所谓大象般存在者即是大象等之无。其中仅有相似性和迷乱性，并非真实存在大象，当如是了知时，则远离执大象之见，仅现为如大象般显现者即是无大象。
如此则成为平等性，如《辨中边论》所说：'是故应当知，所缘无所缘，二者悉平等。'
依此次第，见有无无别，譬如正当不见五取蕴时执有我，正当见无我时则见唯蕴而已。

།དེ་ལྟས་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལ། །ཡོད་དང་མེད་པ་ཉིད་དུ་བརྗོད། །ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། དབུས་དང་མཐའ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ལས་ཇི་སྐད་དུ། ཡང་དག་ མ་ཡིན་ཀུན་རྟོག་ཡོད།།དེ་ལ་གཉིས་པོ་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་བཤད་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། དེ་ལ་ནི་གཉིས་པོ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡོད་ཀྱི། དོན་དམ་པར་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གང་གི་ཚེ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་བསལ་ཞིང་སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་ བས་བྱིས་པས་ཀུན་བརྟགས་པའི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཆོས་སུ་གཟུང་བ་མེད་པར་མཐོང་བ་དེའི་ཚེ་མེད་དོ་ཞེས་བྱའོ།།མེད་པ་ནི་ཡོད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ། གཉིས་ཀྱི་དངོས་པོ་མེད་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉིས་ཀྱི་དངོས་པོ་མེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དོན་དམ་པར་ཡོད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ ནོ།འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། མེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པོ་སྣང་བར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་གཉིས་ཀྱི་དངོས་པོར་མེད་པ་ཡིན་པས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གཉིས་པོ་སྣང་བ་ནི་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ། །གང་གི་ཚེ་ཡང་དག་པ་ མ་ཡིན་པའི་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་སྟེ།མིག་དང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་གཉིས་དང་བྲལ་ཞིང་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ཤེས་པ་དེའི་ཚེ་འདི་གཉིས་སུ་འཛིན་པ་ལྡོག་ཅིང་། འདི་ལ་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བར་སྣང་བ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་གཉིས་པོ་སྣང་བ་གང་ ཡིན་པ་དེ་ཉིད་གཉིས་ཀྱིས་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡིན་པས་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་དག་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ།།ཐེག་པ་དམན་པས་འགྲོ་བ་དགག་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཐེག་པ་དམན་པས་འགྲོ་བ་ནི་ཐེག་པ་དམན་པས་འགྲོ་བའོ། །ཐེག་པ་དམན་པས་འགྲོ་བ་དེ་དགག་པའི་ཕྱིར་ཡོད་པ་དང་མེད་ པ་དག་ཀྱང་ཁྱད་པར་མེད་པར་བསྒོམ་པ་ཡིན་ཏེ།ཡོད་པ་དང་མེད་པར་ཁྱད་པར་མེད་པ་ཉིད་དུ་རིག་ནས་ཡོད་པས་ཡིད་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་རོ། །ཇི་ལྟར་ན་སྒྲོ་འདོགས་པ་བཀག་པ་ཡིན། ཇི་ལྟར་ན་སྐུར་པ་འདེབས་པ་བཀག་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ན་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་དག་ཁྱད་པར་ མེད་པར་བསྒོམ་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་ལ་ཡོད་པ་མེད་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉིས་སུ་སྣང་བ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། གཉིས་སུ་སྣང་བ་ཡོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། དེ་ནི་ཡོད་པ་ཁོ་ནའོ། །དེ་ལྟར་བཟོད་པའི་གནས་སྐབས་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འདི་ཉིད་གཉིས་སུ་ སྣང་བར་རབ་ཏུ་འབྱུང་གི།ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་ནི་མེད་དོ་ཞེས་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་རྣམ་པར་རིག་པས་སེམས་ཙམ་དུ་རྟོགས་པར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ཚེ་ཡོད་པ་ལ་ཡོད་པར་རིག་ནས་སྐུར་པ་འདེབས་པར་མི་བྱེད་དོ། །མེད་པ་ཡོད་པ་ཉིད་མ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་བརྟགས་པ་གཉིས་ཀྱི་དངོས་ པོ་མེད་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་སྟེ།མེད་པ་ནི་ཡོད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། དེ་ནི་རྟག་ཏུ་མེད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་མེད་པ་ལ་མེད་པར་རིག་ནས་སྒྲོ་འདོགས་པར་མི་བྱེད་དོ། །ཇི་ལྟར་ན་དེ་དག་ཁྱད་པར་མེད་པ་ཡིན་ཞེ་ན། གཞན་གྱི་དབང་གི་གཉིས་སུ་སྣང་བ་གང་ཡིན་ པ་དེ་ཉིད་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་མ་གཏོགས་པའི་ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་ཀུན་བརྟགས་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་མེད་པ་ཡིན་ལ།ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཀུན་བརྟགས་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་མེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་ མཐོང་བ་དེ་ནི་བྱིས་པས་ཀུན་བརྟགས་པ་ཡོད་པ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ལས་ཡིད་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་རོ།།ཉན་ཐོས་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་ཀུན་བརྟགས་ནས། འདི་དག་ལ་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པར་དམིགས་པ་ན་འཁོར་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ ལས་ཡིད་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ།།ཡིད་འབྱུང་ན་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བས་དེའི་ཕྱིར་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པས་ངེས་པར་འབྱུང་གི་།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་ཇི་སྐད་བཤད་པའི་ཚུལ་འདིས་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་དག་ཁྱད་པར་མེད་པར་རིག་ནས་འཁོར་བ་ལས་ཡིད་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་རོ།

因此对于色等诸法，说为有与无。这是说，在非真实分别的自性中，世俗谛中说色等为有，如《辨中边论》中所说：'有非真分别，于中二取无。'其中二取即所取能取在世俗谛中是有，但在胜义谛中则非有。当无分别智除遣违品、远离一切戏论时，见到凡夫所遍计的色等诸法无所取时，即说为无。
无即非有，即是二取事物的无性。二取事物的无性在胜义谛中也非有。那又是什么呢？非无。二取显现即是二取事物的无性，二取显现即是非真实分别的自性。当了知非真实分别，即远离眼与色等二取，了知为心与心所的自性时，此二取执即转，此中显现为心与心所。如是，二取显现即是二取事物的无性，故有无平等。
为遮小乘行故，小乘行即是小乘行者。为遮小乘行故，修习有无无别，了知有无无别后不会因有而厌离。如何遮除增益？如何遮除损减？如何修习有无无别？
其中'有即是无'是指二取显现，二取显现有即非无。那又是什么？即是有。如是在忍位时，此识显现为二取，而外境是无，由此通过了知外境唯识而证悟唯心，此时了知有为有而不作损减。
'无非是有'是指遍计所执二取事物的无性，无非是有。那又是什么？即是永远的无，如是了知无为无而不作增益。如何是彼等无别？依他起的二取显现即是除识之外无有外在色等诸法的遍计所执自性的无，而外在色等诸法遍计所执自性的无即是唯识。
如是，见到此理者不会对凡夫所遍计的有产生执著而生厌离。声闻对色等诸法遍计为有，当见到它们以生灭为苦的自性时，即会对轮回的自性生起厌离。生起厌离则离贪，因此声闻乘得以出离。而菩萨通过如上所说的方式了知有无无别，不会对轮回生起厌离。

། ཡིད་མི་འབྱུང་ན་ཉན་ཐོས་མགོ་དང་གོས་ལ་མེ་འབར་བ་ལྟར་བྱེད་པ་བཞིན་དུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་གཞོལ་བར་མི་འགྱུར་བས་དེའི་ཕྱིར་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པས་ངེས་པར་མི་འབྱུང་ངོ་། །འཁྲུལ་པའི་རྒྱུ་དང་འཁྲུལ་པ་ནི། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་རིག་པ་འདི་ནི་རྣམ་པ་གཉིས སུ་འབྱུང་སྟེ།འདི་ལྟ་སྟེ་འཁྲུལ་པའི་རྒྱུ་དང་། འཁྲུལ་པའོ། །དེ་ལ་འཁྲུལ་པའི་རྒྱུ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་རྣམ་པར་རིག་པ་ཡིན་པར་འདོད་དེ། གཟུགས་ཞེས་སྨོས་པས་ནི་མིག་དང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་བསྡུའོ། །འདི་ལྟ་སྟེ་བྱིས་པ་རྣམས་ནི་ཐོག་མ་མེད་པའི་ དུས་ནས་གོམས་པས་བདག་མེད་བཞིན་དུ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་རྣམས་བདག་ཉིད་དུ་སྣང་ངོ་།།དེ་ལྟར་བྱིས་པས་ཀུན་བརྟགས་པ་མིག་དང་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་དོན་དག་མེད་བཞིན་དུ་ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ནས་གོམས་པའི་དབང་གིས་བྱིས་པ་རྣམས་ལ་ཡང་ དག་པ་མ་ཡིན་པའི་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་མིག་དང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཉིད་དུ་སྣང་བ་གཟུགས་ཀྱི་རྣམ་པར་རིག་པ་འདི་ནི་འཁྲུལ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ།།མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་ནི་འདི་ཡིན་ནོ་ཞེས་འཛིན་པའི་རྣམ་པར་འཇུག་པ་གང་ཡིན་པ་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་རྣམ་པར་རིག་པ་ འདི་ནི་འཁྲུལ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ནོ།།འཁྲུལ་པའི་རྒྱུར་གྱུར་ཅིང་གཞིར་གྱུར་པ་གཟུགས་སུ་སྣང་བའི་རྣམ་པར་རིག་པ་དེ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཅིག་ཤོས་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་རྣམ་པར་རིག་པ་ཡང་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །རྒྱུ་མེད་པའི་ ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།རྒྱུ་ནི་མིང་དང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་སྟེ། རྒྱུ་དེ་མེད་པའི་ཕྱིར་འབྲས་བུར་གྱུར་པའི་རྣམ་པར་རིག་པར་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་གཉིས་པོ་ཇི་ལྟ་བར་མེད་ཀྱང་གཉིས་སུ་ཡང་དམིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྱུ་མའི་གླང་པོ་ཆེའི་ གཟུགས་སུ་འཁྲུལ་པ་ལ་ཡང་དག་པ་ཉིད་དུ་གླང་པོ་ཆེ་ལ་སོགས་པ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་མེད་མོད་ཀྱི།འོན་ཀྱང་བྱིས་པ་མ་རིག་པས་ལྡོངས་པ་རྣམས་གླང་པོ་ཆེའི་གཟུགས་སུ་འཁྲུལ་པའི་སྒོ་ནས་འདི་དག་ནི་གླང་པོ་ཆེ་ལ་སོགས་པའོ། །བདག་ནི་འདི་དག་འཛིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བར་ གཉིས་སུ་མངོན་པར་ཞེན་ཏོ།།ཀེང་རུས་ཀྱི་ནི་གཟུགས་འཛིན་པ། །འཁྲུལ་ཕྱིར་གཉིས་སུ་བརྗོད་པ་སྟེ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་གནས་སྐབས་ལས་དང་པོ་པའི་རྣལ་འབྱོར་ཅན་རུས་པའི་ཀེང་རུས་སྒོམ་པར་བྱེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་མེ་ལོང་ལ་ཀེང་རུས་ཀྱི་གཟུགས་བརྙན་སྣང་ལ། ཀེང་ རུས་ཀྱི་གཟུགས་སུ་འཁྲུལ་པ་དེ་ལས་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་གཉིས་སུ་བརྗོད་དོ།།དེ་ལ་ནི་ཡང་དག་པ་ཉིད་དུ་ན་རུས་པའི་ཀེང་རུས་ཀྱང་མེད་ལ་དེ་མེད་ན་འཛིན་པ་ཡང་མེད་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་དེ་བཞིན་དུ་ཡང་སྣང་ངོ་། །ཡོད་པ་དང་མེད་པ་དེ་དག་ཀྱང་ཁྱད་པར་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ཡོད་ པ་ཡང་ཡིན་ལ་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ།།སྒྱུ་མའི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་དེ་དང་འདྲ་སྟེ། དེ་ལྟ་བས་ན་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལ་གླང་པོ་ཆེའི་གཟུགས་ཡོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་གླང་པོ་ཆེ་ཉིད་ལ་སོགས་པར་མེད་པ་ཡིན་ལ། གླང་པོ་ཆེ་ཉིད་ལ་སོགས་པར་མེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ གླང་པོ་ཆེའི་གཟུགས་སུ་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་སྒྱུ་མ་ལ་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ཉིད་དུ་ཁྱད་པར་མེད་དེ། སྒྱུ་མ་ལ་ཡོད་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཀུན་རྫོབ་དུའོ། །མེད་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་དོན་དམ་པར་རོ། །སྒྱུ་མ་ལ་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་དག་ཁྱད་པར་མེད་པར་བཤད་པ་ཇི་ལྟ་བར་ གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་སྟེ།ཇི་སྐད་དུ། དེ་བཞིན་ཉིད་སྣང་དེ་ལ་ཡོད། །དེ་ཡི་དངོས་པོ་ཡོད་མ་ཡིན། །དེ་ལྟས་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལ། །ཡོད་དང་མེད་པ་ཉིད་དུ་བརྗོད། །ཅེས་བཤད་པ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་ཀུན་ཏུ་རྟོག་ པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གཉིས་སུ་སྣང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེ་ལ་ཡོད་ལ།རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྣང་བ་གསལ་ཏེ་ཡང་དག་པ་ཉིད་དུ་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་དོན་གྱིས་གཉིས་ཀྱི་ངོ་བོ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེ་ལ་མེད་དོ།

如果不生厌离，就不会像声闻那样把头和衣服视为燃烧的火一般趋向涅槃，因此不会通过声闻乘而出离。'迷乱的因和迷乱'，是说凡夫的识有两种显现：即迷乱的因和迷乱。其中迷乱的因是指色识，说'色'是包括眼和色等色蕴。比如凡夫从无始以来习惯于把无我的色等取蕴显现为我。
如是凡夫所遍计的眼和色等境虽然不存在，但由于无始以来的习气力，对凡夫显现为非真实的遍计，显现为眼和色等的色识，这就是迷乱的因。眼识等执著'这是这个'的行相，这种非色的识就是迷乱的本性。
因为作为迷乱因和所依的色相识不存在，所以另一个眼识等非色识也不存在。'因为无因'是说，因是名色等，因为无此因，所以作为果的眼识等识也不存在。'虽然二者如是不存在，但仍执著为二'，是说如幻象大象的形相虽然没有真实的大象等所取能取，但是被无明蒙蔽的凡夫通过大象形相的迷乱而执著'这些是大象等，我是能取者'这样的二相。
'执取骷髅的形相，因迷乱而说为二'，是说在三摩地状态中，初修行者修习骷髅的三摩地镜中显现骷髅的影像，从骷髅的形相迷乱中说有所取能取二者。其中虽然真实中既无骸骨的骷髅也无能取，但仍然如是显现。因为有和无没有差别。既是有也非无。
幻相的特征也与此相同，因此说是如幻。其中大象的形相之有，即是大象性等之无；大象性等之无，即是大象形相之有。因此在幻相中有和无没有差别。幻相中的有是世俗谛，无是胜义谛。如同解释幻相的有无无别一样，色等诸法也是如此。如说：'真如显现彼中有，彼之事物实非有，是故色等诸法中，说为有无二种性。'
在非真实的遍计本性中，识的二相显现是有，而识显现明了真实的色等境二相本性是无。

།ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་དེ་ལ་གཉིས་སུ་ སྣང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་གཉིས་མེད་པ་ཡིན་ལ་གཉིས་མེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་གཉིས་སུ་སྣང་བ་ཡིན་ཏེ།དེ་ལྟར་ན་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་དག་ཁྱད་པར་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་ཆོས་འདི་དག་སྒྱུ་མ་བཞིན་དུ་ཡོད་པ་ཉིད་དང་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་བརྗོད་དོ། །ཀུན་ ནས་ཉོན་མོངས་པ་འགྲུབ་པ་ལ་དབང་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ན་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཡང་དང་ཡང་དུ་འགྲུབ་པར་འགྱུར་བས་སོ།།མིག་ཡོར་ལྟ་བུ་ནི་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཀྱི་གྲིབ་མ་ལྟ་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཕྱིའི་ སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ཁོ་ན་སྟེ།དེའི་དབང་གིས་འབྱུང་བས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་གདུགས་ལ་སོགས་པའི་དབང་གིས་གྲིབ་མ་འབྱུང་བ་དེ་བཞིན་དུ་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་གདུགས་ལྟ་བུ་རྣམས་ཀྱི་དབང་གིས་ཕྱིའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་གྲིབ་མ་ལྟ་བུ་རྣམས་འབྱུང་ངོ་། །བྲག་ཅ་ལྟ་བུ་ནི་བཤད་པའི་ཆོས་རྣམས་ སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་བྲག་ཅ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་མོད་ཀྱི།འོན་ཀྱང་གྲག་པ་ལྟར་བཤད་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱང་དེ་དང་འདྲའོ། །འདི་དག་ལ་མ་རིག་པ་དང་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་དང་ལྷན་ཅིག་འཇུག་པ་ཡོད་པས་ཡོད་པ་ནི་འདི་དག་ནི་མ་རིག་པ་དང་ཉོན་མོངས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་འཇུག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་ བ་ལ།མ་རིག་པ་ནི་མ་རིག་པ་ཉིད་དོ། །ཉོན་མོངས་པ་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་སྟེ་དྲུག་གམ་བཅུའོ། །མ་རིག་པ་ལོགས་ཤིག་ཏུ་སྨོས་པ་ནི་དབང་བྱེད་པའི་དོན་ཏེ། མ་རྨོངས་པ་ལ་གཞན་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཉོན་མོངས་པ་སྨོས་པས་ནི་ཁྲོ་བ་དང་ཁོན་དུ་འཛིན་པ་ ལ་སོགས་པ་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱང་བསྡུས་པར་རིག་པར་བྱའོ།།གཟུགས་དང་སྒྲ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་འདི་དག་ལ་མ་རིག་པ་དང་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་དང་ལྷན་ཅིག་འཇུག་པ་ཡོད་པས་ན་འདི་དག་ནི་མ་རིག་པ་དང་ ཉོན་མོངས་པ་དང་།ལྷན་ཅིག་འཇུག་པ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པར་རྟོག་པ་གང་དང་གང་ཀུན་དུ་འབྱུང་བ་ན་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་བག་ཆགས་འཇོག་པའི་བག་ཆགས་དེ་ཉིད་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དེ་དང་དེའི་རྒྱུར་འགྱུར་རོ། །དེ་ནི་སྔར་བཤད་ཟིན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐོས་པ་ལ་སོགས་པའི་ ཤེས་པ་གསུམ་གྱིས།ཆོས་ཀྱི་དམིགས་པ་རྙེད་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པའི་གཞུང་གིས་སོ། །རང་གི་དབྱིངས་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་རྣམས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་རྣམ་པར་བྱང་བའི་སྐབས་ཀྱིས་འོངས་པ་ཡིན་པས་རང་གི་དབྱིངས་ནི་རྣམ་པར་བྱང་ བ་ཚུལ་བཞིན་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཡིན་ཏེ།འདི་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ཀྱི་མིང་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དབུས་དང་མཐའ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་དང་། ཆོས་མངོན་པ་ཀུན་ལས་བཏུས་པ་ལ་སོགས་པ་ལས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་ངེས་ པའི་ཚིག་ཉན་ཐོས་དང་།རང་སངས་རྒྱས་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུ་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་། །མིང་ལ་སེམས་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མིང་ནི་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཕུང་པོ་བཞི་སྟེ། དེ་ལ་སྤྱིའི་ རྣམ་པར་གནས་པའི་ཕྱིར་མིང་ལ་གནས་པ་ཡིན་ནོ།།རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་རྙེད་ནས་མིང་ལ་གནས་པར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་རྣམ་པར་བྱང་བར་འགྱུར་རོ། །ཞི་གནས་བསྒོམ་པ་ཆུ་ལྟ་བུས་ནི་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དག་གིས་ ཁེངས་པར་བྱས་པའི་སེམས་དེ་གཉེན་པོར་འགྱུར་རོ།།ལྷག་མཐོང་པ་སྒོམ་པ་མེ་ལོང་ལྟ་བུས་ནི་ལས་དང་པོ་པའི་གནས་སྐབས་ན་ལྟ་བ་ངན་པ་ལ་སོགས་པས་ཡོན་པོར་གྱུར་པའི་ཤེས་རབ་མདའ་ཡོན་པོ་ལྟ་བུ་གང་ཡིན་པ་དེ་མཉམ་པར་གཞག་པའི་གནས་སྐབས་ན་ལྷག་མཐོང་གོམས་ པས་མདའ་མེས་བསྲོས་པ་བཞིན་དུ་དྲང་པོར་འགྱུར་རོ།

在那不真实的遍计中，凡是显现为二者的，即是无二，凡是无二的，即是显现为二者。如是，有和无是无差别的。因此，这些法如幻术般既是有又是无，所以说如幻术。
所谓'能主宰烦恼生起'是指，若具有烦恼法的行为，则烦恼会反复生起。
所谓'如阳焰'是因为内六处如影子，由外六处而生起，就像由伞等的力量产生影子一样，由内六处如伞的力量，产生外六处如影子般的显现。
所谓'如回声'是指所说的诸法，就像回声虽然不存在，但仍有声音一样，所说的诸法也是如此。
所谓'这些与无明和烦恼同时运行故有'中，无明即是无明性。烦恼是指贪等六种或十种。单独提及无明是表示其主导作用，因为若无迷惑则其他不会产生。提到烦恼时也应当理解包含了忿怒、怨恨等随烦恼。
这些色声等分别念与无明、烦恼和随烦恼同时运行，所以它们是与无明和烦恼同时运行的。任何分别念生起时，都在阿赖耶识中留下习气，这个习气就成为该分别念的因。
所谓'这在前面已经说过'是指通过闻等三种智慧获得法的所缘等类似的教法。
所谓'自性界是诸无分别的真如'，这是从清净的角度而言，自性界是如理作意分别念的法界，这是真如的异名。
因此，在《辨中边论》和《阿毗达磨集论》等中出现法界的词义解释：'因为是声闻、独觉和佛陀一切法的因相，所以称为法界'。
关于'心住于名故'，名是指四种无色蕴，因为普遍安住其中，所以说住于名。获得无分别智后住于名，因此佛法清净。
如水的止观修习，能对治被不如理分别念充满的心。
如镜的观修习，能使初学阶段因邪见等而扭曲的智慧（如弯曲的箭），在入定时通过修习胜观而变直，如同用火烤直箭一般。

།དེའི་ཕྱིར་སེམས་དང་ཤེས་རབ་འདོད་ཆགས་དང་མ་རིག་པའི་ཉོན་མོངས་པ་དག་དང་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྣམས་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་འགྱུར་ཞིང་། གནས་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ལ་ཁེངས་པ་དང་ཡོན་པོ་ ཉིད་དུ་བྱེད་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དེ་དག་ཉིད་ཀྱང་གཉིས་སུ་སྣང་བར་མི་འཇུག་གོ།།རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཙམ་ཞེས་སྨོས་པ་ནི་དོན་དགག་པའི་ཆེད་ཡིན་ནོ། །སེམས་འབའ་ཞིག་གཟུང་བ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། སེམས་དེ་ཡང་འདིར་མཚུངས་པར་ ལྡན་པ་དང་བཅས་པར་བལྟ་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཕྱིར་འདིར་ནི་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱང་གཟུང་ངོ་།།སེམས་ཙམ་པོ་འདི་གཟུང་བར་སྣང་བ་དང་འཛིན་པར་སྣང་བ་དང་གཉིས་སུ་སྣང་བར་འདོད་དེ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་བཞིན་དུ་དེ་བཞིན་ཉིད་འདོད་ ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པ་སྣང་བའམ་དད་པ་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པ་སྣང་བའམ་དགེ་བའི་ཆོས་སུ་སྣང་བར་འདོད་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཚེ་འདོད་ཆགས་ལ་དམིགས་པའམ།དད་པ་ལ་དམིགས་པ་སྐྱེ་བ་དེའི་ཚེ་སེམས་དེ་ཉིད་དེ་ལྟར་སྣང་གི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ དམིགས་པ་ཉིད་དུ་ཡོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ལ།སེམས་ལ་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པར་མི་འདོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །དཔེར་ན་གཉིས་སུ་སྣང་བ་ལས་གཞན་པ་གཉིས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་མེད་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་སྣང་བ་ལས་མ་གཏོགས་པ་མིག་ དང་།གཟུགས་ལ་སོགས་པ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་དོན་དམིགས་པ་ཉིད་དུ་མེད་པ་ལྟར་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ། །སེམས་འདི་ཉིད་རྣམ་གྲངས་ཀྱིས་འདོད་ཆགས་སུ་སྣང་བའམ། ཞེ་སྡང་དུ་སྣང་བའམ། དེ་ལས་གཞན་པའི་ཆོས་སུ་སྣང་བ་ སྣ་ཚོགས་སུ་སྣང་བ་ཅན་དུ་འཇུག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་སྐད་དུ་བཤད་པ་ཡིན་ཏེ།འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་དམིགས་པས་རྣམ་གྲངས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པར་སྣང་བའི་སེམས་སྐྱེ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སེམས་ཉིད་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེ་བ་ཡིན་གྱི་འདོད་ ཆགས་ལ་སོགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཇི་ལྟར་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དོན་གཞན་དུ་གྱུར་པ་དམིགས་པ་ཉིད་དུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ལྟར་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་སྟེ།ཇི་སྐད་དུ་སློབ་དཔོན་གྱི་ཞལ་སྔ་ནས་ཀྱིས། རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ལས་སེམས་ཀྱང་ སེམས་གཞན་གྱིས་དམིགས་པར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པ་ལྟ་བུའོ།།ཅིག་ཅར་དད་པ་དང་བརྩོན་འགྲུས་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་སྟེ། རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཅན་དུ་འཇུག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ཉིད་ཀྱིས་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དག་ཡོད་ཀྱི་དེ་དག་སེལ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་ཏེ། སེམས་ལས་བྱུང་བ་དག་ཡོད་ན་དེ་དག་གི་རྣམ་པར་སྐྱེ་བས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཉིད་སྲིད་ཀྱི་མེད་པར་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་སེམས་ཁོ་ན་རྣམ་གྲངས་ཀྱིས་སྐྱེ་བས་ན་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། སེམས་ལས་བྱུང་བ་བདག་མེད་པར་གང་ཞིག་ཅིག་ཅར་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་རྣམ་པ ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དག་ནི་ཡོད་དོ། །ཉོན་མོངས་པ་དང་དགེ་བའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་སེམས་ལ་སྣང་བ་ཡོད་པ་དང་། མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བར་སྣང་བ་ཉིད་ཡོད་པས་ཡོད་པའོ། །དེ་ལས་མ་གཏོགས་པ་གཞན་གཟུང་བ་དང་ འཛིན་པར་གྱུར་པའི་ཆོས་དག་མེད་པས་ན་མེད་པའོ།།གང་དག་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཡོད་པར་མི་འདོད་པ་དེ་དག་གི་ལྟར་ན་ནི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་དག་གིས་དོན་གོ་བར་ཟད་དོ། །མཚན་གཞི་ནི་མཚོན་པར་བྱ་བ་ཡིན་པས་ན་མཚན་གཞིའོ། །མཚན་ཉིད་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་གསུམ་མོ། །དེ་ བས་ན་མཚན་གཞི་དང་མཚན་ཉིད་འདི་ནི་ལས་ལྟ་བུ་ཡིན་ལ།མཚོན་པ་ནི་བྱེད་པ་པོ་ལྟ་བུ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་དེས་མཚན་གཞི་དང་མཚན་ཉིད་དེ་མཚོན་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། །སེམས་ནི་ལྟར་བཅས་གང་ཡིན་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། སེམས་ཞེས་སྨོས་པས་ནི་ གཉིས་སུ་སྣང་བའི་སེམས་གཟུང་བར་སྣང་བ་དག།འཛིན་པར་སྣང་བ་གཟུང་བ་སྟེ། དེ་ལ་སེམས་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་གཟུགས་སོགས་ཞེས་བྱ་བས་སོ།

因此，心和智慧将从贪欲和无明烦恼以及非如理分别中解脱，并且在转依时，那些使之骄慢和扭曲的分别念也不再现为二相。
关于'唯识遍求'，其中'唯'字是为了遮遣外境。不仅是单独摄持心，此处应当视此心与相应法俱存，因此此处也摄持诸心所。
此唯识显现为所取相和能取相的二相，这意味着外境是不存在的。同样，如是真如显现为贪等烦恼相，或显现为信等烦恼相，或显现为善法相。这是说，当缘贪或缘信生起时，心即如是显现，并非贪等本身作为所缘而存在，但也并非不承认心与贪等相应。
如同除二相显现外别无二相之性质一样，这是说，除心的显现外，眼与色等所取能取性质的境不存在为所缘，贪等也是如此。此心以种种方式显现为贪相，或显现为嗔相，或显现为其他诸法相，具有种种显现。这是说明：以贪等所缘而生起显现为种种贪等相的心，是心与心所同时生起，而非贪等本身。
如同色等异体之境不存在为所缘一样，贪等也是如此。如同阿阇黎所说：'唯识之外，心亦不为他心所缘。'
同时生起信心、精进等相，即现为种种相。由此可知有诸心所，并非遮遣它们。若有心所，则由生起彼等之相而有种种相，若无则不然。若说唯心以种种方式生起故称为心所，则无心所之自性如何能同时成为种种相？
因此诸心所是存在的。烦恼与善法位中心的显现有与无，是说心与心所的显现是存在的。除此之外，其他所取能取之法不存在故说无。对于那些不承认心所存在的人来说，偈颂的含义仅此而已。
相基是所表征，相则是三自性。因此，此相基与相如同业，能表则如同作者，即将解释说：由此能表征相基与相。
关于'心是具相者'，'心'字是指二相显现的心。所取显现与能取显现为所取，其中心即是识与色等。

།ལྟ་བ་ནི་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གསལ་བའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་ལྟ་བ་ཡིན་པར་ཐ་སྙད་གདགས་ སོ།།དེའི་རྣམ་པར་རིག་པ་རྟག་ཏུ་དེ་བཞིན་དུ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནམ་མཁའ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་རིག་པ་ལ་འགྱུར་བ་མེད་པས་རྟག་པའོ། །བག་ཆགས་དེ་ལས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བག་ཆགས་ལ་གནས་པའི་ཕྱིར་བརྗོད་པ་དེ་ལས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། ཐ་སྙད་ལ་མི་མཁས་པ་རྣམས་ལ་དོན་དུ་སྣང་བ་གང་ཡིན་པའོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱིས་པ་ཆུང་ངུ་རྣམས་ལའོ། །བརྗོད་པའི་དོན་གྱི་འདུ་ཤེས་མེད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱིས་པ་ཆུང་ངུ་ལ་སོགས་པ་ལ་བུམ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་དོན་ལྟོ་ཡངས་པ་དང་། མགྲིན་པ་ཕྲ་བ གང་ཡིན་པ་བརྗོད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་བྱེ་བྲག་ཏུ་རྟོགས་པ་དེ་མེད་དེ།བརྗོད་པའི་དོན་གྱི་འདུ་ཤེས་མེད་བཞིན་དུ་ཅི་ཞིག་ཏུ་རྣམ་པར་རྟོག་པར་བྱེད་དོ། །བརྗོད་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་དོན་དུ་འདུ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བུམ་པ་ལ་སོགས་པའི་མངོན་པར་བརྗོད་པ་ཅི་འདྲ་བ་དེ་འདྲ་བའི་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ མཚན་མར་འཛིན་པའི་བདག་ཉིད་ནི་འདུ་ཤེས་སོ།།སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཞེས་སྨོས་པས་ནི་ལྷས་བྱིན་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུ་མིང་བསལ་བ་ཡིན་ནོ། །འདུ་ཤེས་དེའི་དམིགས་པ་སྔོན་པོ་དང་སེར་པོ་དང་སྐྱེས་པ་དང་བུད་མེད་ལ་སོགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྒྱུ་མཚན་ཡིན་ཏེ། རྒྱུ་མཚན་དེས་ འདུ་ཤེས་དེ་འཇུག་གོ།།དེ་ལྟར་ན་ཐ་སྙད་ལ་མཁས་པའམ་ཐ་སྙད་ལ་མི་མཁས་པས་བརྟག་པར་བྱ་བ་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་དོན་གང་ཡིན་པ་དང་རྒྱུ་གང་ལས་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བག་ཆགས་གང་ལས་ཡིན་པས་ཏེ། དེ་དག་ནི་ཀུན་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། ། གལ་ཏེ་མིང་ཇི་ལྟ་བར་དོན་དུ་སྣང་ངམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གང་ཞིག་དོན་མིང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཁོ་ན་ཡིན་པའམ། མིང་དོན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པར་ཀུན་རྟོག་པར་བྱེད་པ་སྟེ། གང་དག་མིང་དང་། དོན་དག་གློ་བུར་པ་ཉིད་ཡིན་པ་བསམ་ནས་དོན་མིང་གི་རང་བཞིན་ཡིན་པའམ། མིང་དོན་གྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པར་རྟོག་པར་བྱེད་ན། དེ་ཡང་ཀུན་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། །གནས་སུ་སྣང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་ལ་སོགས་པར་སྣང་བ་སྟེ། ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་ཀྱི་རྣམ་པར་རིག་པ་ལ་དེར་སྣང་བ་ཉིད་དུ་སྟོན་ཏོ། །དོན་དུ་སྣང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཡུལ་རྣམས་སོ།།ལུས་སུ་སྣང་བ་ནི་མིག་ལ་སོགས་པ་དབང་པོ་རྣམས་སོ། །ཡོད་པ་དང་མེད་པ་དེ་དག་ཐ་མི་དད་པའི་ཕྱིར་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་སངས་རྒྱས་ཉིད་ཡིན་པས་ཇི་སྐད་ དུ་སངས་རྒྱས་ཉིད་ལ་འཇུག་པའི་ཐབས་ཀྱི་སྐབས་ནས།མེད་པ་གང་ཡིན་དེ་ཉིད་ནི། །ཡོད་པ་ཡི་ནི་དམ་པ་ཡིན། །ཞེས་བཤད་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། ཀུན་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་གཉིས་པོ་མེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་དེ་བཞིན་ཉིད་ཡོད་པ་ཡིན་ལ། དེ་བཞིན་ཉིད་ཡོད་པ་གང་ ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ཀུན་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་མེད་པ་ཡིན་ནོ།།རྣལ་འབྱོར་གྱི་ས་ནི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ཟུང་དུ་འབྲེལ་བའི་ལམ་སྟེ། དེ་ཡང་རྣམ་པ་ལྔའོ། །མེ་ལོང་ལྟ་བུ་ནི་སེམས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་གནས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏེ། གོང་དུ་མིང་ལ་གནས་པར་བཤད་པ་གང་ ཡིན་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་གོང་དུ་ཇི་སྐད་བཤད་ཅེ་ན།སེམས་མིང་ལ་གནས་པའི་ཕྱིར་བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་པས་དེ་རྙེད་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། གཉིས་མི་དམིགས་པ་རྙེད་པ་ལས་ཇི་སྐད་བཤད་པ་ལྟ་བུར་གཉིས་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བཤད་དོ། །གཟུང་ བ་དང་འཛིན་པ་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།འདི་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་གནས་སྐབས་ཡིན་ནོ། །རྟེན་ནི་གནས་གཞན་དུ་གྱུར་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མེད་ན་མེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྟེན་སྨོས་ཀྱི། ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ལས་ནི་རྟེན་སྨོས་པ་མེད་དེ། རྣལ་འབྱོར་ གྱི་ས་ཐོབ་པ་འདིས་ན་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ནོ།།རྣལ་འབྱོར་གྱི་ས་དེས་མཚན་གཞི་ལྔ་དང་མཚན་ཉིད་དེ་མཚོན་པར་བྱེད་དོ།

所谓'见是从心所生之法'，为了明显起见，一切见都是假名安立。
'其识常时如是趣入'是说对虚空等的识无有变化故为常。
'从彼习气'是说由于住于习气故，'从彼'是词尾。
'于不善名言者显现为义'是指小孩子们。
'无所诠义之想'是说小孩子等对'瓶'这个声音所诠的义，即宽腹细颈等义，没有分别了知，虽无所诠义之想却仍在分别。
'如言词般执著为义'是说如瓶等言说一样，从心所生的执取相之体性即是想。说'心所'是为了遣除如'天授'等名称。
彼想的所缘是青黄男女等，那就是因相，由彼因相彼想趣入。
如是，无论善巧名言或不善巧名言，所观察的瓶等义是什么，从何因而有，即从何习气而有，应当了知这些是遍计所执相。
若'如名显义否'等，是说某者执著义唯是名的体性，或名是义的体性，若有人思维名和义是暂时性的而执著义是名的自性或名是义的自性，那也是遍计所执相。
'显现为处'是说显现为地等，表明阿赖耶识处的识显现为彼。
'显现为义'是指色等境。'显现为身'是指眼等诸根。
'由彼有无无别故，有无平等性亦尔'是说真如即是佛性，如入佛性方便品中所说：'所谓无性者，即是有中最胜者。'如是，遍计所执相二者无性即是真如有性，真如有性即是遍计所执相无性。
瑜伽地是止观双运道，彼有五种。镜像定是住于心界的三摩地，即前说住于名的彼者。若问前面如何说，即说由于心住于名故，应知由修所生智而得彼，由得无二所缘故，如前所说由无二所缘故。意思是由无所取能取所缘故。
这是见道位的阶段。'所依是转依'是说由于无则无故说所依，颂中则无所依之说，由得此瑜伽地而成平等性等。瑜伽地以五种所相和相而表征。

།མཚན་གཞི་དེ་གང་ཞེ་ན། གཟུགས་དང་། སེམས་དང་། སེམས་ལས་བྱུང་བ་དང་། སེམས་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པའི་ འདུ་བྱེད་དག་དང་།འདུས་མ་བྱས་ཞེས་བྱ་བ་རྣམ་པ་ལྔས་བཤད་པ་གང་ཡིན་པའོ། །མཚན་ཉིད་ནི་ཀུན་བརྟགས་པ་དང་། གཞན་གྱི་དབང་དུ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་རྣམས་སོ། །མཚོན་བྱ་ནི་རྣམ་པ་ལྔ་ཡིན་པས་གཞི་དང་སྐྱེད་པ་དང་མེ་ལོང་ལྟ་བུ་དང་སྣང་བ་ དང་རྟེན་གྱི་བྱེ་བྲག་གིས་ཐ་དད་པ་ལམ་རྣམ་པ་ལྔའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ།ཚོགས་དང་སྦྱོར་བ་དང་། མཐོང་བ་དང་། བསྒོམ་པ་དང་། མཐར་ཐུག་པའི་ལམ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་གོ་རིམས་བཞིན་ནོ། །མཚོན་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དེས་མཚོན་གཞི་དང་མཚན་ཉིད་དེ་ མཚོན་པར་བྱེད་དེ།ཐོས་པ་དང་བསམས་པ་དང་བསྒོམས་པ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་གྱིས་ཡང་དག་པར་ཤེས་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །མཉམ་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་ནི་ཟག་པ་མེད་པའི་དབྱིངས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟག་པ་མེད་པའི་དབྱིངས་ན་དམིགས་པར་བྱ་བ་དང་། དམིགས་པར་ བྱེད་པ་མཉམ་པ་དང་མཉམ་པའི་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་འགྱུར་རོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མཇུག་ཐོགས་སུ། །འཕགས་རིགས་ཤིན་ཏུ་དྲི་མེད་པ། །ཞེས་བཤད་དོ། །དེ་ལྟར་ན་རྣལ་འབྱོར་གྱིས་རྣམ་པ་ལྔ་པོ་འདི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་ལ་སོགས་པ་དང་བཅས་པའོ། ། ས་བོན་གཞན་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར། །གནས་དོན་ལུས་སུ་སྣང་བ་དག་།གཞན་དུ་གྱུར་པ་ཟག་མེད་དབྱིངས། །དེ་ནི་རྟེན་ཀུན་འགྲོ་བ་ཅན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདི་ལས་དབྱིངས་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་རྐང་པ་གསུམ་པའི་དང་པོ་ནས་འབྱུང་བ་དང་ཟག་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ རྐང་པ་གཉིས་པ་ནས་འབྱུང་བ་དང་ལྷན་ཅིག་སྦྱར་བར་བྱ་སྟེ།ཇི་སྐད་དུ། གཞན་དུ་གྱུར་པ་ཟག་མེད་དབྱིངས། །ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །གནས་དང་དོན་དང་ལུས་སུ་སྣང་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་གཞན་དུ་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གནས་ནི་རྟེན་ཡིན་པས་གནས་སྨོས་ པས་ཡུལ་དུ་གྱུར་པ་ལ་སོགས་པ་བཟུང་སྟེ།དེ་དག་གཞན་ལས་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དོན་གྱི་རྣམ་པར་རིག་པ་དང་མིག་ལ་སོགས་པ་ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་རིག་པ་གཞན་དུ་གྱུར་པ་ནི་ཟག་པ་མེད་པའི་དབྱིངས་ཡིན་ནོ། །ཡིད་དང་འཛིན་དང་ རྣམ་པར་རྟོག་།གྱུར་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབང་རྣམ་པ་བཞི་འཐོབ་པོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་གཞན་དུ་གྱུར་ན་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་གང་ལ་དབང་འཐོབ་སྟེ། འདི་ལྟར་གོང་དུ། ཡིད་ནི་གཞན་དུ་གྱུར་པ་ན། །འབྱོར་དང་མཐུན་སྤྱོད་མི་རྟོག་པའི། ། ཡེ་ཤེས་ཤིན་ཏུ་དྲི་མེད་ལ། །འབྱོར་པ་དམ་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར། །ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །འཛིན་པ་གཞན་དུ་གྱུར་ན་ཞིང་ལ་དབང་འབྱོར་པ་ཐོབ་སྟེ། དོན་བཅས་འཛིན་པ་གཞན་གྱུར་ན། །ཇི་ལྟར་འདོད་བཞིན་ལོངས་སྤྱོད་དག་། བསྟན་ཕྱིར་ཞིང་ནི་དག་པ་ལ། །འབྱོར་པ་དམ་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར། །ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་གྱུར་ན་ཡེ་ཤེས་དང་ལས་ལ་དབང་བ་ཉིད་འཐོབ་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ། རྣམ་རྟོག་གཞན་དུ་གྱུར་ན་ནི། །དུས རྣམས་རྟག་ཏུ་ཡེ་ཤེས་དང་།།ལས་རྣམས་ཀུན་ལ་ཐོགས་མེད་ལ། །འབྱོར་པ་དམ་པ་འཐོབ་པར་འགྱུར། །ཞེས་བཤད་པ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །བདག་མེད་པ་རྣམས་གཉིས་པོ་དེ་ཡང་མཉམ་པར་ཤེས་ནས་བྱ་བ་ལ། བདག་ཅེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་ཀུན་བརྟགས་པའི་ གང་ཟག་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་བལྟ་བར་བྱའོ།།ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་ཡང་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། མེ་ནི་ཚ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ། ཚ་བའི་བདག་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ནི་ཇི་ལྟར་ཀུན་བརྟགས་པའི་གང་ཟག་བདག་མེད་པ་ལྟར་ཀུན་བརྟགས་པའི་ ཆོས་བདག་མེད་པར་ཤེས་ཏེ།དེ་ལྟར་ན་བདག་མེད་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ཤེས་སོ། །འདི་ནི་འཛིན་པ་ཙམ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཙམ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་དོན་གསལ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་དང་བྲལ་བ་འཛིན་པ་ཙམ་སེམས་དང་། སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཙམ་ མོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

如果问到那个所依，就是以色、心、心所、心不相应行、无为法这五种来说明的。相则是遍计所执相、依他起相、圆成实相等。所相有五种，应当了知是以基、生、如镜、显现、所依的差别而成为五种道的体性，即资粮道、加行道、见道、修道、究竟道的体性，依次配对。能相是以般若的体性来显示所依和能相，即通过闻思修等次第而如实了知的意思。
平等性是在无漏界中，即在无漏界中所缘和能缘平等，获得平等智慧的缘故。正因如此，随后说'圣种极清净'。如是，瑜伽以这五种，即是具有平等性等。
由于种子转变故，处所对境身显现等，转变为无漏界，彼为一切所依。如此偈颂中'界'之声从第三句初出，'无漏'之声从第二句出，应当合在一起，如所说'转变无漏界'。
关于处、境、身显现的诸识转变，其中处是所依，说处则摄取成为对境等，这些从他转变的意思。色等境的了别和眼等身的了别转变即是无漏界。
'由意及执著，及分别转故'，应当配合'获得四种自在'。烦恼意转变时获得无分别自在，如上说'意若得转变，圆满顺行无分别，极清净智慧，获得殊胜圆满'。
执著转变时获得净土自在，如说'有境执著若转时，随欲受用为显示，于清净刹土中，获得殊胜圆满'。分别即是意识。如是转变时获得智慧和业的自在，如所说'分别若转变，恒时于智慧，及一切诸业，获得无碍圆满'。
了知二种无我平等，其中'我'字应当观待遍计所执的补特伽罗等，也应当观待诸法的体性，如说'火是热的体性'，即是热的自性的意思。如同了知遍计所执的补特伽罗无我一样，了知遍计所执的法无我，如是了知二种无我。
关于'此唯是执著'，'唯'字是为了明显义理，即离外境的唯是执著、唯是心和心所的意思。

།དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཡིན་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ཉིད་ལ་ཞུགས་ན་བཟོད་པའི་གནས་སྐབས་ན་གཟུང་བའི་དོན་མི་དམིགས་པར་འགྱུར་ལ། དེ་ཡང་དེ་ཁོ་ ནའི་དོན་གྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ལ་ཞུགས་པ་དང་ལྡན་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡིན་པས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཅེས་བྱའོ།།སྔོན་གྱི་ཚོགས་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚེ་རབས་གཞན་དག་ལ་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཡང་དག་པར་བསྒྲུབས་པ་གང་དག་ཡོད་པ་ཡིན་པའོ། ། མིང་ཙམ་དུ་མཐོང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་པར་བརྗོད་པ་ཙམ་དུ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་པར་བརྗོད་པ་ནི་ཡིད་ཀྱི་བརྗོད་པ་ཙམ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏེ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མཇུག་ཐོགས་སུ་དོན་དང་བྲལ་བར་རོ་ཞེས་བཤད་དོ། །དོན་མེད་ན་ནི་དེའི་རྣམ་པར་རིག་པ་མི་མཐོང་བའི ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུང་བའི་དོན་མེད་ན་འཛིན་པ་ཡང་མི་མཐོང་བས་སོ།།བདག་ཏུ་ལྟ་བའི་ཞགས་པས་ཟིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་ཏུ་ལྟ་བས་བཅིངས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །བདག་ཏུ་ལྟ་བའི་འཆིང་བ་དེ་ནི་གནས་ངན་ལེན་ཡིན་ཏེ། ལེན་ཅེས་བྱ་བའི་སྐད་ཀྱི་དབྱིངས་འདི་ནི་ ལེན་པར་བྱེད་པའི་དོན་ལས་འབྱུང་ངོ་།།སེམས་དེ་ནི་ཇི་ལྟ་ཇི་ལྟར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་གྱུར་ནས་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་ལེན་པ་དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་འགྲོ་བ་ལྔའི་འཁོར་བ་ན་སྡུག་བསྔལ་མང་པོ་ལ་བརྟེན་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་རྣམ་པ་གསུམ་པོ་འདི་ནི་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་གསུམ་པོ་ལ་ འདི་དང་སྦྱར་བར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི་གསུམ་སྟེ། སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པ་དང་གནས་པ་གཞན་དུ་འགྱུར་བའོ། །འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་གསུམ་པོ་འདི་ནི། དུས་གསུམ་དང་སྦྱར་བར་བྱ་སྟེ། རང་མེད་པའི་ཕྱིར་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་མ་འོངས་པའི་དུས་ནས་ཆོས་རྣམས་མ་བྱུང་བ་ལས་འབྱུང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྐྱེ་བ་ཡིན་གྱི་གྲངས་ཅན་པ་རྣམས་ཀྱི་ལྟར་གཙོ་བོ་ལས་ཡོད་པ་ཁོ་ན་སྐྱེ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།རང་གི་བདག་ཉིད་ནི་མེད་པའི་ཕྱིར་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་འགག་པ་དེ་དག་གྲངས་ཅན་པ་རྣམས་ཀྱི་ལྟར་མི་སྣང་བར་ གྱུར་ཅིང་རང་གི་ངོ་བོར་གནས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།དེའི་ཕྱིར་ཡང་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ནི་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་གཉིས་པ་འཇིག་པ་ཡིན་ནོ། །རང་གི་ངོ་བོ་ལ་མི་གནས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེས་པ་སྐད་ཅིག་ལས་ཕྱིན་ཆད་མི་གནས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ལྟར་བྱུང་བ་རྣམས་སྐད་ཅིག་ ལས་ཕྱིན་ཆད་གནས་པ་ནི་མེད་དོ།།དེའི་ཕྱིར་ཡང་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དེ། །འདི་ན་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་གསུམ་པ་ཡིན་ནོ། །འཛིན་པ་བཞིན་ནི་དེ་མེད་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་བྱིས་པ་རྣམས་ཆོས་རྣམས་ལ་རྟག་པ་དང་། བདེ་བ་དང་གཙང་བ་དང་བདག་ཏུ་འཛིན་པའམ། ཇི་ལྟར་ གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ།གཉིས་སུ་མངོན་པར་ཞེན་པར་འཛིན་པ་དེ་ལྟར་མེད་པའི་ཕྱིར་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དེ། དེ་སྐད་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས། ཆོས་ཀུན་གལ་ཏེ་བྱིས་པ་ཡིས། །ཇི་ལྟར་རྣམ་བརྟགས་མཐོང་བ་བཞིན། །དེ་དག་ཡོད་ པར་གྱུར་ན་ནི།།ཐམས་ཅད་དེ་ཉིད་མཐོང་བར་འགྱུར། །ཞེས་བཤད་པ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །ཕྱི་མ་ཕྱི་མའི་རྟེན་ཡིན་པས། །ངོ་བོ་ཉིད་ནི་མེད་པ་ཡིས། །སྐྱེ་མེད་འགག་མེད་གཟོད་ནས་ཞི། །རང་བཞིན་མྱ་ངན་འདས་པ་གྲུབ། །ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྔ་མ་སྔ་མ་ཕྱི་མ་ཕྱི་མའི་རྟེན་ཡིན་ཏེ། གཞི་སྔ་མ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ནི་ཕྱི་མ་མ་སྐྱེས་པའི་རྟེན་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ན་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པས་གྲུབ་ཅེ་ན། ཇི་ལྟར་རང་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། རང་གི་བདག་ཉིད་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། རང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་མི་གནས་པའི་ཕྱིར་དང་འཛིན་པ་བཞིན་དུ་དེ་མེད་པའི་ཕྱིར་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་རང་མ སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་དང་།རང་གི་བདག་ཉིད་དུ་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་དང་། རང་གི་ངོ་བོ་ལ་མི་གནས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་གྱིས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཆོས་རྣམས་མ་སྐྱེས་པ་ཡིན་ནོ། །གང་དག་མ་སྐྱེས་པ་དེ་དག་ནི་མ་འགགས་པ་ཡིན་ནོ།

如何是唯识真如呢？若问如何唯识即是真如，是这样的：当进入唯识性时，在忍位阶段将不见所取境，这也是契入真如义一分的三昧，所以称为真如。
所谓'由往昔资粮力'，是指在其他生世中所圆满成就的福德智慧资粮。
'见为唯名'是指仅仅是言说而已，'言说'是指唯是意识的言说之义，因此随后说'离开实义'。'若无实义则不见其识'是指若无所取境，能取也不可见。
'为我见绳索所缚'是指被我见所束缚之义。那个我见的束缚是随眠，'取'这个词根是从执取义而来。
心越是颠倒，越是执取我见，就越在五道轮回中依止众多苦。
如是，此三种无自性应当了知与三种有为相配合。有为相有三种：生、灭和住异。这三种有为相应当与三时配合。
'由无自性故无自性'是指从未来时法未生而生，这是生，不像数论派所说从最胜性中本有而生。
'由无自体故无自性'是指法灭时不像数论派所说的隐而住于自性中。因此也是无自性，这是第二个有为相灭。
'由不住自性故'是指生起后刹那即不住，如是已生者刹那后即无住。因此也无自性，这是第三个有为相。
'如执取故无'是指不像凡夫对诸法执为常、乐、净、我，或如对色等诸法执著二取那样，由无彼故无自性。如世尊所说：'若诸法如同凡夫所分别见，若彼等实有，则一切皆应见真如。'
'由后后所依，无性故无生，无灭本来寂，自性般涅槃成就'是指前前是后后之所依，前面的无自性是后面未生的所依。
若问如何由无自性成就？如同由无自性、无自体、不住自性及如执取故无自性那样，由未生故、非自体生故、不住自性故等如是等次第，依于无自性，诸法是无生。凡是无生者即是无灭。

།བྱིས་པས་ཀུན་ བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་སྐྱེས་པ་དང་།མ་འགགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གཟོད་མ་ནས་ཞི་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་མ་སྐྱེས་པ་དང་མ་འགགས་པའི་གཞི་དེ་དག་ཁོ་ན་ལ་བརྟེན་ནས་གཟོད་མ་ནས་ཞི་བ་ཉིད་འགྲུབ་སྟེ། འདུ་བྱེད་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་གཡེན་སྤྱོ་བ་སོག་ལེ་བསྲེགས་པས་ གཤགས་པ་ལྟ་བུར་མི་བཟད་པ་ལྕགས་ཀྱི་གར་བུ་རབ་ཏུ་འབར་བས་རེག་པ་ལྟ་བུས་རབ་ཏུ་མ་ཞི་བ་རྣམས་ནི་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་མཆོག་ཏུ་ཡིད་བྱུང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ལ།སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་སྤངས་པ་བདུད་རྩིའི་དབྱིངས་ནི་འཕགས་པ་རྣམས་ཤིན་ཏུ་དགྱེས་པ་ཡིན་པས་སོ། །གཟོད་ མ་ནས་ཞི་བ་དེ་ཉིད་ལ་བརྟེན་ནས་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།གང་ཞིག་གཟོད་མ་ནས་ཞི་བ་དེ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་རབ་ཏུ་སྐྱིད་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་གྱི། འཕགས་པ་ རྣམས་ཀྱིས་ལམ་བསྒོམ་པས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་བྱ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟར་ན་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་འདི་དག་ནི་ཕྱི་མ་ཕྱི་མའི་རྟེན་ཡིན་པས་འགྲུབ་པར་རེག་པར་བྱའོ། །ཐོག་མ་ནི་འཁོར་བ་ལ་སྟེ་དེ་ལ་ཐོག་མ་སྐྱེ་བ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་དག་འཁོར་བ་ཐོག་མ་ དང་ལྡན་པར་རྟོག་པར་བྱེད་པའི་འཁོར་བའི་ཐོག་མ་ཀུན་བརྟགས་པ་དེ་ལ་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པ་ཐོབ་པ་སྟེ།འཁོར་བ་ནི་ཐོག་མ་མེད་པ་ཅན་ཡིན་གྱི། འདི་ལ་དང་པོ་འབྱིན་པ་དང་དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པ་ནི་འགའ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་དེ་ལྟར་བཟོད་པས། དེའི་ཕྱིར་འཁོར་བ་ལ་སྐྱེ་བ་ མེད་པར་བཟོད་པ་ཐོབ་པོ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ཉིད་དང་གཞན་ཉིད་ནི་སྔ་མ་དང་ཕྱི་མ་རྣམས་ལ་སྡེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་དེ་ཉིད་དོ། །འཁོར་བ་ན་ཆོས་གང་དག་སྔར་སྐྱེས་པ་དེ་དག་ཉིད་སྐྱེ་བ་ནི་མེད་དེ། དེའི་ངོ་བོར་མི་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་སྔར་སྐྱེས་པ་རྣམས་དེའི་ངོ་བོ་ ཉིད་ཁོ་ནར་མི་སྐྱེ་བར་བཟོད་པའི་ཕྱིར་བཟོད་པ་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱའོ།།ཕྱིས་མ་འོངས་པའི་དུས་ནས་སྐྱེ་བ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ཀྱང་སྔོན་མེད་པ་མི་སྐྱེ་སྟེ་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པ་ཆོས་གྲགས་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་ཁོ་ན་སྐྱེ་བ། སྔོན་མེད་པའི་སེམས་ཅན་འབྱུང་བ་ ནི་མེད་པས་གཞན་དག་ཀྱང་སྔོན་མེད་པ་སྐྱེ་བ་མེད་པར་བཟོད་པའི་ཕྱིར་བཟོད་པ་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱའོ།།གཞན་གྱི་དབང་ལ་ནི་རང་སྐྱེ་བ་མེད་པར་བཟོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ལ་ནི་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་མེད་པར་བཟོད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འདུས་མ་བྱས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་གཞན་དུ་འགྱུར་བར་ སྐྱེ་བ་མེད་དོ།།ཟད་པར་ཤེས་པ་ཐོབ་པའི་དགྲ་བཅོམ་པ་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་སྐྱེ་བར་མི་བལྟའོ་ཞེས་དེ་ལྟར་བཟོད་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ལ་བཟོད་པ་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཐེག་པ་གཅིག་པ་ཉིད་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་ལ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་དང་། བདག་མེད་པ་མཚུངས་པའི་ ཕྱིར་དང་།རྣམ་པར་གྲོལ་བ་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ནི་མཚུངས་ཏེ། ནམ་མཁའ་བཞིན་ནོ། །ནམ་མཁའ་ལ་ནི་གང་དུ་ཡང་མི་མཚུངས་པ་མེད་པ་ལྟར་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱང་དེ་དང་ འདྲའོ།།བགྲོད་པར་བྱ་བས་ན་ཐེག་པ་ཡིན་པས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ཇི་ལྟར་ན་དེ་བགྲོད་པར་བྱ་བ་ཡིན་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་བརྟེན་ཅིང་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཐོབ་ནས་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་འབྱུང་བར་འགྱུར་བས་སོ། ། བདག་མེད་པ་འདྲ་བས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགྲོ་བ་པོའི་གང་ཟག་ཉན་ཐོས་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ཀྱང་བདག་མེད་ལ། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱང་བདག་མེད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་བདག་མེད་པ་མཚུངས་པ་ཉིད་ཀྱིས་གང་ཟག་ལ་ཐེག་པ་ཉེ་བར་བཏགས་པའི་ཕྱིར་ཐེག་པ་གཅིག་པ་ཉིད་དོ། ། འགྲོ་བས་ནི་ཐེག་པ་མ་ཡིན་པས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ལ་ཐ་དད་དུ་བྱ་བ་མེད་པས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ལ་ཐེག་པ་ཉེ་བར་བཏགས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ངོ་བོ་ཉིད་སྒྲུབ་པས་སོ།

凡夫所遍计的自性无生无灭，这就是本来寂静。因此，依靠这些无生无灭的基础，才能成就本来寂静性。诸行生灭动荡，如被烧红的锯子所割，如被炽燃的铁丸所触般难以忍受而不寂静，这些是圣者们极为厌离的。而远离生灭的甘露界则是圣者们极为欢喜的。
应当了知，依靠本来寂静，一切法自性本来涅槃，这是圆成实相的特征。凡是本来寂静的，其自性就是涅槃安乐的特征，而不是圣者们通过修道而证得涅槃。如是，无自性等这些都是后后之所依而得成就。
关于轮回无始，所谓'轮回无始生'是指对于那些认为轮回有始的人所遍计的轮回之始，获得无生法忍。轮回是无始的，其中没有任何最初的创造者和自在天等，如是安忍，因此称为获得轮回无生忍。
所谓'同一性与差异性是前后诸法'中，其自性即是同一性。轮回中任何先前已生的法都不再生，因为不以其自性而生，这是说对于先前已生的诸法不以其自性而生的安忍，故称为获得忍。
未来将生的诸法也不是本无今有而生，诸如蕴处界等已知的法才会生起，并无本无的众生出现，因此对于其他法也无本无今有的生起而安忍，故称为获得忍。
对于依他起性，安忍其无自生。对于圆成实性，安忍其无变异，因为是无为法故无变异生。对于获得尽智的阿罗汉，不应观见其生起烦恼，如是安忍，故称为获得无生忍。
寻求一乘性是因为法界平等、无我平等及解脱平等。其中法界平等是指声闻等的法界是平等的，如同虚空。如虚空nowhere不平等，法界亦复如是。
所谓'因为是所行故为乘'，如何是所行？即依止法界、证得法界后，声闻等的声闻等法得以生起。
所谓'因无我相同'是指能行者补特伽罗声闻们是无我，佛世尊也是无我。因此由无我平等性，对补特伽罗假立乘，故为一乘。
所谓'行非乘'是指解脱与解脱无有差别，故对解脱假立乘，这是由自性成就的。

།རིགས་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་ཐེག་པ་གཅིག་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རིགས་ངེས་པ་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར དང་།མ་ངེས་པའི་རིགས་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། མ་ངེས་པའི་རིགས་ཅན་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ཉན་ཐོས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་སྤྱད་ནས་དེ་ནས་དུས་ཕྱིས་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་ཕྲད་པའི་སྒོ་ནས་ཉན་ཐོས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་བོར་ཏེ། ཐེག་པ་ཆེན་པོས་ངེས་ པར་འབྱུང་ངོ་།།དེ་བས་ན་ཉན་ཐོས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་སྤྱད་པ་རྣམས་ཐེག་པ་ཆེན་པོས་ངེས་པར་འབྱུང་བས་ཐེག་པ་གཅིག་པ་ཉིད་དེ། རིགས་ལ་ཐེག་པ་ཉེ་བར་བཏགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །བསམ་པ་གཉིས་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་ཐེག་པ་གཅིག་པ་ཉིད་དེ། སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་སེམས་ ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་བདག་ཉིད་ཀྱི་དགོངས་པ་བརྙེས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ས་དང་པོ་ཐོབ་པའི་དུས་ན་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་བདག་དང་གཞན་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་བསམ་པ་ཐོབ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་སངས་རྒྱས་པའི་གནས་སྐབས་ན་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པར་འགྱུར་ཏེ།བདག་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་སེམས་ཅན་རྣམས་ཡིན་ནོ་སྙམ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཉན་ཐོས་དེའི་རིགས་སུ་ངེས་པ་སྔོན་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཚོགས་བསགས་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་རིགས་ཅན་སྔོན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་སྤྱད་པ་རྣམས་ཏེ། ཉན་ཐོས་ཀྱི་རིགས་སུ་ངེས་པའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་བོར་ནས་ཉན་ཐོས་ཉིད་དུ་ངེས་པར་འབྱུང་བ་དེ་དག་ལ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱིས་འདི་དག་ནི་སྔོན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་ལ་སྤྱད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་རྣམ་པར་གཟིགས་ཏེ།ཐོབ་པ་གང་ཞིག་སངས་རྒྱས་དང་རྒྱུད་ཐ་མི་དད་པར་མོས་པ་ ཉིད་ཀྱིས་འཐོབ་པར་འགྱུར་བས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་དགོངས་པ་ཐོབ་པ་ལ་སྦྱོར་བར་མཛད་དོ།།དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་རྗེས་སུ་གཟུང་བའི་ཁྱད་པར་ཕྱོགས་ཙམ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་དགོངས་པ་ཐོབ་པ་གང་ཞིག་རྒྱུད་ཐ་མི་དད་པར་མོས་པའི་སྒོ་ནས་ཐོབ་ པའི་དགོངས་པ་ཐོབ་པ་དེ་ཕྱོགས་ཙམ་ཞིག་ཐོབ་ཀྱི་དུས་གཏན་དུ་ཐོབ་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཕྱོགས་ཙམ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་ཆེད་ཀྱི་བཞི་པ་ཡིན་ཏེ། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་དགོངས་པ་ཐོབ་པ་འཛིན་དུ་འཛུད་པ་མཛད་ དོ།དེ་བས་ན་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེའི་ཉན་ཐོས་རྣམས་བསམ་པ་གཅིག་པ་ཉིད་རྙེད་པའི་ཕྱིར་ཐེག་པ་གཅིག་པ་ཉིད་དོ། །མཐར་ཐུག་པའི་ཕྱིར་ཡང་ཐེག་པ་གཅིག་པ་ཉིད་དེ། །གང་ཕན་ཆད་བགྲོད་པར་བྱ་བ་མེད་པ་དེ་ནི་ཐེག་པ་ཡིན་པས་སངས་རྒྱས་ཉིད་ཁོ་ན་ཐེག་པ་གཅིག་ ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེར་ན།སྒྲ་ངན་རྒྱ་མཚོས་ཀླས་པ་ཅན། །གཞུ་བདུང་མི་ནི་ཇི་སྙེད་པ། །གཞུ་མཆོག་ཅན་གྱི་གན་ན་ནི། །བུད་མེད་ཡིན་པར་ཤེས་པར་གྱིས། །ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུ་སྟེ། འདི་སྐད་དུ། མི་ཕོ་ནི་དེ་གཅིག་ཁོ་ནར་ཟད་ཀྱི་དེ་ལས་རྩལ་ཆེ་བ་གཞན་ན་མེད་དོ་ཞེས་སྨྲས་པ་ཡིན་ ནོ།དེ་བཞིན་ཐེག་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཐར་ཐུག་པ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕ་རོལ་ན་ཐེག་པ་ཁྱད་པར་ཅན་གཞན་མེད་པས་ཐེག་པ་གཅིག་པ་ཉིད་དོ། །ཉན་ཐོས་ཀྱི་རིགས་ཅན་མ་ངེས་པ་གང་དག་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ཇི་ལྟར་ན་ཉན་ཐོས་ཀྱི་རིགས་ཅན་ཡང་ཡིན་ལ་མ་ངེས་པ་ཡིན་ཞེས་ ཀྱང་བྱ་ཞེ་ན།དེ་དག་ནི་ཉན་ཐོས་ཁོ་ན་མ་ཡིན་པའོ། །འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། མ་ངེས་པའི་རིགས་ཅན་དག་ཅིག་ཉན་ཐོས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་ལ་སྤྱད་པས་ན་དེའི་ཕྱིར་ཉན་ཐོས་ཀྱི་རིགས་ཅན་ཞེས་བྱ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རིགས་ཅན་མ་ངེས་པ་དག་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་ སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་མ་ངེས་པའི་རིགས་ཅན་དག་ཡལ་བར་དོར།གང་གིས་ན་ཉན་ཐོས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་ལ་རབ་ཏུ་སྦྱོར་གྱི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་ལ་མ་ཡིན་ཞེ་ན། གནས་སྐབས་ངེས་པའི་ཕྱིར་བཏང་སྙོམས་སུ་འཇོག་གོ།

由于种姓不同而说一乘，是因为有决定种姓的差别和不定种姓的差别。那些不定种姓者，先行声闻行，之后遇到善知识、佛陀和菩萨，便舍弃声闻行而以大乘出离。因此，行声闻行者以大乘出离，故为一乘，因为种姓上假立乘故。
由于获得二种意乐故为一乘，诸佛对一切众生获得自身意乐故。这是说，菩萨获得初地时，对众生获得自他平等意乐，到成佛时变得极为清净，因为认为'我是什么，众生也是什么'。
所谓'决定声闻种姓者先前积集菩提资粮'，是指声闻种姓者先前行菩萨行者。由于决定为声闻种姓，舍弃菩萨行而决定成为声闻。对于这些人，诸佛世尊观见'这些是先前行菩萨行者'，由于以与佛不异续的信解而获得，故令趣入获得佛意。
所谓'为获得如来摄受差别之少分'，意思是说，以不异续的信解所获得的佛意，仅仅获得少分，并非永久获得。'为获得少分'是第四目的格，诸佛世尊令趣入获得佛意。因此，彼佛世尊的诸声闻获得一种意乐，故为一乘。
也由于究竟故为一乘。所谓'无有更上应趣之乘，唯佛即是一乘'，如同'如海中恶声，所有弯弓人，在持胜弓前，当知为女人'这样说，意思是说，唯有那一个是男子，再无比他更有力者。同样，一切乘的究竟即是大乘，其上再无殊胜之乘，故为一乘。
问：如何既是声闻种姓又说是不定？答：他们不仅仅是声闻。那又是什么？不定种姓者行声闻行，故称为声闻种姓。对不定菩萨种姓者也应如是配释。
问：为何诸佛菩萨舍弃不定种姓者，以致他们修习声闻行而不修菩萨行？答：因为阶位决定故保持舍心。

། གནས་སྐབས་དེར་མ་ཕྱིན་པར་མ་ངེས་པའི་རིགས་ཅན་རྣམས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་ལ་སྤྱད་པར་ནི་མི་ནུས་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ་འཕགས་པ་མ་ཁོལ་གྱི་ཞལ་སྔ་ནས་ཀྱིས། འདི་ནི་གཡང་སའི་ཡུལ་གྱི་མུར་མ་ཕྱིན་པར་ནོར་ཅན་ཉིད་མི་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བཤད་པ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། ། ཉན་ཐོས་མ་ངེས་པ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཐེག་པའི་དོན་མཐོང་བ་དང་ཐེག་པའི་དོན་མ་མཐོང་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེན་པ་མཐོང་བ་དང་བདེན་པ་མ་མཐོང་བའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འཕགས་པའི་ལམ་དེ་སྐྱེ་བར་བསྒྱུར་བ་ནི་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འཕགས་པའི ལམ་གྱི་སྐྱེ་བ་ལ་སྡང་བ་ཡིན་ན་ཇི་ལྟར་ན་སྐྱེ་བར་སྒྱུར་བར་བྱེད་ཅེ་ན།དེ་ནི་བདེན་ན་དེ་འཕགས་པའི་ལམ་ཁོ་ནས་སྐྱེ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། ཉོན་མོངས་པ་ལྷག་མ་མ་སྤངས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཏེ། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ནི་མ་ངེས་པའི་རིགས་ཅན་གྱི་ཉན་ཐོས་ དེ་དག་ལ་སངས་རྒྱས་ཉིད་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཅི་ནས་ཀྱང་ལྷག་མཐོང་ལྷུར་ལེན་ཅིང་ཐར་པ་ལ་སྨོན་པའི་ལམ་འདོར་ཞིང་འཁོར་བ་ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པ་སྙིང་རྗེ་བསྒོམ་པའི་ལམ་ལ་སྦྱོར་བ་དེ་ལྟར་འདོམས་ལ།སྙིང་རྗེའི་དབང་གིས་ན་འཕགས་པའི་ལམ་སྲིད་པ་ལ་སྡང་བ་དེ་ཅི་ནས་ཀྱང་སྲིད་ པ་ལ་རྒྱབ་ཀྱིས་ཕྱོགས་ཏེ་མི་གནས་པ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་གཞོལ་བར་མི་འགྱུར་བ་དང་།སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་ཡང་དང་ཡང་དུ་སྐྱེ་བ་ལོན་པ་དེ་ལྟར་ངེས་པར་བྱེད་དེ། དེ་ལྟར་ན་སྐྱེ་བར་བསྒྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་དེ་ནི་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པར་བསྒྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །གཅིག་ སྟེ་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྨོན་ལམ་གྱི་དབང་གིས་ཇི་ལྟར་འདོད་པ་བཞིན་དུ་སྐྱེ་བ་འཛིན་ཏོ།།ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་སྐྱེ་བ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པའི་སྒོ་ནས་ཡིན་གྱི། ལས་དང་ཉོན་མོངས་པའི་དབང་གིས་སྐྱེ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། དེ་ནི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཡིན་ཏེ། གང་དང་གང་དུ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་མཐོང་བ་དེ་དང་དེར་སྐྱེ་བར་སྨོན་ལམ་འདེབས་སོ། །འདོད་པ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་གང་ཡིན་པ་ནི་ཕྱིར་མི་འོང་པ་དང་ལྡན་པའི་སྟོབས་ཀྱིས། ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བའི དོན་ཏེ།།བསམ་གཏན་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་སྤྲུལ་པ་རྣམས་སྤྲུལ་ནས་དེ་དང་དེ་དག་ཏུ་སྐྱེ་བ་ཀུན་དུ་བསྟན་པས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་དོ། །བདེན་པ་མཐོང་བ་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བའི་དོན་མ་བྱས་པ་སློབ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སློབ་པ་དང་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བ་སྟེ། འདོད་ པ་ན་སྤྱོད་པའི་ལྷ་ཚེ་རིང་པོ་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་སྐྱེ་ལ།འདིར་ནི་བསྟན་པ་ནུབ་པར་འགྱུར་བ་དང་དེའི་འོག་ཏུ་ཤི་འཕོས་ནས་སངས་རྒྱས་མེད་པའི་ཡུལ་དུ་སྐྱེས་ཏེ་བསམ་གཏན་གྱི་དོན་དུ་བརྩོན་པར་འགྱུར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་བསམ་གཏན་གྱི་དོན་དུ་བརྩོན་ཞེ་ན། སྤྲུལ་པའི་དོན་དུ་གཉེར་བས་ ཏེ།དེ་ནི་སྔོན་འཕགས་པའི་ལམ་ཐོབ་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱང་རྣམ་པར་སུན་འབྱིན་པར་བྱེད་ལ་དེའི་སེམས་ཡུལ་དག་ལ་ཡང་མངོན་པར་མི་དགའོ། །དེ་ནས་སྔོན་གོམས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་སློབ་དཔོན་མེད་པར་འཕགས་པའི་ལམ་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་ཅིང་བསམ་གཏན་ དག་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ།།དེ་ནས་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་བཞི་བསྒོམས་པས་རང་གི་ལུས་ཡུན་རིང་པོར་གནས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྤྲུལ་པར་བྱེད་དེ། འདི་ནི་དེའི་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གནས་སྐབས་ཡིན་ནོ། །ཚོགས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྤྲུལ་པ་གཞན་དང་གཞན་དག་ཀྱང་སྤྲུལ་ ཏེ།དེ་ནས་རིམ་གྱིས་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་སྤངས་ནས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་འཐོབ་པོ། །མེའི་དཔེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེར་ན་ལྕི་བའི་མེ་ལས་རྩཝའི་མེར་འགྱུར་ལ། རྩཝའི་མེ་ལས་ཤིང་གི་མེར་འགྱུར་བ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།

在那个阶段，不定种性者们无法修行菩萨行。正如圣者马鸣所说：'在未到达悬崖边境之前，不会成为富有者'等等所说的那样。
声闻不定种性者也有两种：见到乘义者和未见乘义者，这是指见到真谛和未见真谛的意思。
所谓'转变圣道的生起是不可思议的'，如果厌恶圣道的生起，怎么能转变生起呢？这确实如此，但不仅仅是通过圣道而生起。那又是什么呢？是通过未断尽的剩余烦恼。诸佛世尊为了使这些不定种性的声闻获得佛果，教导他们专注于修习毗婆舍那，放弃希求解脱之道，面向轮回，修习慈悲之道。
由于慈悲的力量，使那厌恶轮回的圣道不会背离轮回而住，不会倾向涅槃，而是为了众生利益一再受生，如此确定。这样就是转变生起。正因为如此，这种生起是不可思议的转变。
所谓'未离贪欲者，以愿力随意受生'，是指通过不可思议的受生方式，而不是通过业力和烦恼力而受生的意思。
那是已离贪者，在何处见到众生利益，就发愿往生何处。所谓'已离欲贪者以不还果的力量'，是指以禅定力的意思。以禅定力变化诸多化身，示现各处受生来利益众生。
见谛而未离贪的有学，即有学位且未离贪者，生于欲界长寿天中。此处佛法灭尽后，死后转生于无佛之处，为了禅定而精进。为何为了禅定而精进呢？是为了化现。由于先前获得圣道的力量，厌离欲界，心也不喜欢那些境界。
之后由于往昔串习的力量，无师自通证得圣道，生起诸禅定。然后修习四神足，为了自身长久住世而变化，这是他的辟支佛阶段。为圆满资粮而示现种种化身，之后逐渐断除所知障，证得无上正等正觉。
所谓'火的比喻'，是指比如从牛粪火变成草火，从草火变成木柴火那样。

།གང་གི་ཚེ་སྔོན་བདེན་པ་མཐོང་ བའི་གནས་སྐབས་དང་།གང་གི་ཚེ་སངས་རྒྱས་མེད་པའི་དུས་སུ་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བསམ་གཏན་བསྐྱེད་ནས་སྐྱེ་བའི་ལུས་བོར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིས་དུས་འདི་སྲིད་ཅིག་ཐུབ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་བཞི་བསྒོམས་པས་གནས་སྐབས་དེ་བོར་ནས་སྤྲུལ་པའི་ལུས་ ཡོངས་སུ་འཛིན་ཏེ།དེའི་འོག་ཏུ་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་འཐོབ་པོ། །རྟེན་ལ་དེ་རྗེས་སུ་དྲན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་རྗེས་སུ་དྲན་པ་ནི་དེ་རྗེས་སུ་དྲན་པ་སྟེ། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྗེས་སུ་དྲན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །རྗེས་སུ་དྲན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ སྒྲས་ནི་མཐོང་བའི་བྱ་བ་སྟོན་ཏེ།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པས། རྟེན་དུ་གྱུར་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མཐོང་བ་དང་ཞེས་བཤད་དོ། །ཡང་ན་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་ཀྱི་རྟེན་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སོ། །ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་རྟེན་དུ་གྱུར་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དེ་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མཐོང་བ་དང་ ཞེས་བྱ་བས་ནི་དྲན་པ་ཤེས་རབ་དང་བཅས་པ་སྟོན་ཏེ།ཤེས་རབ་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མཐོང་ཞིང་དྲན་པས་བཤད་མ་ཐག་པའི་རིགས་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་དྲན་ཞིང་ངོ་། །ཇི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་པ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཐུགས་སུ་ཆུད་པ་སྟེ། དེ་ ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མཇུག་ཐོགས་སུ།།ཇི་ལྟར་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །མཐུ་རྣམ་པ་བཞི་ཡང་དག་པར་མཐོང་ནས་དགའ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མཐུ་ནི་མཐུ་སྟོབས་སོ། །མཐུ་སྟོབས་མེད་པར་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བ་མི་ འགྲུབ་པས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་ཐབས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་དོན་རྟོགས་པ་ལ་མོས་ནས་མཐུ་སྟོབས་དང་ལྡན་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་ཏེ།མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སྤོང་བ་ལ་སོགས་པ་མཐུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་རྣམ་པ་བཞིའོ། །རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་ བུ་འབྱིན་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ནི་དབང་ཕྱུག་གོ།།ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ནི་བདེ་འགྲོའོ། །བཟོད་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ནི་འཁོར་ཏོ། །བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ནི་ལས་ཀྱི་མཐའ་གྲུབ་པ་ཉིད་དོ། །བསམ་གཏན་ གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ནི་གནོད་པ་ཆུང་ངུ་ཉིད་དོ།།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ནི་རིག་པའི་གནས་ཐམས་ཅད་ལ་མཁས་པའོ། །རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་ནི་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་གོང་ནས་གོང་དུ་བྱ་བ་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པ་གང་ཡིན་པའོ། །སེམས་ཅན་དང་རང་གི་སངས་རྒྱས་ ཀྱི་ཆོས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་ལས་བརྩམས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་ལས་བརྩམས་པ་དང་།རང་གི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་ལས་བརྩམས་པ་སྟེ། སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་ལ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ལོག་པར་བསྒྲུབ་པས་སྐྱོ་བ་མེད་ལ། རང་གི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་ལ་ཕྱི་དང་ནང་གི་སྡུག་བསྔལ་འབབ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་སྐྱོ་བ་མེད་དོ། །སྒྲུབ་པ་རྣམ་པ་བཞི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ་མདོའི་ཚིག་བཞི་སྟེ། སྡིག་པ་ཐམས་ཅད་འཆགས་སོ། །བསོད་ནམས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྗེས་སུ་ཡི་རང་ངོ་། །སངས རྒྱས་ཐམས་ཅད་ལ་གསོལ་བ་འཚལ་ལོ།།བདག་གི་ཡེ་ཤེས་བླ་ན་མེད་པའི་མཆོག་ཏུ་གྱུར་ཅིག་ཅེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །རབ་ཏུ་དང་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དད་པས་མོས་པ་དང་བཅས་པ་ཡོངས་སུ་གཟུང་ངོ་། །ཆོས་དེ་ཉིད་ལ་མི་སྨོད་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མི་སྨོད་པ་ནི་ མི་སྤོང་བ་སྟེ།ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཆོས་ལ་གུས་པས་ཡང་དག་པར་ནོད་ཅིང་ལེན་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཡིད་ལ་བྱེད་པ་གསུམ་པོ་འདི་དག་ཁོ་ན་གདམས་ངག་རྗེས་སུ་སྟོན་པ་དང་སྦྱར་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོ་ཆ་དང་སྨོན་ལམ་དང་མངོན་པར་དགའ་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་རྣམས་ཏེ། འདི་ ལྟར།དེ་བཞིན་བསྒྲུབ་དང་ཡང་དག་པའི། །གདམས་ངག་རྗེས་སུ་སྟོན་པ་དང་། །ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་བསྒྲུབ་པའི་འོག་ཏུ་གདམས་ངག་རྗེས་སུ་སྟོན་པ་ཡིན་པས་སོ།

当初见到真谛的时候，以及在无佛时期，自己生起禅定后舍弃生身，这是说明能够维持多长时间，由修持四神足而舍弃那个状态后，受持化身，之后获得无上菩提。
所谓'缘于彼随念作意'，即随念彼等为随念，也就是'随念波罗蜜多'的意思。'随念'一词表示见的行为，因此注释者说'见到作为所依的菩提心'。或者，波罗蜜多的所依是菩提心。'见到作为波罗蜜多所依的菩提心'这句话表示具有正念智慧，以智慧如实见到菩提心，以正念如实忆念刚说的种类。
如何证悟即是通达波罗蜜多的真实义，因此紧接着说'如何现前圆满成佛'等。
'见到四种威力而欢喜'中，威力即威势力量。没有威力就无法成办众生利益，因此对无杂染方便真实义生起胜解后，寻求具有威力的作意，断除违品等四种威力作意。
'能引异熟果和等流果'是说布施波罗蜜多的异熟果是自在，持戒波罗蜜多的是善趣，忍辱波罗蜜多的是眷属，精进波罗蜜多的是成办事业，禅定波罗蜜多的是少恼害，智慧波罗蜜多的是通达一切明处。等流果是指布施等渐次增上的一切行为。
'依于成熟有情和自佛法'是说依于成熟有情和依于成熟自佛法，对于成熟一切有情不厌倦他们的颠倒行为，对于成熟自佛法不厌倦一切内外痛苦的降临。
四种修行作意对应经中四句：'忏悔一切罪业。随喜一切福德。祈请一切诸佛。愿证无上智慧。'
'极为净信作意'是说以信心摄受胜解。
'以不诽谤彼法的方式'中，不诽谤即不舍弃，意思是以恭敬心如实领受波罗蜜多之法。
'唯此三种作意应配合教授随教'是说装甲、发愿和欢喜作意，因为经中说'如是修行及正确教授随教'，所以修行之后是教授随教。

།གདམས་ངག་གི་དོན་དུ་གོ་ཆ་གྱོན་པར་བྱེད། སྨོན་ལམ་འདེབས། མངོན་པར་དགའ་སྟེ། ཨ་ལ་ལ་བདག་ ནི་འདོམས་པ་པོར་འགྱུར་རོ།།སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱང་བདག་ལ་འདོམས་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་ནས་མངོན་པར་དགའོ། །གདམས་ངག་རྗེས་སུ་སྟོན་པའི་སྐབས་ཀྱི་འོག་ཏུ་ཐབས་དང་ལྡན་པའི་ལས་ཀྱི་སྐབས་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་དེ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་འོག་ཏུ་སྦྱིན་པའི་ ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་སྐབས་སོ།སྦྱིན་པའི་སྦྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྦྱིན་པ་ནི་དགེ་བའི་ཕུང་པོ་ལྔའོ། །སྦྱིན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ་དག་གིས་གང་གི་ཚེ་གཞན་ལ་ནང་དང་ཕྱིའི་སྦྱིན་པ་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་ནི་སྦྱིན་པའི་སྦྱིན་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན་ནང་དང་ཕྱིའི་ནོར་དང་འབྲུ་ལ་སོགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྦྱིན་ པ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ནི་སྦྱིན་པའི་ཕྱིར་སྦྱིན་པའི་སྦྱིན་པ་ཡིན་ནོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སོགས་པའི་སྦྱིན་པ་ནི་གང་གི་ཚེ་གཞན་གྱི་རྒྱུད་ལ་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སོགས་པ་འཇོག་པའམ་སྟོན་པའོ། །ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དག་ཁོ་ནས་བསྡུ་བའི་དངོས་པོའི་སྦྱོར་བས་སེམས་ཅན་ ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤྲོ་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་ཏེ།ནམ་ཞིག་ན་བདག་བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་དག་གིས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེར་འགྱུར་སྙམ་ནས། དེ་ནས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་ལྡན་པའི་སྦྱིན་པས་སེམས་ཅན་རྣམས་རྗེས་སུ་འཛིན་ཏོ། ། སྙན་པར་སྨྲ་བ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྟོན་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །དོན་སྤྱོད་པ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡང་དག་པར་ལེན་དུ་འཇུག་པའོ། །དོན་མཐུན་པ་ཉིད་ནི་གང་ལ་གཞན་ཡང་དག་པར་ལེན་དུ་འཇུག་པ་དེ་ལ་བདག་རྗེས་སུ་འཇུག་པའོ། །ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱིས་བསྒྲུབ་པའི་མཆོད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚུལ ཁྲིམས་དང་།བཟོད་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་དང་། བསམ་གཏན་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དག་གིས་སྒྲུབ་པས་མཆོད་པའོ། །སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་སྒྲུབ་པས་བྱམས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བྱམས་པ་ནི་བདེ་བ་དང་ཕྲད་པར་འདོད་པ་སྟེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་བདེ་བ་དང་ འདོད་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་མ་ཟད་ཀྱི་བདེ་བ་དང་སྦྱོར་བར་ཡང་བྱེད་དོ།།སེར་སྣ་ལ་སོགས་པ་དང་འགྲོགས་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་སྙིང་རྗེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྙིང་རྗེ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་དང་བྲལ་བར་འདོད་པའི་རྣམ་པའོ། །སེར་སྣ་ལ་སོགས་པ་དང་འགྲོགས་པའི་རྣམ་པ་ནི་སེམས་ཅན་ རྣམས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་སྡུག་བསྔལ་ཡིན་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་སེར་སྣ་ཅན་རྣམས་ལ་སྙིང་རྗེའོ། །སྙིང་རྗེ་འབའ་ཞིག་ཏུ་མ་ཟད་ཀྱི་སེར་སྣ་འདོར་དུ་ཡང་འཇུག་གོ། །དེ་དག་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པར་མོས་པའི་སྒོ་ནས་བཏང་སྙོམས་སུ་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ སེམས་ཅན་བདེ་བ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ལ་ནི་སེམས་ཅན་འདི་དག་བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་རྗེས་སུ་ཆགས་པར་མ་གྱུར་ཅིག་།དེ་འཕྲོག་པར་བྱེད་པ་རྣམས་ལ་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ། ཁྲོ་བར་མ་གྱུར་པར་བཏང་སྙོམས་སུ་གྱུར་ཅིག་ཅེས་དེ་དག་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པར་མོས པར་བྱེད་དོ།།སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་མ་བྱས་པའམ། ཡོངས་སུ་མ་རྫོགས་པའམ། ལོག་པར་བྱས་པ་དག་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་བྱེད་པ་ནི་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་མི་འཇུག་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ཡོངས་སུ་མ་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྦྱིན་པ་དང་། ཟང་ཟིང་གི་སྦྱིན་པ་དང་། མི་འཇིགས་པ་སྦྱིན་པ་དག་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་ལ་འཇུག་པ་དང་། གང་ལ་འཇུག་པ་དེ་ཡང་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་མི་བྱེད་པའོ། །ལོག་པར་བྱེད་པ་ནི་བཅོས་པ་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ངོ་ཚ་ནས་ནི་འཇུག་པ་དང་ལྡོག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཡུན་མི་རིང་བར་འགྱེད་པ་བྱེད་དོ་ཞེས བྱ་བ་ལ།ཡུན་རིང་པོ་ནི་རྟག་ཏུ་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བའོ། །གང་གི་ཚེ་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་མ་བྱས་པ་ལ་འགྱོད་པ་ནི་རྒྱུན་ཆགས་སུ་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པར་འགྱོད་པར་ནི་མི་བྱེད་དེ། འདི་ལྟར་རྒྱུན་ཆགས་པར་འགྱོད་ན་དགེ་བ་ལ་འཇུག་པ་ཉིད་དུ་ཡང་མི་འགྱུར་རོ།

为了获得教诫而披上铠甲，发愿，生起欢喜心，想到：'啊，我将成为教授者，诸佛世尊也将对我教授'而生起欢喜。在教诫随后宣说的部分之后是具有方便的事业部分，因此在作意之后是布施波罗蜜多部分。
关于布施的布施，布施是五种善蕴。当以彼等布施自性对他人行内外布施时，即是布施的布施。或者，凡是内外财物、谷物等，即称为布施。为了布施而行布施，即是布施的布施。
持戒等布施，是指在他人相续中建立或教导持戒等。仅以诸波罗蜜多摄受事业的修行来成熟有情，即是所谓的精进作意。想到：'何时我将以诸摄受事业来成熟诸有情'，然后以具足波罗蜜多的布施来摄受诸有情。
爱语即是唯一宣说波罗蜜多。利行是令正确受持波罗蜜多。同事性是于他人正确受持之处自己随行。以其余诸波罗蜜多成就供养，即是以持戒、安忍、精进、禅定、智慧波罗蜜多等修行而供养。
关于以布施等修行慈心，慈心是欲令获得安乐，菩萨不仅仅是欲求安乐，也令与安乐相应。关于对与悭吝等相应的诸有情生起悲心，悲心是欲令离苦的行相。与悭吝等相应的行相是诸有情痛苦的因即是痛苦，因此对悭吝的有情生起悲心。
不仅是悲心，也令舍弃悭吝。所谓对彼等以无烦恼信解门而行舍，即是对具有安乐的诸有情想：'愿此等有情不要贪著安乐等'，对夺取者想：'愿不生烦恼、忿怒而成为舍心'，如是对彼等以无烦恼而生信解。
关于未行、未圆满或邪行布施等，不行即是不趣入布施等。不圆满行即是于法施、财施、无畏施中随行任何一种，且所行者亦不圆满。邪行即是造作。
所谓因惭愧而为趣入与还灭而短暂忏悔，长久即是恒常相续。当对未行布施等生起追悔时，不应相续不断地追悔，如是若相续追悔，则不能趣入善行。

།དེ་བས་ན་སྦྱིན་ པ་ལ་སོགས་པ་མ་བྱས་པའམ།ངན་པར་བྱས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་ཡུད་ཙམ་ཞིག་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་མི་བྱེད་པའམ་ངན་པར་བྱེད་པ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་སེམས་ལ་བསམས་ནས་དེའི་འོག་ཏུ་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་མ་བྱས་པའམ་ཡོངས་ སུ་རྫོགས་པར་མ་བྱས་པ་དག་ལ་འགྱོད་པ་བཟློག་པའི་ཕྱིར་མ་བྱས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་ནི་བྱ་བའི་ཕྱིར་འཇུག་ལ།རྫོགས་པར་མ་བྱས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་ནི་རྫོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རྟག་ཏུ་བྱ་བ་དང་གུས་པར་བྱས་ཏེ་འཇུག་གོ། །སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ལོག་པར་བྱས་པ་དག་ལ་ ནི་ཕྱིན་ཆད་ལོག་པར་མི་འཇུག་གོ་ཞེས་ལོག་པར་བྱེད་པ་ལྡོག་པར་བྱེད་དོ།།དེ་ལྟར་ན་འདིའི་འགྱོད་པ་དེ་ལས་ལྡོག་གོ། །ཡུལ་ལ་དགའ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ཡུལ་ལ་སྟེ། སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་དམིགས་པ་ལ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་ལྡན་པའི་ བསྟན་བཅོས་འགོད་པར་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་མདོ་སྡེ་རྒྱན་འདི་ཉིད་ལས་གྲངས་དང་དེའི་མཚན་ཉིད་གོ་རིམས་དང་ཞེས་བྱ་བའི་རིམ་པ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འགོད་པ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ལྟར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་འགོད་པར་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།སྣོད་ ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་བརྗོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ནི་ཁ་ཅིག་ནི་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཆོས་བསྟན་དུ་རུང་བ་ནས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཆོས་བསྟན་དུ་རུང་བའི་བར་ཡིན་ནོ།།རྟེན་ནི་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་གྱི། དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མ་གཏོགས་པར་དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པ་ནི་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་རྟེན་དུ་མི་འགྱུར་བའོ།།སེར་སྣ་ལ་སོགས་པ་ལ་ནི་སྐྱོན་ཉིད་དུ་སོ་སོ་ཡང་དག་པ་ཉིད་དུ་རིག་ལ། སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་སེར་སྣ་ལ་སོགས་པའི་གཉེན་པོ་ལ་ནི་ཡོན་ཏན་ཉིད་དུ་སོ་སོ་ ཡང་དག་པར་རིག་གོ།།སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་འཐོབ་པའི་དོན་དུ་ཡང་དག་པར་མཐོང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ། ཕ་རོལ་ཏུ་ ཕྱིན་པ་འདི་དག་བསྒོམས་ན་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་དེའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ངོ་བོར་གནས་སོ།།ཚོགས་ཀྱི་འོག་ཏུ་ཡང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པར་བསྒོམ་པ་འབྱུང་སྟེ། འདི་དང་ལྡན་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་དོན་ཆེན་པོ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་འདོད་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བའི་དོན་དུ་ཐབས་ལ་མཁས་པ་འདོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བའི་ཐབས་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ།དེ་ལ་འདོད་པ་ཡིད་ལ་བྱ་བ་བྱེད་དོ། །ཡང་ན་སྦྱོར་བའི་གནས་སྐབས་ཉིད་ན་རྟོག་ པ་མེད་ཅིང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པར་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་འཇུག་པར་འགྱུར་བར་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་དོ།།དེ་ནས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་ནས་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཁོ་ནར་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་འཇུག་པར་འགྱུར་རོ། །འཛིན་པ་འདོད་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ གཟུངས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས།རྣམ་སྨིན་ཐོས་ལ་གོམས་པ་དང་། །ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་གཟུངས་དག་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །རྐྱེན་དང་ཕྲད་པ་འདོད་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བའི་ ཕྱིར་དེ་སྐྱེ་བ་ཐམས་ཅད་དུ་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་དང་ཕྲད་པ་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་རྐྱེན་ཚོགས་པར་སྨོན་ལམ་འདེབས་པ་ཡིན་ནོ།།མེད་པ་ལ་ཡོད་པར་འཛིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་མེད་པའམ། ཀུན་བརྟགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་འཛིན་ པ་སྟེ།དེའི་གཉེན་པོར་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏོ།

因此，对于未行布施等或行恶布施等之事，菩萨即便暂时不行布施等或行恶布施等是不应理的，心中如是思维后，为了遣除对未行布施等或未圆满行持布施等的后悔，对于未行者为了行持而趣入，对于未圆满者为了圆满而恒常精进趣入。
对于错误行持布施等之事，则发誓今后不再错误趣入而断除错误行持。如是则能遣除其后悔。
'喜于境'是指布施等境，即是说缘于布施等的意思。
'为造作波罗蜜多相应论典而作意'是指如同此《经庄严论》中所说'数量、其相、次第'等次第安立波罗蜜多般造作安立诸波罗蜜多。
'如应器而说'是指有些人堪能听闻布施波罗蜜多法乃至般若波罗蜜多法。
'所依是布施等而非自在天等'是指除波罗蜜多外，自在天等非为圆满菩提之所依。
对于悭吝等则如实了知为过失，对于布施等作为悭吝等对治则如实了知为功德。
关于'以布施等菩提分法自性而见为获得大菩提之义'，大菩提即是诸菩萨无分别智，修习此等波罗蜜多则安住于彼大菩提分相应自性中。
资粮后亦修习菩提分，与此相应作意是大义。
'欲无分别作意是为圆满波罗蜜多而欲求善巧方便'是说圆满波罗蜜多的方便即是无分别智，对此作欲求作意。
或者在修行阶段中无有思维分别而趣入布施等，造作成为无分别。获得无分别智后则唯以无分别而趣入布施等。
'欲摄持作意'是就总持而言，如说'异熟闻习及，三摩地总持'等。
'欲遇缘作意'是为圆满布施波罗蜜多等，愿一切生中值遇善知识等，如是发愿具足因缘和合。
'执无为有'是指执著无我或遍计诸法为有，其对治为空性三摩地。

།ཉེས་པ་དང་ལྡན་པ་ལ་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ་ཉིད་དུ་འཛིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཁོར་བའི་ཉེས་པ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ན་དེ་རྟག་པ་དང་བདེ་བ་དང་གཙང་བ་ལ་སོགས་པར་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ་ཉིད་དུ་འཛིན་ཏེ། དེའི་གཉེན་ པོར་སྨོན་པ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏོ།།ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ་ལ་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་འཛིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་བྱིས་པ་རྣམས་ཆད་པའི་འཇིགས་པས་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པར་འཛིན་ ཏོ།།འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་ནི་མི་རྟག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་ཟག་པ་མེད་པ་རྣམས་སོ། །འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་ནི་སྡུག་བསྔལ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དག་ཁོ་ན་སྟེ། ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ཕྱོགས་གཅིག་བརྗོད་པ་ཡིན་པར་བལྟའོ། ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་བདག་མེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་ཟག་པ་མེད་པ་དང་། འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་རྣམས་ཏེ། ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བའི་སྒྲ་འདིར་ནི་རིལ་བརྗོད་པ་ཡིན་པར་བལྟའོ། །ངོ་མཚར་ལ་འདུ་ཤེས་རྣམ་པ་བཞི་ཡིད་ལ བྱེད་པ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་ལ་རྒྱ་ཆེ་བའི་འདུ་ཤེས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལ་ངོ་མཚར་ཆེ་བ་དེ་ཅི་ཞིག་ཅེ་ན།རེ་ཞིག་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་ནི་རང་གི་ལུས་གཏོང་བ་ངོ་མཚར་ཆེའོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་ནི་སྡོམ་པའི་ཕྱིར་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་རྒྱ་ཆེན་པོ་གཏོང་བ་ནི་ངོ་མཚར་ཆེའོ། ། བཟོད་པ་ལ་ནི་མཐུ་མེད་པ་དག་ལ་བཟོད་པ་སྟེ། མ་རབས་བཀྲེན་པ་གདོལ་པའི་བུ་ལ་སོགས་པས་ལན་ཅིག་མ་ཡིན་པར་གནོད་པ་བྱས་ཀྱང་བུ་གཅིག་པ་ལ་བྱམས་པ་བཞིན་དུ་བཟོད་པ་ངོ་མཚར་ཆེའོ། །བསམ་གཏན་ལ་ནི་བདེ་བའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་བསམ་གཏན་དག་ལ་ཡང་རོ་མྱང་བ་མེད པ་ངོ་མཚར་ཆེའོ།།ཤེས་རབ་ལ་ནི་མི་རྟོག་པ་ངོ་མཚར་ཆེ་བ་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་འདི་དག་ནི་ངོ་མཚར་ཆེ་བ་ཉིད་ཀྱིས་རྒྱ་ཆེ་བ་ཡིན་ནོ། །ཡུན་རིང་བའི་འདུ་ཤེས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་ངོ་མཚར་ཆེ་བ་ཉིད་ཀྱིས། རྒྱ་ཆེ་བའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་ཀྱང་བསྐལ་པ་ གྲངས་མེད་པ་གསུམ་དུ་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་དེ།འདི་ཡང་ངོ་མཚར་ཆེ་བ་ཡིན་ནོ། །སེམས་ཅན་གང་དག་ལ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཕན་འདོགས་པར་བྱེད་པ་ཡང་ལེན་ལ་རེ་བ་མེད་པར་བྱེད་པ་འདི་ཡང་ངོ་མཚར་ཆེ་བ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལ་མི་ལྟ་བའི་འདུ་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ཚེ་ཕྱི་མའི་དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པ་ལ་མི་ལྟ་བའོ།།ངོ་མཚར་མེད་པ་ལ་ཡང་འདུ་ཤེས་རྣམ་པ་བཞི་ཡིད་ལ་བྱེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ངོ་མཚར་མེད་པ་རྣམ་པ་བཞི་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་རྒྱ་ཆེ་བ་དང་ཡུན་རིང་བ་ཉིད་ཡིན་ན་ནི་འབྲས་བུ་སངས་རྒྱས་ཉིད་མངོན་པར་ འགྲུབ་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་འདི་ལྟ་བུའི་འབྲས་བུ་སངས་རྒྱས་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ངོ་མཚར་ཆེ་བ་མེད་དོ།།གཉིས་པོ་དེ་ཉིད་ཡོད་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱ་ཆེ་བ་དང་ཡུན་རིང་བ་ཉིད་དོ། །རང་དང་གཞན་ལ་སེམས་མཉམ་པར་འཇོག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ངོ་མཚར་ཆེ་བ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་སེམས་ཅན་ཕལ་པ་བཞིན་དུ་གཞན་ལ་གནོད་པས་རང་གི་དོན་བསྒྲུབ་པའམ།གཞན་ལ་མི་ལྟ་བར་བདག་ཉིད་ཁོ་ནའི་དོན་བྱེད་པ་མ་ཡིན་གྱི་འདི་ལྟར་དེ་ནི་རང་གི་ལུས་ཡོངས་སུ་གཏོང་བ་ལ་སོགས་པ་བྱེད་ལ། རང་གི་ལུས་ཡོངས་སུ་གཏོང་བ་ལ་ སོགས་པ་དེ་ཡང་བསྐལ་པ་མི་ཉུང་བར་ཀུན་དུ་སྤྱོད་དེ་རྒྱ་ཆེ་བ་དང་ཡུན་རིང་བ་ཉིད་འདིས་རང་དང་གཞན་ལ་སེམས་མཉམ་པར་འགྱུར་བ་ལ་ངོ་མཚར་ཆེ་བ་མེད་དོ།།དེ་དག་པས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་སྐྱེ་བོ་སྡུག་བསྔལ་བར་གྱུར་པ་དག་པས་ཁྱད་པར་དུ་ འཕགས་པ་སྟེ།བརྒྱ་བྱིན་ལ་སོགས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་ཅན་སྡུག་བསྔལ་བར་གྱུར་པ་གང་དག་ལ་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པས་ཕན་འདོགས་པར་བྱེད་པ་དེ་དག་ལ་ལྟོས་ན་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ཡིན་ནོ།

所谓'执著具过失者为具功德'，是指对具有轮回过失者，执著其为常、乐、净等具功德者。对治此执著的是无愿三摩地。
所谓'执著具功德者为不具功德'，是指涅槃具足一切功德，而愚者因畏断灭而执著其为不具功德。
'一切有为法皆无常'，是指有漏和无漏法。'一切有为法皆是苦'，仅指有漏法，此处'一切'之声应视为说一分。'一切法皆无我'，是指有漏、无漏、有为、无为诸法，此处'一切'之声应视为说全体。
对稀有生起四种想而作意：对诸波罗蜜多生广大想。何为其稀有？且说布施波罗蜜多，舍自身为稀有。对持戒而言，为守戒舍弃广大圆满为稀有。对忍辱而言，对无力者行忍为稀有，即使被卑贱、贫穷、旃陀罗子等人多次加害，仍如对待独子般行忍。对禅定而言，对乐性禅定无所耽著为稀有。对智慧而言，无分别为稀有。如是，由其稀有性故为广大。
所谓'长时想'，即如是稀有广大之波罗蜜多，于三无数劫中修行，此亦为稀有。对诸波罗蜜多所利益之众生，无所期待而行，此亦为稀有。
所谓'不观异熟想'，即不观布施等后世权势等果报。
对无稀有亦作意四种想。四种无稀有：若诸波罗蜜多广大且长时，则成就佛果，对此因果无稀有。若有此二者，即广大与长时，则于自他心平等安住亦无稀有。菩萨不似凡夫众生以害他成己利，或不顾他人唯求自利，而是如此舍身等行，且于非短劫中修行此舍身等行，以此广大与长时性，于自他心平等无稀有。
'超胜彼等'，是指超胜苦恼众生，即帝释等对比菩萨以布施等利益苦恼众生，是为超胜。

།བརྒྱ་བྱིན་ལ་སོགས་པ་ལས་མཆོད་པ་ལ་སོགས་པ་རྙེད་དུ་ ཟིན་ཀྱང་ལན་ལ་མི་ལྟ་ན།གང་དག་ལ་སྦྱིན་པར་བྱ་བ་ཉིད་ཀྱང་མེད་པའི་སེམས་ཅན་སྡུག་བསྔལ་བར་གྱུར་པ་རྣམས་ལ་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ངོ་མཚར་ཆེ་བ་མེད་དེ། གང་ཞིག་བརྒྱ་བྱིན་ལ་སོགས་པ་ཆེས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ལ་ཡང་ལན་ལ་མི་ལྟ་བ་དེ་ཇི་ལྟར་ སྐྱེ་བོ་གཞན་ལ་ཡང་ལན་རེ་བར་འགྱུར་རོ།།འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་ལ་མངོན་པར་འཕགས་པའི་ལུས་དང་ལོངས་སྤྱོད་འཐོབ་ཏུ་ཟིན་ཀྱང་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལ་མི་ལྟ་བ་ཉིད་དོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཞིག་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་འབྲས་བུ་དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པའི་བདག་ཉིད་མི་འདོད་བཞིན་ དུ་འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་ལས་མངོན་པར་འཕགས་པའི་ལུས་ཀྱང་འཐོབ་ལ།ལོངས་སྤྱོད་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱང་འཐོབ་པ་དེ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་མི་ལྟའོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ངོ་མཚར་ཆེ་བ་མེད་དོ་སྙམ་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་མཉམ་ པ་ཉིད་འཇུག་པར་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་བྱ་བ་ལ་ཞུགས་པ་ལ་ནི་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཅན་འདི་དག་ནི་གཉེན་པོ་ལ་སོགས་པ་སྟེ།བདག་ལ་བྱམས་པ་ཡིན་པས་འདི་དག་ནི་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་རབ་ཏུ་སྦྱིན་པར་བྱའོ། །འདི་དག་ ནི་གཉེན་པ་མ་ཡིན་ཏེ།བྱམས་པ་མ་ཡིན་པ་འདི་དག་ལ་ནི་རབ་ཏུ་སྦྱིན་པར་མི་བྱའོ་སྙམ་དུ་སེམས་པའི་མ་སྙོམས་པར་འགྱུར་བ་མེད་དོ། །འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། ཁྱད་པར་མེད་པར་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་འཇུག་གོ། །བདག་ཉིད་ཆེན་པོ་མཐོང་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ ཕྱིན་པ་རྣམས་ལ་སེམས་ཅན་ལ་ཕན་པ་ཉིད་དུ་ཡང་དག་པར་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦྱིན་པས་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་དགེ་བ་བྱ་བའི་སྣོད་ཉིད་ལ་འགོད་པར་བྱེད་དོ།།འདི་ནི་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཕན་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཕན་པ་ཉིད་ནི་གཞན་དག་སྡོམ་ པ་ལ་སོགས་པ་ཚུལ་ཁྲིམས་གསུམ་ལ་འགོད་པ་ཡིན་ནོ།།བཟོད་པས་ཕན་པ་ཉིད་ནི་གནོད་པ་བྱེད་པ་ལ་བཟོད་པ་ཡིན་ནོ། །བརྩོན་འགྲུས་ཀྱིས་ནི་དོན་བྱེད་པར་འགྱུར་བ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །བསམ་གཏན་གྱིས་ནི་མཐུའི་ཁྱད་པར་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་དང་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཤེས་རབ་ཀྱིས་ནི་ཐེ་ཚོམ་ཅན་ རྣམས་ཀྱི་ཐེ་ཚོམ་གཅོད་པ་ཡིན་ནོ།།ལན་རེ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་གཞན་དག་ལ་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་ལ་འཇུག་པས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་གཞན་དག་ལ་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་རབ་ཏུ་སྦྱོར་ན་དེ་ལྟར་ན་དེ་དག་གིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་ལན་དུ་ཕན་བཏགས་པར་འགྱུར་ རོ།།སྨོན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་སེམས་ཅན་དག་ལ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་གནས་གསུམ་དུ་སྨོན་པའི་ཕྱིར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རྟག་ཏུ་འཕེལ་དང་ཉམས་པ་དང་། །སེམས་ཅན་རབ་ཏུ་སྨིན་པ་དང་། །ས་ལ་ཁྱད་པར་འགྲོ་བ་དང་། །བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་འདོད། །ཅེས་འབྱུང་བ་ལྟ་བུ་ ཡིན་ནོ།།རྒྱུན་དུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པས་དུས་དོན་ཡོད་པར་བྱེད་པར་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འཇིགས་སྤངས་ཡང་དག་བསྐྱེད་པ་དང་། །ཐེ་ཚོམ་དག་ནི་གཅོད་པ་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུས་དུས་དོན་ཡོད་པར་བྱེད་པར་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་དོ། ། ཡང་དག་པའི་སྦྱོར་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་བསྒྲུབ་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། ཚུ་རོལ་དུ་མི་གནས་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་དེ་སྟོན་པར་བྱེད་དེ། ཇི་སྐད་དུ་འཕགས་པ་དཀོན་མཆོག་བརྩེགས་པའི་མདོ་ལས། རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལ་རེ་བ་མེད་པའི་སྦྱིན་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས ཇི་སྲིད་ཀྱིས་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་དོན་མཐར་ཕྱིན་པ་དེ་སྲིད་དུ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་སྦྱོར་བས་རབ་ཏུ་སྦྱོར་རོ།།ཇི་སྲིད་དུ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་དོན་དེ་མ་ཐོབ་པ་དེ་སྲིད་དུ་རྣམ་པ་གང་གིས་ཀྱང་ཚུ་རོལ་དུ་མི་གནས་སོ་ཞེས་འབྱུང་བ་ལྟ་བུ་སྟེ། ཡང་དག་པའི་སྦྱོར་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་པར་རིག་ པར་བྱའོ།།མ་དད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལྟར་བཅོས་པ་ལ་མ་དད་པ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།

即便从帝释天等处获得供养等，也不顾及回报。对于那些连布施对象都没有的痛苦众生，就更不用说了。这并不稀奇，因为连对帝释天等殊胜者都不求回报的人，怎么会对其他众生期待回报呢？
即便获得超越一切世间的身体和受用，也不顾及果报。这是说，虽然不愿意获得布施等果报的自在等果位，却获得超越一切世间的身体，也获得各种受用，但不顾及这些果报，这并不稀奇。
心中思维布施等对一切众生平等实践的缘故。这是说，菩萨在从事布施等行为时，不会想着'这些是亲友等，对我有爱心，应当布施等；这些不是亲友，对我无爱心，不应布施'这样不平等的想法。那么是什么呢？是对一切众生无差别地实行布施等。
大士见到意乐是因为如实见到波罗蜜多对众生有利益的缘故。这是说，布施使众生成为行善的器皿，这是布施波罗蜜多的利益。持戒波罗蜜多的利益是使他人安住于三种戒律。忍辱的利益是对加害者的忍耐。精进则是成就利益。禅定因具有殊胜力量而使人净信。智慧则是为有疑惑者断除疑惑。
回报意乐是因为他人趣入布施等功德的缘故。这是说，如果他人修习布施等，那么他们就是在回报菩萨的恩德。
发愿意乐是因为对众生在三处发愿波罗蜜多的缘故。如说：'常愿增长无衰减，众生得以善成熟，地地功德渐增上，直至无上大菩提。'
相续意乐是因为以布施等实践使时间有意义的缘故。如说：'断除怖畏善生起，并且断除诸疑惑'等，实践使时间有意义。
正确加行意乐是以不颠倒修行意乐和不住此岸意乐来显示，如《圣宝积经》所说：'以无希求果报的布施'等，直到获得所求目标之间都以不颠倒的加行来修习。在未获得所求目标之前，以任何方式都不住于此岸。应当了知正确加行意乐即是如此。
不信是指对伪装的波罗蜜多不信任。

།ཡང་དག་པ་ལ་ནི་དད་པ་སྟེ། རེ་བ་མེད་པའི་སྦྱིན་པ་དང་། །ཡང་སྲིད་མི་འདོད་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །དང་དུ་མི་ལེན་པ་ ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཇི་ལྟར་ན་དང་དུ་ལེན་པར་མི་བྱེད་ཅེ་ན།འདི་ལྟར་སེར་སྣ་ལ་སོགས་པ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་འདུལ་བར་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པས་ཏེ། མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དེ་དག་ཅི་ནས་ཀྱང་ཡང་མི་འབྱུང་བ་དེ་ལྟར་འདུལ་བར་བྱེད་དོ། །དགའ་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་ རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ།ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ལུང་བསྟན་པ་ཐོབ་པར་དགའ་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གང་ཟག་དུས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གིས། །བློ་ལྡན་ལུང་བསྟན་རྣམ་པ་གཉིས། །བྱང་ཆུབ་དང་ནི་ལུང་བསྟན་པར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བ་ལྟ་བུ་ ཡིན་ནོ།།དགའ་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ལུང་བསྟན་པ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཆེད་དུ་སྟེ། དུས་འདི་སྲིད་ཅིག་ན་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་དེ་ལྟར་ལུང་སྟོན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་ནི་ལུང་སྟོན་པ་དེ་ ལྟ་བུ་ལ་དགའ་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་འབྱུང་ངོ་།།ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ངེས་པའི་ས་ལ་གནས་པ་འཐོབ་པར་དགའ་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་ནམ་ཞིག་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་ངེས་པའི་ས་ལ་གནས་པ་འཐོབ་པར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་དེར་འགྱུར་སྙམ་དུ་དེ་ལྟར་དགའ་བ་ཡིད་ ལ་བྱེད་པ་བསྐྱེད་པའོ།།ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་ངེས་པའི་ས་ལ་གནས་འཐོབ་པ་ནི་ས་ཐོབ་པའི་དུས་ནས་བཟུང་སྟེ། བློ་ལྡན་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ། །ཕུན་སུམ་ཚོགས་དང་སྐྱེ་བ་ངེས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ངེས་པར་འགྱུར་བ་རྣམ་པ་དྲུག་འཆད་པར་འགྱུར་བ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། ། ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ངེས་པར་གྱུར་པ་ནི་རྟག་ཏུ་ལོངས་སྤྱོད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པའིའོ། །སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་ངེས་པར་འགྱུར་བ་ནི་ཇི་ལྟར་འདོད་པ་བཞིན་དུ་སྐྱེ་བ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་ལ་སོགས པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།ཚེ་ཕྱི་མ་ལ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་འཇུག་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡིན་ཕན་ཆད་འགྲོ་བ་གང་དུ་སོན་ཡང་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་གདོན་མི་ཟ་བར་བྱ་དགོས་སོ་སྙམ་དུ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ རིགས་ལ་གནས་པ་ནི་འདི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་ནམ་ཡང་རུང་སྟེ།གདོན་མི་ཟ་བར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་ལ་གནས་པར་བྱ་དགོས་སོ། །འདི་དག་ལ་མི་གནས་ཕན་ཆད་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དེ་ལྟར་ལྟ་སྟེ། མཆོད་བསླབ་ཡང་དག་བླང་བ་དང་། ། སྙིང་རྗེ་དགེ་བ་བསྒོམ་པ་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་འབྱུང་བ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །མཉམ་པ་ཉིད་དུ་ལྟ་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་དེ་ལས་གཞན་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་བདག་དང་ལྷན་ཅིག་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྟག་ཏུ་བྱ་བར་མོས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་གང་ཡིན པ་དེ་ཉིད་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གཞན་དག་ཀྱང་ཡིན་ནོ་ཞེས་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་ལྟ་བའི་ཕྱིར་ཏེ།དེ་དག་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་ལ་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་བདག་གི་ཡང་ཡིན་ལ། བདག་ལ་བདག་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་ལ་སྦྱོར་བ་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་གཞན་དག་ཀྱང་སྦྱོར་བ་ཡིན་ ནོ་ཞེས་དེ་ལྟར་མོས་པའི་ཕྱིར་རྟག་ཏུ་བྱེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ།འདི་ལྟར་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་མཐའ་ཡས་མུ་མེད་པ་དག་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་སྐད་ཅིག་རེ་རེ་རྟག་ཏུ་གུས་པར་བྱས་ཏེ། སྦྱོར་བས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་ལ་རབ་ཏུ་སྦྱོར་རོ། །བདག་ཉིད་མཆོག་ཏུ་ངེས་ པར་འཛིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མཆོག་གིས་ཆོས་ལ་ཞུགས་པས་བདག་ཉིད་གཙོ་བོའི་ངོ་བོར་ཡང་དག་པར་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གང་གི་ཚེ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་ལ་འཇུག་པ་དེའི་ཚེ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་ལ་སྦྱོར་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆོས་དག པས་མཆོག་གཙོ་བོ་དམ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྦྱོར་བ་མཆོག་ཉིད་དུ་འཛིན་ཏོ།

对于正确的有信心，无所求的布施，不希求后世的持戒等等如是所说。不接受作意是如何不接受呢？如是调伏悭吝等违品的现行，要调伏这些违品使其永不再生。
欢喜作意有二种：圆满波罗蜜得到授记的欢喜作意，如说：'依人与时的差别，智者授记有二种，菩提与授记'等等。欢喜作意是为了获得圆满波罗蜜的授记，即在此期间波罗蜜将圆满，如是授记故。菩萨对如是授记生起欢喜作意。
对获得波罗蜜决定地位的欢喜作意是指：我何时能获得波罗蜜决定地位，如是生起欢喜作意。获得波罗蜜决定地位是从得地之时起，如说：'智者一切时，圆满与生决定'等等，将说六种决定。
圆满决定是因为永远获得广大受用圆满。同样适用于持戒波罗蜜等。生等决定是指随意受生等，应当了知。
为了来世见到而趣入的作意，即菩萨认为：既为菩萨，无论生于何处，必定要行持布施等。菩萨种性住者如是，菩萨任何时候都必定要住于诸波罗蜜。若不住于这些，则非菩萨，如说：'供养受学正受持，悲心修习诸善业'等等。
平等性见作意是指：其他菩萨与我一起常行波罗蜜的胜解，即视自己与其他菩萨平等，他们所行持的波罗蜜即是我的，我修习波罗蜜即是他们的修习，如是胜解故常行。如是在无边无际世界中的诸菩萨每一刹那都恭敬精进修习诸波罗蜜。
执持自身最胜作意是指：以最胜波罗蜜入法，见自身为主体故。菩萨趣入波罗蜜时，认为修习波罗蜜较世间法最胜、最上、最尊，如是执持波罗蜜修习为最胜。

།ཡང་ན་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམ་པ་གསུམ་པོ་དག་ལ་ཆོས་ཀྱི་སྦྱིན་པ་དང་། ཟང་ཟིང་དང་མི་འཇིགས་པ་སྦྱིན་པ་རྣམས་ཀྱི་ནང་ན་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྦྱིན་པ་གཙོ་བོ་ཡིན་ལ། ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པ་གསུམ་ ལ་ནི་ཟློག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་གཙོ་བོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པར་རོ།།ཕ་རོལ་ཕྱིན་བཅུའི་རྒྱུས་བྱུང་བ། །དགེ་བ་ཡིད་བྱེད་འདི་དག་ནི། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བཅུ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ཞེས་བྱའོ། །རྟག་ཏུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡི། ། ཁམས་ནི་བརྟས་པར་བྱེད་པ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་རིགས་བརྟས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཆོས་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ལ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་ཏེ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་གི དབང་དུ་བྱས་ཏེ།ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་སོ། །ཐོས་པ་ལ་མོས་པ་རྒྱས་པས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལས་དང་པོའི་གནས་སྐབས་ན་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་མོས་པ་སྐྱེ་བ་གང་ཡིན་པའོ། །ལྷག་པའི་བསམ་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྒོའི་རྒྱུན་གྱིས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བསམ་པ་ལྷག་པ་ནི་ལྷག་ པའི་བསམ་པས་ཏེ་ས་དང་པོ་ཐོབ་པའི་དུས་ཀྱི་ནའོ།།ལྷག་པའི་བསམ་པ་དེ་ནི་ཆོས་ཀྱི་རྒྱུན་གྱིས་འཐོབ་སྟེ། འདི་ལྟར་ཆོས་ཀྱི་རྒྱུན་གྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་མོས་པས་སྤྱོད་པའི་སའི་རྩེར་ཕྱིན་པ་ལས་འབྱུང་ལ་དེའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ནི་ས་ཐོབ་པོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྤང་བ་མེད་པ་ནི་གཉིས་པའོ་ཞེས་ འཆད་པར་འགྱུར་རོ།།ཆེན་པོ་ནི་དབང་འབྱོར་པ་ཐོབ་པ་རྣམས་ཀྱིའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དབང་འབྱོར་པ་ནི་བརྒྱད་པ་ལ་སོགས་པས་ཆེན་པོ་ལ་ཞུགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡིན་ནོ། །སྐུ་དང་བཅས་པ་ནི་མོས་པས་སྤྱོད་པ་ནི་བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མོས་པས་སྤྱོད་པའི་གནས་ སྐབས་ནའོ།།ས་དང་པོ་མ་ཐོབ་པར་ཇི་ལྟར་སྐུ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ཞེ་ན། གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་དོན་འཇིག་པས་ཅུང་ཟད་ཅིག་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་སྐུ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ནོ། །ས་དང་པོ་ལ་སོགས་པ་ལ་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་གྱིས་སྤང་བར་བྱ་བ་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་ དང་གཉིས་སུ་འཛིན་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་སྐུ་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱའོ།།རྒྱུ་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་ལ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟར་ཆོས་ཡོངས་སུ་བཙལ་ན་མཚན་དང་དཔེ་བྱད་བཟང་པོ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུར་འགྱུར་བས་སོ། །ཆོས་ནི་གཟུགས་ལ་ནི་མཚན་གྱི་རྒྱུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལ་མཚན་རྣམས་གསལ་གྱི་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་ལ་ནི་མ་ཡིན་པས།དེའི་ཕྱིར་ཆོས་ནི་གཟུགས་ལ་ནི་མཚན་གྱི་རྒྱུའོ་ཞེས་བཤད་དོ། །གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་ལ་ནི་ནད་མེད་པའི་རྒྱུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཆོས་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་ལ་ནི་ སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་རྣམས་ཏེ།འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་གང་གིས་སེམས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་བྱེད་པ་དེ་དག་ཉེ་བར་ཞི་བར་བྱེད་པས་དེའི་ཕྱིར་ཆོས་ནི་ནད་མེད་པའི་རྒྱུར་བཤད་དོ། །དེ་དག་ཟད་མི་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མྱ་ངན་ལས་ འདས་པར་འདུ་ཤེས་ཞེས་བྱ་བ་ལ།དེ་དག་ཅེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་མངོན་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པའི་ནོར་བཟུང་སྟེ། སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་ནི་རྣམ་པ་གང་གིས་ཀྱང་ཟད་པ་མེད་པས་དེའི་ཕྱིར་མྱ་ངན་ལས་ འདས་པ་བཞིན་དུ་མངོན་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པའི་ནོར་ཡང་ཡོངས་སུ་ཟད་པར་མི་འགྱུར་རོ།།འཇིག་རྟེན་ནི་ནོར་ཟད་པས་འཇིགས་པར་འགྱུར་ན། སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་མངོན་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པའི་ནོར་ལ་ནི་ཟད་པ་མེད་པས་དེའི་ཕྱིར་འཇིགས་ པ་མེད་དོ།།རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་དང་པོ་མེད་པ་དང་ཡོད་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དེ་དག་ནི་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སུ་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་དག་ནི་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སུ་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ། །གཟུགས་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ དང་ཆོས་ཅན་གཞན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ།སྟོང་པ་ཉིད་གཟུགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ།

或者在三种波罗蜜中，在法布施、财物布施和无畏布施当中，法布施是最主要的；在三种戒律中，断除戒律是最主要的，诸如此类。
'由十波罗蜜因而生，此等善心所'，是说由于具足十波罗蜜的缘故，称为从因而生。
'恒时令菩萨，界得以增长'，意思是令波罗蜜种性增长。
关于寻求正法的分类有两个偈颂，是指依据寻求正法的诸多分类而作的两个偈颂。
'由广大信解闻法'是指在初学阶段对大乘生起信解。
关于'增上意乐是由法门相续'，增上意乐即是增上意乐，是在获得初地时。增上意乐是由法相续而获得，如是由法相续三昧在胜解行位顶点而生，随后即获得地位。正因如此，后面将解释'无所舍离是第二'。
'广大是获得自在者们的'中，自在是指入第八地等广大者们的。
'具身是胜解行由修所生'是指在胜解行的阶段。
若问未得初地如何具身？由于略微证得所取能取义的灭除，故而具身。在初地等中，由于以见道所断的萨迦耶见等已断除，以及远离二取，故称为获得法身。
关于'以因寻求正法的偈颂'，是指如是寻求正法将成为相好等的因。
'法于色是相之因'是指在色蕴上显现诸相，而不在受等非色法上，因此说法于色是相之因。
关于'于非色法是无病因'，非色法即是心和心所，由于能息灭贪等烦恼染污心的诸烦恼，因此说法是无病之因。
关于'由彼等无尽性之因故，于涅槃起想'，'彼等'一词是指神通等财，由于诸佛菩萨的涅槃以任何方式都无有穷尽，因此如同涅槃一般，神通等财也永不穷尽。
世间由财物耗尽而生怖畏，然诸佛菩萨的神通等财无有穷尽，因此无有怖畏。
分别即是最初无与有的分别，彼等是人无我的违品。第二是法无我的违品。
'色即空性'是因为法与法性非他，'空性即色'也是如此。

།ཐབས་ཀྱི་ཆེ་བ་ཉིད་ནི་བརྩོན་འགྲུས་དྲག་པོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྩོན་འགྲུས་མི་དམན་པ་དང་མི་འཁྲུག་པ་དང་ཆོག་པར་མི་འཛིན་པས་ཏེ། བརྩོན་འགྲུས་དྲག་པོ་དེ་ཡང་ཐབས་ཀྱིས་ ཡོངས་སུ་ཟིན་པ་ཡིན་གྱི།གཟུ་ལུམས་ཀྱི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་ཉིད་བཅས་གཉིས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ཡོངས་བཙལ་བ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའི་ཆོས་ཉིད་དང་། དོན་དམ་པའི་བདེན་པའི་ཆོས་ཉིད་དོ། །དེ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་ནི་གཉིས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་ ཚོལ་བ་སྟེ།འདི་སྐད་དུ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའི་ཆོས་ལ་མཁས་པ་དང་། དོན་དམ་པའི་བདེན་པའི་ཆོས་ལ་མཁས་པ་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །ཆོས་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བའི་སྐབས་རྫོགས་སོ།། །།ཆོས་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བའི་སྐབས་ཀྱི་འོག་ཏུ་ཆོས་སྟོན་པའི་སྐབས་ཏེ། གོང་དུ་རྣམ་པ་གང་དག་གི་དེའི་སྦྱོར་བའི་ས་ལ་སློབ་པ་དེ་དག་ནི་སློབ་པའི་རྣམ་པའི་ཁྱད་པར་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ཀྱང་བསམ་པའི་ཁྱད་པར་ལ་སོགས་པའོ་ཞེས་བཤད་པ་ལ་བསམ་པ་དང་སྦྱོར་བའི་ཁྱད་པར་དག་ནི་མོས་པ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བའི་སྐབས་སུ་བཤད ཟིན་ཏོ།།ད་ནི་གཞན་ལ་ཕན་པ་བསྒྲུབ་པའི་ཁྱད་པར་གྱི་སྐབས་ལ་བབ་པས་དེ་བརྗོད་དོ། །ཇི་ལྟར་ན་གཞན་ལ་ཕན་པ་སྒྲུབ་པ་ཡིན་ཞེ་ན། གཞན་དག་ལ་དམ་པའི་ཆོས་ཡང་དག་པར་རབ་ཏུ་སྟོན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་བས་ན་ཆོས་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བའི་སྐབས་ཀྱི་འོག་ཏུ་ཆོས་སྟོན་པའི་སྐབས་ ཡིན་ནོ།།ཆོས་སྟོན་པ་ལ་སེར་སྣ་དགག་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་ན་ཆོས་སྟོན་པ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་སེར་སྣའི་སྐབས་ཉིད་མེད་པ་དེ་སྟོན་པར་བྱེད་པའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམ་པ་ནི་སྙིང་རྗེས་སྲོག་དང་ལོངས་སྤྱོད་ཚེགས་ཆེན་པོས་རྙེད་ཅིང་ཟད་པར་འགྱུར་ བས་སྙིང་པོ་མེད་པ་དག་ཀྱང་སེམས་ཅན་སྡུག་བསྔལ་བར་གྱུར་པ་རྣམས་ལ་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོ་བྱད་ཟད་ནའང་སྡུག་བསྔལ་བར་འགྱུར་ལ།སྲོག་ཟད་ན་ཡང་འཆི་བར་འགྱུར་བས་གང་ཞིག་ཟད་པར་འགྱུར་བ་དེ་ནི་སྦྱིན་པར་མི་ནུས་ཀྱི། གང་ཞིག་སྦྱིན་ཡང་ཟད་པ་མེད་པ་དེ་ལ་ནི་ སེམས་ཞུམ་པར་མི་འགྱུར་རོ།།ཆོས་ནི་བྱིན་ཡང་ཟད་པར་མི་འགྱུར་གྱི། མར་མེ་ལས་མར་གྱི་མེ་སྤར་བ་དེ་བཞིན་དུ་འཕེལ་བར་འགྱུར་རོ། །ལོངས་སྤྱོད་ཀྱང་ཚེགས་ཆེན་པོས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་ལ། མི་ཉིད་ཀྱང་ཡིད་ལ་སྨོན་པ་བརྒྱ་ཕྲག་མང་པོས་འཐོབ་སྟེ། གང་ཞིག་དེ་ ལྟར་ཚེགས་ཆེན་པོས་རྙེད་པའི་ལུས་དང་ལོངས་སྤྱོད་དེ་དག་ཀྱང་ཡོངས་སུ་གཏོང་བ་དེ་ཇི་ལྟར་ཚེགས་ཆེན་པོས་རྙེད་པ་མ་ཡིན་པ་ཆོས་ཡོངས་སུ་གཏོང་བར་མི་བྱེད།ཆོས་ནི་སྲོག་དང་ལོངས་སྤྱོད་དག་པས་ཀྱང་ཆོས་ཤིན་ཏུ་རྙེད་པར་དཀའ་བས་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཕྱེད་ཙམ་གྱི་ཕྱིར་ཡང་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་བདག་ཉིད་ཡོངས་སུ་བཏང་སྟེ།ཇི་སྐད་དུ། ལེགས་གསུངས་ཚིགས་བཅད་ཕྱེད་ཙམ་ཡང་། །ཉིད་ཀྱི་སྐུ་ཡི་དྲིན་གྱིས་བསྒྲུབས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བཤད་པ་ལྟ་བུ་དང་། ཇི་སྐད་དུ་བདག་ནི་ཚིགས་བཅད་གཅིག་གི་ཕྱིར་ཡང་བདག་ཉིད་ཚངས་པའི་འཇིག་རྟེན་ ནས་མེའི་འོབས་སུ་འདོར་བར་སྤྲོའོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་གང་ཞིག་དེ་ལྟར་རྙེད་དཀའ་བ་དེ་ལ་འདི་སྐད་དུ། རྙེད་པར་སླ་བ་ཞེས་ཇི་སྐད་དུ་བརྗོད་ཅེ་ན། དེ་ནི་དེ་ལྟར་མི་གཟུང་གི། །སངས་རྒྱས་བྱུང་བ་ནས་བཟུང་སྟེ། །ཇི་སྲིད་དུ་བསྟན་པ་གནས་པ་དེའི་བར་དུ་ནི་དམ་པའི་ ཆོས་ཚེགས་ཆེན་པོས་རྙེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟར་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ནི་གདུལ་བའི་སྐྱེ་བོའི་ཐད་དུ་གཤེགས་ཤིང་གཤེགས་ནས་ཡུལ་དང་དུས་ལ་སོགས་པ་ལ་ལྟོས་ཏེ། སེམས་ཅན་དག་ལ་ནི་མི་འདོད་བཞིན་དུ་ཡང་སྟོན་པར་མཛད་པས་དེའི་ ཕྱིར་ཚེགས་ཆེན་པོས་རྙེད་པ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱའོ།།ཆོས་ཡངས་པ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་སོ།

所谓'方便的殊胜性是因为精进猛烈'，是指精进不低劣、不动摇、不知足，而且这种猛烈的精进也是被方便所摄持的，而不是以蛮横的精进。
'寻求具有真如的二谛法性'，是指世俗谛的法性和胜义谛的法性。以二者来寻求，也就是说通达世俗谛之法和通达胜义谛之法。
寻求正法品终。
在寻求正法品之后是说法品。如前所说，以何种方式在修学地修学，这些是修学的差别相，这些也是发心的差别等。发心和修行的差别已在寻求胜解品中说过。现在轮到利他修行的差别品，故而阐述此品。
如何是利他修行呢？是为了向他人如实宣说正法，因此在寻求正法品之后是说法品。
'说法时遮止悭吝的偈颂'是指显示菩萨们在说法时如何没有悭吝的机会。
菩萨们以悲心，即使生命和受用是以大苦难获得且会耗尽而无实质的，也施予受苦的众生。这是说，受用耗尽会导致痛苦，生命耗尽会导致死亡，凡是会耗尽的就无法布施，而对于布施后也不会耗尽的，心就不会怯弱。
法施予后不会耗尽，而是如同从一盏灯点燃另一盏灯一样会增长。受用也是以大苦难获得的，人身也是以百千愿望才能获得。既然以如此大苦难获得的身体和受用尚且能舍施，那么不是以大苦难获得的法为何不能布施？
法比生命和受用更难获得，为了半偈颂菩萨也能舍弃自身，如说：'善说的半偈颂，也是以自身恩德成就'等，又如说'我为了一个偈颂，也愿从梵天界投身火坑'。
因此，对于如此难得之法，怎么能说是容易获得呢？不应如此理解。从佛出世以来，乃至正法住世期间，正法并非以大苦难获得，因为诸佛世尊来到所化众生处，观待地域、时间等，即使众生不愿意也为之说法，因此称为不是以大苦难获得。广大之法是大乘法。

།གང་ཕྱིར་རང་རིག་ཆོས་པས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་མ་བསྟན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་ཆོས་ནི་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པར་བྱ་བ་ཡིན་པས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་མ་བསྟན་པ་དེའི་ཕྱིར་ཆོས་ བསྟན་པ་དོན་མེད་དེ།སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱི་ཐུགས་སུ་ཆུད་པའི་ཆོས་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པར་བྱ་བའི་གནས་སྐབས་གང་ཡིན་པའི་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པར་བྱ་བ་དེ་ནི་གཞན་དག་ལ་བསྟན་པར་མི་ནུས་སོ། །མེ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་མེའི་རང་གི་ངོ་བོ་བརྗོད་པར་མི་ནུས་ ཏེ།གལ་ཏེ་མེ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་མེའི་རང་གི་ངོ་བོ་བརྗོད་ན་ནི་མེ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་བརྗོད་པའི་དུས་ན་ཁ་ཚིག་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། ཚིག་གིས་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་བརྗོད་པར་མི་ནུས་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ནི་དེ་དང་མཐུན་པའི་གཏམ་བསྙད་པ་ཆོས་ བསྟན་པས་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པར་བྱ་བ་ལ་གདུལ་བ་རྣམས་ཀྱི་རྟོགས་པ་སྐྱེད་པར་མཛད་དོ།།དེའི་ཕྱིར་འདི་སྐད་དུ། རིགས་པ་བཤད་པ་ཆོས་རྣམས་ཀྱིས། །སྐྱེ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་ལ་ཀུན་ནས་དྲངས། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །འདི་ལྟར་རིགས་པར་བཤད་པའི་ཆོས་བསྟན་པས་འཇིག་རྟེན་ཉིད་ཀྱི་ ཆོས་ལ་ཀུན་ནས་དྲངས་ཏེ།རྒྱུ་འདིས་ན་ཆོས་བསྟན་པ་དོན་མེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཉིད་ཀྱི་ཆོས་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་བཀའ་སྟེ། ཆོས་བསྟན་པ་དེ་ལ་འགོད་པར་མཛད་དོ། །ཡང་ན་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་ནི་བསྟན་པ་ལ་འཇུག་པ་སྟེ། ཞུགས་ན་ཐོས་པ་དང་བསམ་པ་དང་བསྒོམ་པའི་རིམ་ གྱིས་རྟོགས་པ་འཐོབ་པས་ཆོས་བསྟན་པ་དོན་མེད་པར་མི་འགྱུར་རོ།།ཇི་ལྟར་ན་ཆོས་བསྟན་པ་དོན་མེད་པར་མི་འགྱུར་བ་ནི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་པའི་ཕྱེད་ཀྱིས་སྟོན་ཏོ། །གལ་ཏེ་ཐོས་པ་ཙམ་གྱིས་དོན་མཐོང་འགྱུར་ན་བསྒོམ་པ་དོན་མེད་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། གལ་ཏེ་དོན་ མཐོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་རྟོགས་པ་གང་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།གལ་ཏེ་དོན་གང་ཞིག་རྟོགས་པས་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བ་དེ་ཐོས་པ་ཙམ་ཁོ་ནས་མངོན་དུ་བྱེད་ཅིང་རྟོགས་པར་འགྱུར་ན་ནི་དེའི་ཕྱིར་བསྒོམ་པ་དོན་མེད་པར་ཡང་འགྱུར་བ་ཞིག་ན། གང་གི་ཕྱིར་དོན་དེ་བསྒོམས་པས་ མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པ་དེའི་ཕྱིར་བསྒོམ་པ་དོན་མེད་པར་མི་འགྱུར་རོ།།དེ་ལྟར་བདེ་བར་གཤེགས་ཀྱི་བསྟན་པ་གང་ཡིན་དེ་ཡང་དོན་མེད་མིན། །ཞེས་བྱ་བ་ཇི་ལྟར་བསྟན་པ་དོན་མེད་པར་མི་འགྱུར་བ་དེ་ནི་རྐང་པ་ཐ་མ། གལ་ཏེ་མ་ཐོས་པར་ཡང་བསྒོམ་འཇུག་འགྱུར་ན་བསྟན་པ་དོན་མེད་ འགྱུར།།ཞེས་བྱ་བས་སྟོན་ཏེ། མཉམ་པ་མེད་པར་ནི་བསྒོམ་པར་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་ཆོས་བསྟན་པ་དོན་མེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ་ཆོས་མངོན་པ་ཀུན་ལས་བཏུས་པ་ལས། གཉིས་ལ་བརྟེན་ནས་གཉི་གར་གནས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བཤད་པ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །སྟོན་ པ་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ལ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཇི་ལྟར་ན་ལུང་ལ་སོགས་པས་སྟོན་པ་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ཡིན་ཞེ་ན།ལུང་ལས་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ནི་འདི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་སངས་རྒྱས་དག་ལས་ཆོས་ཐོས་ནས་གཞན་དག་ལ་སྟོན་པར་བྱེད་དེ། དེ་ལྟ་བས་ལུང་ལས་ཀྱང་ཆོས་རྣམ་ པར་དབྱེ་བ་བྱས་པ་ཡིན་ནོ།།རྟོགས་པ་ལས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཆོས་རྟོགས་ནས་དེ་ཉིད་སེམས་ཅན་དག་ལ་སྟོན་པར་བྱེད་དེ། །དེ་ལྟར་ན་རྟོགས་པ་ལས་ཀྱང་རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་ཡིན་ནོ། །གཟུགས་ལས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་གཟུགས་ཅན་ཤིང་དང་སིལ་སྙན་ལ་སོགས་པ་ལས་ ཆོས་སྟོན་པ་འབྱུང་བ་གང་ཡིན་པའོ།།དམ་པའི་ཆོས་ཡོངས་སུ་འཛིན་པས་ནི་དོན་སྣ་ཚོགས་ཀྱང་རྟོགས་པར་འགྱུར་ལ། མང་དུ་ཐོས་པ་ཡང་འཕེལ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་བས་ན་སྟོན་པ་རྒྱ་ཆེན་པོར་འགྱུར་རོ། །སྐྱེས་བུ་དམ་པའི་ལས་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པའི་ ལས་བྱེད་པས་ཁ་ན་མ་ཐོབ་མེད་པའི་ལས་ཅན་སྒྲུབ་པ་ལ་གནས་པ་ཞིག་ཆོས་སྟོན་ན་དེས་ན་སྟོན་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་འགྱུར་ཏེ།དེ་ལྟར་ན་ཚིག་བཟུང་བར་འོས་པར་འགྱུར་རོ། །ཆོས་ཀྱི་སྦྱིན་པ་ཆེན་པོ་རྣམ་པར་འབྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་དག་ལ་རྣམ་པར་འབྱེད་ཅིང་ཚིག་དང་དོན་རྒྱས་པར་ སྟོན་པ་ཡིན་ནོ།

所谓'由于法是自证故，世尊未曾宣说'是指由于法是自己所证悟的缘故，世尊未曾宣说，因此说法无义。诸佛世尊所证悟的法是自己所证悟的境界，这种自己所证悟的境界是无法向他人宣说的。以'火'这个声音是无法表达火的本性的，如果'火'这个声音能表达火的本性的话，那么说'火'的时候嘴就会被烧到。虽然言语无法表达诸法的本性，但是诸佛世尊通过与之相应的言说开示，以说法令所化众生对自证之法生起证悟。因此说：'以说正理诸法，引导众生趣入自法。'如是以正理开示说法，引导世间趣入自法，因此说法并非无义。自法即是世尊教言，令安住于说法之中。或者说自法是趣入教法，趣入后通过闻思修的次第获得证悟，因此说法不会成为无义。
如何说法不会成为无义，是以第二偈颂的后半部分来说明。'若仅以闻即见义，则修行成无意义'，其中'见义'即是通达义理的意思。如果仅仅通过听闻就能现前通达所证义理的话，那么修行就成为无意义了，但是因为是通过修行才能现前所证义理，所以修行并非无意义。'如是善逝教法亦非无义'，如何说法不会成为无义，是以最后一句'若未闻法而入修，则教法成无意义'来说明，因为没有闻法就不会趣入修行。因此说法并非无义，如《阿毗达磨集论》中所说：'依止二者而安住二者'。
关于开示的差别，如何以教等来分别开示呢？从教来分别即是诸菩萨从诸佛听闻法后为他人宣说，因此从教法也作了差别。'从证悟也'是指证悟法后为众生宣说，如是从证悟也作了差别。'从色也'是指从有色法如木头、乐器等显示法义。由于受持正法，能通达种种义理，也能增长多闻，因此成为广大开示。'行持胜士事业'是指若无过失地行持，安住于无过失的实践，如是说法则成为圆满开示，如是则成为应受持的言教。'开显广大法施'是指为他人开显、广说文义。

།རྒྱགས་པ་དང་བྲལ་བ་ནི་བསྟོད་དམ་གྲུབ་ན་རྒྱགས་པར་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཤད་པ་དེས་རངས་པར་བྱས་པ་གང་ཡིན་པས་བསྟོད་ན་ཡང་རྒྱགས་པའམ་ཁེངས་པར་མི་འགྱུར་ལ། གང་གི་ཚེ་དོན་རྟོགས་པར་དཀའ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ བཤད་པས་གསལ་བར་བྱེད་སྒྲུབ་པར་བྱེད་ལ།དེ་གྲུབ་ན་དེ་འདི་སྙམ་དུ་ཨ་ལ་ལ་བདག་གིས་དོན་རྟོགས་པར་དཀའ་བ་བསྒྲུབས་སོ་སྙམ་དུ་རྒྱགས་པར་མི་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །མི་སྐྱོ་བ་ནི་དུབ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་དུབ་པ་ནི་སྐྱོ་བ་ཡིན་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆོས་སྟོན་ པ་ལ་དུབ་པ་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་སྟོན་པ་མི་སྐྱོ་བ་ཞེས་བྱའོ།།ཟང་ཟིང་མེད་པ་ནི་དད་པའི་ལྷག་པར་བྱ་བ་དོན་དུ་མི་གཉེར་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་སེམས་ལ་འདི་སྙམ་དུ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆོས་ཐོས་ཏེ་ཡི་རངས་ནས་རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟི་ལ་སོགས་པས་མཆོད་པ་བྱེད་པར་ འགྱུར་རོ་སྙམ་དུ་བསམས་ནས།ཆོས་སྟོན་པར་མི་བྱེད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་ཟང་ཟིང་མེད་པའི་སེམས་ཀྱིས་རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟི་ལ་སོགས་པ་དོན་དུ་མི་གཉེར་བར་སྙིང་རྗེས་ཆོས་སྟོན་ཏོ། །གྲོང་ཁྱེར་པའི་གསུང་དང་། སྙན་ཅིང་འཇེབས་པ་དང་། རྣམ་པར་གསལ་བ་དང་། རྣམ་པར་ རིག་པར་བྱེད་པ་དང་།མཉན་པར་འོས་པ་དང་། བརྟེན་པ་མེད་པ་དང་། མི་མཐུན་པ་མེད་པ་དང་། གཏུགས་པ་མེད་པས་ཆོས་སྟོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་མདོའི་ཚིག་འདི་དག་།རྒྱལ་སྲས་ཚིག་ནི་མི་ཞན་པ། །སྙན་ཅིང་ལེགས་བཤད་གྲགས་པ་དང་། །ཞེས་བྱ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་ ཚིག་འདི་དག་གི་འགྲེལ་པ་ལས་སྦྱར་བར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ།སྙན་ཅིང་འཇེབས་པ་ནི་བཟང་པོའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །རན་པ་ནི་མི་མཐུན་པ་མེད་པ་སྟེ། ཇི་ལྟར་མི་མཐུན་པ་མེད་ཅེ་ན། དེ་སྟོན་ཏེ། ཚིག་རན་པ་ལ་མི་སྐྱོ་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟར་བཤད་པའི་ཚད་ངེས་པ་མེད་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་དང་ མི་མཐུན་པར་འགྱུར་རོ།།མི་མཐུན་པའི་ཕྱིར་སྐྱོ་བ་སྐྱེའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སློབ་དཔོན་གྱིས་འགྲེལ་པ་ལས་རན་པ་ལ་མི་སྐྱོ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བསྟན་ཏེ། ཡི་གེ་མདོར་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་ན་དགའ་བར་འགྱུར་ཞིང་སྐྱོ་བ་མི་སྐྱེའོ། །ཡངས་པས་ནི་གཏུགས་པ་མེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིག་འདི་ ལ་གཏུགས་ཤིང་ཡོངས་སུ་ཟད་པ་མེད་པས་གཏུགས་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ།།ཚིག་དང་ཡི་གེ་རིགས་པ་དང་། འབྲེལ་པ་དང་། མཐུན་པ་དང་། རུང་བ་དང་། འབྱོར་པ་དང་། འཕྲོད་པ་དང་། འཚམ་པ་དང་། འགྲུས་སྐྱོང་གི་ཡན་ལག་གི་ཚོགས་དག་གིས་ཞེས་བྱ་བའི་མདོའི་ཚིག་འདི་དག་གིས་ སློབ་དཔོན་གྱི་ཞལ་སྔ་ནས་ཀྱིས།བསྟན་དང་དེ་བཞིན་བཤད་པ་དང་། །ཞེས་བྱ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདིའི་འགྲེལ་པ་ལས་སྦྱར་བར་ཤེས་པར་བྱའོ། །རྟག་ཏུ་མཁས་པར་སྐྱོང་བའི་ཕྱིར་འགྲུས་སྐྱོང་སྟེ་སློབ་པ་ལ་བྱའོ། །དེ་མདོར་སེམས་དཔའ་མཆོག་རྣམས་ཀྱི། །ཡི་གེ་ཕུན་ཚོགས་ ཡིན་ཞེས་བྱ།།བདེ་གཤེགས་གསུང་ནི་མཐའ་ཡས་ཏེ། །ཡན་ལག་དྲུག་ཅུ་བསམ་མི་ཁྱབ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཡི་གེ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དེ་རྣམ་པར་སྦྱངས་ན། སངས་རྒྱས་ཀྱི་གནས་སྐབས་ན་གསུང་རྣམ་པ་དྲུག་ཅུ་དང་ལྡན་པ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པར་འགྱུར་རོ། ། མཉེན་པ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་ཀྱི་དགེ་བའི་རྩ་བ་སྟོན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེར་ན་ཆུ་མཉེན་པོ་རྩཝ་དང་། གེལ་བ་དང་། སྨན་དང་། ནགས་ཚལ་རྣམས་ཀྱི་རྩ་བ་ཉེ་བར་སྟོན་པར་བྱེད་ཅིང་། དེ་དག་ཉེ་བར་བསྟན་ན་འཕེལ་ཞིང་རྒྱས་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན འདས་རྣམས་ཀྱི་གསུང་མཉེན་པ་དེ་ཐོས་པའི་སྒོ་ནས་སེམས་ཅན་དགེ་བའི་རྩ་བ་མ་བསགས་པ་རྣམས་དགེ་བའི་རྩ་བ་བསོགས་པར་འགྱུར་ཞིང་།དེ་དག་ཉེ་བར་བསགས་ན་དགེ་བའི་ཆོས་འཕེལ་བར་འགྱུར་རོ། །འཇམ་པ་ནི་མཐོང་བའི་ཆོས་ཁོ་ན་ལ་རེག་ན་བདེ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དར་དང་། རས་བལ་གྱི་འདའ་བ་དང་། ཀ་ཙ་ལིན་དི་ཀའི་རས་ལ་སོགས་པ་འཇམ་པའི་ཕྱིར་ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་རེག་པ་ཙམ་ཁོ་ནས་བདེ་བ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱི་གསུང་འཇམ་པོ་ཡང་མཐོང་བའི་ཆོས་ཁོ་ན་ལ་མཉན་པའི་དུས་ཉིད་ན་བདེ་བའི་རེག་པ་བསྐྱེད་དོ།

远离傲慢是指即使受到赞扬或成就也不会变得傲慢。这是说当被解说所欢喜时，即使受到赞扬也不会变得傲慢或自大。当难以理解的义理通过解说而变得明了、得以成就时，他也不会想:'啊!我已经成就了难以理解的义理'而变得傲慢。
不厌倦是因为没有疲惫。这里的疲惫就是厌倦，因为菩萨在说法时没有疲惫，所以称为不厌倦说法。
无所求是因为不追求增加信心。这是说菩萨不会心想:'世人听闻法后欢喜，会以供养、恭敬等来报答'而说法，而是以无所求的心，不追求供养、恭敬等，以慈悲心说法。
以城市的语言、悦耳动听、清晰明了、令人理解、值得听闻、无所依赖、无有违逆、无有穷尽来说法。这些经文词句，应当知道是从'菩萨言语不低劣，悦耳善说有名声'这个偈颂的注释中配合理解。
'悦耳动听'就是美好的意思。'适度'就是无有违逆，怎样是无有违逆呢？解释说:'因为对适度的言语不会厌倦'。如果说法没有确定的限度就会与世间不相应，因为不相应就会产生厌倦。因此论师在注释中说'因为对适度的不会厌倦'，简要说明文字会令人欢喜而不生厌倦。
'广大'就是无有穷尽，这是说此言语没有穷尽和完结，所以称为无有穷尽。
经中说:'文字语言合乎道理、相互关联、相互一致、适宜、圆满、相应、恰当，以及具足修学支分等'。这些经文应当知道是从论师所说'教法以及解说等'这个偈颂的注释中配合理解。常常善巧修学故称为修学，是指学习。
经中说:'这就是最胜菩萨们的圆满文字。如来语言无边际，具足六十支不可思议。'菩萨们若能清净圆满的文字，在成佛时就会获得具足六十种功德、不可思议的语言。
'柔软'是因为能显示众生界的善根。譬如柔软的水能显示草、树、药草、森林的根，显示后能使其生长茂盛。同样，听闻诸佛世尊柔软的语言后，未积集善根的众生能够积集善根，积集后善法增长。
'温和'是因为仅仅接触当下就能生起安乐。就像丝绸、棉布、迦旃邻提布等因为柔软，仅仅身根触碰就能生起快乐。同样，诸佛世尊温和的语言也是在当下听闻时就能生起安乐的触受。

།ཡིད་དུ འོང་བ་ནི་དོན་བཟང་པོའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟར་ཡིད་ཀྱིས་དོན་རྣམས་བྱེ་བྲག་ཏུ་ཤེས་ཀྱི།རྣ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་ནི་དོན་ངེས་པར་གཟུང་བར་བྱ་མི་ནུས་པས་སོ། །དག་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་གོང་ན་མེད་པའི་རྗེས་ལ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱང་འཇིག་རྟེན་ལས་ འདས་པ་ཡིན་མོད་ཀྱི།ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ཉིད་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་ལྟོས་ན་གོང་མ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བས་ན་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་བཀའ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་གོང་ན་མེད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་བས་ཆེས་ གོང་མར་གྱུར་པའི་ཚིག་མེད་པས་ན་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་གོང་ན་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ།།མུ་སྟེགས་ཅན་བློ་གྲོས་ངན་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ལྟ་བ་འཇོམས་པར་བྱེད་པའི་སྟོབས་ནི་མུ་སྟེགས་ཅན་བློ་གྲོས་ངན་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ལྟ་བ་འཇོམས་པའི་སྟོབས་སོ། །སྟོབས་ཉིད་ཡོན་ཏན་ཡིན་པས་ན་སྟོབས་ ཀྱི་ཡོན་ཏན་ནོ།།དེ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་སྟོབས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ལྡན་པའི་ཕྱིར་སྙན་ཅིང་འཇེབས་པ་ཡིན་ནོ། །མཉན་པར་འོས་པ་ནི་བསྒྲུབས་པས་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་མཉན་པའི་སྒོ་ནས་ཉན་པ་པོ་སྒྲུབ་པ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་ཞིང་དེའི་འོག་ཏུ་ངེས་ པར་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ།།མི་ཚུགས་པ་ནི་ཕས་ཀྱི་རྒོལ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མི་བརྫི་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟར། བུང་བའི་སྦྲང་རྩི་གནོད་མེད་པ། །བདུད་རྩི་ལྟ་བུ་འདོད་པ་ལྟར། །ཕས་ཀྱི་རྒོལ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས། །བརྫི་ཞིང་གནོད་པར་མི་ནུས་སོ། །མི་རྩུབ་པ་ནི་བསླབ་པ་ བཅའ་བའི་ཐབས་བདེ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བསླབ་པ་བཅའ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རྟོགས་པར་བྱེད་པའི་ཐབས་བདེ་བ་ཡིན་གྱི།དགེ་སྦྱོང་གཅེར་བུ་པ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུར་གདུང་བ་དང་། ཡོངས་སུ་གདུང་བ་དང་། སྐྲ་འབལ་བ་དང་། རི་དང་གཡང་ས་ནས་ མཆོང་བ་དང་།མེ་དང་ཆུར་འཇུག་པ་ལ་སོགས་པས་ཚེ་འདི་དང་ཕྱི་མའི་སྡུག་བསྔལ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན་བསླབ་པའི་གཞི་འཆའ་བའི་དུས་ན་འདི་ནི་ཁྱེད་ལ་ཕན་པར་འགྱུར་བ་དང་། བདེ་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དེ་སྐད་དུ་སྙན་པར་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་མི་རྩུབ་པ་ ཡིན་ནོ།།མི་བརླང་བ་ནི་དེ་ལས་འདས་ན་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་ཐབས་ཡང་དག་པར་སྟོན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟར་བསླབ་པ་ལས་འདས་ན་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་ཐབས་ཡང་དག་པར་སྟོན་པས་དེའི་ཕྱིར་མི་བརླང་བཞེས་བྱའོ། །ལུས་ཚིམ་པར་བྱེད་པ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟར་ཞི་གནས་ཀྱི་ལམ་བསྐྱེད་པས་སོ།།ཡོངས་སུ་གདུང་བ་མེད་པ་ནི་སྒྲུབ་པ་ལ་འགྱོད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེའི་ཚེ་དེ་མཉན་པའི་སྒོ་ནས་སྒྲུབ་པ་ལ་སྦྱོར་ཞིང་བསྒྲུབས་ནས་མཇུག་ཏུ་མངོན་སུམ་དུ་མཐོང་ན་འགྱོད་པ་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །ཀུན་ཤེས་པར་བྱེད་པ་ནི་ བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཡང་དག་པར་སྟོན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་ཆོས་ནི་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པར་བྱ་བ་ས་དང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་དབང་བཅུ་ལ་སོགས་པའོ།།ཡང་ན་ཆོས་ཉིད་གང་ཞིག་བསམས་ན་སྨྱོ་བ་དང་། ཁྲག་ཏུ་སྐྱུགས་པ་ལ་སོགས་པར་འགྱུར་བ་ཕྱི་ རོལ་གྱི་དངོས་པོ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་འགྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ལས་ནི་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཡིན་ཏེ།ཆོས་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་ཅི་ནས་ཀྱང་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དེ་དག་ལ་ཉན་པ་པོ་མངོན་པར་མི་བརྩོན་ཞིང་ཡོངས་སུ་སྤང་བར་བྱ་བའི་གནས་རྣམས་ཡོངས་སུ་སྡོང་བར་འགྱུར་བར་ཡང་དག་པར་ སྟོན་ཏོ།།ཟློས་པའི་སྐྱོན་མེད་པ་ནི་དོན་མེད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མ་རིག་པ་གང་ཞེ་ན། ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་དེ་ལྟ་བུ་དག་ནི་ཟློས་པའི་སྐྱོན་མེད་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་འདུལ་བ་མང་པོ་ཉེ་བར་གནས་ནལ་ལ་རྣམ་གྲངས་འགའ་ཞིག་གིས་གོ་བར་འགྱུར་རོ། ། དེ་བས་ན་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ནི་སྟོན་པ་དོན་ཡོད་པར་མཛད་པ་ཡིན་ནོ།

所谓'悦意是为了善义'，是指意识能够分别了知诸义，而耳识不能确定把握对境。
所谓'清净是因为获得无上出世间之后得'，是说虽然声闻也是出世间，但是声闻虽然是出世间，相对于佛和菩萨而言是有上的。因此，诸佛之教法是无上出世间的，因为没有比这更上的言教，所以称为无上出世间。
具有摧毁一切邪见外道恶慧的力量，即是摧毁一切邪见外道恶慧的力量。力量本身就是功德，所以是力量功德。因为具有此功德，所以称为具有力量功德，因为具有所以悦耳动听。
所谓'堪闻是因为修行必定出离'，是说通过听闻，听者将具足修行，之后必定获得出离。
所谓'不可摧是因为一切论敌不能摧毁'，就像蜜蜂的蜂蜜无害，如同甘露般可爱，一切论敌不能摧毁损害。
所谓'不粗暴是因为制戒方便安乐'，是说世尊所制定的学处都是通达真实的安乐方便，而不像裸行外道等那样以苦行、极度折磨、拔发、跳崖、投入水火等而在今生来世感受痛苦。或者在制定学处时说'这将对你们有益，带来安乐'，以如此悦耳的言语宣说，所以不粗暴。
所谓'不粗鲁是因为正确开示违犯时出离的方便'，是说正确开示违犯学处时出离的方便，因此称为不粗鲁。
所谓'令身悦是因为生起三摩地'，是说通过修习止道。
所谓'无热恼是因为修行无悔'，是说当时通过听闻而修行，修行后最终现见时将无有悔恨。
所谓'令知是因为开示不可思议正法'，不可思议法是指自证的地、波罗蜜多、十力等。或者说，某些法若思维则会发疯、吐血等，能成就种种外在事物的业是不可思议的，对于如此等不可思议法，正确开示使听者不精进于此，并能断除应断之处。
所谓'无重复过失是因为非无义'，如'何为无明？即是愚痴'等语句是无重复过失的，因为对许多所化众生通过某些方便能够理解。因此，诸佛世尊是具有义利的导师。

།གཞན་དག་གི་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པའི་ས་བོན་སྐྱེད་པའི་ཕྱིར་ཡང་རྣམ་གྲངས་བརྗོད་དེ། རྣམ་གྲངས་རྣམས་ཀྱི་དགོངས་པ་རྒྱས་པར་ནི་རྣམ་པར་བཤད་པའི་རིགས་པ་ལས་བལྟ་བར་བྱའོ། ། གླང་པོ་ཆེའི་སྒྲ་སྐད་ནི་རྒྱ་ཆེ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གླང་པོ་ཆེ་ནི་གླང་པོ་ཆེ་ས་སྲུང་གི་བུ་ལ་སོགས་པ་གཟུང་ངོ་། །དེ་དག་གི་སྒྲ་ནི་རྒྱ་ཆེ་བ་དང་། བརྗིད་ཆེ་བ་ཡིན་ནོ། །ཀླུའི་དབང་པོའི་སྒྲ་ནི་གཟུང་བར་འོས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀླུའི་རྒྱལ་པོ་རྣམས་ནི་ཀླུའི་གནས་དག་ན་ཚིག་མཉན་པ་ཡིན ཏེ།ཀླུ་གཞན་དག་དེ་དག་གི་ཚིག་ལས་མི་འདའོ། །ཀ་ལ་པིང་ཀའི་སྒྲ་དབྱངས་ནི་རྣོ་བ་དང་འཇིག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀ་ལ་པིང་ཀའི་སྒྲ་ནི་ཞེན་པར་འཇུག་པ་དང་། འཇིག་པའི་ངང་ཅན་ཡིན་ལ་ཡིད་དུ་འོང་བ་ཉིད་ཀྱིས་ཞིག་ན། ཡང་མཉན་པར་བྱ་བའི་དགའ་བ་ཆེན་པོ་སྐྱེ་བ་དེ་བཞིན་ དུ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་གསུང་ཡང་ཉན་པ་པོ་རྣམས་ཀྱི་སྙིང་ལ་འབབ་ཅིང་གསུང་དབྱངས་ཞིག་ན་ཡང་དེ་ཉན་པར་བྱ་བའི་དགའ་བ་འབྱུང་ངོ་།།གཞན་དག་ནི་ཡང་དང་ཡང་དུ་འཇིག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་འདོན་ཏེ། དེ་དག་གི་ལྟར་ན་བ་དན་བཞིན་དུ་ཡང་དང་ ཡང་དུ་འཇིག་པ་ཡིན་ཏེ།ཡང་དང་ཡང་དུ་གཞན་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྒྲ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྗེས་སུ་ཞུགས་པ་ནི་ཐམས་ཅད་ལུང་བསྟན་པའི་མཚན་ཉིད་ལ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་རྗེས་སུ་ཞུགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཐམས་ཅད་དུ་ལུང་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉན་ཐོས་དང་ བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལུང་བསྟན་པ་གང་དག་ཡིན་པ་སྟེ་ཇི་ལྟར་ཉན་ཐོས་རྣམས་སྐྱེ་བར་ལུང་སྟོན་པ་དང་ཇི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་སངས་རྒྱས་ཉིད་དུ་ལུང་སྟོན་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེའི་སྒྲ་ལ་ཞུགས་པའི་ཕྱིར་སྒྲ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྗེས་སུ་ཞུགས་པ་ཞེས་བྱའོ།།ཐབ་དང་བཅས་པའི་ཆེད་ནི་ སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དེ་དག་གི་དོན་ཐམས་ཅད་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་ཐ་བ་ཅན་དང་བཅས་པའི་དོན་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ།སེམས་ཅན་དགེ་བའི་རྩ་བ་མ་བསྐྱེད་པ་རྣམས་ནི་ཐ་བར་གྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །དགེ་བའི་རྩ་བ་བསྐྱེད་པ་རྣམས་ནི་ཐ་བ་མ་ཡིན་པའོ། །དེ་ དག་གི་དོན་ཐམས་ཅད་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཐ་བ་དང་བཅས་པའི་ཆེད་ཅེས་བྱའོ།།སྒྲ་ཐམས་ཅད་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་ནི་གསུང་གཅིག་ལས་སྒྲའི་རྣམ་པར་རིག་པ་རྣམ་པ་དུ་མ་ཉེ་བར་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་གསུང་ངོ་བོ་ཉིད་གཅིག་སྟོན་པ་ཡིན་ཡང་གསུང་གིས་ བསྙད་པར་བྱ་བ་ལྷ་དང་།ཀླུ་དང་། གནོད་སྦྱིན་དང་། དྲི་ཟ་དང་། ལྷ་མ་ཡིན་དང་། ཡི་དགས་དང་། རི་ཁྲོད་པ་དང་། གདོལ་པ་དང་། ཀླ་ཀློ་ལ་སོགས་པ་གང་ཞིག་སྒྲའི་ཁྱད་པར་ཇི་ལྟ་བུ་མངོན་པར་ཤེས་པ་དེས་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་ཐོས་སོ། །གཅིག་ལས་དོན་དུ་མའི་རྣམ་པར་རིག་པ་ཉེ་བར་ གནས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཞིག་དོན་གྱི་རྣམ་པར་རིག་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ལ་ཡིད་ཆེས་པར་འགྱུར་བ་དེ་ལ་དེ་བཞིན་དུ་གཅིག་ཡིན་པ་ལས་གདུལ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་དབང་པོ་ཐམས་ཅད་ཚིམ་པར་བྱེད་པ་ཡིན།ཡང་ན་དད་པའི་དབང་པོ་ལ་སོགས་པའི་དོན་ཚིམ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། ། མ་སྨད་པ་ནི་དམ་བཅས་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་དམ་བཅས་པ་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་མང་པོས་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པས་དེའི་ཕྱིར་མ་སྨད་པ་ཞེས་བྱའོ། །མི་འགྱུར་བ་ནི་དུས་ལ་བབ་པར་རབ་ཏུ་སྦྱོར་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཞིག་དུས་གང་དུ་དགེ་བའི་ཕྱོགས་ལ་ཡང་རུང་བར་འགྱུར་བ་དེ ལ་དེའི་དུས་ཁོ་ནར་དགེ་བའི་རྩ་བ་བསྐྱེད་པ་ལ་སོགས་པས་སོ་སོར་ཐར་པ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ།ཇི་སྐད་དུ། ལ་ལར་ཞུས་ཀྱང་མི་གསུང་ལ། །ཆེད་ཀར་ཡང་ནི་གསུང་བར་མཛད། །ཅེས་བཤད་པ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །བརྗོད་དོ། །འདོགས་སོ། །རབ་ཏུ་འཇོག་གོ། །རྣམ་པར་འབྱེད་དོ། ། རྣམ་པར་འགྲེལ་ཏོ། །གསལ་བར་བྱེད་དོ། །སྟོན་ཏོ།

为了生起他人各自正确认知的种子，又说诸多法门。诸多法门的广大密意，应当从解说的道理中观察。
关于'大象的声音是因为广大'这句话，大象是指大象萨护之子等。他们的声音是广大且威严的。
'龙王的声音是因为值得受持'是指诸龙王在龙的住处言语受到尊重，其他龙不违背他们的言语。
'迦陵频伽的音声是因为清晰且消逝'是指迦陵频伽的声音令人爱著且本性易逝，因其悦耳动听，即便消失后仍能生起极大的欲闻之喜。如是，佛世尊的语言也能入于听者之心，即便音声消失，仍能生起欲闻之喜。
其他人则读作'因为反复消逝'，按照他们的说法，如同幡旗般反复消逝，因为反复出现各种不同的形态。
'随顺一切音声是因为完全随顺一切授记相'，'一切授记'是指声闻和菩萨们的授记，即如何授记声闻们的出生，如何授记菩萨们成佛，因为随顺这样的音声，故称随顺一切音声。
'具有下劣者的利益是因为成办一切众生的一切利益'是指成办具有下劣根基众生的利益。未生善根的众生是下劣的，已生善根的众生是非下劣的。因为成办他们一切利益，故称具有下劣者的利益。
'圆满一切音声是因为从一音中安住多种音声的了知'是指虽然世尊的语言本质是一，但所说之法，无论是天、龙、夜叉、乾闼婆、阿修罗、饿鬼、山野人、旃陀罗、边地人等，随其所知的音声差别而如实听闻。
'从一中安住多义的了知'是指随着所信解的义理，如是从一音中令一切所化众生理解义理，满足一切根器，或者说满足信根等的义理。
'无过失是因为如所立誓'是指如何立誓即如实成办，因此称为无过失。
'不变异是因为适时善巧运用'是指对于何人在何时适合行善，即在其时通过生起善根等而使其各自解脱，如说：'对有些人请求也不说，有时却主动宣说。'
宣说、安立、建立、分别、解释、显明、开示。

།ཡང་དག་པར་རབ་ཏུ་སྟོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་མདོའི་ཚིག་འདི་དག་སློབ་དཔོན་གྱིས། ངག་ཚིག་ཤིན་ཏུ་རིགས་པ་དང་། །བསྟན་དང་རྣམ་འབྱེད་ཐེ་ཚོམ་གཅོད། །ཅེས་བྱ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདིའི་འགྲེལ་པ་ལས་སྦྱར་བར་ཤེས པར་བྱ་སྟེ།འདོགས་པ་ནི་ཚིག་ཤིན་ཏུ་རིགས་པ་དག་གིས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིགས་པའི་དོན་རྗོད་པར་བྱེད་པ་དག་གིས་སོ། །འཁོར་གསུམ་གྱིས་དག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། །འཁོར་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་རྣམ་པར་དག་པ་བརྗོད་པ་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །གང་གིས་སྟོན་པ་སྟེ། ངག་དང་ཚིག་ དག་དང་ཞེས་བྱ་བའི་ངག་དག་པ་དང་།ཚིག་དག་པ་ནི་འཁོར་བ་དག་པ་གཅིག་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་སྟོན་པ་ནི་བསྟན་པ་དང་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་དང་། ཐེ་ཚོམ་གཅོད་པ་དང་། ལན་མང་དུ་བྱེད་པ་དག་ཏུ་སྟེ། བསྟན་པ་དག་དང་། རྣམ་པར་འབྱེད་པ་དག་དང་། ཐེ་ཚོམ་གཅོད་པ་དག་ དང་།ལན་མང་དུ་བྱེད་པ་དག་དང་། དག་པ་བཞི་དག་པ་གཅིག་ཏུ་བྱའོ། །འདི་ལྟར་རྣམ་པ་འདི་བཞིས་སྟོན་པར་བྱེད་པས་འདི་ནི་སྟོན་པ་དག་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་འཁོར་དག་པ་གཉིས་པ་ཡིན་ནོ། །མགོ་སྨོས་པ་དང་རྣམ་པར་སྤྲོས་པ་ན་གོ་བ་རྣམས་ལ་དོན་སྟོན་པ་ནི་འཁོར་དག་པ་གསུམ་ པ་ཡིན་ཏེ།གང་ཞིག་གླེངས་པ་ཙམ་གྱིས་གོ་བ་དེ་ནི་མགོ་སྨོས་པས་གོ་བ་ཡིན་ནོ། །སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཆོས་ཐོག་མར་དགེ་བ། བར་དུ་དགེ་བ། ཐ་མར་དགེ་བ། དོན་བཟང་པོ། །ཚིག་འབྲུ་བཟང་པོ། མ་འདྲེས་པ། ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ། ཡོངས་སུ་དག་པ། ཡོངས་ སུ་བྱང་བ་སྟོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་མདོའི་ཚིག་འདི་དག།དད་དང་དགའ་དང་བློ་རྣམས་ཀྱི། །རྒྱུ་ཕྱིར་ཆོས་འདི་དགེ་བ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདི་ལས་སྦྱར་བར་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཆོས་ཐོག་མ་དང་། བར་དང་། ཐ་མར་དགེ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ ལ།།ཐོས་པས་ནི་ཐོག་མར་དགེ་སྟེ། འདི་ལྟར་ཐོས་ནས་འདི་ལ་ཡིད་ཆེས་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་མོས་པ་འབྱུང་སྟེ། ཐོས་པ་དེ་ནི་འདིའི་མོས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །བསམས་པས་ནི་བར་དུ་དགེ་སྟེ་རིགས་པས་ངེས་པ་བརྟགས་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་རྣམ་པར་དཔྱད་ན་ཐོབ་པར་ ནུས་པས་དགའ་བའི་རྒྱུར་འགྱུར་རོ།།བསྒོམས་པས་ནི་ཐ་མར་དགེ་བ་ཡིན་ཏེ། སེམས་མཉམ་པར་གཞག་ན་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡོངས་སུ་བྱང་བ་ནི་དྲི་མ་རྣམ་པར་དག་པའི་སྒོ་ནས་ཟག་པ་ཟད་པ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔོན་ ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ཆོས་དང་ལྡན་པས་རྒྱུད་དྲི་མ་དང་བཅས་པར་གྱུར་བ་ལས་ཟག་པ་མེད་པའི་ཆོས་དང་ལྡན་པས་དྲི་མ་ཡོངས་སུ་བྱང་བ་ཞེས་བྱའོ།།གཞུག་པ་ལ་ལྡེམ་པོར་དགོངས་པ་ནི་ཉན་ཐོས་རྣམས་ལ་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། བསྟན་པ་ལ་འཇུག་པར་བྱ་བའི་དོན་དུ་མི་སྐྲག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཡོད་དོ་ཞེས་ཆོས་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་ཞལ་གྱིས་བཞེས་ནས་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པར་གཟུད་པར་སྤྱོད་དོ།།དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་གང་ཟག་ཀྱང་མེད་ལ་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ ཆོས་རྣམས་ཀྱང་མེད་དོ་སྙམ་ནས།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བསྟན་པས་དང་ཞིང་འཇུག་པར་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་བས་ན་བསྟན་པ་ལ་འཛུད་པ་ལ་ལྟོས་ནས་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་སྟོན་པར་མཛད་དེ། །མཚན་ཉིད་ལ་ལྡེམ་པོར་དགོངས་པ་ནི་ཀུན་བརྟགས་པ་ལ་སོགས་པ་ངོ་བོ་ཉིད་ གསུམ་ལས་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་དུ་མེད་པར་བཤད་པ་བསྟན་པ་དེ་ནི་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ།།གང་དུ་སྒྱུ་མ་དང་སྨིག་རྒྱུ་དང་རྨི་ལམ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུར་བཤད་པ་དེ་ནི་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་བཤད་པ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །གང་དུས་དང་། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་བཤད་པ་དེ་ནི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །གཉེན་པོ་ལ་ལྡེམ་པོར་དགོངས་པ་ནི་ཉེས་པ་རྣམས་གདུལ་བ་ལ་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། གང་དུ་མི་སྡུག་པ་བཤད་པ་དེ་ནི་འདོད་ཆགས་ཀྱི གཉེན་པོར་བཤད་པར་ཤེས་པར་བྱའོ།

应当知道这些经文'完全正确宣说'等词句是由论师在'语言词句极其合理，教说及分别断除疑惑'这一偈颂的注释中配释的。
'安立'是以极其合理的词句，即以能表达合理义理的词句。
关于'三轮清净'，应当了知'轮'这个词是表达清净的意思。
以何宣说，即语言和词句等，清净的语言和清净的词句是第一种清净轮。
如何宣说，即教说、分别、断除疑惑和多次宣说等，教说清净、分别清净、断除疑惑清净和多次宣说清净这四种清净为一种清净。
由于以这四种方式进行宣说，这是宣说清净，这是第二种清净轮。
对于通过提示和广说而理解的人们宣说义理，这是第三种清净轮。仅仅通过提示就能理解的，就是通过提示而理解的。
佛世尊的法初善、中善、后善，义理善妙，文字善妙，无杂染，圆满，清净，究竟清净地宣说，这些经文应当知道是从'由于信心、欢喜和智慧之因，此法是善'这一偈颂中配释的。
关于'法初、中、后善'：通过听闻是初善，因为这样听闻后对此生起信心所生的胜解，那个听闻是此胜解之因。
通过思维是中善，因为通过理性确定观察所生的智慧观察时能够获得，成为欢喜之因。
通过修习是后善，因为当心专注时能如实遍知。
究竟清净是从清净垢染的角度来说，因为诸漏尽者的因清净的缘故。这是说从前具有有漏法而相续有垢染，到具有无漏法而垢染究竟清净。
对于引导的隐密意趣，应当从声闻们来看：为了使其趣入教法，为了使其不畏惧，故宣说色等是存在的。这是说对声闻们承许色等诸法存在，说诸法是存在的，然后引导他们了知补特伽罗无我。
若不如此，他们会认为补特伽罗不存在，色等诸法也不存在，就不会对世尊的教法生起信解而趣入。因此，为了引导趣入教法，宣说色等是存在的。
对于相的隐密意趣，应当从遍计所执等三种自性来看。在何处说不存在，应当了知那是遍计所执自性。
在何处说如幻、如阳焰、如梦等，应当了知那是说依他起自性。
在何处说时、波罗蜜多、菩提分等法，应当了知那是圆成实自性。
对于对治的隐密意趣，应当从所化众生的过失来看：在何处说不净观，应当了知那是为对治贪欲而说的。

།དེ་བཞིན་དུ་ཅི་རིགས་པར་ཞེ་སྡང་ལ་སོགས་པ་བྱམས་པ་ལ་སོགས་པར་བཤད་པ་ནི་གཉེན་པོར་བཤད་པ་ཡིན་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །ཕྱིན་ཅི་ལོག་པར་ལེགས་པར་གནས། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟག་པ་དང་བདེ་བ་དང་གཙང་བ་དང་བདག་ ཏུ་འཛིན་པ་ལས་བཟློག་པ་སྟེ།ཕྱིན་ཅི་ལོག་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡོངས་སུ་མི་ཉམས་པའི་སྒོ་ནས་ལེགས་པར་གནས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཟློག་སྟེ་གནས་པའི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གོ། །མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པ་ལས་བཟློག་པ་ཡིན་ཏེ། མི་རྟག་པ་ལ་ སོགས་པ་དེ་དག་ལ་ཡོངས་སུ་མི་ཉམས་པའི་སྒོ་ནས་གནས་པ་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ལ་ལེགས་པར་གནས་ཞེས་བྱའོ།།ཡང་ན་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ལ་ལེགས་པར་གནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཁོ་ན་ལ་ལེགས་པར་གནས་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ལེགས་པར་ གནས་ཤེ་ན།དེའི་བློ་ལ་འདི་སྙམ་དུ་དངོས་པོ་རྟག་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་དུས་རྟག་ཏུ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་གྱུར་པ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི་དེ་དག་ནམ་ཡང་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་མ་གྱུར་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་མི་གཡོ་བ་ཡིན་ནོ། །འདོད་ཆགས་སྤྱོད་པའི་སྒྲིབ་པའི་གཉེན་པོར་གསུངས་པ་ནི་གང་དུ་བཅོམ་ ལྡན་འདས་ཀྱིས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་གི་འབྱོར་པ་ཤིན་ཏུ་བསྔགས་པ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།གང་དག་ལ་ཁམས་གསུམ་པའི་འདོད་ཆགས་མངོན་པར་ཞེན་ན་ཁམས་གསུམ་པས་བསྡུས་པའི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་གང་ཡིན་པ་ཉིད་མཆོག་དང་གཙོ་བོ་ཡིན་ནོ་སྙམ་པ་ཡོད་པ་དེའི་གཉེན་པོར་ སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་གི་འབྱོར་བ་བསྔགས་སོ།།ང་རྒྱལ་སྤྱོད་པའི་སྒྲིབ་པའི་གཉེན་པོར་གསུངས་པ་ནི་གང་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ལ་ལའི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ལྷག་པར་བསྔགས་པ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ང་རྒྱལ་གང་ཞེ་ན། འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ལ་བརྟེན་ ནས་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་སེམས་ཁེངས་པ་གང་ཡིན་པའོ།།ལྷ་དང་། །ཀླུ་དང་། གནོད་སྦྱིན་དང་། དྲི་ཟ་ལ་སོགས་པ་ཁ་ཅིག་བདག་ནི་གཟུགས་དང་ལྡན་པ་སྟེ། བལྟ་ན་སྡུག་པ་དང་ལྡན་པ་མཐུ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །བདག་པས་མཐུ་ལ་སོགས་ པས་ཆེས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་གཞན་ནི་མེད་དོ་སྙམ་ནས།གཟུགས་དང་མཐུ་དང་ཡངས་པ་དང་དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པས་སེམས་ཁེངས་པར་འགྱུར་རོ། །རྒྱགས་པས་གོས་པ་དེ་ལྟ་བུ་དེ་དག་གི་ཁེངས་པ་སྤང་བའི་ཕྱིར་རོ། །སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱི་ཕུན་སུམ་ ཚོགས་པ་ནི་ལྷ་དང་མི་དང་ལྷ་མ་ཡིན་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་ལས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་ཏེ།བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པོ་ཞེས་སངས་རྒྱས་ལ་ལའི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ལྷག་པར་བསྔགས་ཏེ། དེས་ན་གཟུགས་དང་། ན་ཚོད་དང་། དབང་ཕྱུག་དང་། རིགས་ལ་སོགས་པས་དྲེགས་པ་ ཡོངས་སུ་འདོར་བར་འགྱུར་རོ།།འགྱོད་པའི་སྒྲིབ་པའི་གཉེན་པོར་གསུངས་པ་ནི་གང་དག་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་གནོད་པ་བྱེད་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་མཐོ་རིས་སུ་འགྲོ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་དག་མི་ཤེས་པས་སངས་རྒྱས་དང་ བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་གནོད་པ་བྱེད་པ་དེ་དག་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་དང་ཕྲད་ནས་འགྱོད་པ་ཆེན་པོ་སྐྱེས་ཏེ།བསོད་ནམས་ཕུང་པོ་འདི་ལྟ་བུ་ལ་བདག་གིས་གནོད་པ་བྱས་སོ་སྙམ་ནས་རྟག་ཏུ་འགྱོད་པ་རྒྱུན་ཆགས་པ་ཁོ་ནར་འགྱུར་ཞིང་། དགེ་བའི་ལས་ལ་ཡང་མི་སྤྱོར། ། འགྱོད་པའི་གཉེན་པོ་ཡང་མི་བསྟེན་པས། དེ་དག་གི་ཆེད་དུ་འདི་སྐད་དུ། གང་དག་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་གནོད་པ་བྱེད་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་མཐོ་རིས་སུ་འགྲོ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་སྐད་དུ་བཤད་ན་དེའི་ཚེ་སེམས་ཅན་དེ་དག་འདི་ལྟར སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་གནོད་པ་བྱས་པས་ཀྱང་མཐོ་རིས་སུ་འགྲོ་བར་འགྱུར་ན་ཕན་པ་བྱས་པས་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས་ཞེས་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བའི་འགྱོད་པ་ཡོངས་སུ་འདོར་རོ།།དེ་ནས་གཉེན་པོ་བསྟེན་ཅིང་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་བཀུར་ སྟི་རྣམ་པ་མང་པོ་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ།

同样地，应当了解贪嗔等对治法是以慈等来说明的。'善住颠倒'是说，从常、乐、净、我执中转变过来，即是对治颠倒，从无常等不退失的角度来说是善住颠倒。无常等是从常等转变过来的，对于这些无常等从不退失的角度来安住，称为善住颠倒。
或者说'善住颠倒'是指对于常等唯一安住于颠倒。如何善住呢？其心想到：诸法常等永远都是颠倒的，它们从未不是颠倒的，如此坚定不移。
关于贪行障碍的对治，如世尊赞叹佛土圆满，是说对于那些执著三界贪欲者认为三界所摄的圆满是最殊胜的，为对治此见而赞叹佛土圆满。
关于慢行障碍的对治，如世尊特别赞叹某些佛土的圆满。何为我慢？是依于身见而对五取蕴生起的心高气傲。有些天、龙、夜叉、乾闼婆等认为：'我具有美好的形貌，具有威力，没有比我更殊胜的。'因此对容貌、威力、广大和自在等生起傲慢。
为了断除这些被骄慢所染污者的傲慢，诸佛世尊的圆满超胜一切天、人、阿修罗等，是不可思议的，因此特别赞叹某些佛的圆满，由此能舍弃对容貌、年龄、自在、种姓等的骄慢。
关于悔恨障碍的对治，如说那些伤害诸佛菩萨的人都将往生善趣。这是说，那些由于无知而伤害诸佛菩萨的人，遇到善知识后生起大悔恨，想到：'我竟然伤害了如此福德之聚。'而一直持续悔恨，也不修习善业，也不修习对治悔恨的方法。
为了这些人而说：'所有伤害诸佛菩萨的人都将往生善趣。'说此之后，这些众生就会想：'既然伤害诸佛菩萨都能往生善趣，何况行善呢？'由此能舍弃相续的悔恨。然后他们会修习对治，并以多种方式恭敬诸佛菩萨。

།དེ་བས་ན་གནོད་པར་བྱེད་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་ཕན་པ་བྱེད་པས་མཐོ་རིས་སུ་འགྲོ་བར་འགྱུར་བས་གནོད་པ་བྱེད་པས་མཐོ་རིས་སུ་འགྲོའོ་ཞེས་བྱ་བ་ཐ་སྙད་འཐོབ་པོ། །མ་ངེས་པ་བཟློག་པ་སྒྲིབ་པའི་གཉེན་པོར་གསུངས་པ་ནི་དེ་ལ་མ་ངེས་པ་ལ་བཟློག་པ་ ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མ་ངེས་པ་རྣམས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལས་བཟློག་པ་སྟེ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མ་ངེས་པའི་རིགས་ཅན་གང་དག་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་སྤྱད་པ་དེ་དག་མི་དགེ་བའི་གྲོགས་པོ་དང་ཕྲད་པས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་དེ་ཡོངས་སུ་པོར་ནས་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པས་ མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་འདོད་དོ།།དེ་དག་གི་ཐེག་པ་དམན་པར་འགྲོ་ཞིང་ལྷུང་བ་དེ་ནི་སྒྲིབ་པ་ཡིན་ཏེ། དེའི་གཉེན་པོར་འཕགས་པ་དམ་པའི་ཆོས་པདྨ་དཀར་པོ་ལ་སོགས་པ་ལས་ཐེག་པ་ནི་གཅིག་ཁོ་ན་སྟེ། གཉིས་པ་མེད་དོ་ཞེས་ཐེག་པ་ཡང་གཅིག་ཏུ་བཤད་ལ། ཉན་ཐོས་ཆེན་པོ་ རྣམས་ཀྱང་སངས་རྒྱས་ཉིད་དུ་ལུང་བསྟན་ཏོ།།ཉན་ཐོས་ལུང་བསྟན་པ་དག་ཐེག་པ་གཅིག་བཤད་པ་དེ་ཐོས་ནས་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མ་ངེས་པའི་རིགས་ཅན་དེ་དག་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་ཡོངས་སུ་བོར་ནས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཁོ་ན་བསྟེན་ཅིང་དེ་ཁོ་ན་ལ་སྦྱོར་བར་བྱེད་དོ། །རྒྱུ་ལྔ་ནི་གང་གིས་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་ པར་འཆད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་བློ་བཟང་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་འདིས་སྟོན་ཏེ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བློ་བཟང་པོས་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་འཆད་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་དང་ཡང་དུ་འཆད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱོ་བ་མེད་ལྡན་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་འདིས་སོ། །ཟང་ཟིང་མེད་པའི་སེམས་ཀྱིས་འཆད་པ་ནི་བརྩེ་བ་ཅན་ ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་འདིས་སོ།།ཚིག་གཟུང་བར་འོས་པས་འཆད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྙན་པར་རབ་གྲགས་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་འདིས་སོ། །གདུལ་བ་དང་འཚམ་པར་འཆད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཆོག་བཟང་ཤེས་ལྡན་པ་ཡི། །ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་འདིས་སོ། །ཆོས་སྟོན་ པའི་འོག་ཏུ་སྒྲུབ་པའི་སྐབས་ཏེ།འདིའི་འབྲེལ་བ་གང་ཡིན་ཞེ་ན། གཞན་ལ་ཕན་བསྒྲུབ་པ་ནི་ཆོས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །བདག་ལ་ཕན་པ་བསྒྲུབ་པ་ནི་བདག་ཉིད་དེའི་དོན་སྤྱོད་པ་ཡིན་ནོ། །གཞན་དག་ལ་ཆོས་ཡང་དག་པར་སྟོན་པ་ཡང་མང་དུ་ཐོས་པས་བྱ་དགོས་ལ་རང་གི་དོན་ཡང་ བསྒྲུབས་པས་བསྒྲུབ་དགོས་པས་ཆོས་སྟོན་པའི་འོག་ཏུ་སྒྲུབ་པའི་སྐབས་ཡིན་ནོ།།ཇི་སྐད་དུ་དོན་ཀུན་ཤེས་ཤིང་ཆོས་ཀུན་ཤེས་ནས་ཆོས་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་ལ་ཞུགས་པ་ཡིན། མཐུན་པར་ཞུགས་པ་ཡིན། མཐུན་པའི་ཆོས་ལ་སྤྱོད་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་མདོའི་ཚིག་འདི་ དག་ནི་སྒྲུབ་པ་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ལ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་དྲུག་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལ་མདོའི་ཚིག་བཞིན་དུ་ནི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་བཞི་དང་།གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ། །ཚིག་ཐ་མ་མཐུན་པའི་ཆོས་ལ་སྤྱོད་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་དང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །གང་ཟག་དང་ཆོས་ལ་ བདག་མེད་པར་ཤེས་པ་ཇི་ལྟར་རྣམ་པ་གཉིས་ཡིན་ཞེ་ན།དེ་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་ཟག་ཀྱང་གཟུང་བ་ཉིད་འཛིན་པ་ཉིད་དུ་མེད་ལ། བྱིས་པས་ཀུན་བརྟགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱང་དེ་དང་འདྲ་བ་འདི་ནི་བདག་མེད་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ཡིན་ནོ། །གང་ ལ་ཤེས་ཤེ་ན།མེད་པ་དང་ཡོད་པ་གཉིས་ལ་སྟེ། དེ་ལ་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ལ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏེ། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཀུན་བརྟགས་པའི་གང་ཟག་མེད་པ་དང་ཆོས་མེད་པར་ཤེས་སོ། །ཡོད་པ་ལ་ནི་སྨོན་པ་མེད་པ་དང་། མཚན་མ་མེད་པའི་ ཏིང་ངེ་འཛིན་དག་ཡིན་ཏེ།གཞན་གྱི་དབང་ལ་ནི་སྨོན་པ་མེད་པའོ། །ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ལ་ནི་མཚན་མ་མེད་པ་སྟེ། སྨོན་པ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་ནི་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་གཞན་གྱི་དབང་ཞེས་བྱ་བ་ཉེས་པ་མང་པོས་སྐྱོན་ཅན་དུ་གྱུར་པ་ལ་སྨོན་པར་མི་བྱེད་དོ། ། མཚན་མ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་ནི་མཚན་མའི་ཉེས་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཤེས་སོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་གསུམ་པོ་དེ་ཇི་ལྟར་ཡང་དག་པ་ཉིད་དམ་ལོག་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་སྨྲས་པ། འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་གནས་སྐབས་ལ ལྟོས་པའི་ཕྱིར་རོ།

因此，以损害为先导而行利益者将往生天界，故而说'以损害而往生天界'这一名言。为对治遮障而说断除不定者，其中断除不定者是指菩萨不定种性者从大乘中退转。某些不定种性的菩萨虽行菩萨行，但因遇恶友而舍弃菩萨行，欲以声闻乘入涅槃。他们退堕入小乘，这是障碍。为对治此障碍，在《妙法白莲华经》等经中说唯有一乘，无有第二乘，如是宣说一乘，并授记大声闻们当成佛。不定种性的菩萨们听闻声闻授记及一乘之说后，即舍弃声闻乘而唯依止大乘并专修大乘。
所谓五因无倒而说，即以'善慧'等词表示：菩萨以善慧无倒而说；'无厌具足'表示反复宣说；'具大悲'表示以无所求心而说；'善名称'表示以堪受持之语而说；'善解知足'表示随顺所化而说。
说法之后是修行品。其关联为何？利他修行即是说法，自利修行即是自身行持其义。为正说法于他人须多闻，为自利亦须修行，故说法之后是修行品。如经中所说：'知一切义及一切法已，入随顺法，随顺而入，随顺法行'。此等经文与六偈修行分别相对应，其中前四偈如经文次第配对，最后'随顺法行'与后二偈相配。
云何人法二无我智为二种？为说明此义：由无所取能取故。人既无所取能取性，凡夫所遍计诸法亦复如是，此即二种无我。于何处了知？于无有与实有二者。其中于遍计所执无性，以空性三摩地了知遍计所执之人无我、法无我。于实有则以无愿、无相三摩地了知。于依他起性以无愿三摩地，于圆成实性以无相三摩地。以无愿三摩地于非真实分别即依他起性多过患故不生希求。以无相三摩地了知离一切相过患的圆成实性。
云何此三三摩地非是真实亦非虚妄？为此而说：由观待世间与出世间之位故。

།དེ་ལྟར་ན་ཐོས་པ་དང་བསམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་པས་དོན་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་དོན་ཤེས་པ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་གཟིངས་ལྟ་བུར་ཤེས་ཤིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་སྐད་དུ་བསམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་ལ་གུས་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་གྱི། ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བ་ལ་ནི་མ་ ཡིན་ནོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཐོས་པ་ཙམ་གྱིས་ཆོག་པར་འཛིན་པ་སྤོང་བར་བྱེད་དེ་ཞེས་སྨོས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་ཆོས་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ཐོས་པའི་གནས་སྐབས་དང་། བསམས་པའི་གནས་སྐབས་ན་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་ཤེས་པས་དོན་དང་ཆོས་ཤེས་ནས་སོ་སོའི་སྐྱེ་ བོའི་ཤེས་པ་དེ་རྣམ་པར་དག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཆོས་སྒྲུབ་པོ།།འདི་སྐད་དུ་དོན་དང་ཆོས་དེ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཐོས་པ་དང་བསམས་པས་ཤེས་ནས་དེའི་འོག་ཏུ་བསྒྲུབ་པ་སྟེ། བསྒོམས་པས་ཆོས་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་སྒྲུབ་ཅིང་ཏིང་ངེ་འཛིན་འཐོབ་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་ཆོས་དང་མཐུན་ པའི་ཆོས་ལ་ཞུགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ།།འདི་ནི་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་གནས་སྐབས་ཡིན་ཏེ། དེའི་འོག་ཏུ་ནི་བསྒོམ་པ་ལ་རབ་ཏུ་སྦྱོར་རོ། །རྣམ་པར་འཇོག་པར་བྱེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་རྗེས་ལ་ཐོབ་པ་གང་གིས་ས་ན་རྣམ་པར་ གཞག་པ་ཤེས་ནས་དེའི་འོག་ཏུ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ས་དེ་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བར་བྱེད་ཅིང་ས་མ་ཐོབ་པ་རྣམས་ཀྱང་ཐོབ་པར་བྱེད་དེ།དེ་ལྟར་མཐུན་པའི་ཆོས་ལ་སྤྱོད་པ་ཡིན་ནོ། །ལྷན་ཅིག་སྤྱོད་པ་ཡིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བར་སྤྱོད་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་ པ་དང་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་རྗེས་ལ་ཐོབ་པའི་ཡེ་ཤེས་བར་དུ་ཆོད་པ་དང་བཅས་པ་དང་།བར་དུ་ཆོད་པ་མེད་པར་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བས་སོ། །འཁོར་ལོ་བཞིས་བག་ཡོད་པའི་ཤིང་རྟ་འགྲོ་བར་འགྱུར་ཏེ། འཁོར་ལོ་བཞི་ནི་མཐུན་པའི་ཡུལ་དུ་གནས་པ་དང་། སྐྱེས་བུ་དམ་པ་ལ་བརྟེན་པ་དང་། བདག་ཉིད་ཀྱི་ཡང་དག་ པའི་སྨོན་ལམ་དང་།སྔོན་བསོད་ནམས་བྱས་པ་ཉིད་དོ། །མདོའི་ཚིག་འདི་དག་ནི་སྒྲུབ་པ་ལ་བག་ཡོད་པར་བྱ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་བཞི་དང་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །གྲོགས་བཟང་པོ་ནི་གྲོགས་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། ལྟ་བ་མཐུན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་ཡུལ་དེ་ན་རྣལ་ འབྱོར་པ་དེ་ལ་གྲོགས་བཟང་པོ་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་མཐུན་པ་དང་ལྟ་བ་མཐུན་པ་དག་ཡོད་ན་དེ་ལྟ་ན་ཡུལ་གྲོགས་བཟང་པོ་ཅན་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།རྣལ་འབྱོར་བདེ་བ་ནི་ཉིན་པར་འདུ་འཛི་ཉུང་ཞིང་ལྗན་ལྗིན་ཉུང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྣལ་འབྱོར་ནི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གིས་བསྡུས་པའི་ ལམ་ཟུང་དུ་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ།།གལ་ཏེ་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སྤངས་པར་གྱུར་ན་དེ་ལྟ་ན་ཡུལ་དེ་རྣལ་འབྱོར་བདེ་བ་ཅན་ཡིན་ཏེ། དེས་ན་རྣལ་འབྱོར་པ་དེ་ཡུལ་དེར་སེམས་མཉམ་པར་འཇོག་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་མི་མཐུན་པའི་ ཕྱོགས་ནི་ཁྱེའུ་དང་བུ་མོའི་འདུ་འཛི་དང་སྐྱེ་བོ་ཁྱིམ་པ་དང་འདྲ་སྟེ།དེ་ཉིན་ལྗན་ལྗིན་ཏེ་ལང་ལོང་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན་ཕྱག་དར་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ནོ། །མཚན་མོ་སྒྲ་ཆུང་བ་ལ་སོགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སོགས་པ་ཞེས་སྨོས་པས་ནི་སྦྲང་བུ་མཆུ་རིངས་དང་། ཤ་སྦྲང་དང་། རླུང་དང་། ཉི་མ་དང་། སྡིག་སྦྲུལ་ལ་སོགས་པ་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། སྒྲ་ནི་བསམ་གཏན་གྱི་ཚེར་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལས་བཟློག་ན་ཡུལ་རྣལ་འབྱོར་བདེ་བ་ཅན་ཡིན་པར་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །ཞི་གནས་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུ་མཚན་དུས་སུ་བསྒོམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདི་དག་དུས་སུ་བསྒོམ་པ་གང་ཡིན་ཞེ་ན། གང་གི་ཚེ སེམས་རྒོད་པར་འགྱུར་བ་དེའི་ཚེ་ཞི་གནས་ཀྱི་རྒྱུ་མཚན་བསྒོམ་པ་ལ་རབ་ཏུ་སྦྱོར་རོ།།གང་གི་ཚེ་ཞུམ་པ་དེའི་ཚེ་ལྷག་མཐོང་གི་རྒྱུ་མཚན་བསྒོམ་པ་ལ་རབ་ཏུ་སྦྱོར་རོ། །གང་གི་ཚེ་མཉམ་པར་འདུག་པ་དེའི་ཚེ་བཏང་སྙོམས་སུ་འཇུག་གོ། །དེ་ལྟར་ན་དེ་ཐབས་བཟང་པོ་ཅན་དུ་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། ཡང་དག་ པའི་སྨོན་ལམ་དང་སྦྱར་རོ།།ངེས་པར་འབྱུང་བ་བཟང་བ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་གང་དུ་བྱ་བ་ཡོད་པས་ཅུང་ཟད་ཙམ་གྱིས་ཆོག་པར་མི་འཛིན་པ་ཡིན་ནོ།

如是，由闻思所生的智慧而了知义理。如是了知义理即'知一切法如筏'，这是说由思所生的智慧而生起恭敬，而非由闻所生。正因如此，所以说要断除仅以听闻为满足的执著，如是即说为了知法。如是在闻思的阶段，以凡夫的智慧了知义理和法义之后，为了清净凡夫的智慧而修习随顺于法之法。
这是说，通过闻思如实了知义理和法义之后，其后修习，以修习而成就随顺于法之法并获得禅定，如是即说为趣入随顺于法之法。这是顺决择分位的阶段，其后即精进于修习。'以安立智'是说以出世间后得智了知诸地的安立后，其后以无分别智清净彼地并获得未得诸地，如是即是随顺法行。
'同行'是说相续而行，即无分别智和无分别后得智有间断和无间断而生起。以四轮而行于正念之车，四轮即是住于顺适处所、依止善知识、自己的正愿以及往昔所作福德。此等经文应当次第配合于修行正念的四偈颂。
'善友'是说具有戒律和见解相同的道友，即是说若在彼处所有与瑜伽师戒律相同、见解相同的善友，如是应知是具有善友的处所。'瑜伽安乐'是说昼少喧闹、少混乱，瑜伽即是止观双运之道。
若远离止观的违缘，如是则彼处所是瑜伽安乐处，因此瑜伽师于彼处等持其心。其违缘即是男女喧闹及与在家人相似，此即是昼间混乱。或者是打扫等事。'夜间少声等'中，'等'字所表即是长嘴虫、蚊虫、风、日光、毒蛇等，因为声是禅定的荆棘。若远离此等即说为瑜伽安乐处。
'适时修习止等因相'中，何为适时修习？当心掉举时，即精进修习止的因相。当心沉没时，即精进修习观的因相。当心平等安住时，即入于舍。如是即显示其为具善方便，配合正愿。以出离殊胜性则于所作事不以少许为满足。

།སྦྱོར་བ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་རྟག་ཏུ་གུས་པར་བྱས་ཏེ། སྦྱོར་བ་ཉིད་སྟོན་ཏོ། །དགའ་བའི་རྒྱུ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འདིས་སྔོན་གྱི་མི་མཐུན་པའི་ཡུལ་ན་གནས་ན་ཡང་དགའ་ བའི་རྒྱུར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལྟ་བུའི་རྒྱུ་བསོད་ནམས་བྱས་པ་ཡིན་ནོ།།ཚད་མེད་པ་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་རྒྱུ་ནི་འདིས་སྔོན་གང་གིས་ན་ཡང་དག་པར་འཇོག་པའི་རྒྱུར་འགྱུར་བ་དེ་ལྟ་བུ་བསྩགས་པ་ཡིན་ཏེ། ཡང་དག་པར་འཇོག་པ་ནི་དོན་ཐམས་ཅད་འགྲུབ་པོ། །མ་རིག་པ་དང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ ཆོས་ཉིད་དེ་དག་ལ་ཉེ་བར་བརྟགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་རིག་པ་དང་།བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་གང་ཡིན་པའི་ཆོས་ཉིད་དེ་ལ་མ་རིག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་བྱང་ཆུབ་ཡིན་ནོ་ཞེས་མ་རིག་པ་དང་བྱང་ཆུབ་ཉེ་བར་བརྟགས་ཏེ་ཆོས་དང་ཆོས་ཅན་དག་ཐ་མི་དད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་ པ་དེ་དག་ཁོ་ན་ལ་ཚུལ་བཞིན་དུ་འཇུག་ན་དེ་དག་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།ཇི་ལྟར་ཚུལ་བཞིན་དུ་འཇུག་ཅེ་ན། འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཆོས་རྣམས་ནི་མི་དགེ་བ། སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྩ་བ། རིམས་ནད་དང་བཅས་པ། འཁྲུག་པ་དང་བཅས་པ་སྟེ། འདོད་ ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཀུན་འབྱུང་བའི་བདེན་པའི་གནས་ལྟ་བུ་དག་ཡོད་ན་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་འབྱུང་བས་འདི་དག་ནི་སྤང་བར་བྱ་ཞིང་དོར་བར་བྱ་བ་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སུ་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་པར་བྱས་ནས་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་དག པར་བསྒྲུབས་ན་སྤོང་སྟེ་དེས་ན་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་འགྱུར་རོ།།བྱང་ཆུབ་དྲི་མེད་ཡངས་པའི་བར་དུ་གཅོད་བྱེད་མིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དྲི་མ་མེད་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་བག་ཆགས་དང་བཅས་ཏེ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡངས་པ་ནི་ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ཡུལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་གྱི་ དབང་གི་སེམས་ནི་རྟག་ཏུ་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བར་རུང་བ་མ་ཡིན་ཏེ།གང་གི་ཕྱིར་སེམས་དེ་ནི་སྐད་ཅིག་གཅིག་ལ་འདོད་ཆགས་དང་དད་པ་ལ་སོགས་པ་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ཆོས་རྣམས་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ལ་ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ནས་ཟག་པ་ དང་བཅས་པའི་ཆོས་རྣམས་དང་འབྲེལ་བ་ཡང་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་གཞན་གྱི་དབང་གི་སེམས་ནི་རྟག་ཏུ་འོད་གསལ་བ་ཉིད་དུ་མི་འཐད་དོ།།སེམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ནི་རྟག་ཏུ་འོད་གསལ་བ་སྟེ། དེར་ནི་རེས་འགའ་ཡང་འཁོར་བ་པའི་ཆོས་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དག་གིས་ལྷན་ཅིག་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པའི་ རིམས་ཀྱིས་མ་རྙོགས་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་དེ་ཁོ་ན་རྟག་ཏུ་འོད་གསལ་བ་ཉིད་དུ་བརྗོད་དོ། །སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཕན་བྱེད་ཕྱིར། །དེ་ལ་ཆགས་སྐྱེས་ལྟུང་མི་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་བྱམས་པ་གང་ཡིན་པ་ནི་འདིར་འདོད་ཆགས་སུ་དགོངས་ ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་བྱམས་ཤིང་དགའ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཕན་པ་ཡིན་ཏེ།དེས་ན་དེ་དག་ལ་དེས་བྱས་པའི་ལྟུང་བ་དགག་གོ། །ཁོང་ཁྲོ་བ་ལས་སྐྱེས་པའི་ལྟུང་བ་ནི་ཉེས་པ་མང་སྟེ། འདི་ལྟར་ཡིད་ཀྱི་ཉེས་པ་ནི་ རང་བཞིན་གྱིས་སྐྱོན་ཆགས་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟར་རེ་ཞིག་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་ལ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལས་འདོད་ཆགས་ལས་སྐྱེས་པའི་ལྟུང་བ་རྣམ་པར་མི་གཞག་གོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཁྱིམ་པའི་བུ་དང་ཆུང་མ་ལ་སོགས་པ་ལ་བྱམས་པས་བྱས་པའི་འདོད་ ཆགས་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་ཧ་ཅང་ཉེས་པ་མང་བ་མ་ཡིན་ཏེ།འདོད་ཆགས་ཀྱིས་ནི་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་གཏང་བ་མེད་ལ། ཁོང་ཁྲོ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་གཏང་བའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་ནི་ཁོང་ཁྲོ་བས་བྱས་པ་ཁོ་ནའི་ལྟུང་བ་རྣམ་པར་གཞག་གི་འདོད་ཆགས་ལས་སྐྱེས་པ་ ནི་མ་ཡིན་ནོ།།གང་གི་ཕྱིར་དོན་བྱེད་དེ། ཕྱིར་སྒྱུ་སེམས་འགལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྒྱུ་ནི་གཡོ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་དོན་བསྒྲུབ་པར་འདོད་ལ་དེ་གཡོ་དང་སྒྱུ་དང་དོར་དང་ཐབས་ལ་སོགས་པས་གཞན་སླུ་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་འགལ་ལོ།

'修习'这个词表示要经常恭敬地修习。
所谓'喜乐之因'是指虽然以前处在不顺境中，但能成为喜乐之因的那种福德因。
无量、禅定和智慧之因是指以前所积累的能成为正定之因的那种因，正定即是成就一切义利。
所谓'观察无明和菩提的法性'是指对于无明和菩提的法性，无明即是菩提，这样观察无明和菩提，因为法和有法无有差别。
所谓'如理趣入贪欲等烦恼时，即能从中解脱'，如何是如理趣入呢？了知贪欲等烦恼法是不善的、是痛苦之根、具有热恼、具有扰乱，贪欲等集谛所摄之法若存在则会产生生等痛苦，因此这些应当断除、应当舍弃，是善法的违品。如此了知后，如理作意等正确修习则能断除，由此而得解脱。
关于'不能障碍无垢广大菩提'，无垢是指断除了烦恼障和所知障及其习气，广大是指一切所知都是境。
依他起心不能恒时本性光明，因为此心在一刹那中与贪欲、信心等有漏法同生同灭，从无始以来与有漏法相连，因此依他起心不应理为恒时光明。
心的法性是恒时光明的，因为它从未被轮回有漏法的同生同灭所染污。因此唯有它被说为恒时光明。
关于'为利益众生，于此生贪不成过失'，菩萨对众生的慈爱在此被视为贪欲，即菩萨对众生的慈爱欢喜是为了成熟众生，是有利益的，因此否定其过失。瞋恚所生过失过患众多，因为意的过失本性即是过患。如是，对出家菩萨来说，不成立对一切众生的贪欲所生过失。
在家菩萨对儿女妻子等的慈爱所生贪欲也不是过患太多，因为贪欲不会舍弃众生，而瞋恚的本质是舍弃。因此对菩萨而言只成立瞋恚所生过失，而不是贪欲所生。
关于'因为利益故，诡诈心相违'，诡诈即是狡诈，即想要成办利益却用狡诈、欺骗、谎言、方便等欺骗他人，这是相违的。

།ཇི་ལྟར་ནད་པ་སྨན་བཟང་པོ་ཁ་ཞིང་ཚ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་ ཡང་སོ་སོར་བརྟགས་ཤིང་སོ་སོར་བརྟགས་ནས་འཇུག་པ་དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡང་འཁོར་བ་ལ་སོ་སོར་བརྟགས་ནས་ཡོངས་སུ་མི་འདོར་བར་འཇུག་གོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།ཇི་ལྟར་སྨན་པ་ཕན་པར་འདོད་པས་ནད་པ་ལ་བསྒྲུབས་པ་དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཕན་པར་འདོད་པ་སྨན་ པ་ལྟ་བུ་ཡང་སེམས་ཅན་ནད་པ་ལྟ་བུ་རྣམས་ལ་བསྒྲུབ་པོ།།ཇི་ལྟར་ན་རྗེ་བོ་བྲན་མ་གྲུབ་པ་ལ་གྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བསྒྲུབས་པ་དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡང་བདག་ཉིད་ལ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དེ། སེམས་ལ་བདག་ཉིད་ཅེས་ཉེ་བར་བཏགས་སོ། །སེམས་མ་གྲུབ་པ་ལ་གྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྒྲུབ་ སྟེ།ཇི་སྐད་དུ་འཕགས་པ་དཀོན་མཆོག་བརྩེགས་པ་ལས། འོད་སྲུངས་འདི་ལྟ་སྟེ། རྟ་མཁན་མཁས་པས་ནི་གང་དང་གང་དུ་རྟ་འབྲུམ་པའམ། མི་སྲུན་པར་གྱུར་པ་དེ་དང་དེར་དེ་ཚར་གཅོད་པར་བྱེད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་དགེ་སློང་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་ཡང་གང་དང་གང་ཁོ་ནར་སེམས་འགྱུར་བར་ མཐོང་བ་དེ་དང་དེ་ཁོ་ནར་དེ་ཚར་གཅད་པའི་ཕྱིར་སྒྲུབ་སྟེ།དེ་ནི་ཅི་ནས་ཀྱང་ཕྱིས་འཁྲུག་པར་མི་འགྱུར་བ་དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་སེམས་ཚར་གཅོད་དོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་བདག་ཉིད་ལ་སྒྲུབ་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ནི་རང་གི་སེམས་ལེགས་པར་འཆོས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ རྣམ་པར་བཤད་དོ།།ཇི་ལྟར་ཚོང་པ་ཟོང་ལ་བསྒྲུབས་པ་བཞིན་ཏེ། ཚོང་པ་རྣམས་ནི་ཟོང་འདིས་དར་བར་བྱའོ་ཞེས་དར་བར་བྱ་བའི་དོན་དུ་ཟོང་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དོ། །ཚོང་པ་རྣམས་རང་དར་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དང་། བུ་དང་ཆུང་མའི་དོན་དུ་སྲེད་པས་ཀྱང་ཟོང་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པས་དེ་ནི་འདིར་མི་སྦྱར་གྱི། འདིར་ ནི་དར་བ་ཙམ་ཞིག་ཆོས་དང་མཐུན་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་དང་འདྲ་བར་རོ། །ཡུལ་གཟུགས་དང་སྒྲ་དང་དྲི་དང་རོ་དང་རེག་བྱ་རྣམས་ནི་འདོད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས། འདོད་པ་འདོད་རྣམས་ཞེས་བྱ་བའི་འདོད་པ་འདི་ནི་ཡུལ་ལྔའི་ཚིག་བླ་དགས་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ལོངས་སྤྱོད་འཕེལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཡུལ་དེ་དག་སྒྲུབ་པོ།།ཇི་ལྟར་བཙོ་བླག་མཁན་གོས་ལ་གོས་དག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བསྒྲུབས་པ་དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡང་ལུས་ལ་སོགས་པའི་ལས་ཡོངས་སུ་དག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བསྒྲུབ་པོ། །ཡིད་བརྟན་པ་ནི་ འདིར་དཀོར་གྱི་བླ་ལྟ་བུ་སྟེ་དཀོར་སྤྱན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཇི་ལྟར་རྒྱལ་པོའི་དཀོར་སྤྱན་གཙང་མ་རྒྱལ་པོའི་དཀོར་ལ་རྣམ་པ་གང་གིས་ཀྱང་སྲེད་པ་མི་སྐྱེ། རང་གིར་བྱ་བར་མི་སྣོམ་ན་དེ་ལྟ་ན་འདི་ཡིད་བརྟན་པར་འོས་པ་ཡིན་ནོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡང་བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་རབ་ ཏུ་སྦྱོར་བ་ན་སྲེད་པའི་རོ་མྱང་བ་ལ་སོགས་པའི་ཉེས་པ་དང་བྲལ་བས་རབ་ཏུ་སྦྱོར་རོ།།རྟག་ཏུ་བརྩོན་འགྲུས་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ནི་རྟག་ཏུ་རྒྱུན་ཆགས་པས་སོ། །བརྩོན་འགྲུས་རྒྱ་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལས་བསྟན་ཏེ། བརྩོན་འགྲུས་རྒྱ་ཆེན་པོའི་ཚུལ་གྱིས་སོ། །སྒྲུབ་པའི་ སྐབས་རྫོགས་སོ།། །།སྒྲུབ་པའི་སྐབས་ཀྱི་འོག་ཏུ་གདམས་ངག་རྗེས་སུ་བསྟན་པའི་སྐབས་ཏེ། དེའི་འབྲེལ་པ་གང་ཡིན་ཞེ་ན། འདི་ནི་བསླབ་པའི་རྣམ་པ་བཤད་པར་བྱ་བའི་སྐབས་ཡིན་ནོ། །བསླབ་པའི་རྣམ་པའི་ཁྱད་པར་ཡང་མོས་པའི་སྐབས་ནས་བཟུང་སྟེ། གདམས་ངག་རྗེས སུ་བསྟན་པའི་སྐབས་ཀྱི་བར་འདི་དག་ཡིན་ཏེ།དེ་ལ་མོས་པ་འདི་ལ་སྐབས་ལ་སོགས་པ་ལ་ནི་བསམ་པ་དང་སྦྱོར་བའི་ཁྱད་པར་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་བཤད་ཟིན་ཏོ། །ད་ནི་རང་དང་གཞན་ལ་ཕན་པ་རྣམ་པར་དག་པའི་མཐར་ཐུག་པར་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་ཁྱད་པར་གྱིས་གདམས་ངག་རྗེས་སུ་བསྟན་ པའི་སྐབས་རྣམ་པར་བཤད་དེ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྒྲུབ་པ་དང་ལྡན་པས་ནི་མཐོང་བ་དང་བསྒོམ་པའི་ལམ་དག་གིས་རྣམ་པར་དག་པའི་མཐར་ཐུག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གདམས་ངག་རྗེས་སུ་བསྟན་པ་བཙལ་བ་དང་། གཞན་དག་ལ་ཡང་གདམས་ངག་བྱ་དགོས་སོ། །དེ་བས་ན་ བསྒྲུབ་པའི་འོག་ཏུ་གདམས་ངག་རྗེས་སུ་བསྟན་པའི་སྐབས་ཡིན་ནོ།

就像医生对病人使用良药、热敷等疗法时，要一一观察、一一检查后才使用一样，菩萨也是如此，对轮回要一一观察后再投入而不舍弃。就像医生想要利益病人而为病人治疗一样，菩萨也如同医生一般想要利益如同病人般的众生而为之努力。就像主人为了让仆人成就而努力一样，菩萨也为自己努力，这里把心称为自己。为了让未成就的心得以成就而努力。
就像在《圣宝积经》中所说：'迦叶，就像善巧的驯马师，无论马在何处变得暴躁或不驯服，都会在那里调伏它。同样，修行瑜伽的比丘，无论在何处见到心生变化，都会在那里为了调伏而努力，他就是这样调伏心，使其以后不再动摇。'就是这样，菩萨对自己努力，这就是为了善加调伏自己的心而说的。
就像商人对货物努力一样。商人为了使货物增值而努力经营货物。商人为了自己的发展以及为了妻儿的缘故而贪求经营货物，这个比喻在这里不适用，这里只是单纯地与法相应的发展相似而已。色、声、香、味、触等境界称为欲，就像世尊所说：'欲即是五种境界的假名。'菩萨为了增长众生的受用而努力获得这些境界。
就像漂染师为了使衣服清洁而努力一样，菩萨也为了使身等业完全清净而努力。这里所说的可信赖，就像是库藏的监管人，即库藏监督的意思。就像清净的王室库藏监督对王室财物无论如何都不会生起贪欲，不会想要占为己有，这样他就是值得信赖的。菩萨在修习禅定波罗蜜多时，也是远离贪著享受等过失而精进。
恒常具有精进是指持续不断。具有广大精进是在大乘中所说的，是以广大精进的方式。修行品终。
修行品之后是教授随学品，其关联是什么呢？这是解说学处内容的场合。学处的差别从胜解品开始直到教授随学品，其中胜解等品已经解说了意乐和加行的差别等。现在以自他利益清净究竟出离的差别来解说教授随学品。具足修行的菩萨为了以见道和修道达到清净究竟，应当寻求教授随学，也应当教授他人。因此，修行品之后是教授随学品。

།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འོག་ནས། དེ་ཚེ་ཆོས་ཀྱི་རྒྱུན་ལ་ནི། །སངས་རྒྱས་རྣམས་ལས་ཞི་གནས་དང་། །ཡེ་ཤེས་ཡངས་པ་ཐོབ་བྱའི་ཕྱིར། །གདམས་ངག་རྒྱ་ཆེན་རྙེད་པར་འགྱུར། །ཞེས་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། །བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་ ངེས་འབྱུང་ཞིང་།།ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་དང་པོ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་སྤྱད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེའི་ཚེ་ཆོས་ཀྱི་རྒྱུན་ལ་སངས་རྒྱས་རྣམས་ལས་གདམས་ངག་འཐོབ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་གདམས་ངག་ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་འཐོབ་ཅེ་ན། །རྒྱ་ཆེན་པོ་སྟེ། སར་གཏོགས་པར་བཏུབ་པ་ཡིན་ནོ། ། འདིས་ནི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་གདམས་ངག་བསལ་བར་བྱས་པ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་འདོམས་ཤེ་ན། ཞི་གནས་དང་ཡེ་ཤེས་ཡངས་པ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། ཞི་གནས་ཡངས་པ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དང་། ལྷག་མཐོང་ཡངས་པ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ནས་དང་པོར་སྡོམ་བརྩོན་དེ། །མོད་ཡི་སྡེ་ལ སོགས་པའི་ཆོས།།མི་གཉིས་དོན་ནི་རྣམ་འབྱེད་པ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཆོས་གཟུང་བ་དང་། འཛིན་པ་དང་བྲལ་བ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་མདོའི་སྡེ་དང་། དབྱངས་ཀྱིས་བསྙད་པའི་སྡེ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ནོ། །སེམས་དྲུག་ནི་རྩ་བའི་སེམས་དང་། རྗེས་སུ་སྤྱོད་པའི་ སེམས་དང་།རྣམ་པར་དཔྱོད་པའི་སེམས་དང་། ངེས་པར་འཛིན་པའི་སེམས་དང་། སྡོམ་པའི་སེམས་དང་། སྨོན་པའི་སེམས་སོ། །དེ་ལ་རྩ་བའི་སེམས་ནི་མདོའི་སྡེ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་མིང་ལ་དམིགས་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། གདམས་ངག་ཐོབ་ནས་སམ། བདག་ཉིད་ཀྱིས་ བརྟགས་ནས་འདི་ལྟ་སྟེ།འདི་ནི་ས་བཅུ་པའི་མདོ་སྡེ་ཡིན་ནོ་སྙམ་པ་ཡིན་ནོ། །ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་པས་ནི་ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་སྡེ་དང་གླེང་གཞིའི་སྡེ་ལ་སོགས་པ་བཟུང་ངོ་། །རྗེས་སུ་སྤྱོད་པའི་སེམས་ནི་གང་གིས་མདོའི་སྡེ་ལ་སོགས་པ་མིང་གི་སྒོ་ནས་དམིགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཚིག་གི་དོན་ གྱི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བའོ།།རྣམ་པར་དཔྱོད་པའི་སེམས་ནི་གང་གིས་ན་དོན་དང་ཡི་གེ་དཔྱོད་པར་བྱེད་པའོ། །དེ་ལ་དོན་ནི་རྣམ་པ་བཞིས་སྤྱོད་པར་བྱེད་དེ། བགྲང་བ་དང་། འཇལ་བ་དང་། རྟོག་པ་དང་། སོ་སོར་རྟོག་པས་སོ། །དེ་ལ་བགྲང་བ་ནི་གྲངས་འཛིན་པ་སྟེ། དཔེར་ན་གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ བཅུ་དང་།གཅིག་གི་ཕྱོགས་སོ། །ཚོར་བ་ནི་ཚོར་བ་དྲུག་གི་ཚོགས་སོ། །ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པའོ། །འཇལ་བ་ནི་གྲངས་དང་ལྡན་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ལ་སྒྲོ་འདོགས་པ་དང་སྐུར་པ་འདེབས་པ་མེད་པར་འཚམ་པར་འཛིན་པའོ། །རྟོག་པ་ནི་ཚད་མས་རྟོག་པའོ། །སོ་སོར་ རྟོག་པ་ནི་བགྲང་བ་དང་།གཞལ་བ་དང་བརྟགས་པའི་དོན་ལ་བལྟ་བའོ། །རྣམ་པར་དཔྱོད་པའི་སེམས་གཉིས་པ་ནི་ཡི་གེ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་དཔྱོད་པར་བྱེད་དེ། ཡི་གེ་ཚོགས་པ་རྣམས་དོན་དང་བཅས་པ་ཉིད་དང་། སིལ་བུ་རྣམས་དོན་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། །ངེས་པར་འཛིན་པའི་ སེམས་ནི་གང་གིས་ཇི་ལྟར་རྗེས་སུ་དཔྱད་པའམ།རྣམ་པར་དཔྱད་པ་དེའི་རྒྱུ་མཚན་ངེས་པར་འཛིན་པའོ། །སྡོམ་པའི་སེམས་ནི་ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་དཔྱད་པའི་དོན་ནི་རྩ་བའི་སེམས་ལ་བསྡུས་ཏེ་ཀུན་ནས་སྡོམ་པའི་རྣམ་པར་འབྱུང་བའོ། །སྨོན་པའི་སེམས་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་དོན་ཏམ། དེ་ཡོངས་ སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བའི་དོན་ཏམ།དགེ་སྦྱོང་གི་ཚུལ་གྱི་འབྲས་བུའི་དོན་ཏམ། ས་ལ་འཇུག་པའི་དོན་ཏམ། ཁྱད་པར་དུ་འགྲོ་བའི་དོན་ཀྱང་རུང་། གང་གི་དོན་དུ་རབ་ཏུ་བརྩོན་པ་དེ་ལ་འདུན་པ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའོ། །འདི་སེམས་ཁོ་ན་དམིགས་པར་སྣང་བར་འབྱུང་གི་།སེམས་ ལས་མ་གཏོགས་པའི་དམིགས་པ་ནི་མེད་དོ་ཞེས་སེམས་ཙམ་དུ་ཤེས་ཀྱང་རུང་མ་ཤེས་ཀྱང་རུང་སྟེ།དམིགས་པ་ནི་སེམས་ཡིན་གྱི་གཞན་ནི་མ་ཡིན་པས་སེམས་རྣམ་པ་དྲུག་པོ་དམིགས་པར་སྣང་བར་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །བཙལ་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་རྟོག་པ་དང་བཅས་ཤིང་དཔྱོད་པ་དང་བཅས་ པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་བཤད་དོ།

正因如此，下文说道：'彼时于法流，从诸佛获得，为得止观及，广大智慧故，将得广教授。'将要解释这段文字。'经无数劫定出离'，是指第一个无数劫中菩萨行菩萨行为的意思。
彼时于法流中从诸佛处获得教授，若问获得何种教授？是广大的教授，是可归属于地的。这就排除了声闻的教授。为何教授？为获得止观和广大智慧，即为获得广大止和获得广大观。
'其后初持戒者，契经等诸法，无二义分别'，是指分别无二法离能取所取的大乘法，即契经部、应颂部等。
六心是：根本心、随行心、分别心、决定心、摄心、愿心。
其中根本心是缘于契经等诸法名称的心，即获得教授后或自己观察后想：'这是十地经'等。'等'字包括了偈颂部和因缘部等。
随行心是随契经等名称所缘诸法的文义。
分别心是分别义和文字的心。其中义以四种方式分别：数、量、思、观察。其中数是持数，如'十处及一处是色处，六受聚是受'等。量是对有数法相无增无减地如理持取。思是以量思维。观察是观察所数、所量、所思之义。
第二种分别心是以二种方式分别文字：聚集文字有义，分散文字无义。
决定心是对随观察或分别的内容确定其因相。
摄心是将所分别之义摄归根本心而总摄的心。
愿心是与欲相应，为了三摩地义或圆满彼义，或为沙门果义，或为入地义，或为殊胜进展义而精进。
虽然了知或不了知唯有心显现为所缘，除心之外别无所缘，但所缘是心而非他者，故安立六心显现为所缘。
'应寻求'这是说有寻有伺的作意。

།ཚོལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ཀུན་ཏུ་ཚོལ་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་མིང་གི་རྣམ་གྲངས་ཡིན་ཏེ། རྟོག་པའི་མཚན་ཉིད་ལས་ཇི་སྐད་དུ། རྟོག་པ་གང་ཞེ་ན། སེམས་པའམ་ཤེས་རབ་ལ་བརྟེན་ནས་ཀུན་ཏུ་ཚོལ་བ་ཡིད་ཀྱི་བརྗོད་པ་སྟེ། སེམས་རགས་པ་གང་ཡིན་པའོ་ཞེས་ བཤད་པ་ལྟ་བུའོ།།འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བ་ནི། གང་ལ་རྟོག་པ་ཡོད་པ་དེ་ལ་གདོན་མི་ཟ་བར་དཔྱོད་པ་ཡོད་པས་ཚོལ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་གཉི་ག་ཡང་བསྡུས་སོ། །སོ་སོར་བརྟག་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་རྟོག་པ་མེད་པ་ལ་དཔྱོད་པ་ཙམ་གྱི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་བསྟན་ ཏོ།།སོ་སོར་རྟོག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་དཔྱོད་པ་བསྟན་པར་ཅིས་མངོན་ཞེ་ན། དཔྱོད་པའི་མཚན་ཉིད་ལས་ཇི་སྐད་དུ་དཔྱོད་པ་གང་ཞེ་ན། སེམས་པའམ་ཤེས་རབ་ལ་བརྟེན་ནས་སོ་སོར་རྟོག་པ་ཡིད་ཀྱི་བརྗོད་པ་སྟེ། ཞེས་ཇི་སྐད་དུ་བཤད་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། འདི་ལས་མངོན་ནོ། །ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ བརྗོད་མེད་པ།།རོ་གཅིག་པས་ཀྱང་དཔྱད་པར་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་རྟོག་པ་ཡང་མེད་དཔྱོད་པ་ཡང་མེད་པ་བསྟན་ཏོ། །ཆོས་ཀྱི་མིང་ནི་བསྡོམས་པའང་འདི། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིང་གང་གིས་བསྡོམས་པའི་ཆོས་འཛིན་པར་བྱེད་པ་བསྡོམས་པའི་ཆོས་ལ་དམིགས་པའི་མིང་དེ་ལ་སེམས་ ཉེ་བར་གཏོད་པ་ཡིན་ཏེ།འང་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་གཏོད་པ་འདྲེན་ཏོ། །དམིགས་པ་ལ་ནི་སེམས་གཏད་ནས། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་འཇོག་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་རྒྱུན་རྣམ་པར་གཡེང་མི་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་ཏུ་འཇོག་པ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་གཡེང་མྱུར་དུ་རྟོགས་བྱས་ནས། །དེ་ལ་སླར་ ནི་བླན་པར་བྱ།།ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ངེས་པར་གནས་པ་ཡིན་ཏེ། མྱུར་དུ་རྟོགས་པར་བྱས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མྱུར་དུ་ཤེས་པར་བྱ་བ་ནས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་བས་ན་གཡེང་བ་རྟོགས་པར་བྱས་ནས་སེམས་དེ་ངེས་པར་འཇོག་པར་བྱེད་དོ། །གང་གི་ཚེ་རྣལ་འབྱོར་པའི་སེམས་དེ་རྣམ་ བར་གཡེང་བ་དེའི་ཚེ་རྣམ་པར་གཡེང་བ་དེ་ལ་སྐྱོན་དུ་བལྟ་བར་འགྱུར་རོ།།རྣམ་པར་གཡེངས་ན་ཡང་སེམས་དེ་དམིགས་པ་དེ་ལ་མི་དགའོ། །གཉེན་པོ་བསྒོམས་པས་རྣམ་པར་གཡེང་བ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་མི་དགའ་བ་དེ་ཞི་བར་བྱེད་དེ། དེ་བས་ན་ཞི་གནས་ཀྱི་རྣམ་པར་སེམས་ གནས་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ནས་དེ་ཡི་ལུས་དང་སེམས། །ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་ཆེ་ཐོབ་ནས། །ཡིད་ལ་བྱེད་དང་བཅས་ཤེས་བྱ། །ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཐོབ་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། དེའི་ཚེ་རྣལ་འབྱོར་པ་དེ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ཡིས་དེ་ནི་འཕེལ་བྱས་ནས། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣལ་འབྱོར་ པ་དེས་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་བཤད་མ་ཐག་པ་བཅུ་གཅིག་པོ་འཕེལ་བར་བྱས་ནའོ།།འཕེལ་བའི་རིང་དུ་འགྲོ་བ་ཡིས། །དངོས་གཞིའི་གནས་པ་དེས་འཐོབ་པོ། །དེ་ཉེར་བསྡོགས་ལས་དངོས་གཞིའི་བསམ་གཏན་ལ་འཇུག་སྟེ། དེ་ནི་དངོས་གཞིའི་གནས་པ་ཡིན་ནོ། །མངོན་ཤེས་དོན་དུ་ གཉེར་བས་དེ།།སྦྱངས་ན་ལས་སུ་རུང་བའི་མཆོག་།བསམ་གཏན་ལས་འཐོབ་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་གཞིའི་བསམ་གཏན་དེ་ཐོབ་ནས། དེའི་འོག་ཏུ་སྦྱངས་ན་ལས་སུ་རུང་བའི་མཆོག་འཐོབ་པོ། གང་ལས་འཐོབ་ཅེ་ན། བསམ་གཏན་ལས་ཏེ། མངོན་པར་ཤེས་པ་བསྒྲུབ་པའི་ བསམ་གཏན་ལ་ལས་སུ་རུང་བའི་མཆོག་འཐོབ་པོ།།དེ་ནས་རྣལ་འབྱོར་བ་དེ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་རྣམས་སུ་འགྲོའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་འགྲོ་ཞེ་ན། སངས་རྒྱས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ལ་མཆོད་པའི་ཕྱིར་དང་། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་མཉན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལྷག་པའི་བསམ་པ་དག་པའི་ས་ནི་ ས་དང་པོ་སྟེ།ཇི་སྲིད་དུ་ས་དེ་མ་ཐོབ་པ་དེ་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་སྔོན་རོལ་དུ་ལུས་ལ་གནས་ངན་ལེན་གྱི་ལུས་ཀུན་ཟད་པར་འགྱུར་བ་ལ་སོགས་པ་ཕན་ཡོན་ལྔ་འཐོབ་པོ། །འདིའི་ལུས་གནས་ངན་ལེན་ལུས་ཀུན། །སྐད་ཅིག་རེ་རེ་ལ་ཟད་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞི་གནས་ནི་ཆུ་ལྟ་ བུ་སྟེ།དེས་གནས་ངན་ལེན་དེ་བུལ་ཏོག་གི་ཆུས་གོས་ཀྱི་དྲི་མ་བཞིན་དུ་ལུས་ལས་འདག་པར་བྱེད་དོ། །ལུས་དང་སེམས་ནི་ཀུན་ཏུ་ཡང་། །ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པས་གང་བར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་དང་སེམས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པས་རབ་ཏུ་གང་བ་སྟེ། གནས་ངན་ལེན་འདག་པ་དང་། ཕན་ཡོན་འདི་གསུམ་ནི་ཞི་གནས་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།

'寻'这个词是遍寻分别念的异名，如在分别念的定义中所说：'什么是分别念？依止于思或智慧而遍寻求的意言，即是粗重的心。'
未离贪欲，凡是有分别念的地方必定有寻求，所以'寻'这个词包含了两者。'应当观察'这句话是说明无分别念而仅有寻求的作意。
怎么知道'观察'这个词表示寻求呢？如在寻求的定义中所说：'什么是寻求？依止于思或智慧而观察的意言。'从这里可以看出。
'无言说作意，以一味而观察'这句话是说明既无分别念也无寻求。
'法名总摄此'是说以何种名称总摄所持的法，专注于缘取总摄法的名称，'亦'字引出专注。
'专注于所缘'是说安置其心。'其相续不应散乱'是说遍安住。
'速知散乱已，复当收摄彼'是说心决定安住，'速知'的意思是迅速了知。因此了知散乱后，使心决定安住。
当瑜伽行者的心散乱时，就会观察散乱的过患。心散乱时，心对所缘不喜。通过修习对治，远离散乱，平息不喜。因此称为止的心安住。
'其后身与心，获得极轻安，应知与作意，相应得作意'的意思是，此时瑜伽行者称为获得作意。
'由彼增长已'是说瑜伽行者增长前述十一种作意。
'由增长远行，获得根本住'是说从近分定进入根本禅定，这就是根本住。
'为求神通者，修习得胜堪，从禅定获得'是说获得根本禅定后，进一步修习就获得最胜堪能性。从何处获得？从禅定中，即从修习神通的禅定中获得最胜堪能性。
此后瑜伽行者前往诸世界。为何前往？为了供养无量诸佛和听闻大乘法。
增上意乐清净地是初地，在未获得此地之前，在现证之前获得五种功德，如身中一切粗重身尽等。
'此身粗重身，一切刹那尽'是说止如水，能如碱水洗去衣服污垢般洗去身中粗重。
'身心一切时，充满极轻安'是说身心充满极轻安，粗重消除。这三种功德应知是止分所摄。

།ཡོངས་སུ་ཆད་པ་མེད་པ་དང་། །ཡང་དག་པ་ཡི་མཚན་མ་ནི། །མ་བརྟགས་པ་དག་རབ་ཏུ་མཐོང་། །ཞེས་བྱ་བ་ས་ཐོབ་པའི་དུས་ན་ལུས་ལས་སྲིན་བུ་ཕྱིར་འབྱུང་བར་མཐོང་བ་དང་། ལུས་མི་གཙང་བས སྤགས་པ་སྦྱོང་བར་མཐོང་བ་དང་།དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་པའི་མཚན་མ་དག་མཐོང་བ་སྟེ། རྒྱས་པར་ནི་འཕགས་པ་བློ་གྲོས་མི་ཟད་པའི་མདོ་ཆུང་ངུ་ལས་མཚན་མ་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བ་བཞིན་བལྟ་བར་བྱའོ། །འདི་དག་ནི་ཡོངས་སུ་ཆད་པ་མེད་པ་དང་། མ་བརྟགས་པའི་ཕན་ཡོན་ ཡིན་ཏེ།འདི་གཉིས་ནི་ལྷག་མཐོང་གི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །རང་གི་མཚན་ཉིད་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་དུ་སྣང་བར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་གཟུགས་ནི་གཟུགས་སུ་རུང་བའི་མཚན་ཉིད་དོ། །ཚོར་བ་ནི་མྱོང་བའི་མཚན་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཆོས་ རྣམས་ཀྱི་རང་གི་མཚན་ཉིད་དོ།།ཆོས་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་། ཆོས་ཟག་པ་མེད་པ་རྣམས་དང་། འདུས་བྱས་རྣམས་དང་། འདུས་མ་བྱས་རྣམས་དང་། གཟུགས་ཅན་རྣམས་དང་། གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ། །མི་རྟག་པ་དང་ སྡུག་བསྔལ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ།།སྣང་བ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ཆོས་ལ་ངེས་པར་བརྟགས་པའི་བཟོད་པའི་ཚིག་བླ་དགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་ཇི་སྐད་བཤད་པའི་ཚུལ་གྱིས་གཟུང་བའི་དོན་རྣམ་པར་གཞིག་པའི་སྒོ་ནས་ཆོས་ཐམས་ཅད་སེམས་ཙམ་མོ་ཞེས་བྱ་བར་བཟོད་པའི་ཕྱིར་ ཆོས་ལ་ངེས་པར་རྟོག་པའི་བཟོད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་ཉིད་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་སྣང་བ་ཡིན་ནོ། །འདི་དག་སེམས་ཡིན་པར་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་དེའི་ཚེ་དེ་ལ་མཉམ་པར་གཞག་པའི་གནས་སྐབས་ན་འདིའི་སེམས་ཁོ་ནར་ཟད་དོ་སྙམ་པའི་ཤེས་པ་ཡང་དག་པ་འབྱུང་ངོ་། །གཟུང་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྣམ་ པར་བཤིག་སྟེ་གཟུང་བ་མེད་ན་གང་ལ་འཛིན་ཞེས་དེའི་འོག་ཏུ་འཛིན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྣམ་པར་འཇིག་པར་བྱེད་དེ།།འདི་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཆོག་གི་གནས་སྐབས་ཡིན་ནོ། །དེ་ནས་དེས་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས། །འདས་པའི་ཡེ་ཤེས་བླ་མེད་པ། །རྣམ་པར་མི་རྟོག་དྲི་མ་མེད། །འཛིན་ པ་གཉིས་པ་བྲལ་བ་འཐོབ།།གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་རྡུལ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རྡུལ་དང་བྲལ་བའོ། །མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་དྲི་མ་དང་བྲལ་བའོ། །རང་དང་གཞན་གྱི་རྒྱུད་དག་ལ་བདག་མེད་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་བ་དག་ཁྱད་པར་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་ཇི་ལྟར་བདག་ལ་བདག་མེད་པ་ལྟར་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དེ་དང་འདྲ་ལ།ཇི་ལྟར་རང་གིས་བདག་ཉིད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཉེ་བར་ཞི་བར་བྱ་དགོས་པ་ལྟར་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བས་སོ། །རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་ཇི་ལྟར་རང་གི་འདུ་བྱེད་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་རྣམས་སྡུག་བསྔལ་ཡིན་པ་ལྟར་ སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བས་སོ།།སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྣམ་པ་ནི་རྒྱུ་མི་རྟག་པའི་རྣམ་པས་འདྲེན་ཏེ། དེ་བས་ན་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྣམ་པ་ཁོ་ན་སྨོས་སོ། །བདག་མེད་པའི་རྣམ་པ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པས་འདྲེན་ཏེ། དེ་བས་ན་བདག་མེད་པའི་རྣམ་པ་ཁོ་ན་སྨོས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ མཚུངས་པ་ཉིད་གཉིས་ཁོ་ན་སྨོས་པ་ཡིན་ནོ།།དེས་ནི་ཁམས་གསུམ་པའི་འདུས་བྱས་རྣམས་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་ཙམ་དུ་མཐོང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁམས་གསུམ་པ་ནི་སེམས་ཙམ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟར་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་ནི་བསྒོམ་པའི་ལམ་ལ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་རྗེས་ལ་ཐོབ་པའི་ཡེ་ ཤེས་ཀྱིས་སྒྱུ་མ་མཁན་གྱིས་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་མཐོང་ངོ་།།མེད་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་ཤེས་ཤིང་། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིའོ། །དེ་བཞིན་ཡོད་པའི་སྟོང་ཉིད་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་སྟེ། གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་བྱིས་ པ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་བློ་ཅན་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཇི་ལྟར་བཟུང་བ་དེ་ལྟར་སྟོང་ངོ་།།རང་བཞིན་སྟོང་པ་ཉིད་ཤེས་ནས། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

所谓'无有间断，真实之相，见到无所观察'，是指获得地位时，见到身体中虫子出现，见到身体被不净所染污得到清净，以及见到诸如此类的无所观察的相，详细内容应当如《圣无尽慧小经》中所说的诸相出现那样来观察。这些是无有间断和无所观察的功德，应当了知这两者是随顺于胜观的。
关于'显现为自相和共相'，色法是具有色相的特征，受是领纳的特征等等，这些是诸法的自相。有漏法和无漏法、有为法和无为法、有色法和无色法等，这些是诸法的共相。无常、苦等也是共相。
'显现'这一词是法决定观察忍的异名，即如前所说的方式，通过破除所取义而容忍一切法唯是心识，因此称为法决定观察忍，这就是诸法的显现。由于了知这些是心，因此在此时入定时会生起'唯有此心'的真实认知。
破除所取分别后，若无所取则何所执？随后破除能取分别。这是世间法最胜位。此后获得超越世间的无上智慧，无分别、无垢染，远离二取。
由于远离所取和能取的微尘，故称离尘。由于断除见所断烦恼，故称离垢。
关于'于自他相续中无我性与苦无有差别'，是指如同自身无我一样，一切众生也是如此；如同自己需要息灭自身的痛苦一样，一切众生也是如此。另一方面，如同自身的有漏诸行是苦一样，一切众生也是如此。
苦的行相是由无常行相引导，因此只说苦的行相。无我行相是由空性行相引导，因此只说无我行相。所以只说这两种相同性。
所谓'见到三界有为法仅是非真实分别'，即三界唯心，如是无颠倒地在修道位中以无分别后得智慧如同幻师见幻象那样见到依他起性。
'了知无之空性'是指遍计所执性的。'如是有之空性'是指依他起性的，依他起性对于颠倒心的凡夫执著能取所取者来说，如其所执是空的。'了知自性空性'是指圆成实性的，因为是空性的本质。

།སྟོང་པ་ཉིད་དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ གང་ཡིན་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་དེ་ཤེས་ནས་སོ།།དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱང་གང་ཞེ་ན། ཀུན་བརྟགས་པའི་གཉིས་མེད་པའི་ངོ་བོ་གང་ཡིན་པ་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པར་བྱ་བའི་གནས་སྐབས་བསྟན་དུ་མེད་ཅིང་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་རྟོག་གེའི་སྤྱོད་ཡུལ་ལས་ ཡང་དག་པར་འདས་པ་སྟེ།ཇི་སྐད་དུ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་བསྡུས་པ་ལས། ཆོས་ཀྱི་སྐུ་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་མཚན་ཉིད་དེ། དེ་བཞིན་ཉིད་དེ་ནི་འཇིག་རྟེན་ན་དཔེ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། རྟོག་གེའི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པར་བྱ་བ་ཡིན་ ནོ་ཞེས་བཤད་པ་ལྟ་བུ་དང་།འཕགས་པ་དཀོན་མཆོག་སྤྲིན་ལ་སོགས་པའི་མདོ་ལས་དོན་དམ་པ་བསྟན་པའི་སྐབས་ནས་ཇི་ལྟར་བསྟན་པ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །མཚན་མེད་གཞི་ནི་རྣམ་རྟོག་རྣམས། །ཡང་དག་ཟད་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡང་དག་པར་ཟད་པ་ ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་འགགས་པའོ།།གང་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡང་དག་པར་ཟད་པ་དེ་ནི་གཞི་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ་ཆོས་མངོན་པ་ཀུན་ལས་བཏུས་པ་ལས། འགོག་པའི་བདེན་པའི་མཚན་ཉིད་ལས་ཇི་ལྟར་ཤེས་པར་བྱ་ཞེ་ན། གང་དུ་འགོག་པར་འགྱུར་བ་དེ་ བཞིན་ཉིད་དང་།གང་གིས་འགག་པར་འགྱུར་བ་ལམ་དང་། འགག་པ་གང་ཡིན་པ་ཉོན་མོངས་པ་མི་སྐྱེ་བའོ་ཞེས་བཤད་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། དེ་བཞིན་ཉིད་གང་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཟད་པ་དེ་ནི་མཚན་མ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་དམིགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །སྨོན་པ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་དེ། ཡང་ དག་མ་ཡིན་ཀུན་རྟོག་གོ།།གཞི་སྟེ་དམིགས་པའི་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་གཞི་སྟེ། དམིགས་པ་བཟུང་ངོ་། །སྡུག་བསྔལ་རྒྱས་པ་ཙམ་ཤེས་ཏེ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ནི་འདུ་བྱེད་ཙམ་སྟེ་ཀུན་བརྟགས་པའི་གང་ཟག་དང་ཆོས་དང་བྲལ་བ་སྡུག་བསྔལ་རྒྱས་ཤིང་རྒྱ་ཆེ་ བར་ཤེས་སོ།།སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་བདག་དང་མཚུངས་པའི་སེམས་རྙེད་པའི་ཕྱིར། བདག་ཏུ་ལྟ་བ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་འཐོབ་སྟེ། དེ་ཐོབ་པས་ན་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་བདག་དང་མཚུངས་པའི་ལྟ་བ་ཅན་དུ་འགྱུར་རོ། །འདི་ན་འཇིག་རྟེན་ཚེ་གཅིག་རང་སྡུག་བཀུར་མི་ནུས། །འཇིག་ རྟེན་གནས་པ་སྲིད་དུ་གཞན་སྡུག་བསྔལ།།བསྡོམས་པ་སྨོས་ཅི་དགོས་ཏེ་བསམ་དུ་མེད། །ཅེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་ནི་ཚེ་གཅིག་རང་གི་སྡུག་བསྔལ་བཀུར་བར་ཡང་མི་ནུས་ན། འཇིག་རྟེན་ཇི་སྲིད་པ་དེ་སྲིད་དུ་རང་གི་སྡུག་བསྔལ་བཀུར་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ལ་ལྟ་བསམ་དུ་ཡང་མེད་པ་ཉིད་དོ། །བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་ནི་འཇིག་རྟེན་དེ་ལ་དེ་ལས་བཟློག་པ་ཡིན་པས་འཇིག་རྟེན་ཇི་སྲིད་པ་དེ་སྲིད་དུ་སྡུག་བསྔལ་བསྡོམས་པ་ཐམས་ཅད་བཀུར་བར་ནུས་ཏེ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཕན་པ་དང་བདེ་བ་བཞེད་པས། བ་བེའུ་ལ་བྱམས་པ་བཞིན་དུ་སེམས་ཅན་དེ་དག་བྱམས་པས་ལེན་ཏོ། །དེ་ནས་འདི་ནི་ལྷག་ མ་ཡི།།ས་རྣམས་བསྒོམ་པའི་ལམ་འདི་ལ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་དང་པོ་ལ་ཡང་མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་འོག་ཏུ་བསྒོམ་པའི་ལམ་ཡོད་མོད་ཀྱི། ས་མ་ལུས་པར་ཡོངས་སུ་དག་པ་ལས་ས་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པའི་བསྒོམ་པའི་ལམ་གང་ཡིན་པ་དེའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། འདི་སྐད་དུ། དེ་ནས་འདི་ ནི་ལྷག་མ་ཡི།།ས་རྣམས་བསྒོམ་པའི་ལམ་འདི་ལ། །ཞེས་བཤད་དོ། །གང་གི་ཕྱིར། དེ་ནས་དེས་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས། །འདས་པའི་ཡེ་ཤེས་བླ་མེད་པ། །རྣམ་པར་མི་རྟོག་དྲི་མ་མེད། །འཛིན་པ་གཉིས་དང་བྲལ་བ་འཐོབ། །དེ་འདིའི་གནས་ཡོངས་གྱུར་པ་སྟེ། །ས་ནི་དང་པོ་ཡིན་པར་ འདོད།།འདིའི་དེ་བསྐལ་པ་དཔག་མེད་ཀྱིས། །ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པར་འགྱུར། །ཞེས་བཤད་པ་འདི་ལྟ་བུ་ལས་ཀྱང་ས་དང་པོ་ལ་ཡང་བསྒོམ་པའི་ལམ་ཡོད་པར་མངོན་ཏེ། ས་ཐོབ་པ་དེ་བསྐལ་པ་དཔག་ཏུ་མེད་པས་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བ་གང་ཡིན་པ་ཡང་ནས་ཡང་དུ་གོམས་པར་བྱེད་པ་དེ་ནི་བསྒོམ་ པའི་ལམ་ཞེས་བྱའོ།

了知空性的本体即是真如的特征之真如后。其本体是什么呢？即是远离遍计所执的无二本体，是诸佛菩萨各自证悟的境界，不可言说、不可思议、超越戏论境界。如《大乘集论》中所说：'法身真如之特征是不可思议相，因为此真如在世间无有譬喻，且非戏论境界，故为各自证悟之境界。'如同在《圣宝云经》等经中宣说胜义谛时所说的那样。
'无相之基即是诸分别，完全灭尽之谓也。'其中，分别完全灭尽即是分别已灭。分别完全灭尽之处即称为基。如《阿毗达磨集论》中说：'如何了知灭谛之相？即是所灭之真如、能灭之道、所灭之烦恼不生。'如是，真如中分别灭尽之处即称为无相三摩地之所缘。
无愿三摩地之彼，即是非真实遍计。'基'即是所缘的同义词。'彼'字即是指基即所缘。'仅知苦广大'即是此唯诸行，远离遍计所执之补特伽罗与法，了知苦广大。
因获得与一切众生等同之心，故得无分别智离我见，得此故于一切众生成为与我等同见者。此世间一生尚难担负自苦，世间住世之间他苦，何况总集更不可思议。即是说世间连一生自己的痛苦都难以承担，那么世间住世期间自己的痛苦，更是不可思议。
菩萨则与世间相反，能担负世间住世期间一切总集之苦，菩萨欲求利益安乐，如母牛爱犊般以慈心摄受彼等众生。'此后即是余，诸地修道此。'即是虽然初地也有见道后的修道，但为显示清净一切地后，第二地等的修道，故说'此后即是余，诸地修道此。'
因为如说：'此后彼即得，出世无上智，无分别无垢，远离二取著。此即彼转依，许为第一地。彼以无量劫，极其清净故。'从此等文中也显示初地亦有修道，以无量劫净修所得之地，反复串习即称为修道。

།རྣམ་པར་རྟོག་པའི་བག་ལ་ཉལ་གྱིས་མི་ཤིགས་པའི་དོན་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་བག་ཆགས་ལས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གང་དག་འབྱུང་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དེ་དག་གིས་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་གཞིག་པར་མི་ནུས་ལ། དེས་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་བག་ཆགས་ ཐམས་ཅད་མ་ལུས་པར་ཤིགས་པས་སོ།།དེའི་འོག་ཏུ་གནས་གཞན་དུ་འགྱུར་བའི་མཐར་ཕྱིན་པ་འཐོབ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་གནས་ངན་ལེན་མ་ལུས་པར་སྤངས་པས་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་མཇུག་ཐོགས་སུ་གནས་གཞན་དུ་གྱུར་པ་མཐར་ཐུག་པ་འཐོབ་པོ། ། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་གོ་འཕང་བླ་ན་མེད་པ་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དྲི་མ་མེད་པ་འཐོབ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལམ་གྱི་གནས་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ཐོབ་པའོ། །སངས་རྒྱས་རྣམས་ནི་རྟག་ཏུ་རང་དོན་ཡང་དག་པར་སྦྱོར་ལ་ལེགས་པར་བསྔགས་པ་དང་། ཞེས་བྱ་བ་ནི གདམས་ངག་རྗེས་སུ་བསྟན་པ་མདོར་བསྡུས་ནས་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཅིག་གིས་སྟོན་ཏེ།ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་དབང་དུ་མཛད་ནས། རང་དོན་ཡང་དག་པར་སྦྱོར་ལ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་བསླབ་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡོམ་པ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའི་རང་གི་དོན་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་ཡང་དག་པར་སྦྱོར་བའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ལེགས་སོ་ལེགས་སོ། །ཞེས་ཡང་དག་པར་གཟེངས་སྟོད་ཅིང་བསྔགས་པ་མཛད་དོ། །ལོག་པར་སྦྱར་བ་ལེ་ལོ་ཅན་རབ་ཏུ་མི་སྦྱར་བ་རྣམས་ལ་ནི་སྨོད་པར་མཛད་དོ། །ལྷག་ པའི་སེམས་དང་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་དབང་དུ་མཛད་ནས།གནས་དང་རྣམ་འབྱེད་ལྷུར་ལེན་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ཞི་གནས་དང་། གནས་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་གྲངས་སོ། །རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ནི་ལྷག་མཐོང་གི་རྣམ་གྲངས་སོ། །གང་ཞིག་སྤངས་པ་དང་ བརྟེན་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བར་ཆད་དང་བཅས་པའི་ཆོས་རྣམས་ནི་སྤོང་ལ་མཐུན་པ་ནི་བརྟེན་ཏོ།།དེ་ནི་མཐོང་བ་རབ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་ལ་སོགས་པའོ། །མི་རྟོག་བྱང་ཆུབ་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟོག་པ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་ལ་ སོགས་པ་རྟོག་པ་དང་བྲལ་བ་དེ་དག་གིས་སོ།།མུན་པ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མུན་པ་ཆེན་པོ་ནི་ཤེས་བྱའི་ཚོགས་ཆེན་པོ་ལ་སྒྲིབ་པའི་ཕྱིར་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་ཡིན་ཏེ། མུན་པ་དེ་ཡེ་ཤེས་འདི་དག་གིས་བསལ་ནས་སོ། །ཉི་མ་ཆེན་པོ་དག་ཤར་བ་བཞིན་དུ་འགྲོ་བ་རྣམས་ལ་ལམ་མེའོ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉི་མ་བརྟགས་པར་བྱས་པ་སྟེ། ཉི་མ་གང་ཞིག་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་སྣང་བར་ཡང་བྱེད་ལ་རྟག་ཏུ་ཡང་སྣང་བར་བྱེད་ཅིང་། ནུབ་པར་ཡང་མི་འགྱུར་བ་དེ་ལྟ་བུ་འགའ་ཞིག་ཡོད་པར་གྱུར་ན་དེ་དང་འདྲ་བར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མུན་པ་ཆེན་པོ་ཤེས་བྱའི སྒྲིབ་པ་བསལ་ནས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་འོད་ཟེར་དག་གིས་འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་ལ་སྣང་བར་བྱེད་དོ།།གདམས་ངག་རྗེས་སུ་བསྟན་པའི་སྐབས་རྫོགས་སོ།། །།གདམས་ངག་རྗེས་སུ་བསྟན་པའི་སྐབས་ཀྱི་འོག་ཏུ་ཐབས་དང་ལྡན་པའི་ལས་ཀྱི་སྐབས་ཏེ། འདི་འབྲེལ་པ་གང་ཡིན་ཞེ་ན། འདི་སྐད་དུ། བསླབ་པ་གང་ཡིན་པ་དང་ཞེས་བཤད་པས་དེའི་ཕྱིར་ད་ནི་དམིགས་པ་གང་ལ་རྣམ་པ་འདི་དག་གིས་འཇུག་པ་དེ་བརྗོད་དགོས་པས་མཇུག་ཐོགས་སུ་བསླབ་པའི་ཁྱད་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་བསླབ་པ་ནི་གང་ཡིན། དེའི་ཁྱད་པར་ནི་གང་ཡིན་ཞེ་ན། བསླབ་པ་ནི་རང་གི་བྱ་བ་སྒྲུབ པ་ཡིན་ནོ།།དེའི་ཁྱད་པར་ནི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །རང་གི་བྱ་བ་སྒྲུབ་པ་ནི་འདིར་ཐུན་མོང་དང་ཁྱད་པར་ཏེ། དེ་ལ་ཐུན་མོང་ནི་ལས་མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་བྱེད་པ་སྟེ། ཐབས་དང་ལྡན་པའི་ལས་ཞེས་གང་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཐུན་མོང་ནི་ལས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དགེ་ བ་ཐམས་ཅད་ལ་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཁྱད་པར་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འཆད་པར་འགྱུར་བ་དག་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ།

所谓'以分别习气不能摧毁之义'是指由分别习气所生起的诸分别，这些分别不能摧毁金刚喻定，而金刚喻定却能完全摧毁一切分别习气。
其后'获得转依究竟'是指在阿赖耶识中完全断除一切随眠后，紧接金刚喻定而获得究竟转依。
'获得无上一切智智之位，远离一切烦恼障和所知障垢'是指获得道位的圆满转依。
'诸佛恒时于自利正行善加赞叹'是指略摄教授后以一偈显示。就增上戒而言，说'于自利正行'。增上戒学即菩萨戒，是菩萨的自利。
对于正行此戒的菩萨，诸佛世尊以'善哉善哉'予以称赞褒扬。对于邪行、懈怠、不精进者则予以呵责。
就增上心和增上慧而言，说'专注住处及择法'。'止'、'住'、'三摩地'是同义词。'择法'是毗婆舍那的异名。
'以何断依'是指断除有障碍的诸法，依止顺缘。
'彼见极清净'是指如镜智等。
'以无分别菩提'即是'以无分别智'的意思，即以远离分别的如镜智等。
关于'大黑暗'，大黑暗因能障碍广大所知故为所知障，以这些智慧除去彼黑暗。
'如大日升起照耀诸众生'是以日为喻，若有如是大日能恒时普照三千大千世界一切众生而永不沉没，菩萨除去所知障大黑暗后，以智慧光明照耀一切众生亦复如是。
教授随学品终。
教授随学品之后为方便摄持业品。其关联为何？如前所说'何为学处'，因此现在应当宣说以这些行相趣入何所缘，故随后当说学处差别。
其中何为学处？何为其差别？学处即是成办自利。其差别即是不共。
此处成办自利分为共同与差别。其中共同是指不颠倒地作意诸业，即所说的方便摄持业。其共同是指作意诸善业普遍趣入之故。差别则如将要宣说的诸波罗蜜多。

།ཐབས་དང་ལྡན་པའི་ལས་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཐབས་དང་ལྡན་པའི་ལས་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ནི་འདི་ལྟར་འཇུག་ནས། དེས་ན་འདི་ནི་དེའི་ཐབས་ཡང་དག་གཟུང་བའི་ཕྱིར། ། ལས་རྣམས་དག་པ་མཐའ་ཡས་དེ་ཡི་ཕ་རོལ་འགྲོ། །ཞེས་འཆད་པར་འགྱུར་བ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །དཔེར་ན་སེམས་ཅན་དང་སེམས་ཅན་མ་ཡིན་པར་བགྲང་བའི་རྟེན་ས་ཡིན་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། སེམས་ཅན་སྨོས་པས་ནི་སེམས་ཅན་དུ་བགྲང་བ་ཇི་སྙེད་པ་ཐམས་ཅད་བསྡུས་ཏེ། དེ་དག་ཀྱང་ཉེ་བར་སྤྱོད་པ་པོ ཉིད་དུ་བསྟན་ཏོ།།སེམས་ཅན་མ་ཡིན་པར་བགྲང་བ་ནི་ནགས་ཚལ་དང་། རི་དང་། ཆུ་བོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། ཉེ་བར་སྤྱད་པར་བྱ་བ་ཉིད་དུ་བསྟན་ཏོ། །བརྟན་པ་ནི་རི་ལ་སོགས་པའོ། །མི་བརྟན་པ་ནི་ཆུ་བོ་ལ་སོགས་པའོ། འདི་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྟེན་ས་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ། སྦྱིན་ པ་ལ་སོགས་པའི་དགེ་བ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་།བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པ་ལ་སོགས་པའི་རྟེན་ཀྱང་ལུས་ལ་སོགས་པའི་ལས་གསུམ་ཡིན་ནོ། །འདི་ནི་ལས་དགེ་བའི་ཐབས་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་ས་ལ་བརྟེན་ནས་ནགས་ཚལ་ལ་སོགས་པ་སྐྱེ་བ་དེ་བཞིན་དུ་དགེ་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ལུས་ ལ་སོགས་པའི་ལས་གསུམ་ལ་བརྟེན་པ་ཡིན་གྱི།ལུས་ལ་སོགས་པའི་ལས་གསུམ་མེད་པར་ནི་དགེ་བའི་ཆོས་འགའ་ཡང་ཀུན་ནས་ལྡང་བ་མེད་དོ་ཞེས་དེ་ལྟར་ཐབས་ཡིན་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་ནས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལས་གསུམ་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བའི་ཕྱིར་འཇུག་པས་ན། ཀུན་ནས་སློང་བའི་ཐབས་ ཞེས་བྱའོ།།ཤིན་ཏུ་དཀའ་བའི་ལས་ནི་ངོ་བོ་སྣ་ཚོགས་པ། །བསྐལ་པ་མང་པོས་མཐར་ཕྱིན་སྔོན་བརྩོན་བདག་ཉིད་ཅན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ལས་ཤིན་ཏུ་དགའ་བ་ངོ་བོ་སྣ་ཚོགས་པ་ནི་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་དང་ལས་བསྡུས་པ་རྣམས་སོ། ། སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་ལས་ཡན་ལག་གི་དམ་པ་མགོ་དང་ལག་པ་དང་རྐང་པ་དང་མིག་ལ་སོགས་པ་ཡོངས་སུ་གཏོང་བས་ལྷག་པར་སྤྱོད་པ་གང་ཡིན་པ་སྣ་ཚོགས་པ་དེ་དག་ཉིད་བསྐལ་པ་མང་པོས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་ཏེ། བསྐལ་པ་རྫོགས་པ་ནི་ཚར་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་རབ ཏུ་སྦྱོར་བའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་ལུས་ལ་སོགས་པའི་ལས་ལ་སྐྱོ་བ་མེད་དོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཡུན་རིང་པོ་ནས་འདྲིས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ནི་ཡུན་རིང་པོ་ནས་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ལ་གོམས་པ་ངང་དུ་གྱུར་པ་ཡིན་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། དགེ་བའི་ཆོས་ འདི་དག་ཉིད་གོམས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་གང་གིས་ན་སོ་སོར་མ་བརྟགས་པར་དེ་དག་ཁོ་ན་ལ་དགའ་བར་འགྱུར་བ་དེ་ལྟ་བུའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ།།དེ་ལྟར་བསྐལ་པ་མང་པོ་ཚར་ཕྱིན་པས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐེག་པ་ཆེན་བོ་ལ་སྐྱོ་བ་འབྱུང་བར་མི་ འགྱུར་ཏེ།ངང་དུ་གྱུར་པ་ནི་རྨི་ལམ་ན་ཡང་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་དོ། །འདི་ལྟར་བདག་ལ་ཕན་པར་འདོད་ཅིང་གསོན་པར་འདོད་པ་ནི་དུག་དང་མཚོན་དང་གནམ་ལྕགས་ཆེན་པོ་དང་། དགྲ་ལས་བདག་ཉིད་སྐྱོབ་པར་བྱེད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡང་ལུས་ལ་སོགས་པའི་ལས་ཉན་ ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པར་ལྟུང་བ་ལས་སྐྱོབ་པར་བྱེད་ཅིང་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པར་ཡོངས་སུ་མི་བསྔོའོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་ལ་རབ་ཏུ་ཞུགས་པ་དེ་ཡོངས་སུ་བོར་ནས་ཐེག་པ་དམན་པ་ལ་བརྟེན་པ་ནི་འཆི་བ་ཡིན་པས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལུས་ལ་ སོགས་པའི་ལས་དགེ་བ་ཐེག་པ་དམན་པར་ཡོངས་སུ་བསྔོས་པ་ནི་དུག་དང་མཚོན་དང་གནམ་ལྕགས་ཆེན་པོ་དང་དགྲ་དང་འདྲའོ་ཞེས་བྱ་བར་རིག་སྟེ།བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་ལ། ཡང་དེ་ཡོངས་སུ་དོར་བ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་ནས་ཐེག་པ་དམན་པར་ཡོངས་སུ་བསྔོས་པའི་ སེམས་དེ་དེ་ལས་བསླང་སྟེ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཁོ་ན་ལ་འཇུག་པར་བྱེད་པས་ན་ལྡང་བའི་ཐབས་ཞེས་བྱའོ།

关于具有方便的业的分别，具有方便的业的分别如是进入，因此为了正确把握其方便故，无量清净诸业到达彼岸，如是将要解说。
譬如是有情与非有情所计数的所依大地，说有情是摄集一切所计数的有情，彼等也显示为受用者。非有情所计数是指森林、山岳、河流等，显示为所受用。坚固的是山岳等，不坚固的是河流等。
如同这一切的所依是大地，布施等诸善波罗蜜多和菩提分等的所依也是身等三业。这是善业的方便，如同依靠大地生长森林等，一切善法也依靠身等三业，若无身等三业，任何善法都不会生起。如是了知是方便后，菩萨为清净三业而趣入，故称为发起方便。
极其难行的业是种种自性，经多劫圆满昔精进自性。菩萨们极其欢喜的种种自性业是布施波罗蜜多等和摄业等。布施等业殊胜支分头颅、手足、眼睛等舍施的增上行为种种，彼等以多劫而圆满，劫满即称为究竟。
如是精进的诸菩萨对身等业无有厌倦。为何？因为长时熟习的缘故。彼长时熟习大乘法已成为习性，如说：'依止熟习此等善法，以何而不加观察即生起欢喜彼等，如是成就异熟'。
如是经多劫究竟的菩萨不会对大乘生起厌倦，成为习性者即使在梦中也行持。如是欲求自利及欲求活命者会从毒、刀、大雷电、怨敌中救护自己。如是菩萨也从身等业堕入声闻缘觉乘中救护，不回向声闻乘。
菩萨趣入菩萨行后，舍弃彼而依止小乘即是死亡，故应知菩萨身等善业回向小乘如同毒、刀、大雷电、怨敌。发菩提心后，舍弃彼是不应理，如是思维而从回向小乘心中提起，唯趣入大乘，故称为提起方便。

།ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་དགེ་བའི་རྩ་བ་གཅོད་པའི་ཕྱིར་དང་། དགེ་བ་མ་སྐྱེས་པ་མི་སྐྱེད་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་མཚོན་ལ་སོགས་པས་ཤིང་ལ་སོགས་པའི་རྩ་བ་བཅད་ན། ཡལ་ག་དང་ལོ་མ་ དང་།མེ་ཏོག་ལ་སོགས་པ་མ་སྐྱེས་པ་རྣམས་མི་སྐྱེ་བ་དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལུས་ལ་སོགས་པའི་ལས་ཐེག་པ་དམན་པར་ཡོངས་སུ་བསྔོས་པས་མཚོན་ལ་སོགས་པ་དང་འདྲ་བས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ལྗོན་ཤིང་སྐྱེ་བར་འདོད་པའི་རྩ་བ་ཀུན་ཆད་པར་འགྱུར་རོ། །དེས་ན་ས་དང་ ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་སྟོབས་དང་མི་འཇིགས་པ་ལ་སོགས་པ་ཡལ་ག་དང་ལོ་མ་དང་མེ་ཏོག་དང་འབྲས་བུ་ལྟ་བུ་དག་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་རོ།།དགེ་བའི་ལོ་ཏོག་སྐྱེས་པ་འཇོམས་པ་ནི་གནམ་ལྕགས་དང་ཆོས་མཐུན་པས་སོ། །སངས་རྒྱས་ཉིད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་འཐོབ་པའི་གགས་སུ་གྱུར་ པ་ནི་དགྲ་དང་ཆོས་མཐུན་པས་སོ།།རྟག་ཏུ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་ལས་ཅན་ལས་མིན་ཞིང་། །ལས་ཀྱི་བྱ་བ་དང་རྣམ་གསུམ་ལ་མི་ལྟ་སྟེ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྟག་ཏུ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ནི། བྱེད་པ་པོར་ཡང་མི་རྟོག། ལས་སུ་ཡང་མ་ཡིན། ལས་ཀྱི་བྱ་བར་ཡང་མ་ཡིན་ ནོ།།ལས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ནི་དགེ་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བསླབ་པའི་ཕྱིར་བསྟན་ཏོ། །ད་ནི་ཁྱད་པར་བརྗོད་དགོས་ཏེ། དེ་བསྙད་དོ། །ལས་ནི་རང་གི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་ཚོགས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་རྗེས་སུ་འཛིན་པའི་བྱ་བ་དགེ་བའི་ལས་ཀུན་ཏུ་ འགྲོ་བའི་ཕྱིར་གཙོ་བོ་ཡིན་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་འདི་དང་པོར་སྨོས་སོ། །རང་ལ་ཕན་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་ན་གཞན་ལ་ཕན་པ་སྒྲུབ་པར་བཟོད་པར་འགྱུར་བས་དེའི་ཕྱིར་དང་པོར་རང་ལ་ཕན་པ་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་སོ། །དེའི་འོག་ཏུ་གཞན་རྗེས་སུ་གཟུང་བའི་ཕྱིར་བསྡུ་བའི་དངོས་ པོ་རྣམས་འབྱུང་ངོ་།།སྦྱིན་པ་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བཟོད་པ་དང་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དག་གིས་ནི་མངོན་པར་མཐོ་བ་རྣམ་པ་བཞི་བསྟན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་བསྟན་པས་ཚེ་ཕྱི་མ་ལ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་ལོངས་སྤྱོད་དང་ལུས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་འཐོབ་པ་ལ་སོགས་པ་ ལས་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་བསྟན་ཏོ།།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པས་ནི་བྱ་བ་བརྩམ་པ་ལ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་བསྟན་ཏོ། །མངོན་པར་མཐོ་བ་དང་ངེས་པར་ལེགས་པ་ཐམས་ཅད་ནི་འདི་ཙམ་དུ་ཟད་ལ། དེ་དག་ཀྱང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་པོ་ཁོ་ནས་འགྱུར་གྱི། ཉུང་ངུས་ཀྱང་མ་ ཡིན་ལ་མང་པོས་ཀྱང་མ་ཡིན་ནོ།།རྣམ་པར་མི་འཚེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་ཉིད་རྣམ་པར་འཚེ་བར་མི་བྱེད་པའོ། །རྣམ་པར་འཚེ་བ་བཟོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་དག་གིས་དབྱུག་པ་དང་། མཚོན་ལ་སོགས་པས་རྣམ་པར་གཙེས་པ་ཐམས་ཅད་བཟོད་པའོ། །སེམས་ཅན་དང་སེམས་ཅན་མ་ ཡིན་པས་བྱས་པའི་སྡུག་བསྔལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།སེམས་ཅན་གྱིས་བྱས་པའི་སྡུག་བསྔལ་ནི་མི་ལ་སོགས་པས་བྱས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །སེམས་ཅན་མ་ཡིན་པས་བྱས་པ་ནི་རླུང་དང་ཉི་མ་དང་ཆར་པ་དང་སེར་བ་ལ་སོགས་པས་བྱས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ཚུལ་ ཁྲིམས་ནི་དེ་ཐོབ་པའི་རྣམ་པར་གཡེང་བ་ཡང་དག་པར་སྡོམ་པ་རྣམས་ཀྱི་ལམ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་དེ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་ཡུལ་གཟུང་ངོ་།།དེ་དག་ཐོབ་པ་ནི་དེ་ཐོབ་པའོ། །དེ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་གཡེང་བ་ནི་དེ་ཐོབ་པའི་རྣམ་པར་གཡེང་བའོ། །དེ་ཐོབ་པའི་རྣམ་པར་གཡེང་བ་ཡང་དག་ པར་སྡོམ་པ་ནི་དེ་ཐོབ་པའི་རྣམ་པར་གཡེང་བར་ཡང་དག་པར་སྡོམ་པ་སྟེ།དགེ་སློང་གི་སྡོམ་པ་ལ་གནས་པ་ལ་ཡུལ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་གཡེང་བ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་མི་འབྱུང་ངོ་། །དེ་གཉིས་ཀྱིས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་རྣམ་པར་སྦྱོང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པས་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་གནོན་པར་བྱེད་དོ།།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པས་ནི་མ་ལུས་པར་རྩ་ནས་འདོན་པར་བྱེད་དོ། །དང་པོ་གསུམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་བསླབ་པ་དང་པོ་ནི་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་བསླབ་པ་སྟེ། སྦྱིན་པ་དང་ ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བཟོད་པ་དག་ནི་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་བསླབ་པའོ།

为了断除大乘善根，以及'不生未生善法'这句话，就如同用刀等砍断树等的根时，未生的枝叶花等就不会生长一样，如果菩萨以小乘心回向身等业，就如同刀等一样，会切断如来树想要生长的根。因此，如同枝叶花果一样的地、波罗蜜多、力、无畏等就不会生长。
摧毁已生善苗，是与雷电相应。成为证得圆满佛果的障碍，是与敌人相应。
'常时无分别作业非业，不观察业的三种行为'这句话是说，菩萨常时无分别，即不分别作者，也不是业，也不是业的行为。
造作业是一切善法的普遍性，因此为了修学而宣说。现在需要说明特点，故而解说。业是自己佛法资粮波罗蜜多和摄受的善业行为，因为是普遍的，所以是主要的，因此首先提到。
当自利圆满时才能忍受利他，因此首先为了成办自利而有诸波罗蜜多。之后为了摄受他人而有摄受事。
布施、持戒、忍辱、精进波罗蜜多显示四种增上，即通过显示这些，来世将获得殊胜受用、殊胜身体等成就。
般若波罗蜜多则显示在所作事业上不颠倒。一切增上和决定善就是这些而已，这些也唯有通过六波罗蜜多才能成就，不能少也不能多。
'不害'是指自己不作损害。'忍受损害'是指忍受他人用棍棒、武器等一切伤害。
'有情与非有情所作苦'中，有情所作苦是指人等所作的苦。非有情所作苦是指风、日、雨、冰雹等所作的苦。
'戒是获得彼等散乱正律仪者之道'中，'彼'字指代境。获得彼等即是获得彼。为获得彼而散乱即是获得彼之散乱。正律仪获得彼之散乱即是正律仪获得彼之散乱，即住于比丘戒律者不会生起为获得境而散乱。
'彼二者为清净烦恼障和所知障'是说，禅定波罗蜜多能降伏烦恼障等，般若波罗蜜多能从根本完全拔除。
'前三'中，第一学处是增上戒学，布施、持戒、忍辱是增上戒学。

།ཚོགས་དང་བཅས་པ་དང་འཁོར་དང་བཅས་པ་བཟུང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་བསླབ་པའི་ཚོགས་ནི་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ། །དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ། ། འཁོར་ནི་བཟོད་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ། །སྦྱིན་པ་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སེར་སྣ་ཉམས་པ་དང་། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་ལྡན་པ་དང་འདོད་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་དང་། སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་སྟེ། མཚན་ཉིད་རྣམ་པ་འདི་བཞི་དང་ལྡན པའི་སྦྱིན་པ་ནི་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་མིང་འཐོབ་ཀྱི།གཞན་དུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གཞན་དག་ལ་ལུས་དང་ངག་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་སྡོམ་པས་འདོད་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་གཞན་འདི་སྙམ་དུ། ཀྱེ་མ་བདག་ལ་ལུས་དང་ངག་དང་ ཡིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་མི་འཚེ་ཡང་ཅི་མ་རུང་སྙམ་ན།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཀྱང་གཞན་ལ་རྣམ་པར་འཚེ་བ་མི་སྐྱེད་དོ། །གནོད་པ་བྱེད་པ་ལ་བཟོད་པས་གཞན་དག་གི་འདོད་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ནི་གལ་ཏེ་གཞན་དག་ལུས་ལ་སོགས་པས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ ལ་གནོད་པ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་བྱེད་ཅིང་གནོད་པ་བྱེད་པ་དེ་དག་ཀྱང་འདི་སྙམ་དུ།ཀྱེ་མ་བདག་གི་ལུས་ལ་སོགས་པས་གནོད་པ་བྱས་པ་བཟོད་དོ་སྙམ་དུ་སེམས་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡང་བུ་གཅིག་པ་ལ་བྱམས་པ་ལྟ་བུས་ཐམས་ཅད་བཟོད་དེ། ལན་མང་པོ་ཞིག་ཏུ་རྣམ་པར་གཙེས་ཀྱང་ གཞན་དག་ལ་གནོད་པ་བྱ་བའི་ཕྱིར་མི་འཇུག་གོ།།དེ་བཞིན་དུ་བརྩོན་འགྲུས་ལ་སོགས་པས་གྲོགས་བྱེད་པར་འདོད་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །སྦྱིན་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་མང་བ་ཉིད་ཀྱིས་དམན་ལ་ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་མཆོག་ཡིན་ཏེ། ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་བསྡམས་པ་ལ་ ཉོན་མོངས་པ་ཉུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།སྦྱིན་པ་ནི་འཇུག་སླ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦྱིན་པ་ལ་ནི་འཇུག་པར་ཡང་སླ་ལ་བྱ་བར་ཡང་སླ་སྟེ། འདི་ལྟར་སྦྱིན་པ་ནི་ཀླ་ཀློ་དང་གདོལ་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་སྦྱིན་པར་བྱེད་ལ། དེ་དག་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡང་དག་པར་བླང་བར་ནི་རྣམ་པ་གང་གིས་ཀྱང་མི་བཟོད་ དོ།།ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྒོམ་པ་རྣམ་པ་བཞི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་ལ་བརྟེན་པ་ནི་རྣམ་པ་བཞིའོ། །ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ་བརྟེན་པ་ཡང་རྣམ་པ་བཞིའོ། །བསམ་པ་ལ་བརྟེན་པ་ཡང་རྣམ་པ་དྲུག་གོ། །ཐབས་ལ་བརྟེན་པ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་མོ། །དབང་འབྱོར་པ་ཉིད་ལ་བརྟེན་པ་ཡང་རྣམ་ པ་གསུམ་ཁོ་ན་སྟེ།འདི་དག་གི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ནི་འགྲེལ་པ་ཁོ་ན་ལ་ལེགས་པར་རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་ཡིན་ནོ། །དངོས་པོ་ལ་བརྟེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དངོས་པོ་ནི་གཞི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་དོན་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པས་གཞི་ལ་བརྟེན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ། དངོས་པོ་ལས་བྱུང་ བའི་བསོད་ནམས་བྱ་བའི་གཞི་བདུན་པོ་འདི་དག་དང་ལྡན་པའི་དད་པའི་རིགས་ཀྱི་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བ་གཞི་དང་བཅས་པའི་བསོད་ནམས་བྱ་བའི་གཞི་ཞེས་བྱ་བར་མངོན་པ་ལྟ་བུའོ།།རྒྱུ་ལ་བརྟེན་པ་ནི་རིགས་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་ལ་བསྒྲུབ་པ་གོམས་ པ་གང་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལ་བརྟེན་པ་ལ་སོགས་པ་མེད་པར་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་ཁྱད་པར་ཐོག་མ་མེད་པ་ནས་བརྒྱུད་དེ་འོངས་པ་ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་ཐོབ་པ་ཁོ་ན་དེ་འདྲ་སྟེ།དེའི་སྟོབས་ཁོ་ནས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་ལ་འཇུག་པ་གང་ ཡིན་པ་དེ་ནི་རྒྱུ་ལ་བརྟེན་པ་ཞེས་བྱའོ།།རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལ་བརྟེན་པ་ནི་ལུས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་གང་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔོན་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་གང་གིས་ན་ཚེ་རབས་གཞན་དག་ན་སོ་སོར་བརྟག་པ་མེད་པར་ཡང་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་དགའ་བ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་དེ་ ལྟ་བུའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་འགྱུར་བ་དེ་ལྟར་ཤིན་ཏུ་གོམས་པ་ཡིན་ནོ།

所谓'为了摄受眷属和随从'是指增上戒学的资粮即布施波罗蜜多。其本体是持戒波罗蜜多。随从是忍辱波罗蜜多。布施是对治违品悭吝、具足无分别智慧、圆满一切所欲、成熟有情，具足这四种相的布施才称为布施波罗蜜多之名，其他则不是。
所谓'为了圆满他人所欲而善护身语一切'是指如果他人这样想:'啊!但愿对我不以身语意加害'，那么一切菩萨也不对他人生起损害。
以忍辱圆满他人所欲是指如果他人以身等对菩萨作种种损害，而作损害者也这样想:'啊!愿能忍受我以身等所作损害'，菩萨也以如同爱护独子般忍受一切，即使多次受到损恼也不会为了损害他人而行动。同样也应当运用于希望以精进等作助伴等。
布施因烦恼多而低劣，持戒则为殊胜，因为护持身语意则烦恼少。所谓'布施易入'是指布施既易趣入又易行持，如此，连野蛮人和贱民等也能行布施，而他们以任何方式也不能受持清净戒律。
所谓'修习波罗蜜多有四种'是指依事物有四种。依作意也有四种。依意乐也有六种。依方便有三种。依自在性也仅有三种，这些差别唯在注释中详细分别。
关于'依事物'，事物与基础意义无别，故称为依基础，如说:'具足此七种福德事基的信家子'等，显然是说有基础的福德事基。
所谓'依因是以种姓力而修习诸波罗蜜多'是指不依止善知识等，仅仅是从无始以来相续而来的六处差别法尔获得，仅以其力趣入诸波罗蜜多，这称为依因。
所谓'依异熟是以圆满身体之力'是指由于先前于布施等如是极为串习，以致于在其他生中即使不观察也会生起对布施等的欢喜，如是成就异熟。

།སྨོན་ལམ་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔོན་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་གོམས་པ་མེད་ཀྱི་སྨོན་ལམ་བཏབ་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་ཟད་པ་སྟེ། ང་དང་ང་ཡི་ཞེས་བྱ་བྲལ། །དངོས་པོ་ཀུན་ལ་མི་བརྟེན་ཞིང་། ། སེར་སྣ་མེད་པར་སེམས་ཅན་དག། །ཀུན་ལ་ཕན་ཕྱིར་སྦྱིན་པ་སྦྱིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་ལྟ་བུའི་སྨོན་ལམ་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་འཇུག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྨོན་ལམ་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་ཞེས་བྱའོ། །སོ་སོར་རྟོག་པའི་སྟོབས་ལ་བརྟེན་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས་ཕ་རོལ ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་ལ་སྒྲུབ་པ་གོམས་པ་གང་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས་ཡུལ་གྱི་ཉེ་བར་སྤྱད་པ་རྣམས་ནི་རྨི་ལམ་གྱི་ཉེ་བར་སྤྱད་པ་ལྟ་བུ་སྟེ།མི་བརྟན་པ། ཡིད་བརྟན་དུ་མི་རུང་བ། འཇིག་པའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་ནོ་ཞེས་དེ་ལྟར་ཡོངས་སུ་དཔྱད་ནས་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ འཇུག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སོ་སོར་རྟོག་པའི་སྟོབས་ལ་བརྟེན་པ་ཞེས་བྱའོ།།མོས་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་ལྡན་པའི་མདོ་སྡེ་ཐམས་ཅད་ལ་མོས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟ་ཇི་ལྟར་མོས་པ་དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཁམས་བརྟས་པར་འགྱུར་བའོ། །ངོམས་མི་ཤེས་ པའི་བསམ་པ་རྣམ་པ་བཞི་ལ་དངོས་པོས་ངོམས་མི་ཤེས་པའི་བསམ་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གང་གཱའི་ཀླུང་གི་བྱེ་མ་སྙེད་རིན་པོ་ཆེ་སྣ་བདུན་གྱིས་བཀང་བ་སྦྱིན་པར་བྱེད་ཅེས་གང་བཤད་པ་ཡིན་ནོ།།བདག་ཉིད་ཡོངས་སུ་གཏང་བ་ཡིན་པས་ངོམས་མི་ཤེས་པའི་བསམ་པ་ནི་ལུས་གང་གཱའི་ ཀླུང་གི་བྱེ་མ་སྙེད་སྦྱིན་པར་བྱེད་ཅིང་ཞེས་གང་བཤད་པ་ཡིན་ནོ།།དུས་ཀྱིས་ངོམས་མི་ཤེས་པའི་བསམ་པ་ནི་དེ་བཞིན་དུ་བསྐལ་པ་གང་གཱའི་ཀླུང་གི་བྱེ་མ་སྙེད་དུ་སྐད་ཅིག་མ་རེ་རེ་ལ་སྦྱིན་པར་བྱེད་ཅེས་གང་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ངོམས་མི་ཤེས་པའི་བསམ་པ་ནི་སེམས་ཅན་ གཅིག་ལ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བའི་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་ཇི་སྙེད་པ་དེ་དག་ལ་རྣམ་གྲངས་འདིས་སྦྱིན་པར་བྱེད་ཀྱང་།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྦྱིན་པའི་བསམ་པ་ལ་ངོམས་པ་མེད་པ་ཉིད་ཅེས་བཤད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་ མདོར་བསྡུ་ན་དངོས་པོས་ངོམས་མི་ཤེས་པའི་བསམ་པ་དང་།བདག་ཉིད་ཡོངས་སུ་གཏང་བ་ངོམས་མི་ཤེས་པའི་བསམ་པ་དང་། དུས་ཀྱིས་ངོམས་མི་ཤེས་པའི་བསམ་པ་དང་། སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ངོམས་མི་ཤེས་པའི་བསམ་པ་ཡིན་ནོ། །ཉམས་པར་མི་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྐད་ ཅིག་མ་འདབ་ཆགས་སུ་ཟིན་ཀྱང་གལ་ཏེ་ན་དུས་ཅུང་ཟད་ཅིག་འཇུག་སྲིད་པས་དེ་ཡོངས་སུ་སྤང་བའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྙིང་པོ་ལ་འདུག་གི་བར་དུ་རྒྱུན་གཅོད་པར་མི་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།།དེ་དག་ནི་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཉེ་བར་སྟོན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ སེམས་ཅན་དེ་དག་ལ་དེ་ལྟར་ཕན་བཏགས་ན་བྱང་ཆུབ་ཉེ་བར་སྟོན་པར་འགྱུར་བའོ།།ལུས་གཅིག་གིས་སྡུག་བསྔལ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ནི་ཧ་ཅང་དཀའ་བ་མ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལུས་གང་གཱའི་ཀླུང་གི་བྱེ་མ་སྙེད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ་མང་བ་ཉིད་དུ་སྟོན་ཏོ། །ལུས་ མང་དུ་ཟིན་ཀྱང་ཚེའི་ཚད་ལོ་བརྒྱ་ལ་སོགས་པར་སྡུག་བསྔལ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ནི་ཧ་ཅང་དཀའ་བ་མ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར།ཚེའི་ཚད་བསྐལ་པ་གང་གཱའི་ཀླུང་གི་བྱེ་མ་སྙེད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །རྟག་པར་ཡོ་བྱད་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཕོངས་བཞིན་དུ་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་ གྱི་ཁམས་མེ་མ་མུར་གྱིས་རབ་ཏུ་གང་བར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མེས་བསྲེགས་པ་ལ་མེ་ཞི་བར་བྱེད་པའི་ཡོ་བྱད་ཆུ་དང་།ཙནྡན་དང་བྱུག་པ་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཕོངས་པ་སྟེ། སྲེག་པ་ལ་གཉེན་པོར་གྱུར་པ་ཆུ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་མེད་པར་རོ། །དེ་ལྟར་སྲེག་ཀྱང་གལ་ཏེ་ སྤྱོད་ལམ་འགའ་ཞིག་གིས་ཏ།འདུག་པའམ་ཉལ་བ་ལ་མེའི་ཚ་བ་ཧ་ཅང་བྱ་དཀའ་བ་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར། སྤྱོད་ལམ་རྣམ་པ་བཞི་བྱེད་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ།

'以愿力'是指以前未曾修习布施等，仅仅发愿而已。如说：'远离我与我所执，不依一切诸事物，无有悭吝为众生，普施一切作利益。'如是以此等愿力而趣入布施等，此即名为'以愿力'。
'依择力'是指以智慧力修习诸波罗蜜多。即以智慧力观察诸境受用如梦中受用，是无常、不可靠、有坏灭性，如是观察后而趣入布施等，此即名为'依择力'。
'胜解作意'是指于一切具波罗蜜多的经典生起胜解。如是随其所生起胜解，波罗蜜多界即得增长。
四种无厌心中，'事物无厌心'是指如说以恒河沙数七宝充满世界而行布施。'舍身无厌心'是指如说布施恒河沙数身体。'时间无厌心'是指如说于恒河沙数劫中，于一一刹那行布施。'众生无厌心'是指如对一众生，乃至为令一切众生界成熟无上正等菩提，以此方便行布施，菩萨于布施心无有厌足。
总之，即是事物无厌心、舍身无厌心、时间无厌心、众生无厌心。
'不退转'是说即使相续刹那，若有少时趣入的可能，为断除彼故，乃至菩提座间不断其相续。
'彼等是显示无上正等菩提'是说如是利益彼等众生即能显示菩提。
以一身受苦并非极难，故说'菩萨以恒河沙数身'，显示其数量众多。
纵然身多，于百年等寿量中受苦亦非极难，故说'寿量如恒河沙数劫'。
'恒时缺乏一切资具，三千大千世界充满火炭'是说缺乏能息灭火的资具，如水、旃檀、涂香等一切资具，即无水等对治火烧之物。
如是虽被焚烧，若以某种威仪如坐卧等，火热并非极难忍受，故说'行四威仪'等。

།སྤྱོད་ལམ་བཞི་ལ་ཞུགས་པའི་ཡང་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་ མཐའ་དག་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་གྱུར་ན་ནི་ཧ་ཅང་བྱ་དཀའ་བ་མ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར།ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་སྒོམ་པར་བྱེད་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། རྣམ་གྲངས་འདིས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ངོམས་མི་ཤེས་པའི་བསམ་པ་ཉིད་ ཡིན་ནོ།།ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པས་སེམས་ཅན་རྣམས་རྗེས་སུ་འཛིན་པ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ཇི་ལྟར་ན་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པས་སེམས་ཅན་རྗེས་སུ་འཛིན་ཅེ་ན། སྡོམ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པ་ལྷག་པར་མི་སྤྱོད་ དེ།དེ་ལྟར་ན་དེ་དག་རྗེས་སུ་བཟུང་བ་ཡིན་ནོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་དགེ་བའི་ཆོས་སྡུད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱང་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་དེས་དངོས་པོ་ཁོ་ནར་སེམས་ཅན་རྣམས་རྗེས་སུ་འཛིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ཚུལ་ ཁྲིམས་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་ཀྱང་རྗེས་སུ་བཟུང་བ་ཡིན་ནོ།།ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྒོམ་པ་ཐབས་ལ་བརྟེན་པ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཁོར་གསུམ་ཡོངས་སུ་དག་པར་སོ་སོར་རྟོག་པ་སྟེ། སྦྱིན་པ་པོ་མི་དམིགས་ཞེས་བྱ་བས་ནི་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པར་སྟོན་ཏོ། ། འདིས་ནི་བདག་མངོན་པར་ཞེན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་མི་འབྱུང་ངོ་། །སྦྱིན་པར་བྱ་བ་དང་ལེན་པ་པོ་མི་དམིགས་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པར་སྟོན་ཏེ། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཡོངས་སུ་བཟུང་བས་དངོས་པོ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་དང་། འདི་ལ་ནི་སྦྱིན་ནོ་ཞེས འདི་ལ་ནི་མི་སྦྱིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་ལེན་པ་པོ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་མི་འབྱུང་ངོ་།།ཡང་ན་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་དེ་གསུམ་ཆར་ཡང་མི་འབྱུང་བས་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་མེད་པ་ཉིད་མཆོག་ཡིན་ནོ། །སྐུ་ལ་དབང་འབྱོར་པ་ཉིད་ནི་ དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུ་གཉིས་པོ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་དང་།ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྐུ་འདི་གཉིས་ནི་དབང་འབྱོར་པ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་བརྙེས་པ་སྟེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་སྐུ་ནི་སོ་སོ་རང་ གིས་རིག་པར་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་དུ་ཐོགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུ་དབང་འབྱོར་པ་བརྙེས་པ་ཡིན་ནོ།།ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་འཁོར་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་དུ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ལ་རྫོགས་པར་ལོངས་སྤྱོད་པ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་འབྱོར་ པ་སྟོན་པས་དབང་འབྱོར་པ་བརྙེས་པ་ཡིན་ནོ།།རྒྱུ་ནི་མ་ཆགས་པ་ལ་སོགས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་སེམས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་ཆགས་པ་དང་ཞེ་སྡང་མེད་པ་དང་གཏི་མུག་མེད་པ་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་སེམས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ། རྒྱུ་འདིས་སྦྱིན་པ་ལ་ འཇུག་གོ།།གནས་ལྔ་པའི་མདོ་ལས་བྱུང་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་དག་ལ་ཟས་བྱིན་ན་གནས་ལྔ་འཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ། ཚེ་དང་ཁ་དོག་དང་སྟོབས་དང་བདེ་བ་དང་ལྔ་པ་ནི་སྤོབས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་བ་ལྟ་བུ་སྟེ། དེ་ནི་འབྲས་བུ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་རྗེས་སུ་འཛིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ རང་དང་གཞན་རྗེས་སུ་འཛིན་པའོ།།རྫོགས་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོའི་ཚོགས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་སྟེ། འདི་ནི་ལས་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་སེར་སྣ་མེད་པ་དང་ལྡན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་སེར་སྣ་མེད་པ་དག་ལས་ཡོད་དེ་འདི་ནི་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །ཆོས་དང་ ཟང་ཟིང་དང་མི་འཇིགས་པ་ལ་མཐོང་ཞེས་བྱ་བའི་བདུན་པ་ནི་གསུམ་པའི་དོན་ཡིན་ནོ།།ཡན་ལག་དྲུག་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པར་གནས་པ་དང་། སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པས་བསྡམས་པ་དང་། ཆོ་ག་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། སྤྱོད་ཡུལ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། ཁན་མ་ ཐོབ་ཕྲ་རབ་ཙམ་དག་ལ་ཡང་འཇིགས་པར་ལྟ་བ་དང་།བསླབ་པའི་གཞི་རྣམས་ལ་ཡང་དག་པར་བསླངས་ཏེ་སློབ་པ་ཡིན་ནོ།

对于进入四种威仪的人来说，如果戒蕴等一切圆满具足的话，也并非是很难做到的事情，因此说'修持戒波罗蜜等一刹那'。由此可知，这是菩萨无厌足的发心。
如何以戒波罗蜜摄受众生呢？以别解脱戒不对众生行杀生等过失，如此即是摄受他们。菩萨们的摄善法戒也唯是为了利益众生。饶益有情戒则是实际地摄受众生。如此以三种戒律摄受众生。
依靠方便修持波罗蜜有三种，即是观察三轮清净。'布施者不可得'是说明人无我。由此则不会生起对我的执著。'布施物与受施者不可得'是说明法无我。由于摄持无分别智慧，不会生起对事物的执著以及'此应布施'、'此不应布施'等对受施者的执著。或者，为了获得无分别智慧，三者都不生起，因此无所执著是最殊胜的。
身自在性是指如来的法身和报身两种身，应当如此观察。如来的这两种身获得了不共的自在：如来法身因为在一切处无碍，如虚空般获得自在。报身则是在佛的眷属圆满中享用不共大乘法，以及显示佛的功德而获得自在。
因是与无贪等同时生起的思心所，即是与无贪、无嗔、无痴同时生起的思心所是因，以此因趣入布施。
如五处经中所说，即是如经中所说：'若布施食物给他人，将获得五处：寿命、容色、力量、安乐，第五是辩才'，这是果。
'摄受二者'是指摄受自他。'圆满'是指圆满大菩提资粮，这是业。'具足无悭'是说众生具有无悭，这是相应。'见于法、财物、无畏'的第七格是表示第三格的意思。
六支是：住于具戒、别解脱律仪所摄、仪轨圆满、行境圆满、于微细罪亦见怖畏、受持学处而学习。

།མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་བསམས་པས་ཡང་དག་པར་ལེན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་རྒྱུ་ཅན་གྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡང་དག་པར་ ལེན་པར་བྱེད་དེ།དཔེར་ན་ཟས་ཀྱི་གནས་སོ། །རིག་པ་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟས་ཀྱི་རྒྱུ་ཅན་དང་རིག་པའི་རྒྱུ་ཅན་དུ་གནས་པ་ཡིན་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་དེ་བཞིན་དུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་རྒྱུ་ཅན་གྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡང་དག་པར་ལེན་པ་ཡིན་ནོ། །ཉོན་མོངས་པའི་ ཡོངས་སུ་གདུང་བ་ཞི་བས་ཞི་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡང་དག་པར་བླངས་པས་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་རྣམ་པར་གནོན་པར་བྱེད་དོ།།དེ་ནས་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་ལེགས་པར་བརྟེན་ནས་བསམ་གཏན་ཐོབ་པ་རེ་ཞིག་ཙམ་སྤོང་ལ། འཕགས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ས་བོན་ཀུན་ནས་བཅོམ་ པས་བཅོམ་པའི་སྒོ་ནས་དེ་གཏན་དུ་སྤོང་སྟེ།དེ་ལྟར་ན་ཉོན་མོངས་པའི་ཡོངས་སུ་གདུང་བ་ཞི་བས་ཞི་བ་ཞེས་བྱའོ། །སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པའི་རྐྱེན་ཅན་གྱིས་འཇིགས་པ་དང་། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་ཁོན་རྣམས་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་འཇིགས་པ་མེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡང་ དག་པར་བླངས་པས་སྲོག་གཅོད་པ་དང་མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་ལ་སོགས་པའི་རྐྱེན་ཅན་གང་དག་ཡིན་པ་སྟེ།དེའི་རྒྱུ་ཅན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་དག་ཀྱང་གང་ཞེ་ན། འཇིགས་པ་དང་མྱ་ངན་ལ་སོགས་པ་མི་འབྱུང་བ་སྟེ། དེ་དག་ནི་དེའི་རྩ་བ་ཅན་ཡིན་པས་དེ་དང་བྲལ་བའི་ ཕྱིར་དེ་དག་ཀྱང་མེད་དེ།དེ་བཞིན་དུ་སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པས་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་ལ་སོགས་པར་འགྲོ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་མི་འབྱུང་ངོ་། །མི་དགེ་བ་བྱེད་པ་སྲོག་གཅོད་པ་པ་དེ་ཉིད་ལ་ཤ་ཁོན་དུ་འཛིན་པ་རྣམས་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡང་དག་པར་བླངས་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་མི་འབྱུང་སྟེ། དེ་ལྟར་ན། རྟེན་དང་གཞི་དང་འཇིགས་པ་མེད། །ཅེས་བྱའོ། །རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པས་བསྡུས་པ་དང་། བསམ་གཏན་གྱི་སྡོམ་པས་བསྡུས་པ་དང་། ཟག་པ་མེད་པའི་སྡོམ་པས་བསྡུས་པའོ། །མི་མཇེད་ཇི་མི་སྙམ ཤེས་དང་།།ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཟོད་པ་རྣམ་པ་གསུམ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནོད་པ་བྱེད་པ་ལ་མི་མཇེད་པའི་བཟོད་པ་ནི་མི་མཇེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲར་བཤད་དེ། མི་མཇེད་པ་ནི་མི་མཐོང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྡུག་བསྔལ་ལ་ཇི་མི་སྙམ་པའི་བཟོད་པ་ནི་ཇི་མི་སྙམ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲར་བཤད་ དེ།ཇི་མི་སྙམ་པ་ནི་དང་དུ་ལེན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་ལ་ངེས་པར་རྟོག་པའི་བཟོད་པ་ནི་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲར་བཤད་དེ། མི་རྟག་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་བ་ལ་སོགས་པ་བྱིས་པས་ཀུན་བརྟགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་གང་གི་ཚེ་ཤེས་པས་ཆོས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པར་བཟོད་པ་དེ་ནི་ཆོས་ ལ་ངེས་པར་རྟོག་པའི་བཟོད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།མི་མཇེད་པ་དང་ཇི་མི་སྙམ་པ་དང་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་བཟོད་པ་རྣམ་པ་གསུམ་ཆར་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །སྙིང་རྗེ་དང་ཆོས་ལ་བརྟེན་པ་ནི་རྒྱུའོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་བཟོད་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ། སྙིང་རྗེ་དང་ལྡན་པ་ནི་བཟོད་པ་བྱེད་དོ། ། ཆོས་ལ་བརྟེན་པ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡང་དག་པར་ལེན་པ་དང་ཐོས་པ་ཆུབ་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡང་དག་པར་ལེན་པའི་རྒྱུ་ཅན་གྱི་བཟོད་པ་བྱེད་ཀྱི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་བསྡམས་པ་གཞན་དག་ལ་མི་བཟོད་པ་ནི་ཆ་མ་ཡིན་ནོ། །ཐོས་པ་ཆུབ་པའི་རྒྱུ་ཅན གྱི་བཟོད་པར་ཡང་བྱེད་དེ།ཐོས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་བཟོད་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་ལྡན་པའི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཚིག་དང་དོན་གྱི་སྒོ་ནས་ཐོས་ནས་དེའི་སྟོབས་ཀྱིས་བཟོད་པར་བྱེད་དེ། དེ་བས་ན། སྙིང་རྗེས་ཆོས་ལ་བརྟེན་པའི་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །བཟོད་པ་དང་། མི་མཇེད་ པ་དང་ཇི་མི་སྙམ་པ་དང་།ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དབང་དུ་བྱས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ནི་ཞེས་བྱ་བའི་དབང་དུ་བྱས་པ་ཡིན་ནོ། །དད་དང་འདུན་པ་བརྟེན་པ་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་སྟེ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་དད་པ་དང་འདུན་པ་ནི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་རྟེན་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་དད་པ་དང་དོན་དུ་གཉེར་ བ་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པར་བྱེད་དོ།

以涅槃之心正确受持，是指为了涅槃之因的戒律而正确受持。比如说'依食而住'、'依明而住'，是指理解依食为因和依明为因而住，同样地，是为涅槃之因而正确受持戒律。
'因烦恼热恼息灭而寂静'是指由于正确受持戒律而降伏诸烦恼。此后，善依戒律而获得禅定，暂时断除，以圣智慧种子普遍摧毁而从摧毁的角度永远断除，如是称为'因烦恼热恼息灭而寂静'。
'因杀生等缘所生的怖畏、过失和怨恨不生而无畏'是指由于正确受持戒律，凡是以杀生、不与取等为缘的，即是以此为因的意思。这些是什么呢？不生怖畏、忧愁等，因为这些是以彼为根本，由于远离彼故彼等亦不存在。同样，由杀生等导致堕入地狱等恶趣的果报也不会生起。对作不善业的杀生者本人怀有怨恨的人们，由于正确受持戒律的缘故对他不会生起怨恨，如是称为'依止、所依和无畏'。
'以三种分类而趣入'是指别解脱戒所摄、禅定戒所摄和无漏戒所摄。
'不忿、不思及了知'是指三种忍辱的体性。对作害者不忿的忍辱解释为'不忿'之词，因为不忿即是不报复的缘故。对苦不思虑的忍辱解释为'不思'之词，因为不思即是安忍的缘故。法决择忍解释为'了知'之词，因为当以智慧对凡夫所遍计的无常、苦等诸法安忍为无自性时，即称为法决择忍。不忿、不思及了知这三者是三种忍辱的体性。
'大悲和依法是因'是指大悲是忍辱的因，具足大悲者能行忍辱。依法是指正确受持戒律和通达闻法，是说以正确受持戒律为因而行忍辱，菩萨身语意防护而对他人不忍是不应理的。也以通达闻法为因而行忍辱，即以闻法力而听闻具足忍辱波罗蜜多的大乘法的文句和义理，以其力而行忍辱。因此'以大悲依法'是因。
'忍辱、不忿、不思及了知'是就此而言。'信解和欲依止'是因，是指信解和欲是精进的所依，如是具足信解和希求而发起精进。

།མ་ཆགས་ལ་སོགས་ཡོན་ཏན་ལྡན། །ཞེས་བྱ་བ་ལྡན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟར་མ་ཆགས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཚེ་དགེ་བའི་ཆོས་དག་ལ་ངེས་པར་བརྩོན་འགྲུས་དང་ལྡན་པར་གནས་པ་དེའི་ཚེ། མ་ཆགས་པ་ལ་ སོགས་པ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ།།ལུས་ཀྱི་བརྩོན་འགྲུས་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྔ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་སྟེ། དེ་ནི་དང་པོའི་སྒོ་བསྡམས་ཏེ་གནས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཞེས་བྱའོ། །ལྷག་པའི་སེམས་ནི་རྣམ་པ་དྲུག་པའོ། །ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ནི་རྣམ་པ་བདུན་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འགྲེལ་པ་ལས། ལུས་དང་སེམས་ཀྱིས་ཞེས་སྟོན་ཏོ། །ལུས་ཀྱི་རྣམ་པ་ལྔ་དང་། སེམས་ཀྱི་རྣམ་པ་གཉིས་སོ། །དགའ་བ་དང་ལྡན་པ་ནི་བསམ་གཏན་གཉིས་ཀྱིའོ། །སིམ་པ་དང་ལྡན་པ་ནི་བསམ་གཏན་གསུམ་པའི་སྟེ། སེམས་ཀྱི་ཚོར་བ་ལ ནི་སིམ་པ་ཞེས་བྱའོ།།བཏང་སྙོམས་དང་ལྡན་པ་ནི་བསམ་གཏན་བཞི་པ་ལ་སོགས་པའིའོ། །ཤེས་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་བྱ་བ་ཡང་དག་པར་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་བསལ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལས་ཕྱི་རོལ་པ་རྣམས་ཀྱི་ཤེས་བྱ་ལྟར་སྣང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དང་ལྡན་ པའི་ཕྱིར་ཡང་དག་པའི་ཤེས་བྱ་མ་ཡིན་ནོ།།བདེན་པ་བཞིས་བསྡུས་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཐེག་པ་གསུམ་ལ་མཁས་པ་དང་། ཁྱད་པར་དུ་ན་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་གང་ཡིན་པ་ནི་ཤེས་བྱ་ཡིན་ཏེ། རིག་པའི་གནས་ལྔ་ནི་དེ་དག་གི་ཁོངས་སུ་འདུས་པ་ཉིད་དོ། །ཀུན་ནས་ཉོན་ མོངས་ཤིན་ཏུ་གྲོལ།།ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྐབས་དང་སྦྱར་རོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཤེས་རབ་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཆེད་ཡིན་ཏེ། དེས་ཉོན་མོངས་པ་ལས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་འགྱུར་རོ། ། ཇི་ལྟར་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་གྲོལ་ཞེ་ན། འཇིག་རྟེན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཤེས་རབ་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པས་ཞེས་བྱ་བས་དེ་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །བཤད་པས་ནི་ཆོས་ཡང་དག་པར་འཆད་པར་བྱེད་དོ། །ཤེས་རབ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ནི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི མཆོག་སྟེ།ཤེས་རབ་ནི་གཙོ་བོ་ཡིན་ནོ། །སྦྱིན་པ་དང་ཡང་དག་པར་བླངས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དག་ནི་མཉམ་པར་གཞག་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦྱིན་པ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་ཆར་ཡང་མཉམ་པར་གཞག་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པས་བསྡུས་པ་རྣམ་པར་ གཞག་པ་མ་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟར་བསམ་གཏན་དང་ཟག་པ་མེད་པའི་སྡོམ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། དགེ་བའི་ཆོས་སྡུད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་མཉམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་པར་འདོད་དོ། །བསམ་གཏན་དང་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་གྱི་ཤེས་རབ་དག་ནི་མཉམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཞེས་སྨོས་པ་ནི་ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་བསམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་གསལ་བའི་ཕྱིར་ཏེ།དེ་དག་ནི་མཉམ་པར་གཞག་པ་མ་ཡིན་པས་དེ་དག་མཉམ་པར་མ་བཞག་པའི་ཕྱོགས་ཁོ་ནར་བརླན་ཏོ། །བཟོད་པ་དང་བརྩོན་འགྲུས་ནི་མཉམ་ པར་གཞག་པའི་གནས་སྐབས་ན་ཡང་ཡོད་ལ་མཉམ་པར་མ་བཞག་པའི་གནས་སྐབས་ན་ཡང་ཡོད་དོ།།དེའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཆགས་པའི་བག་ལ་ཉལ་ཡང་དག་པར་མ་བཅོམ་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་སྲིད་དུ་ཆགས་པའི་བག་ལ་ཉལ་ཡང་དག་པར་མ་བཅོམ་པ་དེ་སྲིད་དུ་ཡོ་བྱད་རྣམས་ ལ་ཆགས་པར་འགྱུར།དེ་ཡང་དག་པར་བཅོམ་པས་ཆགས་པ་མེད་དེ། ཇི་སྐད་དུ། ཆོས་མངོན་པ་ཀུན་ལས་བཏུས་པ་ལས་ཉོན་མོངས་པའི་བག་ལ་ཉལ་ཡང་མ་སྤངས་པ་ཡིན་ལ། ཉོན་མོངས་པའི་གནས་ལྟ་བུའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱང་སྣང་བར་འགྱུར་ན། དེ་ལྟ་ན་ཉོན་མོངས་པ་ སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བཤད་པ་ལྟ་བུའོ།།ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་འཆལ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་ཆགས་པ་ནི། སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་ཆགས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ལ་ལ་ནི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཆགས་ལ། ལ་ལ་ནི་ཞེ་སྡང་གི་སྒོ་ནས། ལ་ལ་ནི་ གཏི་མུག་གི་སྒོ་ནས་ཏེ།འདི་ལྟར་མི་དགེ་བའི་ལས་ཀྱི་ལམ་གྱི་བཅུ་ཆར་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་གསུམ་དུ་འདོད་པས་སྲོག་གཅོད་པ་ཡང་འདོད་ཆགས་ལས་སྐྱེས་པ་དང་། ཞེ་སྡང་ལས་སྐྱེས་པ་དང་། གཏི་མུག་ལས་སྐྱེས་པ་ཡིན་ནོ།

'具足无贪等功德'这句话中的'具足'是指这样的：无贪等是善根，当精进于善法时，就具足无贪等功德。
身体的精进与五识相应，由于最初守护诸根而住，故称为增上戒。增上心是第六识。增上慧是第七识。
因此，论释中说'以身和心'。身的五种和心的两种。具足喜是属于初二禅。具足轻安是属于第三禅，心的感受称为轻安。具足舍是属于第四禅等。
'所知'一词是为了排除世间事物的如实分别。此外，外道所显现的似是而非的所知，因为具有颠倒性质，所以不是真实的所知。
四谛所摄及通达菩萨三乘，特别是大乘才是所知，五明处都包含在其中。
'从烦恼中完全解脱'这句是与'慧的如实分别'相连。菩萨们的慧的如实分别是为了完全解脱，由此将从烦恼中完全解脱。
如何完全解脱呢？以'通过世间等的慧的如实分别'来说明。讲说即是正确宣说法。
'智慧是一切法中最殊胜'是说智慧是诸法中最殊胜，智慧是最主要的。
'布施和受持戒律都不是等持'是说三种布施都不是等持。戒律中别解脱戒所摄的不是等持，而禅定戒和无漏戒以及摄善法戒是等持。
'禅定和如实智慧是等持'中提到'如实'是为了明确闻所生慧和思所生慧，因为它们不是等持，所以它们只属于不等持的部分。
忍辱和精进在等持时也有，在不等持时也有。
'因为未彻底摧毁其违品贪著的随眠'是说只要未彻底摧毁贪著的随眠，就会对资具生起贪著。摧毁它就无贪著，如《阿毗达磨集论》中说：'未断烦恼随眠，且有烦恼所缘境界显现时，烦恼就会生起。'
对于戒波罗蜜多而言，对破戒的贪著就是对杀生等的贪著。有些是从贪欲门而贪著，有些是从嗔恨门而贪著，有些是从愚痴门而贪著。如是十不善业道都各有三种，如杀生也有从贪生、从嗔生、从痴生三种。

།ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་བཤོལ་བ་ལ་ཆགས་པ་ནི་ཚུལ་ ཁྲིམས་ཡང་དག་པར་བླང་བ་ལ་མོད་ལ་མི་འཇུག་པའམ།གསད་པར་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བྱ་བ་བཟུང་ནས་བཤོལ་ཏེ་གཏོང་བ་ཡིན་ནོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་ལན་དུ་རེ་བ་ལ་ཆགས་པ་ནི་འདིས་བདག་ལ་ཕན་པ་བྱས་པའམ་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ལན་ལ་ལྟ་བས་སྲོག་ཆགས་མི་གསོད་པ་དང་། མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་ལ་སོགས་པ་མི་སྤྱོད་པ་ཡིན་ནོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལ་ཆགས་པ་ནི་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དང་གཏི་མུག་རྣམས་ཡང་དག་པར་མ་བཅོམ་པ་གང་ཡིན་པའོ། །བཟོད་པའི་ཆགས་པ་ནི་ཞེ་སྡང་ལ་ཆགས་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། རྟག་ཏུ་སེམས ཅན་རྣམས་ལ་སྡང་བ་ཡིན་ནོ།།བཟོད་པའི་བཤོལ་བ་ལ་ཆགས་པ་ནི། བཤོལ་ཞིང་བཟོད་པར་བྱེད་ཀྱི་མྱུར་དུ་མ་ཡིན་པ་དང་། བསྡིགས་ནས་བཟོད་པ་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པའོ། །མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལ་ཆགས་པ་ནི་ཞེ་སྡང་ཡང་དག་པར་མ་བཅོམ་པའི་ ཕྱིར་རོ།།བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ནི་ལེ་ལོའོ། །དེ་ལ་ཆགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལ་ཆགས་པ་སྟེ། དེ་ལ་ཆགས་པ་ཡང་རྟག་ཏུ་ལེ་ལོ་ཅན་ལས་ངན་པའི་མཐའ་ལ་སྦྱོར་ཞིང་འདུག་པ་ཡིན་ནོ། །བཤོལ་བ་ལ་ཆགས་པ་ནི་དགེ་ བའི་ཆོས་རྣམས་ལ་མྱུར་དུ་མི་འཇུག་པ་ཡིན་ནོ།།མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལ་ཆགས་པ་ནི་ལེ་ལོ་རབ་ཏུ་མི་སྤོང་བ་ཡིན་ནོ། །བསམ་གཏན་གྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ནི་རྣམ་པར་གཡེང་བའོ། །རྣམ་པར་གཡེང་བ་ལ་ཆགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བསམ་གཏན་གྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ ལ་ཆགས་པ་སྟེ།ཇི་སྲིད་དུ་རྣམ་པར་གཡེངས་ཞིང་ཁ་ཕྱིར་བལྟས་པ་དེ་སྲིད་དུ་མཉམ་པར་གཞག་པ་མི་འཐོབ་པོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ནི་འཆལ་བའི་ཤེས་རབ་སྟེ། ཤེས་རབ་འཕེལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལ་བསྙེན་བཀུར་བྱ་བ་ལ་བརྩོན་ པར་མི་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་འདི་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལ་ཆགས་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལས་བཟློག་པ་ནི་མ་ཆགས་པ་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ། གང་ཞིག་འདོན་དང་འབྲི་དང་སྤྱོད་པ་དང་། །གཞན་ལ་འདྲི་ཞིང་ཐོས་པ་འཛིན་བྱེད་པ། །དེ་ཡི་བློ་ནི་ཉི་མའི་འོད་ཟེར་གྱིས། །པདྨ་ བཞིན་དུ་རྣམ་པར་ཁ་ཕྱེའོ།།ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །རབ་ཏུ་དབྱེ་བའི་འོག་ཏུ་ཡོན་ཏན་གྱི་སྐབས་ཏེ། སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་སོ་སོ་ལ་ཡོན་ཏན་རྣམ་པ་བཞིའོ། །ཡོན་ཏན་རྣམ་པ་བཞི་ནི་རྒྱ་ཆེ་བ་ཉིད་དང་། ཟང་ཟིང་མེད་པ་ཉིད་དང་། དོན་ཆེན་པོ་ཉིད་ དང་།མི་ཟད་པ་ཉིད་དོ། །དེ་ལ་རྩ་བ་དང་པོས་ནི་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་རྒྱ་ཆེ་བ་ཉིད་བཤད་དོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། སངས་རྒྱས་སྲས་རྣམས་སློང་དང་ཕྲད་ནས་རང་གི་སྲོག་ཀྱང་རྟག་ཏུ་གཏོང་། །ཞེས་བྱ་བས་དེ་སྟོན་ཏོ། །རང་གི་སྲོག་སྦྱིན་པར་ཡོངས་སུ་བསྒྲགས་པས་ཕྱི་རོལ་གྱི་ དངོས་པོ་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས་ཏེ།ཇི་སྐད་དུ་སློབ་དཔོན་མ་ཁོལ་གྱི་ཞལ་སྔ་ནས་ཀྱིས། ཉིད་ཀྱི་ཤ་ཡང་བཏང་གྱུར་ན། །དངོས་པོ་གཞན་ལྟ་སྨོས་ཅི་འཚལ། །ཞེས་བཤད་པ་ལྟ་བུའོ། །རང་གི་སྲོག་དེ་ཡང་རེས་འགའ་ཞིག་ཡོངས་སུ་གཏོང་བ་མ་ཡིན་གྱི། སློང་བ་པོ་ གང་གི་ཚེ་སྲོག་དོན་དུ་གཉེར་བ་དེ་ཁོ་ནའི་ཚེ།དཔྱད་པ་མེད་པར་སྦྱིན་པར་བྱེད་དོ། །རང་གི་སྲོག་སྦྱིན་པ་སྨོས་པས། ཡན་ལག་དང་ཉིང་ལག་སྦྱིན་པ་ནི་དཔྱད་དུ་ཡང་མེད་པ་ཉིད་དེ། འདིས་ནི་སྦྱིན་པའི་རྒྱ་ཆེ་བ་ཉིད་བཤད་དོ། །སྙིང་རྗེས་གཞན་ལས་ལན་ཀྱང་མི་རེ་འདོད་པའི་ འབྲས་བུ་དོན་མི་གཉེར།།ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་སྦྱིན་པའི་ཟང་ཟིང་མེད་པ་ཉིད་བསྟན་ཏེ། རྒྱུད་སྙིང་རྗེས་བརླན་པ་ནི་སློང་བ་པོ་རྣམས་ལ་རང་གི་སྲོག་ཀྱང་སྦྱིན་པར་བྱེད་ཅིང་དེ་དག་ལས་ལན་ཀྱང་མི་རེ་ལ། འབྲས་བུ་དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པ་ཡང་དོན་དུ་མི་གཉེར་རོ། །སྦྱིན་པ་གང་ཞིག་ལན་ལ་ ལྟ་བའམ།འབྲས་བུ་ལ་ལྟ་བས་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་དེ་ནི་སྲིད་པས་བདག་གིར་བྱས་པ་ཡིན་ནོ། །དེས་བདག་གིར་བྱས་པའི་སྦྱིན་པ་ནི་འཁོར་བར་ལྟུང་བ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་བཅས་པ་སྟེ། དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་གོས་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ནོ།

对于戒律的拖延执着，是指对于正确受持戒律不立即奉行，或者抓住杀生等事而拖延放弃。对于戒律期待回报的执着，是指因为'此人对我做了或将要做有益之事'而期待回报，因此不杀生、不偷盗等。对于戒律违品的执着，是指贪欲、嗔恨、愚痴未被真正降伏。
忍辱的执着是指对嗔恨的执着，即经常对众生怀有嗔恨。忍辱的拖延执着，是指拖延行忍而不迅速，以及受到威胁才行忍。对违品的执着是因为未真正降伏嗔恨。
精进的违品是懈怠。对此的执着即是对精进违品的执着，这种执着使人常与懈怠恶业相应。对拖延的执着是指不迅速趣入善法。对违品的执着是指不彻底断除懈怠。
禅定的违品是散乱。对散乱的执着即是对禅定违品的执着，只要散乱而向外攀缘，就无法获得等持。
智慧的违品是邪慧，为了增长智慧而不精进亲近善知识，这就是对智慧违品的执着。与此相反的是无执着，如经中所说：'若人诵读并书写修习，向他请教并受持闻法，其智慧如莲花，为日光所开启。'
在分类之后是功德部分。布施等波罗蜜各有四种功德。四种功德是：广大性、无所求性、大义性、无尽性。
其中第一颂说明布施波罗蜜的广大性。如何广大？'诸佛子遇乞丐时常施己命'，此句显示此义。既然宣说布施自身生命，何况外物？如马鸠尊者所说：'既能施舍自身肉，何况其他诸物品？'
不仅是偶尔施舍自己的生命，而是当乞者需要生命时，毫不犹豫地布施。提到布施生命，布施肢体就更不用说了。这说明了布施的广大性。
'悲心不求他回报，亦不希求欲果报'，这显示布施的无所求性。心被悲心浸润，即使布施自己的生命给乞者，也不期待他们的回报，也不希求权势等果报。
若布施是期待回报或期待果报而行，那就是被轮回所系缚。被系缚的布施会导致堕入轮回，有过失，这是菩萨的染污。

།དེ་ལས་བཟློག་པ་ནི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་ སྟེ།རྩ་བ་གཉིས་པ་འདིས་ནི་སྙིང་རྗེས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པའི་ཕྱིར་སྦྱིན་པའི་ཟང་ཟིང་མེད་པ་ཉིད་བཤད་དོ། །སྦྱིན་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་སྐྱེ་བོ་ཐམས་ཅད་བྱང་ཆུབ་གསུམ་ལ་བཀོད། །ཅེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་སྦྱིན་པའི་དོན་ཆེན་པོ་ཉིད་བསྟན་ཏེ། སྐྱེ་བོ་ཐམས་ཅད་སྐལ་བ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ བྱང་ཆུབ་གསུམ་ལ་བཀོད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཐེག་པ་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་ཡོངས་སུ་བཏང་བའམ། སེམས་ཅན་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་ཡོངས་སུ་བཏང་བས་ནི། དོན་ཆེན་པོ་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་བས་དེའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བོ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་སྨོས་ལ། ཐེག་པ་སུམ་ཆར་ཡང་སྨོས་སོ། །འཇིག་རྟེན་ དག་ན་མི་ཟད་བཞག་།ཅེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་སྦྱིན་པ་མི་ཟད་པ་ཉིད་ཡོངས་སུ་བསྟན་ཏོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། རེ་ཞིག་ཇི་ལྟར་འཇིག་རྟེན་པ་དག་སྦྱིན་པ་སྦྱིན་པ་ལྟར་གལ་ཏེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡང་དེ་ཁོ་ན་ལྟར་སྦྱིན་པར་བྱེད་ན་ནི་དབང་ཕྱུག་དང་། མཐོ་རིས་དང་། གཟུགས་བཟང་པོ་ལ་སོགས་པས ཀྱང་བདག་གིར་བྱས་པའི་ཕྱིར་འཁོར་བར་ལྟུང་བས་ཏེ།དེ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཟད་པས་ཟད་པར་འགྱུར་རོ། །འོན་ཏེ་ཉན་ཐོས་ལྟ་བུར་འཁོར་བས་འཇིགས་ཤིང་འཁོར་བ་ལ་རྒྱབ་ཀྱིས་ཕྱོགས་ལ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་གཞོལ་བས་རང་གྲོལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྦྱིན་ པར་བྱེད་ན་དེ་ཡང་ཕུང་པོ་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་ཟད་པས་ཟད་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་བས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་དེ་གཉིས་ཀ་ཡོངས་སུ་སྤངས་ནས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པས་སྦྱིན་པ་སྦྱིན་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འཁོར་བ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་མི་གནས་པའི་སྒོ་ནས། མི་ཟད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་ཏེ། ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །སངས་རྒྱས་སྲས་རྣམས་ཤིན་ཏུ་བྱ་དཀའ་དེ་བཞིན་མི་ཡི་གནོད་ཀུན་བཟོད། །ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཇི་མི་སྙམ་པའི་བཟོད་པ་སྟེ། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ལ་རབ་ཏུ་སྦྱོར་བ་ལ་སྡུག་བསྔལ་གང་དག་འབྱུང་བ་དེ་དག་ལ་ཇི་མི་སྙམ་པར་བྱེད་ཅིང་སྡུག་བསྔལ་དེ་རྩིས་ལ་མ་ཆགས་པར་བྱས་ནས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བ་དག་ལ་འཇུག་གོ། །དེ་བཞིན་མི་ཡི་གནོད་ཀུན་བཟོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གནོད་པ་བྱེད་པ་ལ་མི་མཇེད་པའི་བཟོད་པ་སྟེ། སེམས་ཅན་གང་དག་དབྱུག་པ་དང་། མཚོན་ཆ་དང་བོང་པ་ལ་སོགས་པས་སྣུན་པར་བྱེད་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ལ་བུ་གཅིག་པ་ལ་བྱམས་པ་ལྟ་བུས་བཟོད་དོ། །ཆོས་ལ་ངེས་པར་རྟོག་པའི་བཟོད་པ་ནི་འདིའི་ཁོངས་སུ་འདུས་པ་ཁོ་ནར་བལྟ་བར་བྱའོ། །རྒྱལ་བའི་སྲས་རྣམས་གོ ཆ་སྦྱོར་བའི་བདག་ཉིད་བརྩོན་འགྲུས་དཔེ་མེད་བྱས།།ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་གོ་ཆའི་བརྩོན་འགྲུས་སྟོན་ཏེ། འདི་ཉིད་ཀྱིས་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་རྒྱ་ཆེ་བ་ཉིད་སྟོན་ཏོ། །དཔེ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་འཇིག་རྟེན་པ་དང་ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བརྩོན་འགྲུས་དག་ལས་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའི་བརྩོན་འགྲུས་ཁྱད་པར་དུ་བྱེད་དོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་གོ་ཆའི་བརྩོན་འགྲུས་ཇི་ལྟར་ན་དཔེ་མེད་པ་ཡིན་ཞེ་ན། ཇི་སྐད་དུ་འཕགས་པ་བློ་གྲོས་མི་ཟད་པའི་མདོ་ལས། བཙུན་པ་ཤཱ་རིའི་བུ་དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་གོ་ཆ་མི་ཟད་པ་གང་ཞེ་ན། འཁོར་བ་ན་ཡོངས་སུ་མི་ སྐྱོ་བ་གང་ཡིན་པ་སྟེ།དེ་ནི་བསྐལ་པ་འདི་སྙེད་ཅིག་ཏུ་གོ་བགོའོ་ཞེས་བསྐལ་པ་བགྲང་བས་བྱང་ཆུབ་ཚོལ་བར་མི་བྱེད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཁོ་ནར་གོ་གྱོན་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། འདི་ནི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་རྒྱ་ཆེ་བ་ཉིད་བཤད་ དོ།།རང་དང་གཞན་གྱི་ཉོན་མོངས་ཚོགས་གཞོམ་བྱང་ཆུབ་དམ་པ་འཐོབ་པར་བྱེད། །ཅེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་ཟང་ཟིང་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་སྦྱོར་བའི་བརྩོན་འགྲུས་སྟོན་ཏོ། །ཇི་ལྟར་ཟང་ཟིང་མེད་པ་ཡིན་ཞེ་ན། རང་དང་གཞན་གྱི་ཉོན་མོངས་པ་ཡང་དག་པར་གཞོམ་པའི་ཕྱིར་དང་། བླ་ན་མེད་ པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱིར་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པར་བྱེད་དོ།།དེ་ནི་སྲེད་པས་བདག་གིར་མ་བྱས་པའི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་པ་གཏན་དུ་ཡང་དག་པར་འཇོམས་པས་ཟང་ཟིང་མེད་པ་ཡིན་ནོ།

与此相反的是无过失，第二根本说明了由于完全被悲心所摄持而无所得的布施。'以此布施安置一切众生于三菩提'这句话说明了布施的广大意义，因为随顺众生根基而安置于三种菩提。若仅仅放弃某一乘或某一众生，则不能成为广大意义，因此提到一切众生和三乘。
'于世间安置无尽'这句话说明了布施的无尽性。如何理解呢？首先，如果菩萨像世间人那样布施，则会因执著自在、天界、妙色等而堕入轮回，这种布施会因果报穷尽而穷尽。如果像声闻那样因畏惧轮回而背离轮回，为求自解脱而布施，这也会因无余涅槃而穷尽。
因此，诸菩萨舍弃这两者，以无分别智摄持而行布施。正因如此，从不住轮回和涅槃的角度显示其无尽性。持戒等其他波罗蜜多也应如是理解。
'诸佛子极难行，如是忍诸人加害'这句话说明安受苦忍，即在利益众生的实践中，对所生起的种种痛苦无所计较，不执著于苦而投入利益众生的事业。'如是忍诸人加害'说明对害忍，即对于以棍棒、武器、石块等伤害的众生，都以如同独子般的慈心来忍受。法思胜解忍应当视为包含在此中。
'佛子披甲精进无与伦'这句话说明披甲精进，显示精进的广大性。'无与伦'表明菩萨的精进超越世间人、声闻和独觉的精进。
菩萨的披甲精进为何无与伦比？如《圣无尽慧经》中说：'舍利子，何为菩萨无尽披甲？即于轮回中永不厌倦。不以计算若干劫数而求菩提，而是以不可思议的方式披甲。'这是说明精进的广大性。
'为摧自他烦恼众，证得无上菩提果'这句话说明无所得的加行精进。如何是无所得？为断除自他烦恼及为无上菩提而发起精进。由于不被贪爱所执取，永断烦恼，故为无所得。

།བརྩོན་འགྲུས་གང་ཞིག་བདག་གིས་དངོས་པོ་དང་། ལྟ་བ་སྲེད་པས་བདག་གིར་བྱས་པ་དེ་ནི་ཟང་ཟིང་དང་ བཅས་པ་ཡིན་ནོ།།འདི་ཇི་ལྟར་སྦྱོར་བའི་བརྩོན་འགྲུས་ཡིན་ཞེ་ན། ཇི་སྐད་དུ་འཕགས་པ་བློ་གོས་མི་ཟད་པའི་མདོ་ཁོ་ན་ལས་སྦྱོར་བའི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་དབང་དུ་མཛད་དེ། དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཕ་རོལ་གནོན་པ་མི་ཟད་པ་གང་ཞེ་ན། གང་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་ གྱི་ཁམས་མེས་ཡོངས་སུ་གང་བ་ཡང་བརྒལ་ནས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་བལྟ་བར་སྤྲོ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཕ་རོལ་གནོན་པ་ཡིན་ནོ།།དམ་པའི་ཆོས་མཉན་པའི་རྒྱུ་ཅན་གྱི་སྤྲོ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཕ་རོལ་གནོན་པ་ཡིན་ནོ། །སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཅན་གྱི་སྤྲོ་བ་ ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཕ་རོལ་གནོན་པ་མི་ལྷོད་པ།མི་ཞན་པ། བརྟན་པ། མི་བཟློག་པ། དགེ་བའི་བསམ་པ་ཅན། སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ལ་བརྟེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ཏེ། དེས་ན་ཕ་རོལ་གནོན་པ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །རྒྱལ་བའི་སྲས་རྣམས་ཏིང་འཛིན་ མང་ལྡན་བསམ་གཏན་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་བསྒྲུབས།།ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་མང་བ་ཉིད་དང་། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་བསམ་གཏན་གྱི་རྒྱ་ཆེ་བ་ཉིད་སྟོན་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ་ཆོས་མངོན་པ་ཀུན་ལས་བཏུས་པ་ལས་འདི་ལྟ་སྟེ། སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བརྟེན་ནས་བསམ་གཏན་དང་པོས་བསྡུས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཇི་སྙེད་པ་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་དེ་དག་ནི་ཉན་ཐོས་དང་།རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་མིང་ཡང་ཤེས་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། བསམ་གཏན་དང་པོས་བསྡུས་པ་ཇི་ལྟ་བར་བསམ་ གཏན་ལྷག་མ་དང་།གཟུགས་མེད་པས་བསྡུས་པ་རྣམས་ཀྱང་དེ་དང་འདྲའོ་ཞེས་བཤད་པ་ལྟ་བུའོ། །རྒྱལ་བའི་སྲས་རྣམས་དེ་ཉིད་ཤེས་བྱ་གང་ཡིན་མཐའ་དག་རྣམ་ཀུན་ཤེས། །ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་རྒྱ་ཆེ་བ་ཉིད་བསྟན་ཏེ། དེ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བཟང་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་ དོན་ཏོ།།གཞན་དག་ན་རེ་དེ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་བསྡུས་པས་ཏེ། གཉིས་ལ་བདག་མེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །རང་གི་བརྡ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་དབྱེ་བ་མཐའ་ཡས་པས་ཐ་དད་པའི་ཤེས་བྱ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རི་ཁྲོད་པ་དང་ཀླ་ཀློ་ལ་སོགས་ པའི་ཡུལ་གང་དང་གང་དག་ན་རང་གི་བརྡའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་དབྱེ་བས་ཐ་དད་པའི་ཤེས་བྱ་དེ་སྒྱུ་མ་མཁན་ལ་སོགས་པ་སྒྱུ་མ་བྱས་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་མེད་པ་ལྟར།ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་ཟག་པ་མེད་པ་དང་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་ཀུན་ཏུ་ མ་རྨོངས་པས་འཇིག་རྟེན་པ་ལ་ཐ་སྙད་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་རྗེས་ལ་ཐོབ་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་སྒྱུ་མ་དང་སྨིག་རྒྱུ་དང་ཆུ་ཟླའི་ཚུལ་དུ་ཐ་སྙད་འདོགས་ཤིང་ཐམས་ཅད་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡང་ཤེས་སོ།།ཡེ་ཤེས་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་བཟུང་བས་འཇིག་རྟེན་དག་ན་མི་ཟད་གཞག། ། ཅེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་ཡེ་ཤེས་མི་ཟད་པ་ཉིད་སྟོན་ཏེ། སྙིང་རྗེས་ཡོངས་སུ་བཟུང་བའི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་མི་ཟད་པར་འགྱུར་རོ། །སྙིང་རྗེས་ནི་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་མི་གཏོང་སྟེ། དེས་ན་ཉན་ཐོས་བཞིན་དུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་གཞོལ་བར་མི་འགྱུར་རོ། །རྣམ་པར་མི རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ནི་འཇིག་རྟེན་པ་དག་ལྟར་འཁོར་བ་ལ་གནས་པར་མི་འགྱུར་བས་དེ་ནི་མི་ཟད་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་བས་ན་འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་མི་གནས་པའི་ཕྱིར་ཡེ་ཤེས་དེ་ཕུང་པོ་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ན་ཡང་མི་ཟད་པར་འགྱུར་རོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ནི་སྤྲུལ་པའི་སྐུས་སྟོན་པ་གང་ཡིན་པའོ།

任何精进若被我以物质和见解贪爱执为己有，那就是有所依附的。
如何是加行精进呢？如同在《圣无尽慧经》中专门针对加行精进所说：'什么是菩萨的无尽降伏？即使三千大千世界充满烈火，也愿意越过去瞻仰如来，这是菩萨的降伏。以听闻正法为因的欢喜是菩萨的降伏。以成熟众生为因的欢喜是菩萨的降伏。这种不松懈、不退弱、坚定、不退转、具善意乐、依于大悲的，称为降伏。'
所谓'诸佛子具足众多三昧成就一切禅定'，这是显示三昧的众多性和遍知一切的禅定广大性。如《对法集论》中所说：'诸佛与菩萨依止禅定波罗蜜多，所入初禅所摄诸三昧，声闻与独觉连其名字都不知晓。如初禅所摄，其余诸禅与无色定所摄亦复如是。'
所谓'诸佛子了知真实所知一切诸相'，这是显示智慧的广大性。'真实'即是'善'的意思。其他人说'真实'是总相所摄，即二无我。
所谓'自己的语言等特征差别无边的所知'，是指在山林僻地和边地等各处，以自己语言特征差别的所知，如同幻师等对所作幻术等无有执著一样，对有漏无漏、有为无为等诸法不生迷惑，为了世间言说，以无分别智后得智如幻、阳焰、水月般安立名言，并如实了知一切。
所谓'智慧摄持众生于世间建立无尽'，这是显示智慧的无尽性。由悲心摄持的无分别智慧成为无尽。悲心不舍弃众生，因此不像声闻那样趣入涅槃。由无分别智慧又不似世间人那样住于轮回，所以是无尽的。
因此，由于不住轮回与涅槃，此智慧即使在无余涅槃中也成为无尽。诸菩萨的无余涅槃是以化身显示的。

།སློང་བ་པོའི་སྦྱིན་པ་པོ་མཐོང་བས་དགའ་བ་གང་ཡིན་པ་དང་། མཐོང་ནས་རེ་བ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པས་དགའ་བ་གང་ཡིན་པ་དང་། སློང་བ་པོའི་སྦྱིན་པ་པོ་མ་མཐོང་བས་མི་ དགའ་བ་གང་ཡིན་པ་དང་།སློང་བ་པོའི་ཡིད་ལ་རེ་བ་ཡོངས་སུ་མ་རྫོགས་པས་ཡོངས་སུ་མི་དགའ་བ་གང་ཡིན་པ་དང་། སློང་བ་པོའི་སྨོན་པ་པོ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། སྦྱིན་པ་པོ་མཐོང་བ་དང་། ཡིད་ལ་རེ་བ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་སྨོན་པ་གང་ཡིན་པ་དགའ་བ་དང་མི་དགའ་བ་དང་སྨོན་པ་ དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བརྩེ་བ་དང་ལྡན་པས་སྙིང་རྗེ་ལྷག་པར་ལྡན་པའི་སྒོ་ནས་ཟིལ་གྱིས་མནན་ཏེ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རྒྱུད་སྙིང་རྗེས་བརླན་པས་སློང་བ་པོ་མཐོང་བ་དང་། དེའི་ཡིད་ལ་རེ་བ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པས་སློང་བ་པོ་བས་ལྷག་པར་དགའ་བ་སྐྱེ་ལ། བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་སློང་བ་པོ་མཐོང་བ་དང་།དེའི་ཡིད་ལ་རེ་བ་ཡོངས་སུ་མ་རྫོགས་པས་ཀྱང་སློང་བ་པོ་བས་ལྷག་པར་མི་དགའ་བ་སྐྱེའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སློང་བ་པོ་མཐོང་བར་སྨོན་པ་དང་། དེའི་ཡིད་ལ་རེ་བ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་སྨོན་པ་ཡང་སློང་བ་པོ་བས་ལྷག་པར་སྐྱེ་བས་དེའི་ཕྱིར་ཟིལ་ གྱིས་གནོན་ཏོ།།འདི་ནི་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཁྱད་པར་ཏེ། ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཅིག་གིས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ནི། །དགེ་བ་བཅུའི་ལས་ཀྱི་ལམ་གྱིས་བསྡུས་པ་ཡིན་པས། དེ་ལ་བསམ་པར་བྱ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་ ཅན་རྣམས་ལ་སྲོག་དང་ལོངས་སྤྱོད་དང་ཆུང་མ་དག་གཏོང་ཞིང་ཤིན་ཏུ་དགའ་བར་བྱེད་པས་ཏེ།རབ་ཏུ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། དེ་ཇི་ལྟར་སྲོག་གཅོད་པ་དང་། མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་དང་། འདོད་པས་ལོག་པར་གཡེམ་པ་སྤྱོད་པར་འགྱུར། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་གནོད་པ་བྱེད་པ་ལ་ ཡང་ཕན་པའི་འདུ་ཤེས་འཐོབ་ལ།གཞན་ལ་ཕན་པར་བྱ་བ་ལ་བརྩོན་པ་ལ་རླུང་དང་ཉི་མ་དང་སྡིག་སྦྲུལ་ལ་སོགས་པ་ལས་སྡུག་བསྔལ་སྐྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་རྙེད་པར་འགྱུར་ཏེ། བཟོད་པའི་ཚོགས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ གནོད་པ་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་ལ་ཡང་ཕན་པའི་འདུ་ཤེས་ཐོབ་ལ་གཞན་ལ་ཕན་པར་བརྩོན་པ་ལ་སྡུག་བསྔལ་སྐྱེ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་ཡང་དགའ་བ་འཐོབ་ན་གང་ལ་དགྲ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་གནོད་པ་བྱེད་པའི་འདུ་ཤེས་མི་འབྱུང་ལ།གཞན་གྱི་དོན་ལ་བརྩོན་ པ་ལ་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཡང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བློ་མི་འབྱུང་བ་དེས་གང་ལ་ཅི་ཞིག་བཟོད་པར་བྱ།འདི་དག་གིས་ནི་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་གནོད་པ་བྱེད་པ་ལ་མི་མཇེད་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་ལ་ཇི་མི་སྙམ་པའི་བཟོད་པ་དག་བཤད་དོ། །བདག་པས་ཆེས་ལྷག་གཞན་ ལ་རྟག་བྱམས་དང་།།ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་སྐད་དུ་སྒྲུབ་པའི་སྐབས་ནས། ཇི་ལྟར་སྙིང་རྗེའི་བདག་ཉིད་གཞན་གྱི་དོན་གྱི་ཕྱིར། །བདག་ལ་སྡུག་བསྔལ་མི་བཟད་གདུང་བ་རབ་བྱེད་པ། །དེ་ལྟར་འཇིག་རྟེན་གདུང་བའི་ལས་ཀྱིས་གཞན་དགྲ་ལ། །ཤིན་ཏུ་བརྩེ་བ་མེད་པར་རབ་ཏུ་ འཇུག་མ་ཡིན།།ཞེས་བཤད་པ་ལྟ་བུའོ། །ཇི་ལྟར་མུན་ཁུང་ལག་ནོམ་དག་གིས་ཤེས་པ་ཡུལ་ཆུང་བ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལག་པ་ལ་སོགས་པས་མནམས་ནས་དེའི་རྗེས་ལ་དྲན་པས་འདི་ནི་བུམ་པའོ། །འདི་ནི་རས་ཡུག་གོ་ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་པ་དེ་ནི་ཤེས་པ་ཡུལ་ཆུང་ངུ་ཅན་ ཡིན་ནོ།།མངོན་སུམ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་དེ་མིག་གིས་མངོན་སུམ་དུ་མ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ལག་ནོམ་གྱིས་བཟུང་བའི་ཁ་དོག་ལ་སོགས་པ་ཡོངས་སུ་གཅད་པར་ནི་མི་ནུས་སོ། །ཤིན་ཏུ་དྲི་མ་མེད་པ་མ་ཡིན་པ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱི་ཤེས་པ་དེ་ནི་བག་ཆགས་ དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་བག་ཆགས་དང་བཅས་པ་ཡིན་ནོ།།ཡང་ན་བྱིས་པས་ཀུན་བརྟགས་པའི་ཆོས་ལ་འཛིན་པ་མ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ།

乞者见到施主时的欢喜，以及见到后愿望圆满的欢喜，以及乞者未见到施主时的不欢喜，以及乞者心愿未圆满时的不欢喜，以及乞者的祈愿，即见到施主和心愿圆满的祈愿。这些欢喜、不欢喜和祈愿，菩萨以具有慈悲之心，以殊胜的悲心胜过了这一切。
菩萨相续被悲心浸润，见到乞者及其心愿圆满时，生起比乞者更大的欢喜。菩萨见到乞者及其心愿未圆满时，也生起比乞者更大的不欢喜。菩萨祈愿见到乞者，祈愿其心愿圆满，也比乞者更为强烈，因此胜过了乞者。这是布施波罗蜜功德的殊胜之处，以一个偈颂来说明。
菩萨的戒律是以十善业道所摄，对此应当思维：菩萨对众生施予生命、受用和妻子，并且生起极大欢喜。'极'是词尾，那么他怎么会杀生、偷盗、邪淫呢？
菩萨对加害者也生起利益想，对利他精进时遭受风、日晒、毒蛇等痛苦，菩萨也生起最大的欢喜，因为这是圆满忍辱资粮的因缘。既然对加害者也生起利益想，对利他精进时生起的痛苦也生起欢喜，那么对敌人等也不会生起加害想，对利他精进时的痛苦也不会生起痛苦想，这样还有什么需要忍耐的呢？这些依次说明了对加害者不嗔恨和对痛苦无所谓的忍辱。
'常以大于自身的爱护他人'，如同修行品中所说：'如何以悲心本性为利他，对自身作不可忍受的折磨，如是世间折磨之业对他敌，无有极大慈悲而不行。'
如同在黑暗中以手触摸而了知境小，即以手等触摸后，随后以念知'这是瓶子'，'这是布'等的了知是了知境小的。'非现量'是说彼事物非为眼睛现量所见，因为以手触摸无法完全确定其颜色等。'非极清净'是说，声闻的了知因具有习气而有习气，或者说因为未断除凡夫所遍计诸法的执著。

།མི་འཇིགས་པ་སྦྱིན་པ་ནི་ངན་སོང་དང་འཁོར་བས་འཇིགས་པ་དག་ལ་དེ་དག་གིས་མི་འཇིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་འཕགས་པའི་ ལམ་བསྐྱེད་པས་ངན་སོང་ལས་ཡོངས་སུ་སྐྱོབ་ལ།བདེན་པ་མཐོང་བ་ནི་འཇིགས་པ་ལྔ་ལས་ཡང་དག་པར་བཟླ་བས་སྐྱོབ་པོ། །རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ལ་འགོད་པས་འཁོར་བ་ལས་ཡོངས་སུ་སྐྱོབ་པོ། །རྒྱུ་མཚན་ནི་སྙིང་རྗེའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྙིང་རྗེས་ ཡོངས་སུ་ཟིན་པའི་སྦྱིན་པ་ནི་སྦྱིན་པ་མཆོག་ཡིན་ཏེ།སྙིང་རྗེས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པས་སྦྱིན་པ་གཞན་དག་ལས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་སོ། །རྒྱུ་ནི་སྔོན་གྱི་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གོམས་པའི་བག་ཆགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚེ་རབས་གཞན་དག་ན་མ་ཆགས་པ་ལ་སོགས་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་དང་ མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སེམས་པ་ཀུན་ཏུ་སྤྱད་པས་བག་ཆགས་གཞན་པ་གང་ཡིན་པའི་བག་ཆགས་དེའི་སྟོབས་ཀྱིས་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་འཇུག་པ་དེ་ནི་རྒྱུ་སྟེ།དེས་ན་མཆོག་ཏུ་འདོད་དོ། །གོང་དུ་ནི་སྙིང་རྗེའི་རྒྱུ་མཚན་ཅན་གྱི་སྦྱིན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྒྱུ་མཚན་གྱི་སྒོ་ ནས་མཆོག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་དོ།།ད་ནི་སྔོན་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གོམས་པའི་བག་ཆགས་ལས་རྒྱུའི་སྒོ་ནས་མཆོག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་ན། རྒྱུ་དང་རྒྱུ་མཚན་ལ་ཁྱད་པར་ཅི་ཞིག་ཡོད་ཅེ་ན། རྒྱུ་ནི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་རྒྱུ་སྟེ། དཔེར་ན་མྱུ་གུའི་ས་བོན་ལྟ་བུའོ། །རྒྱུ་མཚན་ནི་ལྷན་ ཅིག་བྱེད་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཏེ།དཔེར་ན་མྱུ་གུ་དེ་ཉིད་ཀྱི་བྱེད་རྒྱུ་ས་དང་ཆུ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ལྟར་ན་གྲངས་བཞིན་དུ་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་དགེ་བ་ལ་གོམས་པའི་བག་ཆགས་ནི་རྒྱུ་ལྟ་བུ་སྟེ། ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །སྙིང་རྗེ་ནི་ཐུན་མོང་གི་རྒྱུ་སྟེ། ས་དང་ཆུ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུའོ། ། ཞིང་ནི་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། སློང་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། རྟེན་མེད་པ་དང་། ཉེས་པར་སྤྱད་པ་སྤྱོད་པ་དང་། ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་གོང་དུ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པས་སྦྱིན་པ་པོ་དང་། སྦྱིན་པར་བྱ་བ་དང་ལེན་པ་པོ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཕྱིར་སྦྱིན་པ་ཁྱད པར་དུ་འཕགས་སོ་ཞེས་བཤད་མ་ཐག་མ་ཡིན་ནམ།ད་ནི་དོན་ལ་སོགས་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་སྔ་ཕྱི་མི་འགལ་ཞེ་ན། འགལ་བ་མེད་དེ། འདི་ལྟར་འདི་ནི་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་མ་རྫོགས་པའི་གནས་སྐབས་ན་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་གནས་སྐབས་ཉམ་ང་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། ། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་གནས་སྐབས་ནི་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་གནས་སྐབས་ཏེ། དེའི་ཚེ་ནི་འདི་གང་ཞིག་གང་སློང་བ་དེ་ལ་དེ་སྦྱིན་པར་བྱེད་དོ། །དོན་ལ་སོགས་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་གནས་སྐབས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་དབུལ་བའི་གནས་སྐབས ཡིན་པས་སློང་བ་པོ་ཐམས་ཅད་ལ་སྦྱིན་པ་སྦྱིན་པར་ནུས་པར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་འདི་མི་སྲིད་དོ།།རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས་ནི། དེ་ལ་སྦྱིན་པ་པོ་དང་སྦྱིན་པར་བྱ་བ་དང་ལེན་པ་པོར་མངོན་པར་ཞེན་པ་མི་འབྱུང་སྟེ། འདིར་ཡང་མངོན་པར་ ཞེན་པ་འགོག་པར་ཟད་པས་འགལ་བ་མེད་དོ།།མོས་པ་དང་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྒོ་ནས་སྦྱིན་པ་མཆོག་ཏུ་འདོད་དེ། མོས་པའི་སྒོ་ནས་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་ལྡན་པའི་མདོ་སྡེ་ཐམས་ཅད་ལ་བསམ་པ་ཐག་པའི་བར་དུ་དང་བས་མོས་པའོ། །ཡིད་ལ་ བྱེད་པའི་སྒོ་ནས་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན།རོ་མྱང་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཐོབ་པ་རྣམས་ལ་ཡོན་ཏན་དུ་ལྟ་བའི་ཚུལ་གྱིས་རོ་མྱོང་བར་བྱེད་པ་དང་། རྗེས་སུ་ཡི་རང་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་ན་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བ་དང་། མངོན་ པར་དགའ་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་བདག་ཉིད་དང་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཁྱད་པར་མ་འོངས་པ་རྣམས་ལ་མངོན་པར་དགའ་བ་ཡིན་ནོ།།ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་བརྟེན་པས་སྦྱིན་པ་མཆོག་ཡིན་ནོ།

布施无畏是对于恶趣和轮回的恐惧，对于这些给予无畏，也就是说，通过在凡夫相续中生起圣道而从恶趣中救护；见到真谛则从五种恐惧中完全救护；从预流果等安立于阿罗汉果位而从轮回中完全救护。
所谓'原因是大悲'，即被大悲摄持的布施是最殊胜的布施，因为被大悲摄持而超胜其他布施。
所谓'因是往昔布施波罗蜜多的串习习气'，即在其他生世中，由与无贪等善根相应的心行普遍实践所形成的习气，以该习气力而趣入布施等波罗蜜多，这就是因，因此认为是最胜。上文说明了以大悲为缘由的布施是从缘由方面最殊胜，现在说明从往昔布施波罗蜜多的串习习气这一因的方面是最殊胜。
若问因和缘由有何差别？因是不共因，如同苗芽的种子。缘由是俱有因缘，如同那个苗芽的作因土壤、水等。如是，依次布施等善法的串习习气如同因，是不共因。大悲是共同因，如同土壤、水等。
所谓'田有五种：乞求者、受苦者、无依者、行恶行者、具功德者'，上文不是刚说过由无分别智摄持，因布施者、所施物、受施者无分别而布施殊胜吗？现在又说有对境等分别，前后岂不相违？
无有相违。这是因为，这是在布施波罗蜜多未圆满阶段的凡夫阶段会有怯弱。无分别的阶段是布施波罗蜜多圆满的阶段，那时无论谁向谁乞求什么都会布施。有对境等分别的阶段是菩萨贫穷的阶段，不可能对一切乞求者都能布施。以无分别智力，于彼不生布施者、所施物、受施者的执著，此处也只是遮遣执著而已，故无相违。
通过胜解、作意和三摩地门而认为布施最胜。如何通过胜解门？即以至诚信解一切与布施波罗蜜多相应的经典。如何通过作意门？以味著作意，以见到获得波罗蜜多者功德的方式而品味；以随喜作意，随喜一切世间所有众生的布施等；以欢喜作意，对自己与众生未来的波罗蜜多殊胜而欢喜。依止三摩地故布施最胜。

ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་ནམ་མཁའ་མཛོད་ལ་སོགས་པས་ཏེ། ས་བརྒྱད་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའི་ལམ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པའི་གནས་སྐབས་ན་ནམ་མཁའ་ཉིད་མཛོད་དུ་གྱུར་ཏེ།གང་དང་གང་ལ་ཅི་དང་ཅི་དགོས་པ་དེ་དང་དེ་ལ་ནམ་མཁའ་ཁོ་ན་ལས་ཐམས་ཅད་སྦྱིན་པར་བྱེད་ཅིང་ནམ་མཁའ་མཛོད་ལ་སོགས་པ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རྣམ་པ་དུ་མ་ཡང་སྟོན་ཏོ། །ཇི་སྐད་དུ་དེ་ཉིད་ལས་ དབང་འབྱོར་པ་བཤད་པ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་གང་ནས་བཤད་ཅེ་ན།བསྒོམ་པ་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ལས་སོ། །ཇི་སྐད་དུ་བཤད་ཅེ་ན། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྒོམ་པ་དབང་འབྱོར་པ་ཉིད་ལ་བརྟེན་པ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། སྐུ་ལ་དབང་འབྱོར་པ་ཉིད་དང་། སྤྱོད་པ་ལ་དབང་འབྱོར་པ་ཉིད་དང་། སྟོན་པ་ ལ་དབང་འབྱོར་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བཤད་དོ།།དེ་ལ་སྐུ་ལ་དབང་འབྱོར་པ་ཉིད་ནི། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུ་གཉིས་པོ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་དང་། ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་ཡིན་པར་བལྟ་སྟེ། སྐུ་འདི་གཉིས་ནི་ཆོས་དཀར་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཚོགས་ཡིན་ནོ། །ཆོས་དཀར་པོའི་ཚོགས་ཉིད་ཡིན་དུ་ ཟིན་ཀྱང་།ཏིང་ངེ་འཛིན་སྨོས་པས་དབང་འབྱོར་པའི་ཕྱོགས་གཅིག་བཟུང་སྟེ། ནམ་མཁའ་མཛོད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སོགས་པ་གཟུང་ངོ་། །དེ་ལྟར་ན་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་བརྟེན་པས་སྦྱིན་པ་མཆོག་ཡིན་པར་འདོད་དོ། །རྣམ་པ་ཇི་སྙེད་སྦྱིན་པ་ནི་སྦྱིན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་མོས་པ་དང་། ཡིད་ལ་ བྱེད་པ་དང་།ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་བརྟེན་པའི་རྣམ་པའི་དབྱེ་བས་རྣམ་པའི་བྱེ་བྲག་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་རྟེན་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའོ། །གཞི་མཆོག་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡོམ་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡོམ་པས་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པ་གསུམ་པོ་སྡོམ་ པ་དང་།དགེ་བའི་ཆོས་སུ་སྡུད་པ་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་བསྡུས་སོ། །བཟོད་པ་ནི་ངན་པ་སྟོབས་ཆུང་ངུས་གསོད་པ་དག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལག་དབྱུག་དང་། ཐལ་ལྕག་ལ་སོགས་པ་བཟོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ངོ་མཚར་མི་ཆེའི། རྗེ་དཔོན་ཡིན་ལ་ གསོད་པ་ངན་པ་བྲན་དང་གདོལ་པ་ལ་སོགས་པའི་བཟོད་པ་གང་ཡིན་པ་འདི་ནི་རབ་ཏུ་ངོ་མཚར་ཆེའོ།།ངན་དུ་ཟིན་ཀྱང་གལ་ཏེ་སྟོབས་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ན་སྟོབས་དང་ལྡན་པ་བཟོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་ཚར་གཅིག་ངོ་མཚར་མི་ཆེའོ། །གལ་ཏེ་ངན་པ་སྟོབས་ཀྱང་ཆུང་ན་ངོ་མཚར་ཆེ་སྟེ། དེའི་ བཟོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གཞི་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པས་བཟོད་པ་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་སོ།།ཡང་ན་ངན་པ་ཡང་གཞན་ཁོ་ན་ཡིན་ལ། སྟོབས་ཆུང་ངུ་ཡང་གཞན་ཡིན་ཏེ། ངན་པ་ནི་བྲན་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་ལས་གཞན་པ་རིགས་མཐུན་ཞིང་། དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པ་དང་བྲལ་བར་ བྱ་བའི་མཐུ་མེད་པ་དེ་ནི་སྟོབས་ཆུང་བའོ།།ཤེས་རབ་ཀྱི་གཞི་མཆོག་ནི། དེ་བཞིན་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་གཉིས་ལ་བདག་མེད་པའོ། །དེ་ལ་དམིགས་པའི་ཤེས་རབ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མཆོག་ཡིན་ཏེ། གཞི་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་དམིགས་པར་བཤད་དོ། །ཚུལ་ ཁྲིམས་ལ་སོགས་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཞིང་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉན་ཐོས་དང་།རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་དེ་དག་གི་ཐེག་པའི་ཞིང་གིས་བསྡུས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སོགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མཆོག་མ་ཡིན་གྱི། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་བསྟན་པས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་ཞུགས་པ་རྣམས་ ཀྱི་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཐེག་པ་དམན་པའི་ཞིང་མཆོག་ཏུ་འདོད་དོ།།གནས་ནི་མོས་པ་ལ་སོགས་ཏེ། མོས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པའི་ཆོས་ལ་མོས་པའོ། །དེ་ལྟར་མོས་ན་མོས་པ་ལ་བརྟེན་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སོགས་པ་མཆོག་ ཅེས་བྱའོ།།ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི། རོ་མྱང་བ་དང་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བ་དང་། མངོན་པར་དགའ་བའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་སྒོ་ནས་རོ་མྱང་བ་ཡིན་ལ་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པས་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་རོ་མྱོང་བར་བྱེད་པ་དང་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བར་བྱེད་པ་དང་། མངོན་པར་དགའ་བར་ བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།

所谓三摩地即是虚空藏等，在第八地等菩萨道无功用行的阶段，虚空即成为宝藏，对于任何所需之物，皆从虚空中布施一切，并显示虚空藏等诸多三摩地之相。
如同彼处所说自在，此说出自何处？出自修习分别。如何所说？波罗蜜多修习依止自在有三种：身自在性、行自在性及教示自在性。
其中身自在性，即是如来二身：自性身及圆满受用身，此二身是一切白法之聚。虽是白法之聚，但说三摩地是为了摄取自在之一分，即是虚空藏三摩地等。如是，依止三摩地而成最胜布施。
所谓'以任何方式布施即是布施'，应当了知是依胜解、作意及三摩地的差别而有诸多差别。
持戒之所依是菩萨。最胜基础是菩萨戒，即是菩萨戒摄持三种戒：律仪戒、摄善法戒及饶益有情戒。
所谓'忍辱是对劣弱者杀害'，以手杖、掌掴等行为所生之忍辱并非稀有，而对于主人杀害低贱的奴仆、旃陀罗等所生之忍辱，此则极为稀有。
即便是恶劣者，若具大力，对其所生之忍辱也不太稀有。若是恶劣且力量微弱者，则极为稀有，对其所生之忍辱因具最胜基础而成殊胜忍辱。
或者说，恶劣者是一类，力量微弱者是另一类。恶劣者指奴仆等，其他则是同类而无权势等威力者即是力量微弱者。
智慧之最胜基础是真如，真如即是二无我。缘此之智慧即是最胜，'基础'一词即是所缘义。
所谓'持戒等波罗蜜多之田是大乘'，是说声闻、缘觉乘所摄之持戒等并非最胜，而是依大乘教法趣入大乘者所具之持戒等，才是胜过小乘之田。
所依是胜解等，即是对具足胜解之持戒波罗蜜多等法生起胜解。如是胜解，则依胜解之持戒等称为最胜。
作意即是通过品味、随喜及欢喜作意，对持戒波罗蜜多等进行品味、随喜及欢喜。

།ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་བརྟེན་པས་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་མཆོག་ཏུ་འདོད་དེ། ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་དགེ་བའི་ཆོས་སྡུད་པ་གང་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱོགས་གཅིག་བཟུང་ངོ་། །དེ་བཞིན་དུ་བཟོད་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱ་སྟེ། ཏིང་ངེ་འཛིན་འགྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ སྦྲང་བུ་མཆུ་རིངས་དང་།ཤ་སྦྲང་ལ་སོགས་པའི་ཕྱི་དང་ནང་གི་སྡུག་བསྔལ་བཟོད་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་ལྡན་པའི་ཆོས་བཤད་ན། ཆོས་ལ་ངེས་པར་རྟོག་པའི་བཟོད་པས་བཟོད་པ་གང་ཡིན་པའི་བཟོད་པ་དེ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་པས་མཆོག་ཡིན་པར་འདོད་དེ། འདི་ལྟར་བཟོད་པ་ལ་ བརྟེན་ནས་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་དག་འགྲུབ་པས་སོ།།འདི་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་གྱི་གནས་སྐབས་ཡིན་པས་ཡོན་ཏན་གྱི་སྐབས་ཉིད་ཀྱིས་སྦྱིན་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དག་གི་ཡོན་ཏན་ལྷག་པར་བསྔགས་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྦྱིན་པ་ནི། །སེམས་ ཅན་གཅིག་བདེ་བསྐལ་མང་དུ།།གནོད་པ་བྱེད་ཀྱང་དགའ་འགྱུར་ན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པས་སྦྱིན་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དག་གི་ཡོན་ཏན་ལྷག་པར་བརྗོད་དོ། །དེ་ཚེ་རྫས་ངན་ལྟ་ལ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་ཞིག་དགོས། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་ལས་གཞན་ པའི་རྫས་ནི་ངན་པ་སྟེ།མཆོག་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །བཏང་དགའ་ལོངས་སྤྱོད་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཏང་བ་ཉིད་ལོངས་སྤྱོད་ཡིན་ལ། དགའ་བ་ཉིད་ལོངས་སྤྱོད་ཡིན་ཏེ། དེ་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ནི་བཏང་དགའ་ལོངས་སྤྱོད་ཅན་ཡིན་ནོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཁོ་ན་ལ་ཡོན་ཏན་ འདི་དག་ཡོད་ཀྱི་མི་གཞན་ལ་ནི་མེད་དོ།།ཡང་ན་བཏང་བ་ལ་དགའ་བ་ནི་བཏང་དགའོ། །དགའ་བ་ཉིད་ལོངས་སྤྱོད་ཡིན་པས་ན་བཏང་དགའ་ལོངས་སྤྱོད་དོ། །གཙོ་བོ་ལ་སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཡོན་ཏན་ལྷག་པར་བསྔགས་སོ། །བརྩོན་ འགྲུས་ཀྱིས་ནི་སྲིད་སྤྱོད་འདོད་པ་ཐོབ།།ཅེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པའི་སྲིད་པར་གཏོགས་པའི་ལོངས་སྤྱོད་ནི་སྲིད་སྤྱོད་དོ། །བརྩོན་འགྲུས་ཀྱིས་ནི་དག་པ་རབ་འགྱུར་ལྡན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་དག་པ་སྟེ། འཇིག་རྟེན་པའི་བསམ་གཏན་དང་གཟུགས་མེད་པས་ བསྡུས་པ་ཡིན་ནོ།།བརྩོན་འགྲུས་ཀྱིས་ནི་འཇིག་ཚོགས་གནས་ནས་གྲོལ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པར་མཐོང་བས་སོ། །བརྩོན་འགྲུས་ཀྱིས་ནི་བྱང་ཆུབ་མཆོག་སངས་རྒྱས། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་བརྩོན་ འགྲུས་གང་ཡིན་པའོ།།གཞན་ཡང་ཉམས་དང་འཕེལ་བའི་བརྩོན་འགྲུས་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་ཀྱིས་ནི་ཡང་དག་པར་སྤོང་བ་དང་། དབང་པོ་དང་། སྟོབས་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་དང་། འཕགས་པའི་ལམ་རྣམས་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་རྣམ་པས་དབྱེ་ བ་བསྟན་ཏོ།།རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་རྣམས་ནི་བསམ་གཏན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པས་དེ་དག་ཏུ་བརྩོན་འགྲུས་མ་བསྟན་ཏོ། ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱི་ནི་བསམ་པ་དང་། བློ་ཞན་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ནི་བསམ་པ་དང་བློ་རྒྱ་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལོངས་སྤྱོད་ལ་ཆགས་ པ་ནི་དེ་ཀུན་ཏུ་འཛིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་བསྒྲུབ་པ་དག་ལ་ཆགས་པ་གང་ཡིན་པ་མི་སྤྱོད་པ་དང་མི་བརྟན་པ་བར་དུ་གཅོད་པ་དེའི་གཉེན་པོར།བརྩོན་འགྲུས་ལྡན་པ་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱིས་ཕམ་མེད། །ཅེས་བརྗོད་དེ་སྤྱད་པར་བྱ་བ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་ཡིན་པའི་ ཕྱིར་རོ།།ཉོན་མོངས་པ་ནི་དེ་ཡོངས་སུ་སྤྱོད་པ་ལ་ལྷག་པར་ཞེན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་དག་སྤྱོད་པ་ལ་ལྷག་པར་ཆགས་ཤིང་སྲེད་པ་གང་ཡིན་པ་བར་དུ་གཅོད་པ་དེའི་གཉེན་པོར། །བརྩོན་འགྲུས་ལྡན་པ་ཉོན་མོངས་ཀྱིས་ཕམ་མེད། །ཅེས་བྱ་སྟེ། བརྩོན་འགྲུས་དང་ལྡན་པ་དགེ་ བའི་ཆོས་ལ་བརྩོན་པ་ནི་ཉོན་མོངས་རྣམས་ཀྱིས་ཕམ་པར་མི་འགྱུར་རོ།།ཡོན་ཏན་གྱི་སྐབས་རྫོགས་སོ།

由于依止禅定，认为持戒波罗蜜多等是最殊胜的。持戒是摄集善法中的一个方面。
同样也应当运用于忍辱等，为了成就禅定，忍受蚊虫、苍蝇等外内痛苦，若说具有禅定的法，以法决定观察的忍辱，此忍辱是禅定者所认为最殊胜的，因为依靠忍辱而成就这些禅定。
这是波罗蜜多功德的阶段，以功德阶段特别赞叹布施和精进波罗蜜多的功德，如'菩萨的布施，即使一个众生在多劫中作害，也生欢喜'等偈颂特别宣说布施和精进波罗蜜多的功德。
'何况说劣物'是指除身体外的物品是劣的，即非最胜的意思。'具有舍喜受用'是指舍即是受用，喜即是受用，谁具有这些即是具有舍喜受用者。
唯有菩萨具有这些功德，其他人则没有。或者喜欢布施即是舍喜，喜即是受用，故为舍喜受用。
以主要等差别特别赞叹精进波罗蜜多的功德。'以精进获得有受用欲'是指属于欲有的受用是有受用。'以精进得具清净'是指色界和无色界的清净，即是世间禅定和无色定所摄。
'以精进从身见处解脱'是指声闻和独觉以见补特伽罗无我。'以精进证得最胜菩提佛果'是指菩萨们的精进。
又以'退失和增长的精进'等两个偈颂显示正断、根、力、觉支、圣道以精进的方式分类。
神足是禅定的本体，故未在其中说明精进。声闻们是因为具有小意乐和劣慧，菩萨们是因为具有广大意乐和广大慧。
'贪著受用是因为执著彼等'是指对成办色等境受用的贪著，作为不行持和不坚固的障碍的对治，说'具精进者不被受用所胜'，因为受用是应当受用的。
'烦恼是因为过分执著受用彼等'是指对受用过分贪著和渴爱作为障碍的对治，说'具精进者不被烦恼所胜'，即具有精进而精勤于善法者不会被烦恼所胜。
功德品终

། །།མི་འཇིགས་པའི་སྦྱིན་པ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བཟོད་པས་བསྡུས་ཏེ། དེ་ལྟར་འདི་གཉིས་ཀྱིས་མི་འཇིགས་པ་སྦྱིན་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡང་དག་པར་ལེན་པ་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་མི་འཇིགས་པ་སྦྱིན་པར་བྱེད་ཅིང་གཞན་གཤེ་བ་དང་བརྡེག་པ་ལ་སོགས་པས་རྣམ་པ་དུ་མར་འཚེ་བ་ཡང་ཐམས་ཅད་བཟོད་ཅིང་དང་དུ་ལེན་ཏེ།འདི་ལྟར་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡང་དག་པར་བླངས་པས་ནི་གཤེས་ཀྱང་སླར་མི་གཤེ་བར་ བྱ།ཁྲོས་ཀྱང་སླར་མི་ཁྲོ་བར་བྱ། བརྡེག་ཀྱང་སླར་མི་བརྡེག་པར་བྱ། མཚང་འབྲུ་ཡང་སླར་མཚང་འབྲུ་བར་མི་བྱའོ་སྙམ་དུ་དེ་ལྟར་སོ་སོར་བརྟགས་ནས་བཟོད་པ་ནི་གཞན་དག་ལ་མི་འཇིགས་པ་སྦྱིན་པར་བྱེད་པས། མི་འཇིགས་པ་སྦྱིན་པས་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བཟོད་པ་བསྡུས་པར་ རིག་པར་བྱའོ།།ཆོས་སྦྱིན་པས་ནི་བསམ་གཏན་དང་ཤེས་རབ་དག་སྟེ། འདི་ལྟར་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཆོས་སྦྱིན་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་གྱིས་རྫུ་འཕྲུལ་དང་ཀུན་བརྗོད་པ་ལ་སོགས་པས་ཀུན་མགུ་བར་བྱས་ཏེ། སྣོད་དུ་རུང་བར་བྱས་ནས་ཆོས་སྟོན་ཏོ། །གཉི་གས་ནི་བརྩོན་ འགྲུས་ཏེ།འདི་ལྟར་དེས་གཉི་ག་སྦྱིན་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་འཇིགས་པ་སྦྱིན་པའི་དུས་དང་ཆོས་སྦྱིན་པའི་དུས་ན་བརྩོན་འགྲུས་གདོན་མི་ཟ་བར་ཡོད་པས་སོ། །དགེ་བའི་ཆོས་སྡུད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱིས་ནི་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་བསྡུས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟར་སྦྱིན་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། བཟོད་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་དང་། བསམ་གཏན་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་ནི་དགེ་བའི་ཆོས་ཀྱི་ཕྱོགས་ཡིན་པས་དེ་བས་ན་དགེ་བའི་ཆོས་སྡུད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱིས་ཐམས་ཅད་བསྡུས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་གཞན་དག་ཀྱང་སྦྱར་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི གནོད་པར་བྱེད་པ་ལ་མི་མཇེད་པའི་བཟོད་པས་ནི་མི་འཇིགས་པ་སྦྱིན་པ་དང་།ཚུལ་ཁྲིམས་དག་བསྡུས་ཏེ། འདི་ལྟར་དེ་གཉིས་ཀྱིས་ནི་གནོད་པར་བྱེད་པ་ལ་མི་མཇེད་པར་བྱེད་དོ། །ཆོས་ལ་ངེས་པར་རྟོགས་པའི་བཟོད་པས་ནི་བསམ་གཏན་དང་ཤེས་རབ་དག་བསྡུས་ཏེ། འདི་ལྟར་དེ་ གཉིས་ཀྱི་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སེམས་མཉམ་པར་གཞག་པས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ།།གཉི་གས་ནི་བརྩོན་འགྲུས་ཏེ། འདི་ལྟར་དེས་གཉི་ག་སྦྱིན་པར་བྱེད་དོ། །བརྩོན་འགྲུས་ཀྱིས་ནི་ཐམས་ཅད་བསྡུས་སོ། །མངོན་པར་བསྒྲུབ་པ་དང་བྱ་བ་སྒྲུབ་པའི་བསམ་ གཏན་གྱིས་ཀྱང་ཐམས་ཅད་བསྡུས་ཏེ།སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་དུས་ན་ནམ་མཁའ་མཛོད་ལ་སོགས་པའི་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཀྱང་ཐམས་ཅད་བསྡུས་ཏེ། འདི་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱིས་རྣམ་པར་དཔྱད་ནས་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་རབ་ཏུ་སྦྱོར་བས་སོ། །སྦྱིན་ པའི་སྦྱིན་པ་དང་།ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་སྦྱིན་པ་ནས་ཤེས་རབ་ཀྱི་སྦྱིན་པའི་བར་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྦྱིན་པའི་སྦྱིན་པ་གང་ཞེ་ན། གཞན་དག་ལ་ནོར་དང་འབྲུ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་སྦྱིན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྦྱིན་པའི་སྦྱིན་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་སྦྱིན་པ་ནི་གཞན་གྱི་རྒྱུད་དག་ལ་ སྡོམ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སོགས་པ་འགོད་པ་སྟེ།ཤེས་རབ་ཀྱི་སྦྱིན་པའི་བར་དུ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བར་རིག་པར་བྱའོ། །ཡང་ན་དེ་དག་དང་ལྡན་པའི་ཆོས་སྟོན་པ་ཡིན་ནོ། །ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་ངེས་པ་ནི་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་དོན་གང་དག་ལ་མདོ་ལ་སོགས་པ་སྣང་བ་གང་དག་ཡིན་པ་ དང་།མདོ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་གང་དག་ལ་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་སྣང་བ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་ཕན་ཚུན་བསྡུས་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྗོད་པ་དང་བརྗོད་པར་བྱ་བ་བསྡུས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །སྦྱིན་པ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཡིན་ཏེ། ལོངས་སྤྱོད་ ལ་མི་ལྟ་ན་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སོགས་པ་ལ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟར་ལོངས་སྤྱོད་ལ་མི་ལྟ་ན།ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱང་ཡང་དག་པར་ལེན་ལ། གཞན་དག་གིས་ཕྲོགས་ན་ཡང་དེ་ལ་མི་ལྟ་བས་བཟོད་དོ། །ལོངས་སྤྱོད་ལ་ཀུན་ཏུ་ཆགས་པའི་ལེ་ལོ་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ལ་མི་འཇུག་ པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་མི་ལྟ་བ་ལ་མི་འཇུག་སྟེ།རྣམ་པར་གཡེང་བ་དང་འཆལ་བའི་ཤེས་རབ་ཀྱང་དེ་དང་འདྲའོ།

无畏布施是由持戒和忍辱所摄，如是这二者能施予无畏。即是说，正确受持戒律能对一切众生施予无畏，对于他人的辱骂、殴打等多种伤害都能忍受并接纳。如此，由于正确受持戒律，即使被骂也不回骂，即使被激怒也不生气，即使被打也不还手，即使被揭短也不反击，如是观察后的忍辱能对他人施予无畏。因此应知无畏布施摄持戒和忍辱。
法布施则摄禅定和智慧，如是由此能行法布施。即是说，以禅定的神通和言说等使众生欢喜，使其成为法器后为其说法。二者皆摄精进，如是由此能行二种布施，即在施予无畏和布施佛法时必定具有精进。
摄善法戒摄一切布施等，即是说布施、持戒、忍辱、精进、禅定、智慧等波罗蜜多都是善法的范畴，因此摄善法戒摄一切。同样其他也应如是配合，即是说对害者不恼怒的忍辱摄无畏布施和持戒，如是这二者能对加害者不生恼怒。
法忍摄禅定和智慧，如是这二者依次由心等持如实了知。二者皆摄精进，如是由此能行二种布施。精进摄一切。成就和作业禅定也摄一切，因为在布施等时需成就虚空藏等。智慧也摄一切，如是以智慧观察而修习布施等。
从布施的布施到智慧的布施。何为布施的布施？即对他人布施财物、粮食等事物，是为布施的布施。持戒的布施是令他人受持律仪等戒，乃至智慧的布施也应如是理解。或者是宣说具有这些功德的佛法。
法性决定即是说，凡是经典等中所显现的布施等义理，以及布施等所显现的经典等法，应知彼此互摄，此即是能诠所诠相摄之义。布施是持戒等的因缘，因为不执著财物则能趣入持戒等，即是说不执著财物则能正受持戒，即使被他人夺取也因不执著而能忍受。对财物贪著的懈怠不趣入善法，不执著则不会如此，散乱和邪慧也是如此。

།ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱང་སྦྱིན་པ་ལ་བརྩོན་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཡིན་ཏེ། དགེ་སློང་གི་སྡོམ་པ་ཡང་དག་པར་བླངས་ན་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་ཐམས་ཅད་གཏོང་བའི་ཕྱིར་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ ལ་གནས་ན་བཟོད་པ་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡང་དག་པར་བླངས་པ་ནི་གཞན་དག་ལས་ལུས་དང་ངག་ལས་བྱུང་བའི་མི་འདོད་པ་འོངས་པ་ཐམས་ཅད་བཟོད་དོ།།ཚུལ་ཁྲིམས་ཡང་དག་པར་བླངས་པ་ནི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ལ་སྤྲོ་བ་ འཕེལ་བར་འགྱུར་ཞིང་འགྱོད་པ་མེད་པའི་རིམ་གྱིས་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་ཡང་འགྱུར་ལ།དེ་ནས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡང་ཡོངས་སུ་ཤེས་སོ། །བཟོད་པ་དང་ལྡན་པ་ནི་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་དུས་ན་ཉེས་པར་སྨྲས་ཤིང་མི་སྙན་པར་གྱུར་པའི་ཚིག་གི་ལམ་དང་བརྡེགས་པ་ལ་སོགས་ པ་ཐམས་ཅད་བཟོད་དོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཚུལ་ཁྲིམས་མཉམ་པ་ཡིན་ཞིང་བརྩོན་འགྲུས་དང་ལྡན་པ་ཡིན་པ་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་ལས་ཡོངས་སུ་འཐོབ་པས་བཟོད་པ་ཡང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་བརྩོན་འགྲུས་དང་བསམ་གཏན་དང་ཤེས་རབ་ཀྱང་སྦྱར་བར་བྱའོ། ། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་སྐབས་རྫོགས་སོ།། །།ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་སྐབས་ཀྱི་འོག་ཏུ་བསྡུ་བའི་དངོས་པོའི་སྐབས་ཡིན་ཏེ། འདིའི་འབྲེལ་པ་གང་ཡིན་ཞེ་ན། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྦྱོར་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པས་རང་གི་དོན་ཏོ། །བསྡུ་བའི་དངོས པོ་རྣམས་ནི་གཞན་གྱི་དོན་ཏོ།།དེའི་ཕྱིར་བསྡུ་བའི་དངོས་པོའི་སྐབས་ཏེ། བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་བཞིས་གཞན་གྱི་དོན་བྱེད་དོ། །སྦྱིན་མཚུངས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གྲངས་དང་དེའི་མཚན་ཉིད་གོ་རིམས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཇི་སྐད་དུ་བསྟན་པ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །དོན་སྤྱོད་པ་ནི་དེ་ཡང་དག་པར་ལེན་དུ་འཇུག་ པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡང་དག་པར་ལེན་དུ་འཇུག་པ་ནི་དོན་སྤྱོད་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལ་བདག་ཉིད་རྗེས་སུ་འཇུག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་གང་ལ་གཞན་ཡང་དག་པར་ལེན་དུ་འཇུག་པ་དེ་ཉིད་ལ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བདག་ཉིད་ཀྱང་འཇུག་པ་ཡིན། དེ་ལྟར་ན་དེ་དག་སྦྱིན་པ་ ལ་སོགས་པ་ལ་བརྟན་པོར་འགྱུར་ཏེ།འདི་ལྟར་གང་ལ་བདག་ཅག་བཙུད་པ་དེ་ཉིད་ལ་བདག་ཉིད་ཀྱང་འཇུག་པ་དང་སྦྱར་ན་འདི་ནི་བདག་ཅག་ལ་སླུ་བར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་གྱི། སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་འདི་ནི་གདོན་མི་ཟ་བར་བཟང་ངོ་སྙམ་དུ་སེམས་སོ། །དོན་མཐུན་པས་ནི་ཡུན་རིང་པོར་སྒྲུབ་པའི་ ཕྱིར།སྒྲུབ་པ་དེ་རྣམ་པར་སྦྱོང་བར་བྱེད་ཅིང་བྱ་བ་ཡང་དག་པར་ལེན་དུ་འཇུག་པ་པོ་ནི་ཇི་སྐད་སྨྲ་བ་དེ་བཞིན་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་རིག་ནས་ཡུན་རིང་པོར་གུས་པས་སྒྲུབ་པ་དེ་སྦྱོར་བར་བྱེད་དོ། །གང་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གདུལ་བ་མདོར་བསྡུས་པ་ལ་དད་པ་ལ་ལྟོས་ནས། བསྡུ་བ་གཞན་ གཉིས་གསུངས་པའི་བསྡུ་བ་གཉིས་པོ་དེས་ཀྱང་བསྡུ་བ་བཞི་པོ་འདི་དག་བསྡུས་སོ།།དམིགས་པའི་ཆོས་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཆོས་སོ། །དམིགས་པའི་ཆོས་དེས་སྙན་པར་སྨྲ་བ་བསྡུས་ཏེ། འདི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཆོས་ལ་དམིགས་ནས་གཞན་དག་ལ་བྱེ་བྲག་ཏུ་ཤེས་པར་ཡང་ བྱེད།ཐེ་ཚོམ་གཅོད་པར་ཡང་བྱེད་དོ། །སྒྲུབ་པའི་ཆོས་ཀྱིས་ནི་དོན་སྤྱོད་པ་བསྡུས་ཏེ། སྒྲུབ་པས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་ལ་རབ་ཏུ་སྦྱོར་བ་ན་དོན་སྤྱོད་པ་ལ་རབ་ཏུ་བརྩོན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་རྣམ་པར་སྦྱོང་བའི་ཆོས་ཀྱིས་ནི་དོན་མཐུན་པ་བསྡུས་ཏེ། དོན་མཐུན་པས་སྒྲུབ་པ་དེ་རྣམ་པར་སྦྱོང་བར་བྱེད་དོ། །ཕལ་ཆེར་དོན་མེད་པ་ནི་ མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ས་ལའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གདུལ་བ་རྣམས་ཀྱི་བསམ་པ་དང་བག་ལ་ཉལ་བ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཡོངས་སུ་མི་ཤེས་པའི་ཕྱིར་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མ་མཐོང་བའི་ཕལ་ཆེར་དོན་མེད་པ་ཡིན་ནོ།།ཕལ་ཆེར་ཞེས་སྨོས་པས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་དོན་མེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་རྟག་ཏུ་ལོངས་སྤྱོད་ མ་ཆགས་བློ།།ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པས་ལོངས་སྤྱོད་དག་ལ་མ་ཆགས་པ་སྟོན་ཏོ།

戒律也是精进布施的原因，因为如果正确受持比丘戒，就会舍弃一切执著，安住于戒律就会具足忍辱等功德。所谓正确受持戒律，就是能忍受一切来自他人的身语不悦。
正确受持戒律能增长对善法的欢喜心，并且由于无有追悔，渐次能得一心专注，之后也能如实了知。具足忍辱的人，在布施等时能忍受一切恶语、不悦语言及打击等。
同样，戒律平等且具精进，由一心专注而获得，因此忍辱也是一切波罗蜜多的因。同样也应当如此运用精进、禅定和智慧。
波罗蜜多品终。
波罗蜜多品之后是摄事品。其关联是什么呢？修习波罗蜜多是菩萨圆满佛法，是自利。诸摄事是利他。因此是摄事品，以四摄事行利他。
'等同布施'是指如前所说的'数量、其性质、次第'等。'利行'是指令其正确受持，即令正确受持波罗蜜多称为利行。
'自身随行'是指对于布施等法，为了教导他人正确受持，自己也随之而行。如此，他们对布施等会变得坚定，因为会这样想：'把我们引入的法门，他自己也在修行，这不是在欺骗我们，这布施等法确实是好的。'
同事是为了长期修行，净化修行并令受持正行，即所说即所行，知道这个道理后会长期恭敬修行。
另外，世尊对于略摄所化众生依信心而说的其他两种摄事，这两种摄事也包含在这四摄事中。所缘法即是波罗蜜多法。以所缘法摄摄爱语，即菩萨缘于波罗蜜多法而为他人分别开示，断除疑惑。
以修行法摄摄利行，即以修行精进修习诸波罗蜜多时，努力于利行。以净化修行法摄摄同事，即以同事净化修行。
'多分无义是在胜解行地'是指由于不能如实了知所化众生的意乐和随眠，因未见真实义，多分是无义。说'多分'是表示并非一切都无义。
'如是常时受用无著心'是以布施波罗蜜多显示对受用无执著。

།ཞི་ཞེས་སྨོས་པས་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྟོན་ཏེ། ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་ལས་མི་དགེ་བ་ཉེ་བར་ཞི་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྡོམ་ཞེས་སྨོས་པས་ནི་བཟོད་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྟོན་ཏོ། །འདི་ལྟར་ སྡོམ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྐད་ཀྱི་བྱིངས་ནི་ཉེ་བར་ཞི་བའི་དོན་དུ་འདོན་ཏེ།བཟོད་པ་དང་ལྡན་པ་ནི་གཤེ་བ་དང་བརྡེག་པ་ཐམས་ཅད་བཟོད་དོ། །སྲིད་ཡུལ་མཚན་མ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྲིད་པ་ཞེས་སྨོས་པས་ནི་ནང་གི་ཆོས་རྣམས་གཟུང་ངོ་། །ཡུལ་ཞེས་སྨོས་པས་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་དངོས་པོ་རྣམས་ བཟུང་སྟེ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པར་མི་བྱེད་དོ། །དེ་ནི་སེམས་ཅན་ཚོགས་སྡུད་བྱེད་པ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་བཞིས་སེམས་ཅན་གྱིས་ཚོགས་སྡུད་པར་བྱེད་དོ། །བསྡུ་བའི་དངོས་པོའི་སྐབས་རྫོགས་སོ།། །། འདི་མན་ཆད་ནི་སངས་རྒྱས་ལ་མཆོད་པ་དང་། དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལ་བརྟེན་པ་དང་། ཚད་མེད་པ་རྣམས་ཏེ། འདི་དག་གི་འབྲེལ་པ་གང་ཡིན་ཞེ་ན། རང་ལ་ཕན་པ་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་སྔར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་བསྟན་ཏོ། །གཞན་ལ་ཕན པར་བྱ་བ་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར།བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་རྣམས་བསྟན་ཏོ། །རང་ལ་ཕན་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ལ་བདེ་བ་ལ་ལྷག་པར་ཞེན་པ་སྲིད་པས་དེའི་ཕྱིར་དེའི་འོག་ཏུ་བདེ་བ་ལ་ལྷག་པར་ཞེན་པའི་གཉེན་པོར་སངས་རྒྱས་ལ་མཆོད་པ་དང་། བཤེས་གཉེན་ལ་བརྟེན་པ་སྟེ། སངས་རྒྱས་ལ་མཆོད་པའི་ཕྱིར། སྒྲུབ་པའི་དངོས་པོ་ཡོངས་སུ་གཏོང་བ་ལ་གོམས་པས་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་བདེ་བ་ལ་ལྷག་པར་ཞེན་པར་མི་འགྱུར་ལ། ལུས་དང་སྲོག་ལ་མི་ལྟ་ཞིང་བཤེས་གཉེན་མགུ་བར་བྱ་བ་ལ་རབ་ཏུ་ཞུགས་པ་ཡང་བདག་ཉིད་བདེ་བ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པར་མི་འགྱུར བས་སངས་རྒྱས་ལ་མཆོད་པ་དང་།དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལ་བརྟེན་པ་འདི་གཉི་ག་ལ་ཡང་བདེ་བ་ལ་ལྷག་པར་ཞེན་པའི་གཉེན་པོར་བཤད་དོ། །བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱིས་གཞན་ལ་ཕན་པ་ལ་འཇུག་པར་རབ་ཏུ་སྦྱོར་བ་ལ་དེའི་ལོག་པར་བསྒྲུབས་པས་སྡུག་བསྔལ་ཡལ་བར་ འདོར་ཏེ།ཇི་ལྟ་ཇི་ལྟར་སེམས་ཅན་དེ་དག་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་ནི་ལོག་པར་སྒྲུབ་ཅིང་འདུལ་བ་ལ་མི་གནས་པ་དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་དག་ཡལ་བར་འདོར་བར་འགྱུར་བ་དེའི་གཉེན་པོར་ཚད་མེད་པ་རྣམས་སོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་བྱམས་པ་ལ་ སོགས་པས་ཡོངས་སུ་བསྒོམ་པས་ནི་གནས་སྐབས་གང་དུ་ཡང་སེམས་ཅན་རྣམས་ཡལ་བར་མི་འདོར་བས་དེའི་ཕྱིར་ཚད་མེད་པ་དག་བསྟན་ཏོ།།ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་ནི་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཆོད་པ་འདིས་རིང་པོར་མི་ ཐོགས་པར་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་མཆོད་པ་དེའི་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བའི་དོན་དུ་ཡོངས་སུ་སྔོ་བར་བྱེད་པའོ།།རྒྱུ་ནི་སྔོན་གྱི་སྨོན་ལམ་མོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚེ་རབས་ གཞན་དག་ན་སྨོན་ལམ་བཏབ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མཇུག་ཐོགས་སུ། བདག་ལ་སངས་རྒྱས་འབྱུང་བ་དོན་ཡོད་པར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །ཞིང་ནི་སེམས་ཅན་ཚད་མེད་པ་རྣམས་ཏེ། དེ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་ ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བའི་དོན་དུ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེ་དག་གིས་དེ་ལ་རབ་ཏུ་སྦྱར་བས་ཞེས་བྱ་བའི་ནི་སེམས་ཅན་དེ་དག་གིས་མཆོད་པ་དེ་ལ་རབ་ཏུ་སྦྱོར་བར་བྱེད་དོ། །དེ་དག་གིས་རབ་ཏུ་སྦྱར་བས་སེམས་ཅན་ཞིང་ལྟ་བུ་དེ་དག་ལ་མཆོད་པ་ས་བོན་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུ་ མ་འོངས་པ་ན་སངས་རྒྱས་ལ་མཆོད་པའི་མེ་ཏོག་སྐྱེ་བར་བྱ་བའི་དོན་དུ་ཞེས་བྱ་བའི་ཕྱིར་བཏབ་པར་འགྱུར་རོ།།མོས་པ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མོས་པ་དང་། བསམ་པ་དང་། དབང་འབྱོར་པ་ཉིད་དོ། །དེ་ལ་མོས་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ་མཆོད་པ་དང་ལྡན་པའི་ཐེག་པ་ཆེན་ པོའི་ཆོས་ལ་མོས་པའོ།

说'寂'是显示持戒波罗蜜，因为能寂灭身语意的不善业。说'律'是显示忍辱波罗蜜。如此，'律'这个词根的含义是寂灭之义，具有忍辱者能忍受一切辱骂和殴打。
关于'不分别有境相'，其中说'有'是指内在诸法，说'境'是指外在诸事物，菩萨因为获得无分别智慧，故不对它们作分别。'彼能摄集众生众'是指以四摄事摄集众生众。摄事品已竟。
此下是供养佛陀、依止善知识和无量等，这些有何关联呢？为成办自利故先说诸波罗蜜。为成办利他故说诸摄事。因为在圆满自利中可能会过分执著安乐，所以其后为对治过分执著安乐而说供养佛陀和依止善知识。因为习惯于为供养佛陀而舍弃修行事物，就不会过分执著受用安乐；不顾身命而专注于令善知识欢喜，也不会享受自身安乐。因此，供养佛陀和依止善知识这两者都说是对治过分执著安乐的。
以诸摄事令入利他时，由于错误实行而舍弃痛苦。如是如是令众生成熟，而行邪道不住调伏，如是如是菩萨会舍弃他们，为对治此故说诸无量。菩萨以慈等修习，于任何情况下都不会舍弃众生，因此说诸无量。
回向是圆满福德智慧二资粮，即以此供养愿不久圆满福德智慧二资粮，为圆满供养世尊的福德智慧二资粮而作回向。
'因是往昔愿'是指在其他生世所发的愿是因，正因如此，随后说'愿我见佛出世成有义'。'田'是无量众生，'为令彼等成熟故'的意思是为了令众生成熟。
'彼等于此作加行'是说那些众生于此供养作加行。由彼等加行，于如田般的众生中，为使未来能生起如种子般供养佛陀的花朵而播种。
'信解等'是指信解、意乐和自在性。其中信解即是对具供养的大乘法的信解。

།བསམ་པ་ནི་བསམ་པ་དགུ་པོ་རོ་མྱང་བ་དང་། རྗེས་སུ་ཡི་རང་བ་དང་། མངོན་པར་དགའ་བའི་བསམ་པ་དག་པ་དང་། ངོམས་མི་ཤེས་པ་དང་། རྒྱ་ཆེན་པོ་དང་། དགའ་བ་དང་། ཕན་པ་དང་། མ་གོས་པ་དང་། དགེ་བའི་བསམ་པ་དག་གོ། ། དབང་འབྱོར་བ་ཉིད་ནི་ནམ་མཁའ་མཛོད་ལ་སོགས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏེ། འདི་ནི་སེམས་ལ་བརྟེན་པའི་མཆོད་པ་ཡིན་ནོ། །བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་སྟེ། འདིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་སྦྱར་བའི་དོར་སྨོན་ལམ་ཉིད་སྨོན་པར་བཤད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟར་ཚིགས་སུ བཅད་པ་ནི་སྨོན་པ་ཞེས་སྦྱར་རོ།།སྨོན་ལམ་གང་ཡིན་པ་དེ་སེམས་བསྐྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སེམས་བསྐྱེད་པའི་རྣམ་གྲངས་སུ་ཡང་སྟོན་ཏེ། འདི་ཡང་སེམས་ལ་བརྟེན་པའི་མཆོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ལ། སེམས་ཅན་ལ་བརྩེ་བའི་མཆོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་སེམས་ལ་བརྟེན་པ་ ཁོ་ན་ཡིན་པར་བལྟའོ།།གཞི་ལ་གཏོད་དང་རྟོགས་པ་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞི་ལ་གཏོད་པ་དང་། གཞི་རྟོགས་པ་སྟེ། ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ཡིན་པར་སྟོན་ཏེ། དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་སྒོ་ནས་ནི་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་འཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་ ཉིད་འཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སངས་རྒྱས་ལ་མཆོད་པ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་གྱིས་འཇུག་པ་རྣམས་སངས་རྒྱས་ཉིད་འཐོབ་པ་གང་ཡིན་པ་འདི་ནི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ལ་མཆོད་པའི་མཆོག་ཡིན་ནོ། ། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ཉིད་དང་ནི། ཞེས་བྱ་བ་ནས་བཟུང་སྟེ་ད་ནི། འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པ་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བ་དང་། ནང་དང་ཕྱི་དང་། རགས་པ་དང་ཕྲ་བ་དང་། དམན་པ་དང་། གྱ་ནོམ་པའི་དབྱེ་བས་མཆོད་པ་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟིའི་སྒོ་ནས མཆོད་པ་ལ་རྙེད་པ་ནི་ཆོས་གོས་ལ་སོགས་པའོ།།བཀུར་སྟི་ནི་བསྟོད་པ་དང་ཕྱག་བྱ་བ་དང་། ཐལ་མོ་སྦྱར་བ་ལ་སོགས་པའོ། །ཡང་ང་རྒྱལ་དང་བཅས་པ་ནི་དམན་པའོ། །ང་རྒྱལ་མེད་པ་ནི་གྱ་ནོམ་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ལས་དེ་རྣམ་གཉིས་ཞེས་ བཤད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་རྣམ་པ་གཉིས་ཉིད་སྟོན་ཏོ།།སྒྲུབ་པ་དེའི་དམན་པ་ཉིད་ཆུང་ངུའི་དབྱེ་བ་དང་ང་རྒྱལ་གྱི་དབྱེ་བས་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་སྟོན་ཏེ། སྒྲུབ་པ་ཆུང་ངུ་ཡང་དམན་པ་ཡིན་ལ། ང་རྒྱལ་དང་བཅས་པ་ཡང་དམན་པ་ཡིན་ནོ། །སྒྲུབ་པའི་ གྱ་ནོམ་པ་ཉིད་ཀྱང་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་སྟོན་ཏེ།སྒྲུབ་པ་ཆེན་པོ་ཡང་གྱ་ནོམ་པ་ཡིན་ལ། ང་རྒྱལ་མེད་པ་ཡང་གྱ་ནོམ་པ་ཡིན་ནོ། །སྦྱོར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུས་གཞན་དང་། དེའི་དུས་སུ་སྦྱོར་བའི་བྱེ་བྲག་གིས་སོ། །འགྲོ་བ་རྣམས་བར་ཆད་པས་ནི་རིང་པོའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚེ་ རབས་གཞན་མང་པོ་ཞིག་འདས་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་མཆོད་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པའོ།།དེ་མ་ཐག་པའི་ཉེ་བའོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ད་ལྟར་གྱི་དུས་ཀྱི་མཆོད་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་ནི་ཐོབ་མ་ཐག་ཏུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་མཆོད་པ་ལ་འཇུག་པ་གང་ཡིན་པའོ། ། དོན་ཐམས་ཅད་ནི་འདྲེས་པ་ཉེ་བར་འདྲེས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདྲེས་པ་ཕུལ་དུ་བྱུང་བར་སྟོན་ཏོ། །དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལ་བརྟེན་པའི་གནས་སྐབས་སུ་བདེ་བ་ལ་ལྷག་པར་ཞེན་པའི་གཉེན་པོ་ནི་བཤད་མ་ཐག་པ་ཁོ་ན་སྦྱར་བར་བྱའོ། །དུལ་བ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་དབང་པོ་དུལ་བས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་ཏུ་ཆགས་པར་གྱུར་པའི་དངོས་པོ་དག་ལ་མཚན་མར་འཛིན་པར་མི་བྱེད།མངོན་རྟགས་སུ་འཛིན་པར་མི་བྱེད་པར་མི་དབང་པོ་རྣམས་ཀྱི་སྒོ་བསྡམས་ཏེ། གནས་པ་ཡིན་ནོ། །ཞི་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར། སེམས་ ནང་དུ་ཞི་བར་གནས་པའོ།།ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཚེ་སེམས་ཕྱི་རོལ་དུ་འཕྲོས་པ་ཞི་གནས་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས་དམིགས་པ་གཅིག་ལ་འཇུག་པ་དེའི་ཚེ་ཞི་བ་ཞེས་བྱའོ། །ཉེ་བར་ཞི་བ་ནི་ཤེས་རབ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་པས་ཉེ་བར་གནས་པ་ཉེ་བར་ཞི་བས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཚེ་ འདིའི་སེམས་རྣམ་པ་འགའ་ཞིག་གིས་ཕྱི་རོལ་དུ་འཕྲོ་ཞིང་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱིས་དམིགས་པ་ལས་རབ་ཏུ་བསྐྱོད་པ་དེའི་ཚེ་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་གཉེན་པོའི་སྟོབས་ཀྱིས་མྱུར་བ་མྱུར་བ་ཁོ་ནར་ཉེ་བར་ཞི་བར་བྱེད་པས་སོ།

意乐是九种意乐：即品味意乐、随喜意乐、清净欢喜意乐、无厌足意乐、广大意乐、欢喜意乐、利益意乐、无染意乐和善意乐。
自在性是虚空藏等三昧，这是依心的供养。
发菩提心，此处所说的偈颂中愿即是发愿，愿即是发心，表明发心的异名，这也仅是依心的供养，对众生的慈悲供养也应当视为仅是依心的。
安住基础和了悟，即是安住基础和了悟基础，表明是如理作意和正见，由此如是性门而获得大菩提，即是获得佛果的异名。菩萨以供养佛等次第趣入，所获得的佛果，这是对诸佛世尊最殊胜的供养。
从'因与果性'开始，现在应当了知过去、未来、现在，内外、粗细、劣胜差别的供养。
以利养恭敬门的供养中，利养是法衣等，恭敬是赞叹、顶礼、合掌等。
有慢者是劣，无慢是胜，如偈中所说'彼二种'，以'亦'字表示二种。
修行的劣性以小的差别和慢的差别显示为二种：小的修行是劣，有慢也是劣。
修行的殊胜性也显示为二种：大的修行是殊胜，无慢也是殊胜。
加行是以其他时间和当时加行的差别。
'诸趣间隔故为远'是指经过多生后才能获得对世尊的供养。
'无间即为近'是指现在时的供养，即获得后立即趣入对世尊的供养。
'一切义皆是杂染近杂染故'是显示究竟杂染。
依止善知识阶段中对乐过分执著的对治即是前说所应当运用。
'调伏是以具戒故调伏诸根'是说对贪著事物不取相、不取好相而守护诸根而住。
'以具寂止三昧故心内寂住'是说当心向外散乱时，以止力专注一境，彼时称为寂。
'近寂是以具慧故烦恼近住近寂故'是说当其心以某种方式向外散乱，为烦恼所动摇所缘时，以慧对治力迅速令其寂静。

།བཀུར་སྟི་རྙེད་པ་དག་དང་རིམ་གྲོ་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། བཀུར་སྟི་ནི་ཡང་དག་པའི་ཡོན་ཏན་བསྒྲགས་པ་དང་ཕྱག་འཚལ་བ་དང་། ལྡང་བ་དང་ཐལ་མོ་སྦྱར་བ་ལ་སོགས་པའོ། །རྙེད་པ་ནི་ཆོས་གོས་དང་བསོད་སྙོམས་ལ་སོགས་པ་སྟེ། འདི་དག་གིས་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་མཆོད་པར་བྱེད་དོ། །རིམ་གྲོ་ནི་བསྐུ་བ་དང་། ཕྱི་བ་དང་། བཀྲུ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །སྒྲུབ་པ་ནི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་གྱིས་ཇི་སྐད་གདམས་པ་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་བསྒྲུབས་པས་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་སྟེ། བསྒྲུབས་པས་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་མཆོད་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་བཞིན་བློ་ལྡན་ཆོས་ལ་ནི། །ཤེས་སམ་དུས་སུ འདུད་པས་བཤེས་གཉེན་བགྲོད།།ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་ཤེས་པར་འདོད་པ་ཉིད་སྟོན་ཏེ། ཀུན་ཤེས་པར་འདོད་པའི་བསམ་པས་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་བགྲོད་ཀྱི། རྣམ་པར་མཐོ་འཚམ་པའི་བསམ་པས་ཀྱང་མ་ཡིན་ལ། ཆོས་བརྐུ་བའི་ཕྱིར་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །དུས་སུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ དུས་ཤེས་པ་ཉིད་སྟོན་ཏེ།དུས་སུ་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་གྱི་དྲུང་དུ་འགྲོའི། ཟན་ཟ་བ་ལ་སོགས་པའི་དུས་སུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འདུད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ང་རྒྱལ་བཅག་ཅིང་དམན་པའི་སེམས་ཀྱིས་ཉེ་བར་འགྲོ་བའོ། །དེ་ནི་བསྙེན་བཀུར་རྙེད་ལ་འདོད་པ་མེད། །བསྒྲུབ་པར་བྱ་ཕྱིར་དེ་ ཡོངས་སྔོ་བར་བྱེད།།ཅེས་བྱ་བ་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་དོན་དུ་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་བརྟེན་གྱི། རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟིའི་དོན་དུ་ནི་མ་ཡིན་པ་སྟེ། བདག་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ལ་སྒྲུབ་པར་གྱུར་ཅིག་།རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟི་དང་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ལ་སོགས་པའི་ དོན་དུ་ནི།མ་གྱུར་ཅིག་ཅེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །ཞིང་དག་པ་ཡང་སྦྱང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞིང་དག་པ་སྦྱང་བ་མ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཅི་འདྲ་བ་དེ་ལྟ་བུར་བདག་གིས་ཀྱང་ཡོངས་སུ་སྦྱང་བར་བྱའོ། །ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །བློ་ལྡན་ རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དང་།།ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལ་བརྟེན་པ་དད་པས་ནི་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །ད་ལྟར་བྱུང་བ་ནི་འབྲས་བུ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་མ་འོངས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ། འདི་ནི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུར་རྣམ་པར་གཞག་པའོ། །ཆོས་ཀྱི་སྒོའི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བས་བཤེས་ གཉེན་ལ་བརྟེན་ཅེས་བྱ་བ་ལ།ཆོས་ཀྱི་སྒོའི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྒོའི་རྒྱུན་གྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏེ། གང་གི་ཚེ་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་དང་ཕྲད་ནས་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ཐོབ་ལ། ཆོས་ཀྱི་རྒྱུན་དེ་ཡང་དང་ཡང་དུ་སྒོམ་པར་བྱེད་ན། དེ་ལྟར་ན་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལ་བསྙེན་ བཀུར་བྱས་པར་འགྱུར་རོ།།བློ་ལྡན་སྦྱོར་དང་འགྲོ་བ་དང་། མོས་པའི་སྒོ་ནས་རིང་བ་དང་ཉེ་བའི་དབྱེ་བ་སྟེ། སྔ་མ་བཞིན་དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགྲོ་བ་རྣམ་པར་ཆད་པའི་ནི་རིང་བའོ། །དེ་མ་ཐག་པའི་ནི་ཉེ་བའོ། །དུས་གཞན་ན་སྦྱར་བར་བྱ་བའི་ནི་རིང་བའོ། ། དེའི་དུས་སུ་སྦྱར་བར་བྱ་བ་ནི་ཉེ་བའོ། །དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལ་བརྟེན་པ་གང་ཞིག་རབ་ཏུ་སྦྱར་བར་སྨོན་ལམ་འདེབས་པ་དེ་ནི་རིང་བའོ། །གང་ཞིག་བྱ་བར་སྨོན་ལམ་འདེབས་པ་ནི་ཉེ་བའོ། །བཤེས་གཉེན་དམ་པ་ལ་བརྟེན་པའི་མཆོག་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་ལྔས རང་གི་སེམས་ཀྱིས་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་རྣམས་ལ་བརྟེན་པ་མཆོག་ཏུ་རིག་པར་བྱའོ།།འདི་ལྟ་སྟེ་བསྟན་པ་དང་ལྡན་པའི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ལ་མོས་པ་དང་བསམ་པ་སྟེ། བསམ་པ་དགུ་པོ་རོ་མྱང་བ་དང་། རྗེས་སུ་ཡི་རང་བ་དང་། མངོན་པར་དགའ་ བའི་བསམ་པ་དག་པ་དང་།ངོམས་མི་ཤེས་པ་དང་། རྒྱ་ཆེན་པོ་དང་། དགའ་བ་དང་། ཕན་པ་དང་། མ་གོས་པ་དང་། དགེ་བའི་བསམ་པ་རྣམས་དང་། དབང་འབྱོར་པ་ཉིད་དེ། ནམ་མཁའ་མཛོད་ལ་སོགས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ ཤེས་ཀྱི་ཐབས་ཡོངས་སུ་བཟུང་བ་དང་།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཐམས་ཅད་དང་། དོན་གཅིག་པ་ཉིད་ལ་འཇུག་པའི་སྒོ་ནས་ཏེ། དོན་ཐམས་ཅད་ནི་འདྲེས་པ་ཉེ་བར་འདྲེས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་སེམས་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་པ་དང་བསྒོམ་ པ་གང་ཡིན་པའོ།

关于'恭敬获得以及承事'等词，'恭敬'是指宣说真实功德、顶礼、起立、合掌等。'获得'是指法衣、饮食等，以这些供养善知识。'承事'是指涂油、擦拭、清洗等。'修行'是指如善知识所教导的那样如实修行，通过修行来供养善知识。
'如是智者于法中，知时恭敬近善友'这句话是表明希求了知一切，即以希求了知一切的心态亲近善知识，而不是以傲慢心态，也不是为了窃取佛法。'知时'是表明了知时机，即适时前往善知识处，而不是在用餐等时间。'恭敬'是指摧伏我慢，以谦卑心亲近。
'彼于恭敬利不贪，为修行故而回向'这是说为了修行而依止善知识，而不是为了利养和恭敬，即愿我能修习善法，而不要为了利养、恭敬和偈颂等。
关于'为清净刹土故'，不是指清净已净刹土。那么是什么呢？是说如同佛刹清净一般，我也要如是清净。
'智者因果及'这是说依止善知识的信心是现在的因，现在是果。这又是未来的因，这是因果的安立。
关于'随法门而依止善友'，随法门是指法门相续的三昧，当遇到善知识获得三昧后，反复修习法的相续，如此则成为承事善知识。
'智者加行及所行，信解门中远近别，如前配合'是说行为间断的是远，相续的是近。在其他时间修习的是远，当下修习的是近。对依止善知识发愿精进修习的是远，发愿实修的是近。
关于'依止胜善知识之最胜如前'是说应当以五种方式了知依止善知识最为殊胜。
即具有教法的大乘法信解和意乐，九种意乐是品味、随喜、清净欢喜意乐、无厌足、广大、欢喜、利益、无染和善意乐，以及自在性，即虚空藏等三昧和无分别智方便的摄持，与一切大菩萨同一趣入门，因为一切义理都是交融无碍的。这就是心瑜伽。

།ཚད་མེད་པ་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ནི་གཞན་གྱི་དོན་བྱ་བ་དག་ལ་མི་སྐྱོ་བའི་ཐབས་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཚངས་པའི་གནས་དག་གིས་གནས་པ་ནི་གཞན་གྱི་དོན་བྱ་བ་དག་ལ་སྐྱོ་བར་མི་འགྱུར་རོ། །བཏང་སྙོམས་ནི་ཚོར་བ་དེ་དག་ལ་སེམས་ཅན་རྣམས་ ཀྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པར་སྒྲུབ་པའི་རྣམ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པར་སྒྲུབ་པའི་རྣམ་པ་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་སྒྲུབ་པའི་རྣམ་པས་ཏེ།སེམས་ཅན་འདི་རྣམས་ཚོར་བ་འདི་དག་ལ་རྗེས་སུ་ཆགས་པ་དང་། ཁོང་ཁྲོ་བའི་ཉེས་པ་འབྱུང་བར་མ་ གྱུར་ཅིག་སྙམ་པའོ།།དམིགས་པ་མེད་པ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་འཇུག་པ་སྟེ། དེ་དག་ཏུ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཕྱིར། དམིགས་པ་མེད་པ་དང་འདྲ་བས་ན་དམིགས་པ་མེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀྱེ་མ་བདེ་བའོ། །སྡུག་བསྔལ་བའོ། །དགའ་བར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་བྱ་བ་དང་། སེམས་ཅན་ རྣམས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པར་རོ་གཅིག་པའི་ཕྱིར་གནས་སྐབས་དེ་ན་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཚོགས་ཀྱི་རྣམ་པ་དེའི་རྣམ་པ་སོ་སོར་ངེས་པའི་མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་པས་དམིགས་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱའི།།དེ་དག་ལ་གནས་སྐབས་དེ་ན་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་དམིགས་པ་ མེད་པ་ནི་མ་ཡིན་པས།རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྔ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ལྟ་བུར་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་དག་ཅེས་བྱའོ། །ཁམས་རྒྱས་པས་དེ་དག་རྣམ་པར་དག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་དཀར་པོ་འཕེལ་བར་གྱུར་པས་སྡང་བ་ལ་སོགས་པ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སྤངས་པའི་ཕྱིར་བྱམས་པ་ལ་ སོགས་པའི་ས་བོན་རྒྱས་པ་ནི་ཁམས་རྒྱས་པ་ཞེས་བྱའོ།།ཁམས་རྒྱས་པས་བྱམས་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ས་བརྒྱད་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་རྣམ་པར་དག་ཅིང་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པར་འཇུག་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་གནས་སྐབས་དེ་ན་དམིགས་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །ལས་ གཉིས་ཏེ་ལུས་དང་ངག་གི་ལས་བྱམས་པའི་རྒྱུ་མཐུན་པས་བསྡུས་པ་གང་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱམས་པས་ཀུན་ནས་བསླང་བའི་ལུས་དང་ངག་གི་ལས་ཞི་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བྱམས་པའི་རྒྱུ་མཐུན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།ལུས་དང་ངག་གི་ལས་དེ་ཡང་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་ དམིགས་པ་མེད་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་བས་ན་དེ་ལ་བྱམས་པ་ཉེ་བར་བརྟགས་ནས་བྱམས་པ་དམིགས་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཉོན་མོངས་པ་ཟད་པས་ཚད་མེད་པ་རྣམས་དམིགས་པ་མེད་པའོ། །ཇི་ལྟར་ཤེས་ཤེ་ན། འདི་ལྟར་ཉོན་མོངས་པ་ནི་དམིགས་པར་བཤད་དེ། ཡིད་ཀྱི་ མདུད་པ་རྣམས་སྤངས་པའི་ཕྱིར་དམིགས་པ་འཆད་དོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་མདོའི་དུམ་བུས་དེ་སྟོན་པར་བྱེད་དོ།།ཉོན་མོངས་པ་ནི་དམིགས་པར་བཤད་པས་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པའི་ཕྱིར། བྱམས་པ་ལ་སོགས་པ་དམིགས་པ་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཉོན་མོངས་པ་ འགགས་པ་ནི་མེད་པའི་ཕྱིར་དམིགས་པ་མེད་པ་སྟེ།འགགས་པ་དེ་ནུབ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གནས་པ་དང་ཁྱད་པར་དུ་འགྱུར་བའི་སྐལ་བ་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་པའི་སྐལ་བ་ཅན་དང་ཁྱད་པར་དུ་འགྱུར་བའི་སྐལ་བ་ཅན་ནོ། །དེ་ལ་ཆུང་ངུ་ནི་རྣམ་པ་དྲུག་སྟེ། ཞེས་བྱ་བ་རྣམ་ པ་དྲུག་གང་ཞེ་ན།མཉམ་པར་མ་བཞག་པ་དང་། ཆུང་ངུ་དང་། འབྲིང་དང་། དམན་པའི་ས་པ་དང་། བསམ་པ་དམན་པ་དང་། ང་རྒྱལ་དང་བཅས་པ་རྣམས་སོ། །རྣམ་པ་དྲུག་པོ་འདི་དག་ནི་དམན་པ་སྟེ། ཆུང་ངུ་དག་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཉིད་ལྷག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་གཞན་ ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན།མཉམ་པར་མ་བཞག་པ་ལས་བཟློག་པ་མཉམ་པར་གཞག་པ་རྣམས་ནི་མཉམ་པར་མ་བཞག་པ་དག་ལས་ལྷག་པའོ། །ཆེན་པོ་རྣམས་ནི་ཆུང་ངུ་དག་པས་ལྷག་པའོ། །མཆོག་གི་ས་པ་དག་ནི་དམན་པའི་ས་དག་པས་ལྷག་པ་སྟེ། མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ས་ལ་ནི་ ཆུང་ངུ་དག་ཡིན་ནོ།།རབ་ཏུ་དགའ་བ་ལ་ནི་ཆེན་པོ་དག་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ནི་ཆུང་ངུ་དག་ཡིན་ནོ། །དྲི་མ་མེད་པ་ལ་ནི་ཆེན་པོ་དག་ཡིན་ཏེ། དེ་བཞིན་དུ་ས་གོང་ནས་གོང་དུ་ས་འོག་མ་ལ་ལྟོས་ནས་ལྷག་པ་དག་ཡིན་ནོ། །ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ནི་དམན་པའོ། །སངས་ རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ནི་ལྷག་པའོ།།ང་རྒྱལ་དང་བཅས་པ་ནི་ས་བདུན་པ་ལ་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པ་དང་བྲལ་བ་དག་གོ། །དེ་ཡན་ཆད་ནི་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པ་ཐོབ་པས་ལྷག་པ་ཡིན་ནོ།

无量分别是为他人做事不厌倦的方法，菩萨以梵住而住，对于为他人做事不会厌倦。
舍是对于那些感受，成办众生无烦恼的行相，也就是以无烦恼成办的行相，即以无烦恼成办的行相，愿这些众生对这些感受不生贪著和嗔恨过失之想。
无缘是趣入真如，由于于彼等不分别故，与无缘相似故称为无缘，即不分别'啊，快乐啊'、'痛苦啊'、'愿快乐'等，以及'众生'等，因为是一味故，在那个阶段心与心所聚的行相，其行相非各别决定的特征，故称无缘。
于彼等在那个阶段并非无缘于真如，如同五识无分别般称为无分别。
由界增长而彼等清净者，由白法增长故，断除嗔等违品故，慈等种子增长即称为界增长。
由界增长，慈等于第八地等中清净并任运而入，因此在那个阶段称为无缘。
二业即身语业为慈等流所摄者，即由慈心所发起的寂静身语业，称为慈等流，彼身语业亦为色蕴所摄故是无缘。
因此于彼观察慈后称为无缘慈。
由烦恼尽故诸无量为无缘。如何得知？如是烦恼说为所缘，由经文'由断意结故说所缘'而显示。
由烦恼说为所缘，由断烦恼故，慈等为无缘。烦恼灭故无所缘，因为灭即是没。
住与殊胜根机者，即住根机者与殊胜根机者。
其中小者有六种，何为六种？未入定者、小、中、下地者、下意乐者、有慢者。
此六种为下劣，即小。
余者为胜者，何为余者？与未入定相违的入定者胜于未入定者。大者胜于小者。上地者胜于下地者。于胜解行地为小，于极喜地为大，于彼为小，于无垢地为大，如是地上地上较下地为胜。
声闻缘觉者为下，诸佛菩萨为胜。
有慢者为未得七地无生法忍者。彼以上由得无生法忍故为胜。

།ཚངས་པའི་གནས་པ་དག་གིས་གནས་པ་ནི་རྒྱུའོ་ཞེས་བྱ་བ་གང་ གི་རྒྱུ་ཡིན་ཞེ་ན།རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལ་སོགས་པའི་སྟེ། འདི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་བསམ་གཏན་གྱིས་གནས་པ་ནི་ཚངས་པའི་གནས་པ་བསྒོམས་པས་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སུ་སྐྱེ་བའི་རིགས་པ་ལས་འདུལ་བའི་སྐྱེ་བོ་ལ་ལྟོས་ནས་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེ་ སྟེ།འདི་ནི་དེའི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ནོ། །ཚོགས་རྣམས་རྫོགས་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བདག་པོའི་འབྲས་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚངས་པའི་གནས་པའི་དབང་གིས་ཚོགས་རྣམས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བདག་པོའི་འབྲས་བུའོ་ཞེས་བྱའོ། །སེམས་ཅན་དག་ ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེས་བུ་བྱེད་པའི་འབྲས་བུའོ།།ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེས་བུ་བྱེད་པ་ཡང་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ལས་འགྱུར་ལ། སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་ཡང་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཁྱད་པར་མེད་པར་མི་འབྱུང་བས་དེའི་ཕྱིར་སྐྱེས་བུ་བྱེད་པ་ལས་འབྱུང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྐྱེས་བུ་ བྱེད་པའི་འབྲས་བུ་ཞེས་བྱའོ།།རྐྱེན་མི་བཟད་པས་ཀྱང་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནོད་སེམས་ལ་སོགས་པའི་གནས་ལྟ་བུའི་ཡུལ་མི་བཟད་པ་མཐོང་བས་ཀྱང་འགྱུར་བ་མེད་དེ། རྟགས་འདིས་ནི་གཞན་དག་གིས་འདི་ནི་བྱམས་པ་ལ་སོགས་པ་ཐོབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ ཤེས་སོ།།གནོད་སེམས་དང་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་དག་ནི་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྗེས་སུ་ཆགས་པ་དང་། ཁོང་ཁྲོ་བ་སྟེ། འདོད་ཆགས་ཀྱིས་ནི་རྗེས་སུ་ཆགས་ལ་གནོད་སེམས་ཀྱིས་ནི་ཁོང་ཁྲོ་བར་བྱེད་དོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་འཇོམས་པས་གཉིག་ལ་ཡང་གནོད་པར་ བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་འཇོམས་པ་ནི་ཇི་ལྟ་བུ།དེ་བཅོམ་པས་ནི་ཇི་ལྟར་ན་གཉི་ག་ལ་གནོད་པར་བྱེད་ཅེ་ན། གཉེན་པོ་སྟོབས་ཆུང་བ་ནི་གནོད་སེམས་དང་རྣམ་པར་འཚེ་བ་ལ་སོགས་པས་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པས་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡང་དག་པར་བླངས་པ་ནི་དགེ་བའི་ཆོས་ལྷག་ པར་སྤྱོད་པས་འཇོམས་སོ།།དེ་བཅོམ་པས་འདི་ཉིད་ལ་གསད་པ་དང་བཅིང་བ་དང་བརྡེག་པ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་དང་། ཕ་རོལ་ཏུ་ཡང་སེམས་ཅན་དམྱལ་བར་འགྲོ་བ་ལ་སོགས་པའི་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བདག་ཉིད་ལ་གནོད་པ་ཡིན་ནོ། །རང་ཉམས་ཅན་ཚུལ་ཁྲིམས་ ཉམས་པས་སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་འཇུག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གཞན་ལ་གནོད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་ལྟར་ན་གཉིས་ཀ་གནོད་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཉམས་བཅས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཉམས་པ་སྟེ། ཚུལ་ཁྲིམས་རལ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འདི་ལ་བདག་ཉིད་སྨོད་ཅེས་ བྱ་བ་ནི་སེམས་ལ་བདག་ཏུ་ཉེ་བར་འདོགས་ཏེ།འཆལ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་གནས་པ་ནི་སེམས་བདག་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སེམས་ཉིད་ལ་སྨོད་པར་བྱེད་དེ། དགེ་བའི་ལམ་འཇིགས་པ་མེད་པ་བོར་ནས་མི་དགེ་བའི་ལམ་འཇིགས་པ་དང་བཅས་པ་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྨད་པ་རྣམས་ལ་ བརྟེན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ངན་ཏོ་ཞེས་དེ་ལྟར་སྨོད་པའི་ཕྱིར་རོ།།རྙེད་པས་དམན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལ་གཞན་དག་སྨོད་པ་ཡིན་ཏེ། ཆོས་གོས་དང་བསོད་སྙོམས་ཀྱང་མི་རྙེད་ལ། མཐོང་ན་ཡང་འདི་སྐད་དུ་ཚེ་དང་ལྡན་པ་འདི་ནི་འདི་ལྟ་བུ་བྱེད་པ་འདི་ལྟ་བུར་སྤྱོད་པ་མི་གཙང་བ་སྟེ། གྲོང་གི་ ཚེར་མ་ཡིན་ནོ།།ཞེས་སྨྲའོ། །སྲུང་བས་སྨོད་པ་ནི་འདི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པའི་ཚེ་བསྲུང་བ་བྱས་པའི་ལྷ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ཀྱང་སྨོད་ཅིང་སྲུང་བར་མི་བྱེད་དོ། །དེ་བཞིན་སྟོན་པས་སྨད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྟོན་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བོང་བུ་ལྟར་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ སྨོད་ཅིང་ཚུལ་ཁྲིམས་ཉམས་པས་འདོར་བ་མཛད་དོ།།རྩོད་བཅས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལ་ཚངས་པ་མཚུངས་པར་སྤྱོད་པ་མཁས་པ་གཞན་དག་ཀྱང་ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་སྨོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །མི་སྙན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱོགས་དང་ཕྱོགས་མཚམས་སུ་ཡང་འདིའི་སྒྲ་དང་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ མི་སྙན་པ་དག་འབྱུང་བའོ།།དེ་ནི་གཞན་དུ་མི་ཁོམ་རྣམས་སུ་སྐྱེ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚེ་ཕྱི་མའི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་འཕེལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ།

关于'以梵住而住为因'这句话，是什么的因呢？是异熟等的因。如是，菩萨以不可思议的禅定而住，虽然由修习梵住应当生于色界，但为了调伏所化众生而生于欲界。这是其异熟果。
'圆满诸资粮'是增上果，即由梵住的力量而圆满诸资粮，这就是增上果。
'成熟诸众生'是士用果，这是说士用果也由精进的殊胜而成，众生的成熟也不会无有精进的殊胜而生起，因此从士用而生起的，即称为士用果。
'即使遇到难忍的缘也不会改变'是标志，这是说即使见到如嗔恨等难忍境界也不会改变，以此标志他人知道'此人已得慈等'。
'嗔恨和欲贪是由舍'，是说贪著和嗔恚，以贪而贪著，以嗔而嗔恚。
'以破坏戒律而害于二者'，破坏戒律是如何？破坏后如何害于二者呢？对治力弱则以嗔恨、伤害等行为而破坏所受持的戒律，以行持善法而破坏。由此破坏，于现世感受杀害、束缚、殴打等痛苦，来世也堕入地狱等处，这是对自己的损害。破戒者以破戒而行杀生等，这是对他人的损害，如是称为害于二者。
'具过失'即破戒，意为戒律破损。
'于此自责'是说将心安立为我，住于破戒者以心的本性而责备自心，因为舍弃无畏的善道而依止有畏的不善道，为智者所呵责，因此自责为'不善'。
'利养减少'是说为他人所责，既得不到衣食等，见到后也说'具寿此人如是行为如是而行，不清净，是村中的荆棘'。
'护法所责'是说此人持戒时所护持的诸天也呵责而不再护持。
'如是为导师所责'是说导师世尊以'如驴般而行'等语呵责，以破戒而舍弃。
'有诤'是说与此人同梵行的其他智者也依法而呵责。
'不悦耳'是说在四方传出此人不悦耳的声音和偈颂。
'彼于他世生诸无暇处'是说来世增长过失。

།ཐོབ་པ་ལས་ཉམས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱམས་པ་ལ་སོགས་པ་ཐོབ་པ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། འདི་ནི་ཚེ་ཁོ་ནའི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ ཡིན་ནོ།།མ་ཐོ་བ་ཉམས་པས་ཞེས་པ་འདིས་ནི་ཚེ་ཕྱི་མའི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་འཕེལ་བར་སྟོན་ཏེ། འདི་ལྟར་ངོ་ཚ་བ་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ལས་སློབ་དཔོན་གྱིས་ཐོབ་པ་དང་མ་ཐོབ་པ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་ནི་ཚེ་འདི་དང་ཚེ་ཕྱི་མའི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་སྦྱོར་བར་འགྱུར་རོ། །ཡིད་ལ་སྡུག་བསྔལ་ཆེན་ པོ་འཐོབ།།ཅེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལས་སྐྱེས་པ་སེམས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་དང་ཡིད་མི་བདེ་བ་ལུས་ཀྱི་དང་སེམས་ཀྱི་ཚེ་འདི་དང་ཚེ་ཕྱི་མ་ལ་འཐོབ་པ་སྟེ། འདི་ནི་ཚད་མེད་པ་རྣམས་སྤྱིར་བསམ་པ་ཡིན་ནོ། །ད་ནི་ཁྱད་པར་ཏེ་ཚད་མེད་པ་རྣམས་ཀྱི་ནང་ན་སྙིང་རྗེ་མཆོག་ཡིན་པས་དེ་དམིགས་པ་ ལ་སོགས་པའི་དབྱེ་བས་ཕལ་ཆེར་བསམས་ཏེ།རབ་འབར་དགྲ་ཡི་དབང་དུ་སོང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བས་དེ་བརྩམ་པར་བྱའོ། །དགྲའི་དབང་དུ་སོང་བ་ནི་གང་གི་ཚེ་བདུད་ཀྱིས་དགེ་བ་ལ་བར་དུ་གཅོད་པར་བྱེད་པའོ། །བགྲོད་དཀའ་ལམ་ལ་ཀུན་དུ་ཞུགས། །ཞེས་ བྱ་བ་ལ་བགྲོད་དཀའ་བ་ནི་འཁོར་བ་སྟེ།དེར་འགྲོ་བའི་ལམ་ལ་ཀུན་ཏུ་ཞུགས་པ་ནི་བགྲོད་དཀའ་བའི་ལམ་ལ་ཀུན་ཏུ་ཞུགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་དག་ཀྱང་གང་ཞེ་ན། དེ་དག་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་མི་འདའ་བའི་ཆོས་ཅན་རྣམས་ཏེ། ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །ལམ་ རབ་ཏུ་སྟོར་བ་ནི་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་ཅན་རྣམས་ཏེ།ཐར་པའི་ལམ་ནོར་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་པ་ལས་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་ཅན་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་ཡུན་རིང་མོ་ཞིག་ཏུ་ཐོགས་ཏེ། དེ་དག་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མ་རྟོགས་པ་རྟོགས་པར་ང་རྒྱལ་ བྱེད་དོ།།དེ་ལྟར་ན་དེ་དག་ཇི་སྲིད་དུ་ང་རྒྱལ་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པ་དེ་སྲིད་དུ་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ལས་སྟོར་བར་འགྱུར་བས་ལམ་སྟོར་བ་ཞེས་བྱའོ། །བྱང་ཆུབ་མཆོག་གི་ས་བོན་ཉིད་ཀྱིས་ནི་བདག་པོའི་འབྲས་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟར་སྙིང་རྗེ་ནི་བྱང་ཆུབ་མཆོག་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ ས་བོན་ཡིན་ནོ།།ཇི་ལྟར་ས་བོན་ཡིན་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་དེའི་དབང་གིས་དེ་འཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །གོ་རིམས་བཞིན་དུ་གཞན་དག་བདག་ཉིད་ལ་བདེ་བ་སྐྱེད་པ་དང་། གདུང་བར་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་སྐྱེས་བུ་བྱེད་པའི་འབྲས་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེས་བུ་བྱེད་པས་ནི་ སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་བདེ་བ་མཐོ་རིས་དང་བྱང་གྲོལ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་བསྐྱེད་ལ།བདེ་བ་སྐྱེད་པ་དེ་ལ་ཡང་ནང་དང་ཕྱིའི་དངོས་པོ་ཡོངས་སུ་གཏོང་བར་འགྱུར་རོ། །ཆོས་ལ་བརྟེན་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་སྐད་བཤད་པའི་འབྲས་བུ་ལྔ་དང་ལྡན་པའི་སྙིང་རྗེའི་ཆོས་ལ་བརྟེན་པའི་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ ཚིག་གོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འཁོར་བར་གཏོགས་པ་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཡོངས་སུ་ཤེས་ནས་སྙིང་རྗེ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར། ཡོངས་སུ་སྐྱོ་བར་ཡང་མི་འགྱུར་ལ། ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་མི་གནས་པ་ཉིད་སྟོན་ཏེ། སྙིང་རྗེའི་སྟོབས་ཀྱིས་ ཉན་ཐོས་བཞིན་དུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་གཞོལ་བར་མི་འགྱུར་རོ།།བློ་མཆོག་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཉེས་པ་དག་གིས་གནོད་པར་ཡང་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་འཁོར་བ་ལ་མི་གནས་པ་ཉིད་སྟོན་ཏེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས་འཇིག་རྟེན་པ་བཞིན་དུ་འཁོར་བ་ལ་གཞོལ་བར་མི་ འགྱུར་རོ།།དེ་ལྟར་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་བཞིན་དུ་འཁོར་བ་ལ་ཡང་མི་གནས་ལ། སྙིང་རྗེའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཉན་ཐོས་བཞིན་དུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་ཡང་མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱའོ། །འཇིག་རྟེན་སྡུག་བསྔལ་བདག་ཉིད་ལྟ་བ་ཡི། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ སྡུག་བསྔལ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།སྙིང་རྗེའི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་བརྩེ་བ་འདི། །རང་བཞིན་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རང་བཞིན་གྱི་སྒྲས་ནི་བརྩེ་བའི་རིགས་བསྟན་ཏོ། །སོ་སོར་བརྟགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོན་ཏན་དང་སྐྱོན་ཡོངས་སུ་རྟོག་པས་སོ། །དེ་སྔོན་གོམས་པར་བྱས་ དང་ལྡན་པ་དང་།།ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚེ་རབས་གཞན་ན་ཡོངས་སུ་བསྒོམ་པས་སོ།

所谓'从所得退失'是指从慈等功德退失，这是今生的过失。'过失退失'这句话是说来世的过失增长，如此在惭愧分别中，论师说从所得和未得退失，会导致今生和来世的过失。
'获得巨大的心苦'是说由此产生的心苦和不悦，在今生和来世获得身心的痛苦。这是对无量心的总体思维。现在是特殊的，由于在无量心中悲心最殊胜，所以以所缘等差别多加思维。
'落入炽盛敌人掌控'等差别分类来开始。落入敌人掌控是指魔障碍善法时。'进入难行道路'中，难行是指轮回，进入其道路称为进入难行道路。
这些是什么呢？为了说明这些，说'具有不般涅槃法性者'。'完全迷失道路'是指增上慢者，因为错失解脱道路。这是说他们本具有般涅槃法性，但因为生起增上慢而长期耽搁，他们对未证悟真实义起增上慢。
如此，只要他们具有我慢行为，就会失去圣者之道，所以称为迷失道路。'以最胜菩提种子性是增上果'是说，如此悲心是最胜菩提即佛性的种子。
怎样是种子呢？如此由其力而获得彼果。'依次对他人和自身生起安乐和痛苦即是士用果'是说，士用是对众生产生增上和解脱的安乐，对此安乐也会舍弃内外诸物。
'依止法'是说依止具有如前所说五种果的悲心法的意思。菩萨如实了知一切属于轮回的事物后，因具有悲心，'既不会厌离'，这说明不住于涅槃，以悲心力不会像声闻那样趋向涅槃。
'因具最胜智慧而不为过失所害'，这说明不住于轮回，以智慧力不会像世间人那样趋向轮回。如此，以智慧力不像凡夫那样住于轮回，以悲心力不像声闻那样住于涅槃，这称为涅槃。
'见世间具苦性'即是苦的本性的意思。'此悲性之慈，自性及'中，自性词说明慈的种性。'各别观察'是以功德和过失的观察。'及具往昔串习'是说在其他生世中修习。

།མི་མཐུན་ཕྱོགས་ཉམས་རྣམ་དག་ཐོབ་པས་ཞི། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཐོབ་པའི་སྒོ་ནས་ཏེ། དེའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་རྣམ་པར་འཚེ་བ་སྤངས་ན་སྙིང་རྗེ་རྣམ་པར་དག་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། ། མཉམ་པ་མ་ཡིན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བརྩེ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་པ་དང་ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་བརྩེ་བ་ནི་སེམས་ཅན་སྡུག་བསྔལ་ཞིང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བས་ཉེན་པ་དག་ཁོ་ན་ལ་བརྩེ་བས་མཉམ་པ་མ་ཡིན་གྱི། སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ རྣམས་ཀྱི་བརྩེ་བ་ནི་གང་ཅི་ཚོར་བ་དེ་ནི་འདིར་སྡུག་བསྔལ་བའོ་ཞེས་བྱ་བས་ཁམས་གསུམ་དུ་སྐྱེས་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་མནར་མེད་པ་དག་ལ་ཇི་ལྟ་བར་སྲིད་པའི་རྩེ་མོར་སྐྱེས་པ་རྣམས་ལ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བར་བརྩེ་སྟེ།དེ་བས་ན་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་མཉམ་པ་ཞེས་བྱའོ། ། ཇི་ལྟར་ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱི་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཟད་པས་ཟད་པར་འགྱུར་བ་ལྟ་བུ་རྟག་ཏུ་མ་ཡིན་པ་དེ་ཡང་བརྩེ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱི་བརྩེ་བ་ནི་རྟག་ཏུ་སྟེ། ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཡང་ཟད་པར མི་འགྱུར་རོ།།དེ་བཞིན་དུ་ལྷག་པའི་བསམ་པ་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བས་ནི་དེའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་རྣམ་པར་འཚེ་བ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བག་ཆགས་དང་བཅས་ཏེ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་ཉན་ ཐོས་དེ་དག་ལས་ཀྱང་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་སོ།།མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་བརྒྱད་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ལམ་མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་རྩ་བ་ནི་སྙིང་རྗེའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྙིང་རྗེའི་ཤིང་གི་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། ཤིང་ལ་ནི་རྩ་བ་མེད་ན་སྡོང་པོ་ མེད་དོ།།སྡོང་པོ་མེད་ན་ཡལ་ག་མེད་དོ། །ཡལ་ག་མེད་ན་ལོ་མ་མེད་དོ། །ལོ་མ་མེད་ན་མེ་ཏོག་མེད་དོ། །མེ་ཏོག་མེད་ན་འབྲས་བུ་མེད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་སྙིང་རྗེའི་ཤིང་ལ་རྩ་བ་སྙིང་རྗེ་མེད་ན་སྡོང་པོ་བཟོད་པ་མེད་དོ། སྡོང་པོ་བཟོད་པ་མེད་ན་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་སེམས་པ་ཡལ་ ག་ལྟ་བུ་མེད་དོ།།དེ་མེད་ན་སྐྱེ་བ་བཟང་པོ་ཡོངས་སུ་གཟུང་བའི་དོན་དུ་སྨོན་པ་ལོ་མ་ལྟ་བུ་མེད་དོ། །དེ་མེད་ན་སྐྱེ་བ་བཟང་པོ་མེ་ཏོག་ལྟ་བུ་མེད་དོ། །དེ་མེད་ན་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་འབྲས་བུ་ལྟ་བུ་མེད་དོ། །སྙིང་རྗེའི་ཤིང་འདི་ཇི་ལྟར་འཕེལ་བར་འགྱུར་བ་དེ་བསམ་པར་བྱ་སྟེ། སྙིང་རྗེ་ནི་རྩ་བ་བཤད་དོ། །རྩ་བ་དེའི་ཆུ་ལྟ་བུ་ནི་བྱམས་པ་སྟེ། དེས་རྩ་བ་འཆུ་བར་བྱེད་དོ། །སྙིང་རྗེའི་སྡུག་བསྔལ་ལས་བདེ་བ་སྐྱེ་བ་གང་ཡིན་པའི་བདེ་བ་དེས་ནི་ཤིང་དེའི་སྡོང་པོ་བཟོད་པ་རྒྱས་པར་བྱེད་དོ། །སྔ་མ་དང་ཕྱི་མ་འགག་པ་དང་སྐྱེ་བའི་རིམ་གྱིས་སྨོན ལམ་གྱི་རྒྱུན་མ་བཅད་པས་སྨོན་ལམ་རྣམས་ལོ་མ་འདོར་བ་དང་ལེན་པ་དང་ཆོས་མཐུན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེར་ན་ཤིང་ནི་ལོ་མ་རྙིང་པ་ཡོངས་སུ་འདོར་ཞིང་སར་པ་ཡོངས་སུ་ལེན་པར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡང་སྔོན་གྱི་སྨོན་ལམ་ཆུང་ངུ་ཡོངས་སུ་ བཏང་ནས་སྨོན་ལམ་ཆེན་པོ་མཆོག་འཛིན་པར་བྱེད་དེ།དེ་ལྟར་ན་གོང་ནས་གོང་དུ་བྱ་བས་སྨོན་ལམ་ཆུང་ངུ་རྣམས་ནི་ཡོངས་སུ་བཏང་ལ། ཆེན་པོ་མཆོག་རྣམས་ནི་འཛིན་པར་བྱེད་དོ། །དཔེར་ན་དུས་བཟང་པོ་ལས་སྐྱེས་པའི་ཤིང་དུས་དུས་སུ་བཅུས་པ་ལས་གདོན་མི་ཟ་བར་ མེ་ཏོག་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བ་དེ་བཞིན་དུ་ནང་གི་རྐྱེན་གྲུབ་སྟེ་རང་གི་རྒྱུད་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་ལས་མེ་ཏོག་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུའི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་དག་ལ་ཆགས་པར་འགྱུར་བ་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་བདེ་བ་དང་རང་གི་སྲོག་ ལའོ།།འཇིག་རྟེན་པའི་སྙིང་རྗེས་གནས་པ་རྣམས་ཀྱི་ནི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་ཀྱང་འཇིག་རྟེན་པ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཟག་པ་དང་བཅས་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འདྲེན་པའི་ཐབས་གང་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྙིང་རྗེས་བྱམས་པའི་རང་བཞིན་གྱི་ཐབས་སོ།

'通过获得对治而净除违品而得以寂静'是指通过获得离贪而言。当舍弃其违品即损害时，将获得清净的悲心。
'不平等者即非慈悲'是指世间人、声闻和独觉的慈悲仅对苦恼且为苦受所逼迫的众生生起慈悲，故非平等。诸佛菩萨的慈悲则是依'凡有感受皆是苦'之理，对三界所生众生，无论是生于无间地狱还是有顶，都同等慈悲，故称对一切众生平等。
如声闻的无余涅槃以尽而尽，非恒常，故非慈悲。诸佛世尊的慈悲则是恒常的，即使在无余涅槃中也不会穷尽。同样也应当应用于增上意乐等一切。
'以离贪故舍弃其违品即损害'是指连同习气一并舍弃的意思，如此则较彼等声闻更为殊胜。'因获得无生法忍'是指在第八地等中无有造作道的缘故。
'其根本即是大悲'是指大悲树的意思。树若无根则无干，无干则无枝，无枝则无叶，无叶则无花，无花则无果。同样，大悲树若无大悲根本则无忍辱树干，无忍辱树干则无如枝的利益众生之心，无此则无如叶的为获善生而发愿，无此则无如花的善生，无此则无如果的成熟众生。
应当思维此大悲树如何增长：大悲已说为根本，其水喻为慈心，以此滋润根本。从大悲之苦所生之乐，以彼乐令此树之忍辱树干茂盛。
以前后灭生次第不断愿之相续，应知愿如叶之舍取相应。譬如树舍弃旧叶而取新叶，如是菩萨亦舍弃昔日小愿而取最胜大愿，如是向上增进，舍小愿而取最胜大愿。
譬如生于良时之树，按时修剪必定生花等，如是内缘具足即自相续成熟，则如花等之生等将更为殊胜。
'何况贪著彼等'是指世间安乐和自身性命。住于世间悲心者虽无过失但仍是世间的，即是说有执著的意思。'所有引导方便'是指以大悲为本性的方便。

།སེམས་ཅན་ རྣམས་ལ་སྡུག་བསྔལ་མེད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་བསལ་བའི་རྒྱུ་མཚན་དུ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།བདག་དང་གཞན་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཡང་དག་པ་ཉིད་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་མ་རེག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིར་ཇི་སྲིད་དུས་དང་པོ་ མ་ཐོབ་པ་དེ་སྲིད་དུ་བདག་དང་གཞན་མཉམ་པ་ཉིད་འཐོབ་པར་མི་འགྱུར་གྱི།ས་དང་པོ་ཐོབ་ན་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཆོས་ཉིད་རྟོགས་པའི་སྒོ་ནས། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་ལ་རེག་པར་འགྱུར་རོ། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་སྙིང་རྗེས་བསྐྱེད་པའི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་འདི་ལྟར་འཇིག་རྟེན་པའི་བདེ་བ་གང་ཡིན་པ་ཐམས་ཅད་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པ་དེ་ལྟ་བུའི་བདེ་བར་འགྱུར་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་ཅན་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་གཡེན་སྤྱོ་བ རྣམས་ཀྱིས་དེ་ལས་ཡོངས་སུ་བསྐྱབ་པའི་ཕྱིར་ཞུགས་པ་རྣམས་ལ་ནི།སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་བའི་སྡུག་བསྔལ་སྐྱེ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་བསྐྱབ་པ་ལ་ལྟོས་ནས་དེ་དག་གི་བདེ་བ་ཆེན་པོ་ཡིན་ཏེ། འཇིག་རྟེན་པའི་བདེ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཟིལ་ གྱིས་གནོན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྙིང་རྗེས་བསྐྱེད་པའི་བདེ་བ་དེས་སོ།།དགྲ་བཅོམ་པ་དོན་བྱས་པ་རྣམས་ཀྱང་བདེ་བ་དེ་དང་མི་ལྡན་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྙིང་རྗེས་སྡུག་བསྔལ་ལས་སྐྱེས་པའི་བདེ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཉན་ཐོས་རང་གི་དོན་ལྷུར་ལེན་པ་རྣམས་ལ་མེད་པས་དེ་དག་དེ་དང་མི་ལྡན་པ་ ཡིན་ནོ།།གཞན་དག་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་པ་རྣམས་སོ། །ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདིས་ལས་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེ་བ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་སྐད་དུ་བཤད་ལ། འགྲེལ་པ་ལས་ནི་སྙིང་རྗེས་དྲངས་པའི་བདེ་བས་བདེ་བ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་བཤད་པ་ནི་འདི་ ལྟར་རུང་ངོ་།།དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་ཇི་ལྟར་དོན་བྱས་པ་རྣམས་ཀྱང་དེ་དང་མི་ལྡན་ཞེས་བརྗོད་དེ། བདེ་བ་དེ་ལྟ་བུ་གང་ཡིན་པ་དེ་དང་ཉན་ཐོས་རྣམས་མི་ལྡན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་དང་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འཇིག་རྟེན་གསུམ་གྱི་བདེ་བ་ཉེ་བར་སྤྱད་པ་རྣམས་ཀྱིས་བདེ་བ་བྱས་པ་གང་ཡིན་པ་དེས་ཀྱང་ཞེས་ བྱ་བ་ལ།ཀྱང་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི། བརྩེ་བས་སྦྱིན་པ་དང་ལྡན་པའི་བདེ་བ་གང་ཡིན་པ་དེས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །གསུམ་དང་དེ་དག་གི་འབྲས་བུ་འཕེལ་བའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གསུམ་འཕེལ་བ་དང་། གསུམ་པོ་དེ་ལས་འབྲས་བུ་བདེ་བ་རྣམ་པ་གསུམ་པོ་དེ་འཕེལ་བའི་ཚིགས་ སུ་བཅད་པའོ།།དེའི་རྗེས་སུ་འཛིན་པར་བྱེད་པའི་མཐུས་བྱས་པའོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་རྗེས་སུ་འཛིན་པར་བྱེད་པའི་མཐུས་བྱས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྦྱིན་པ་སྦྱིན་པ་ནི་ཡོ་བྱད་ཀྱིས་ཕོངས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །ཡོ་བྱད་ཀྱིས་ཕོངས་པ་མེད་པའི་ ཕྱིར་སྦྱིན་པའི་དུས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྦྱིན་པ་ཇི་ལྟར་འདོད་པ་བཞིན་སྦྱིན་པའི་མཐུ་ཐོགས་པ་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ་འདི་ནི་འབྲས་བུ་གསུམ་པ་ཡིན་ནོ།།ངོ་བོ་ཉིད་རྒྱས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྦྱིན་པ་སྦྱིན་པའི་སྙིང་རྗེ་རྒྱས་པར་འགྱུར་བ་འདི་ནི་ངོ་བོ་ ཉིད་རྒྱས་པ་ཡིན་ནོ།།འཕེལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྩེ་བས་སྦྱིན་པ་སྦྱིན་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་བརྩེ་བའི་ཁྱད་པར་གྱིས་སྦྱིན་པ་ཆུང་ངུ་ཡང་འཕེལ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་བས་ན་ལོངས་སྤྱོད་དག་གིས་སྙིང་རྗེ་འཕེལ་བར་བྱེད་དོ། །སྦྱིན་པ་ཡོངས་སུ་སྨིན་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གསུམ་པའི་ དོན་དུ་བདུན་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འགྲེལ་པ་ལས་སྦྱིན་པས་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་དང་ཞེས་བཤད་དོ། །ཚོགས་ཀུན་དུ་འདྲེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦྱིན་པ་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སོགས་པའོ། །སྙིང་རྗེ་ཅན་ནི་རྟག་ཏུ་རང་སྦྱིན་ལ། །སྟོན་དང་འདྲ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦྱིན་པ་ ནི་ཕྱིའི་དངོས་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་ནི་སེམས་པ་མེད་པ་ཡིན་པས་དེ་ལ་བསྟན་དུ་ཅི་ཞིག་ཡོད།དེ་བས་ན་སྟོན་དང་འདྲ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཇི་ལྟར་སེམས་པ་དང་བཅས་པ་ལ་རྗེས་སུ་སྟོན་པ་དེ་བཞིན་དུ་དེ་ལ་རྗེས་སུ་སྟོན་པ་ཡིན་ནོ།

为了使众生无有痛苦而说，意思是为了消除众生痛苦的缘故。
由于自他平等性而未如实触及痛苦的缘故，意思是在此只要未获得初地之前就不能获得自他平等性，若获得初地则因通达法界遍行的缘故，通过了知痛苦的法性，将触及一切众生相续中的痛苦。
菩萨们由悲心所生的痛苦如是胜过一切世间安乐，成为如是安乐，意思是菩萨们为了救护那些被生等痛苦所扰乱的众生而趣入的缘故，即使是地狱的痛苦，对于救护众生来说也是他们的大安乐，胜过一切世间安乐，意思是由悲心所生的安乐。
阿罗汉虽已作所作却不具足彼安乐，意思是由悲心的痛苦所生的安乐，声闻重视自利的人们是没有的，所以他们不具足彼安乐。
何况其他人，意思是世间人。
此偈颂说明了痛苦的安乐之体验，而注释中说明了由悲心引生的安乐之体验，这是合理的。
若不如此，怎么会说'已作所作者亦不具足彼'呢？声闻们不具足如是安乐，而非痛苦。
三界安乐受用者所作的安乐，以及，其中'以及'字，是与'由慈悲所具足的安乐'相连。
三和彼等果增长，意思是三增长，以及从彼三所生果报安乐三者增长的偈颂。
由摄受之力所作，意思是由摄受众生之力所作的意思，菩萨布施时不会缺乏资具，因为不缺乏资具的缘故，布施时菩萨能随意布施无碍，这是第三种果报。
自性广大，意思是菩萨布施时悲心增长，这是自性广大。
增长，意思是由慈悲布施的菩萨，以慈悲的殊胜性使小布施也得以增长，因此以受用增长悲心。
布施圆满，意思是第三的目的是第七，因此注释中说'以布施令众生圆满'。
引导一切资粮，意思是布施、持戒等。
悲者恒时自行施，如教导，意思是布施是外在事物，所以是无心的，对此有何可教导？因此说'如教导'，如同对有心者随顺教导一样，对此随顺教导。

།རང་བདེ་མི་འདོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་ཉིད་བདེ་བར་མི་ འདོད་ཀྱི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་སེམས་ཅན་རྣམས་ཁོ་ན་ལ་བདེ་བར་འདོད་པའོ།།ཡང་ན་ཐ་དད་མིན་བདེ་བདག་ལའང་མིན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་དང་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པའི་བདེ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་བདེ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའི་བདེ་བ་ཡིན་ཏེ།འདི་ནི་བདག་ཉིད་ཀྱི་བདེ་བ་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དང་ཐ་དད་པར་མི་འདོད་པས་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པའི་བདེ་བའོ། །བདག་གིས་སྦྱིན་པ་དང་སྦྱིན་པའི་འབྲས་བུ་གང་ཡིན་པ་ཐམས་ཅད་སེམས་ཅན་རྣམས་ཁོ་ན་ལ་སྦྱིན་ན། ཇི་ལྟར་ན་བདག་གི་བདེ་བ་ཐ་དད་པ་ཡིན་ པར་སེམས།དེ་དག་བདེ་བ་ཉིད་བདག་གི་བདེ་བ་ཡིན་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་གི་བདེ་བ་ནི་དེ་དག་བདེ་བ་སྟེ། སེམས་ཅན་བདེ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གང་ལ་དེ་དག་བདེ་བས་བདེ་བ་ཡོད་པ་དེ་ནི་དེ་དག་བདེ་བས་བདེ་བ་སྟེ། དེ་བས་ན་དེ་དག་བདེ་བའི་བདེ་བས་བདག་བདེའོ་ཞེས་བྱ་ བར་སྟོན་ཏོ།།བདག་ནི་ལོངས་སྤྱོད་དག་དེ་ལྟར་ཉེ་བར་གནས་པའི་བདེ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་མི་འདོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་ལ་རྒྱབ་ཀྱིས་ཕྱོགས་པ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་ཤིན་ཏུ་མང་པོར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། གཞན་ཡང་གལ་ཏེ་བདག་ཅུང་ཟད་ཅིག་ཡོངས་སུ་གཏོང་ ཞིང་ཅུང་ཟད་ཅིག་བདག་གིར་བྱེད་ན་ནི།དེ་ལ་འདི་སྙམ་དུ་འདི་ནི་བདག་ཉིད་ཀྱང་སྦྱིན་པའི་འབྲས་བུ་དོན་དུ་གཉེར་ཞིང་ལོངས་སྤྱོད་འདོད་པས་སྦྱིན་པ་སྦྱིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་དོགས་པར་ཡང་འགྱུར་ན། གང་གི་ཚེ་བདག་བདོག་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་གཏོང་ཞིང་དེ་ཡང་བརྩེ་བས་ཏེ། ལན་ དང་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལ་མི་ལྟ་བར་ཞུགས་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཁྱོད་ཀྱིས་བདག་ལ་སྦྱིན་པའི་འབྲས་བུ་དོན་དུ་གཉེར་བ་མེད་པ་ཉིད་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྦྱིན་པ་ལ་རྗེས་སུ་སྟོན་པར་བྱེད་དོ།།ཁྱོད་ཀྱི་ལན་ལ་ལྟ་དང་བྲལ་བས་ན། །འབྲས་བུ་ཤིན་ཏུ་གཞན་ལ་ གཏོང་བ་ཡིན།།ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁྱོད་ནི་ཐམས་ཅད་དུ་ལན་ལ་ལྟ་བས་འབྲས་བུ་འབྱིན་ཏེ། བདག་ནི་ཁྱོད་ཀྱི་ལན་ལ་ལྟ་བ་དང་བྲལ་བས་འབྲས་བུ་གཞན་ལ་གཏོང་ངོ་ཞེས་དེ་སྐད་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྦྱིན་པ་ལ་རྗེས་སུ་སྟོན་ཏོ། །ཚོལ་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་གྱིས་ མ་བཙལ་བ་སྟེ།དོན་དུ་མ་གཉེར་བ་གཞན་གྱི་ཚུལ་ཙམ་གྱིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་ཤེས་པ་སྦྱིན་པ་སྦྱིན་པར་བྱེད་དོ། །དགའ་བ་ནི་སོ་སོར་བརྟགས་པ་མེད་པར་རབ་ཏུ་དགའ་བས་སྦྱིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་སེར་སྣའི་སེམས་ཚར་བཅད་ནས་སྦྱིན་པ་ མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།སྦྱིན་པའི་སྒོ་ནས་དགའ་བ་ནི་སྦྱིན་པས་དགའ་བའོ། །འདི་ལྟར་སྙིང་རྗེས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པར་འགྱུར་བ་དེ་ལྟ་ཚིགས་སུ་བཅད་པའོ། །སྙིང་རྗེས་ཇི་ལྟར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། དེའི་ མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་རྣམ་པར་སུན་འབྱིན་པའི་ཕྱིར་དེ་སེར་སྣ་དང་འཆལ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་སུན་འབྱིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེ་ལྟར་ན་དེའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་རྣམ་པར་སུན་ཕྱུང་བས་སྙིང་རྗེ་དེ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མངོན་པར་སྒྲུབ་པ་བྱེད་པར་ འགྱུར་ཏེ།དེ་བས་ན་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མངོན་པར་སྒྲུབ་པའི་སྙིང་རྗེ་ཞེས་བྱའོ། །སྙིང་རྗེའི་རྐྱེན་བསྟན་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོ་ལས། རྐྱེན་ཉིད་བཞིར་གསུངས་ཏེ། དམིགས་པ་དང་། བདག་པོ་དང་། མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པ་དང་། རྒྱུའི་རྐྱེན་ཉིད་དོ། །སྙིང་རྗེའི་དམིགས་པ་ལ་སོགས་པའི་རྐྱེན་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་བསམ་པར་བྱ་སྟེ། ཚོར་བ་རྣམ་པ་གསུམ་ཅར་ཡང་དམིགས་པའི་རྐྱེན་ཡིན་ཏེ། བདེ་བའི་ཚོར་བ་ནི་འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ཀྱིས་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ། །སྡུག་བསྔལ་ནི་སྡུག་བསྔལ གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སོ།།སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཚོར་བ་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ཀྱིས་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ། །འདི་ནི་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་དག་གི་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ། ཡང་དེ་དག་འདྲེན་པའི་ཕྱིར་རོ།

所谓'不求自乐'，是指不求自身安乐，而是在一切方面只愿众生获得安乐。
或者说'无异乐非我'，意思是与众生无异的安乐这一术语。众生的安乐即是菩萨的安乐，这就是不愿自身的安乐与众生的安乐有所差别，故称无异的安乐。
如果我将布施及布施的一切果报都只施予众生，怎么会认为我的安乐是有差别的呢？
'彼等安乐即是我之安乐'是指他们的安乐就是他们的快乐，即众生安乐的意思。对于因他们的安乐而获得安乐的人，称为因他们安乐而安乐，因此表明'我因他们安乐的快乐而获得安乐'。
'我不求如是受用近住之乐'是指背离受用而获得极多受用的意思。
此外，如果我稍微布施一些，又稍微据为己有，则会令人怀疑：'此人自己也是为了布施果报而追求受用而行布施。'然而当我舍弃一切所有，且是出于慈悲，不顾及回报与异熟果报而行持时，正因为如此，你应当了知我无有追求布施果报之心，这是对菩萨布施的教导。
'由离报恩故，果报尽施他'是说你处处观待报恩而生果报，而我离开对你报恩的期待而将果报施予他人，如是菩萨对布施作出教导。
'无寻求'是指未被他人所寻求，即未被他人所期望，菩萨仅仅通过了知他人的情况而行布施。
'欢喜'是指不经观察而以极大欢喜心布施，意思是并非以智慧断除悭吝心而布施。
由布施门而生欢喜即是布施欢喜。
如是以悲心成就波罗蜜多，这是偈颂。
若问悲心如何成就波罗蜜多？为了破除其违品，即是为了破除悭吝、破戒等违品的意思。
如是，由破除其违品，悲心即能成就波罗蜜多，因此称为成就波罗蜜多的悲心。
所谓'显示悲心缘起偈颂'，经中说四缘，即所缘缘、增上缘、等无间缘和因缘。
若问悲心的所缘等缘如何？应当思维：三种感受都是所缘缘。乐受以坏苦性为所缘。苦以苦的自性为所缘。不苦不乐受以行苦性为所缘。这是乐与苦的因，因为能引发彼等之故。

།ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟར་སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཚོར་བའི་མཚན་ཉིད་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ།དེ་གཉི་གའི་གནས་ངན་ལེན་ཡོངས་སུ་འཛིན་པས་གཉིས་ལས་རྣམ་པར་མ་གྲོལ་བ་དང་མི་རྟག་པ་ཉིད་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན། བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཚོར་བ་ཚོར་བར་བཤད་ དོ།།དེ་བས་ན་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་བ་ཉིད་ཀྱི་གནས་ངན་ལེན་པ་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བའི་ཕྱིར། སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན། །བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཚོར་བ་དམིགས་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་ཏོ། །རྒྱུའི་རྐྱེན་ནི་སྙིང་རྗེའི་བག་ཆགས་གང་ཡིན་པ་སྟེ། སྙིང་རྗེ་ཀུན་ཏུ་སྤྱད་པས་རྣམ་ པར་སྨིན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་བག་ཆགས་གཞག་པ་དེ་ནི་རྒྱུའི་རྐྱེན་ཏོ།།དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་གྱི་དབང་གིས་སྙིང་རྗེ་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བདག་པོའི་རྐྱེན་ཏོ། །སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཚོགས་སྔར་བྱུང་བ་ནི་སྙིང་རྗེ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བའི་མཚུངས་པ་དེ་མ་ ཐག་པའི་རྐྱེན་ཏོ།།དེའི་བསམ་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེ་སེམས་པའི་ཕྱིར་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ནི་བདག་དང་གཞན་དང་སྙིང་རྗེར་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་གནས་སྐབས་ནའོ། །རང་གི་སེམས་ཀྱིས་བྱམས་པ་ ལ་སོགས་བསྒོམ་པ་མཆོག་།ཅེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་ལ་ཁྱིམ་དང་གྲོང་དང་གྲོང་ཁྱེར་ལ་སོགས་པའི་དབྱེ་བས་ཉི་ཚེ་བའི་ཡོ་བྱད་ཀྱི་རྫས་ཀྱིས་བྱམས་པར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མཆོག་མ་ཡིན་གྱི། །རང་གི་སེམས་ཀྱིས་བྱམས་པ་ལ་སོགས་པ་བསྒོམ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི འདིར་མཆོག་དང་གཙོ་བོ་ཡིན་ནོ།།རང་གི་སེམས་ཀྱིས་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དེ་སྟོན་ཏེ་ཆོས་ལ་མོས་པའི་སྒོ་ནས་ནི་མདོ་ལ་སོགས་པ་ལས་ཚད་མེད་པའི་དབང་དུ་བྱས་པའི་ཆོས་གང་ཡིན་པ་ཐོས་ནས་ཆོས་དེ་ལ་ཤིན་ཏུ་སྙིང་ནས་མོས་ཤིང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་དམིགས་ནས་བྱམས་ པ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཡིན་ནོ།།བསམ་པའི་སྒོ་ནས་ནི་རོ་མྱང་བ་ལ་སོགས་པའི་བསམ་པ་དགུས་སོ། །དབང་འབྱོར་པ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་སེམས་ཅན་ཚད་མེད་པ་ལ་བྱམས་པའིའོ། །རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཐབས་ཡོངས་སུ་གཟུང་བ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་ཐམས་ཅད་དང་དོན་བྱེད་པའི་ཁྱད་པར་གྱི་སྒོ་ནས་ནི་དོན་ཐམས་ཅད་འདྲེས་ཤིང་ཉེ་བར་འདྲེས་པའི་ཕྱིར་རོ།།རྫས་ཆེན་པོས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མུ་ཏིག་དང་། བེ+ེ་ཌཱུརྱ་དང་། ཆོས་གོས་དང་། བསོད་སྙོམས་ལ་སོགས་པ་རྙེད་པའི་གྱ་ནོམ་པ་དག་གིས་སོ། །བཀུར་སྟི་ཆེན་པོས་ ཤིན་ཏུ་མཆོད་པ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་དག་པར་སྒྲུབ་པའི་དོན་དུ་མཆོད་པའི་ཕྱིར་རོ།།རྒྱུན་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྟག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། རྟག་ཏུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་མཆོད་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་འཇུག་པ་ཡིན་པས་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཕྱེད་པོ་འདིས་ནི་མཆོད་པ་བསྟན་ ཏོ།།ཡོན་ཏན་མང་ལྡན་ཕན་བྱེད་བཤེས་ལ་རྟག་བརྟེན་པ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལ་བརྟེན་པ་བཤད་དོ། །འགྲོ་ལ་རྗེས་སུ་བརྩེ་བ་གྲུབ་པ་ཀུན་ཐོབ་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྗེས་སུ་བརྩེ་བར་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཚད་མེད་པ་རྣམས་སྟོན་ཏོ། །དེ་བས་ན་ཚིགས་ སུ་བཅད་པ་འདིས་ཇི་སྐད་བཤད་པའི་མཆོད་པ་དང་།བརྟེན་པ་དང་ཚད་མེད་པ་རྣམས་ཀྱི་གོ་རིམས་དང་ཡོན་ཏན་མདོར་བསྡུས་ནས་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གོ་རིམས་ནི་བཤད་མ་ཐག་པའི་ཚུལ་གྱིས་བསྟན་ཏོ། །ཡོན་ཏན་ནི་རྫས་དང་བཀུར་སྟི་ཆེན་པོས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པས་བསྟན་ཏོ།།ཡོན་ཏན་མང་པོ་དང་ལྡན་པ་ནི་དེ་ལས་གཞན་པ་དག་དང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བཤེས་གཉེན་དུལ་བ་ཞི་ཞིང་ཉེར་ཞི་བ། །ཡོན་ཏན་ལྷག་པ་བརྩོན་བྱས་ལུང་གིས་ཕྱུག་།དེ་ཉིད་རབ་ཏུ་རྟོགས་པ་སྨྲ་མཁས་ལྡན། །བརྩེ་བའི་བདག་ཉིད་ སྐྱོ་བ་སྤངས་ལ་བརྟེན།།ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ་སྟེ། སྙིང་རྗེའི་སྐབས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་ལས་གཞན་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །མཆོད་པ་དང་བརྟེན་པ་དང་ཚད་མེད་པའི་སྐབས་རྫོགས་སོ།

所谓这样的，既非苦也非乐的感受的特征是这样的：由于执著这两者的随眠，未从二者中解脱，并且与无常性相随顺的缘故，所以说既非苦也非乐的感受是感受。因此，由于与乐和苦的随眠相随顺的缘故，所以说既非苦也非乐的感受是所缘。因缘是悲心的习气，由于修习悲心而在异熟识中留下的习气，那就是因缘。由善知识的力量而修习悲心，那就是增上缘。心和心所的聚集先前生起，是悲心生起的等无间缘。
'为了彼之意乐'是指为了思维，应当了知。'由于无所缘'是指由于不缘我、他和悲心的缘故。这是在无分别的状态中。'以自心修习慈等为最胜'是说，对于有情界以家、村、城等差别而仅以资具布施来修慈，那不是最胜，而是以自心修习慈等，那才是此处的最胜和主要。
如何是以自心呢？解释说：从法信解门，即是听闻经等所说关于无量的法后，对此法深信而缘一切有情入于慈定。从意乐门，即是以味著等九种意乐。由自在性，即是对无量有情修慈。从无分别智方便摄持及与一切菩萨同行殊胜门，是因为一切义利相杂而近杂的缘故。
'以大资具'是指以珍珠、琉璃、法衣、饮食等殊胜所得。'以大恭敬而具足极尊重'是为了如实成就而供养的缘故。'相续'即是'恒常'的意思，即是恒常趣入供养世尊等，此半偈颂显示供养。
'常依止具多功德利他友'，这是说依止善知识。'于众生起悲悯得诸成就'，这是以悲悯显示诸无量。因此，此偈颂略说如前所说的供养、依止和无量的次第与功德。其中次第如刚才所说的方式显示。功德是以'大资具和大恭敬'等显示。
'具足众多功德'是指'其他那些'，即是如'善知识调伏寂静极寂静，功德超胜精进具教富，善达实性善巧于言说，具悲心性离厌当依止'等功德，因为是悲心的场合，所以说'其他那些'。供养、依止和无量的内容完毕。

། །།ཚད་མེད་པའི་འོག་ཏུ་ངོ་ཚ་བའི་སྐབས་ཏེ། ། འདིའི་འབྲེལ་བ་གང་ཡིན་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་རང་དང་གཞན་ལ་ཕན་པ་ལ་ཞུགས་པ་དེ་བསྒྲུབ་པའི་དོན་དུ་དེ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ལམ་སྒོམ་པར་བྱེད་པས། དེའི་འོག་ཏུ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་སྐབས་སོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་བསླབ་པའི་དམིགས་པ་རྣམ་པ འདི་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་།ཁྱད་པར་གྱི་སྒོ་ནས་བསླབ་པའི་ལམ་གྱི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཡིན་པས་ངོ་ཚ་བའི་སྐབས་ནས་བཟུང་སྟེ། གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པའི་སྐབས་ཀྱི་བར་ཐམས་ཅད་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་སྐབས་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ངོ་ཚ་མི་མཐུན་ཕྱོགས་ སྤངས་དང་།།ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངོ་ཚ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་བསྟན་པ་སྟེ། མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ངོ་ཚ་མི་ཤེས་པ་དང་། ཁྲེལ་མེད་པ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་ངོ་ཚ་བ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་མེད་པར་འགྱུར་བས་ངོ་ཚ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་བཤད་དོ། །གྲོགས་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། ཡུལ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་ཅིང་དམན་པ་ནི་ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པས་ཏེ། ཟག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་ཡིན་ལ། ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དམན་པའོ། །བསྟེན་རྣམས་ཕ་རོལ་ཕྱིན་པ་དྲུག་།བསྟེན་པ་ལས་ནི་ལེ་ལོ་ལས་ངོ་ཚ་བར་འགྱུར རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གང་གི་ཚེ་བསྟེན་པར་འོས་པ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནམས་ལེ་ལོ་བྱེད་ཅིང་སྟེན་པར་མི་བྱེད།ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་ལ་རབ་ཏུ་མི་སྦྱོར་ན་དེས་ན་ངོ་ཚ་བར་འགྱུར་རོ། །འདི་ནི་སྦྱོར་བ་དང་མི་སྦྱོར་བས་ངོ་ཚ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦྱར་བ་མ་ཡིན་པ་ལ་སྦྱོར་བ་ གང་ཡིན་པའོ།།སྦྱར་བ་མ་ཡིན་པ་ལ་སྦྱོར་བ་གང་ཞེ་ན། གང་གི་ཚེ་ལེ་ལོས་ཉོན་མོངས་པ་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་སྦྱོར་བའོ། །འདི་ནི་ངོ་ཚ་བ་ཆུང་ངུ་དང་ཆེན་པོ་སྟེ། སྔར་བཤད་པའི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཉམ་པར་མ་བཞག་ པའི་ས་པའི་ངོ་ཚ་བ་དང་།མཉམ་པར་མ་བཞག་པའི་ས་པ་ཡང་ཆུང་ངུ་དང་འབྲིང་དང་དམན་པ་དང་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ངོ་ཚ་བ་གང་ཡིན་པ་དང་ས་བདུན་པོ་དག་ལ་ང་རྒྱལ་དང་བཅས་པ་སྟེ། ངོ་ཚ་བ་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་དམན་པའོ། ། ས་ལས་ངོ་ཚ་བ་ལྟོས་ན་ནི་དམན་པ་ཡང་ཡིན་ལ། ལྷག་པ་ཡང་ཡིན་ནོ། །དེ་ལས་བཟློག་པ་ནི་ལྷག་པ་སྟེ། མཉམ་པར་གཞག་པའི་ས་པ་གང་ཡིན་པ་དང་མཉམ་པར་མ་བཞག་པའི་ས་པ་ལས་ཀྱང་ཆུང་ངུ་དང་། འབྲིང་མ་གཏོགས་པ་ངོ་ཚ་བ་ཆེན་པོ་དང་། ས་བརྒྱད པ་ལ་སོགས་པའི་ངོ་ཚ་བ་ནི་ལྷག་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།བློ་ལྡན་ངོ་ཚ་མེད་པ་ནི། །ཚུལ་བཞིན་མིན་པས་ཉོན་མོངས་དག་།དང་དུ་ལེན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པས་བདག་ཉིད་ལ་གནོད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཁོང་ཁྲོ་བས་ནི་ གཞན་ལ་གནོད་པར་བྱེད་དོ།།ཡལ་བར་འདོར་བ་དང་ང་རྒྱལ་དག་གིས་ནི་གཉི་ག་ལ་གནོད་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཡལ་བར་འདོར་བ་དང་། ང་རྒྱལ་གྱི་མཇུག་ཐོགས་སུ། སེམས་ཅན་རྣམས་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་འཇོམས། །ཞེས་བཤད་དེ། ཡལ་བར་ འདོར་བས་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ལ་བག་མེད་པར་འགྱུར་ལ།ང་རྒྱལ་གྱིས་ནི་སེམས་ཅན་གདོལ་པ་ཡན་ཆད་ཀྱི་དྲུང་དུ་སོང་ནས་དགེ་བའི་ཆོས་ལ་སྦྱོར་བར་མི་བྱེད་དོ། །དེ་ལྟར་ན་སེམས་ཅན་ལ་གནོད་པ་ཡིན་ནོ། །བདག་ཉིད་ལ་ཡང་འདི་ལྟར་ཡལ་བར་འདོར་བས་དགེ་བའི་ ཆོས་ལ་འཇུག་པ་ཡལ་བར་འདོར་ཞིང་མི་དགེ་བའི་ཆོས་ལ་འཇུག་པ་དང་དུ་ལེན་ཏོ།།ང་རྒྱལ་གྱིས་ཀྱང་ཁེངས་པ་ཉིད་ཀྱིས་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་གྱི་དྲུང་དུ་འགྲོ་ཞིང་བསྙེན་བཀུར་བྱ་བ་དང་ཆོས་མཉན་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་མི་འཇུག་གོ། །དེ་བས་ན་མི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་དང་ ཕྲད་པས་ན་འདིའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་གནོད་པར་འགྱུར་རོ།

在无量之后是惭愧品。此中关联为何？如是，为成办趣入利益自他之事，故修习与彼相应之道，其后即是随顺菩提分品。菩萨们学处所缘诸相，此乃从自性及差别门中一切学道之相，故应知从惭愧品乃至人无我品之间皆是随顺菩提分品。
'惭愧离违品'，是以惭愧自性而说，由于断除违品无惭无愧，故惭愧成为无违品，故说为惭愧自性。其伴即是无分别智。境界无过失且下劣即是声闻与独觉乘，因无漏故无过失，因是声闻乘故下劣。
'所依即六度，由依懈怠生惭愧'，是说菩萨何时对应当依止的波罗蜜多懈怠而不依止，不精进修习波罗蜜多时，则生惭愧。此是由修习与不修习而生惭愧。'非所应修而修习'是指何？即当以懈怠而修顺烦恼之法时。
'此是小惭愧与大惭愧，随前所说而了知'，即不等引地之惭愧，不等引地亦与小、中、下劣、声闻乘相应之惭愧，以及七地中具慢者，所说如是一切惭愧皆为下劣。较地之惭愧而言，既是下劣亦是殊胜。与此相反即是殊胜，即等引地所摄，以及不等引地中除小、中外之大惭愧，以及第八地等之惭愧，应知即是殊胜。
'智者无惭者，以非理而受烦恼'，即以非理作意而行损害自身。以嗔恨而损害他人。以舍弃与我慢则损害二者。正因如此，于舍弃与我慢之后即说'损害众生与戒律'。以舍弃则于利益众生成放逸，以我慢则不往旃陀罗等处修习善法。如是则成损害众生。
于自身亦如是，以舍弃而弃善法趣入，受持趣入不善法。以我慢亦因傲慢而不往善知识处承事、听法等。因此遇恶知识则损害其戒律。

།ང་རྒྱལ་གྱིས་ཉམས་པ་ནི་གང་ཅུང་ཟད་ཤེས་པ་ཡང་གཞན་དག་ལ་མི་སྟོན་ཞིང་སོང་ཞིང་སོང་ནས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བ་དག་ལ་ཡང་མི་འཇུག་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་བདག་ཉིད་དང་གཞན་ལ་གནོད་པ་ཡིན་ ནོ།།འགྱོད་པས་བདག་ཉིད་ལ་གནོད་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟར་བཤད་མ་ཐག་པའི་ཁོང་ཁྲོ་བ་ལ་སོགས་པ་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པས་འགྱོད་པ་དང་བཅས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་བས་ན་འགྱོད་པར་བྱེད་པས་ནི་བདག་ཉིད་ལ་སྨོད་དོ། །བཀུར་སྟིས་དམན་པའི་ཕྱིར་གཞན་དག་སྨོད་དོ། ། དད་ལྡན་མི་མིན་ཚོགས་དང་ནི། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྟའོ། །སྟོན་པས་བཏང་སྙོམས་སུ་མཛད་པའི་ཕྱིར་སྟོན་པས་བོང་བུ་ལྟར་སྤྱོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སྨོད་དེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འདི་ནི་འཕགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་སྣོད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་མཁྱེན་ནས་བཏང་སྙོམས སུ་མཛད་དོ།།ཚངས་པ་མཚུངས་པར་སྤྱོད་པ་མཁས་པ་དག་ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་སྨོད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་ནི་ཆོས་མཐུན་པའི་རྣམ་པར་སྨད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཕྱོགས་དང་ཕྱོགས་མཚམས་སུ་ཡང་འདི་མི་སྙན་པ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། འཇིག་རྟེན་ལས་མི་སྙན་པ་འཐོབ་པོ་ ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེ་ལས་སྐྱེས་པའི་སེམས་ལ་འབྱུང་བའི་སྡུག་བསྔལ་དང་ཡིད་མི་བདེ་བ་སོ་སོར་མྱོང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྡུག་བསྔལ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྔ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའོ། །ཡིད་མི་བདེ་བ་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་ པའོ།།ངོ་ཚ་བས་ཚོགས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་བདག་པོའི་འབྲས་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངོ་ཚ་བ་ནི་ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྩ་བ་ཡིན་ཏེ། དེའི་དབང་གིས་ཚོགས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་རོ། །འདིས་ནི་ངོ་ཚ་མེད་པ་ནི་དེ་ལས་གཞན་པའི་གོས་གྱོན་ ཡང་ཉེས་པས་དྲི་མ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ངོ་ཚ་བ་ནི་གོས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བྱིས་པས་གོས་ཀྱིས་གཡོགས་པ་ནི་ལུས་ལ་སའི་རྡུལ་ལ་སོགས་པ་དྲི་མ་མི་འབྱུང་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་ནང་གི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་དྲི་མ་དང་ལྡན་པས་གོས་ དང་བཅས་ཀྱང་དྲི་མ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དྲི་མ་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱའོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ངོ་ཚ་ཤེས་པའི་གོས་ཀྱིས་གཡོགས་པ་ནི་གོས་མེད་ཀྱང་ནང་གི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་དྲི་མ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཁོ་ནའི་ལུས་དྲི་མ་དང་བྲལ་བ་ཡིན་པས། དེ་ཁོ་ན་ གོས་དང་བཅས་པ་ཡིན་གྱི།གཞན་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། རྒྱལ་སྲས་ངོ་ཚ་ཤེས་པའི་གོས་ཅན་ནི། །དགབ་པ་མེད་ཀྱང་ཉེས་པའི་དྲི་མ་བྲལ། །ཞེས་བྱ་བ་བཤད་དོ། །ནམ་མཁའ་དང་རྒྱན་དང་འདྲ་བ་ཉིད་དུ་སྟོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ནམ་མཁའ་དང་འདྲ་བ་ཉིད་ དང་རྒྱན་དང་འདྲ་བ་ཉིད་དོ།།འདི་སྐད་དུ་བཤད་པ་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་ནམ་མཁའ་རང་བཞིན་གྱིས་དྲི་མ་མེད་པ་ལ་སྤྲིན་དང་ཁུག་རྣ་ལ་སོགས་པས་མི་གོས་པ་དེ་བཞིན་དུ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ངོ་ཚ་དང་ལྡན་པ་ཡང་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆོས་རྙེད་པ་དང་མི་རྙེད་པ་ལ་སོགས་པས་མི་གོས་ སོ།།ཇི་ལྟར་རྒྱན་དང་ཆོས་མཐུན་པ་ཡིན་ཞེ་ན། ཇི་ལྟར་ཕལ་པ་འགའ་ཞིག་རྒྱན་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་བརྒྱན་ཏེ་མི་དག་གི་ནང་དུ་སོང་ན་མཛེས་པ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ངོ་ཚ་ཤེས་པའི་རྒྱན་གྱིས་བརྒྱན་པ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་མཛེས་སོ། །བསྐྱབ་པར་བྱ་བའི་སེམས་ཅན་ཡལ་ བར་བོར་ནས་ངོ་ཚ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་མ་ལྟ་བུར་བྱམས་པ་དང་ལྡན་པས་འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ལས་ཡོངས་སུ་བསྐྱབ་པའི་ཕྱིར།བདག་གིས་ཡལ་བར་བོར་ནས་སེམས་ཅན་འགའ་ཞིག་ལོག་པར་ལྟུང་བར་སོང་ན་མི་རུང་ངོ་ཞེས་སེམས་ཅན་ གྱི་དོན་དུ་རྟག་ཏུ་བག་ཚ་བ་ཁོ་ནར་གནས་པས་སོ།།རྟ་དང་གླང་པོ་ཆེའི་ཚོགས་ལ་སོགས་པ་འདྲ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་རྒྱལ་པོ་གླང་པོ་ཆེ་དང་། རྟ་དང་ཤིང་རྟ་ལ་སོགས་པས་ཕྱིར་རྒོལ་བ་དག་ལས་བསྲུངས་པ་དེ་བཞིན་དུ་ངོ་ཚ་བ་ཡང་སེམས་ཅན་འཁོར་བ་པ་རྣམས་ཀྱི་ ཉེས་པ་ཐམས་ཅད་ལས་ཀུན་ཏུ་སྲུང་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།

由于我慢而堕落的人，即使略有所知也不向他人展示，并且远离且不参与利益众生的事业。如此这般，是对自己和他人都造成损害。
以后悔而伤害自己是指：如前所述，以愤怒等行为而生起后悔。因此，由于后悔而自我谴责。因为缺乏恭敬而谴责他人。
'具信非人众'等词是指观察。因为佛陀保持舍心，所以以'如驴般行为'等语加以呵责。世尊了知'此非圣法之器'而保持舍心。
因为智者同修梵行者自然会呵责，这是指依法相应的呵责。因为在四方八方都会产生不好的名声，所以说'获得世间不好的名声'。
由此所生的心理痛苦和不悦将各自感受，其中痛苦是与五识相应，不悦是与意识相应。
以惭愧圆满资粮是指此为增上果，意即惭愧是一切功德之根本，由其力量使资粮得以圆满。这表明无惭者即使穿着衣服也因过失而有污垢。
惭愧是殊胜的衣服是指：虽然凡夫以衣服遮蔽身体可以避免尘土等外在污垢，但因具有内在贪欲等污垢，即使穿着衣服也是污秽的。
菩萨以惭愧衣庄严，即使无衣也因为没有内在贪欲等污垢，其身体本来离垢，唯有这样才是真正具足衣服，其他则不然。因此说：'王子具足惭愧衣，虽无遮蔽离过垢。'
显示如虚空和装饰，即与虚空相似和与装饰相似。这样说的含义是：如同虚空本性无垢，不被云雾等所染，同样，具足惭愧的菩萨也不被世间法如得失等所染。
如何与装饰相顺呢？就像普通人以各种装饰庄严后进入人群中显得庄严，菩萨以惭愧装饰庄严同样庄严。
舍弃应当救护的众生是因为惭愧，是指菩萨以如母般的慈爱，为了救护众生脱离轮回苦，想着'我若舍弃众生，有人堕入邪道就不行'，因此常住于为众生利益而戒慎。
因为如同象马等群众，是指如同国王以象、马、车等守护免受敌人侵害，同样，惭愧也能守护轮回中的众生免受一切过失。

།གོས་ལ་སོགས་པའི་དཔེ་འདི་རྣམས་ཀྱིས་ནི་ངོ་ཚ་བས་གནས་པ་ན། ཉོན་མོངས་པའི་གཉེན་པོ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི། རྒྱལ་སྲས་ངོ་ཚ་ཤེས་པའི་གོས་ཅན་ནི། །དགབ་པ་མེད་ཀྱང་ཉེས་པའི་དྲི་མ་ བྲལ།།ཞེས་གང་བཤད་པ་ཡིན་ཏེ། གནས་པ་ནི་སྐྱིལ་མོ་ཀྲུང་བཅས་ནས་བསམ་གཏན་བྱེད་པའི་ནང་དུ་ཡང་དག་པར་འཇོག་པའི་གནས་སྐབས་ཡིན་ཏེ། འཆག་པ་དང་། ཉལ་བ་དང་། འགྲེང་བ་དག་ན་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ། །རྒྱུ་བ་ན་འཇིག་ རྟེན་གྱི་ཆོས་ཀྱི་གཉེན་པོ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི།རྒྱལ་བའི་སྲས་ནི་ཁྲེལ་དང་ལྡན་གྱུར་པ། །ནམ་མཁའ་བཞིན་དུ་ཆོས་ཀྱིས་མི་གོས་འགྱུར། །ཞེས་གང་བཤད་པ་ཡིན་ཏེ། རྒྱུ་བ་ནི་བསོད་སྙོམས་བྱེད་པའི་གནས་སྐབས་སོ། །ཆོས་མཐུན་པ་དང་། གནས་པ་དང་མཐུན་ པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི།།རྒྱལ་སྲས་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་འདུས་གྱུར་པ། །ངོ་ཚ་ཤེས་པས་བརྒྱན་པ་མཛེས་པ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་དང་མཐུན་པ་ཉིད་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ངོ་ཚ་བས། གདུལ་བ་རྣམས་ལ་མ་ བཞིན་བྱམས་པ་ཉིད།།ཅེས་བྱ་བ་འདི་སྟོན་ཏོ། །ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པར་འཁོར་བ་དང་མཐུན་པ་ཉིད་ནི། ངོ་ཚ་བ་ནི་ཉེས་པ་ཐམས་ཅད་ལས། འཁོར་བ་ཀུན་ཏུ་སྲུང་བར་བྱེད་པའང་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་འདིས་བསྟན་ཏོ། །ངོ་ཚ་ཤེས་པ་བསྒོམ་པ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་དུ་རིག་པར་ བྱའོ།།ཞེས་བྱ་བ་ཇི་ལྟར་སྔ་མ་བཞིན་ཞེ་ན། ཇི་ལྟར་དྲི་དང་ཕྲེང་བ་དང་བྱུག་པ་ལ་སོགས་པས་མཆོད་པ་གཙོ་བོ་མ་ཡིན་གྱི། རང་གི་སེམས་ཀྱིས་མཆོད་པ་གཙོ་བོ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ། གཞན་ལ་ལྟོས་ནས་ངོ་ཚ་བ་བྱེད་པའི་ངོ་ཚ་བ་ནི་ཆུང་ལ་རང་གི་སེམས་ཀྱིས་ངོ་ཚ་བ་ནི་གཙོ་བོ་ཡིན་ནོ། །རང་ གི་སེམས་ཀྱིས་ངོ་ཚ་བ་དེ་ཡང་རྣམ་པ་ལྔས་མཆོག་ཏུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ།འདི་ལྟ་སྟེ། ངོ་ཚ་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པའི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ལ་མོས་པ་དང་བསམ་པ་སྟེ། བསམ་པ་དགུ་པོ་རོ་མྱོང་བར་བྱེད་པ་དང་། རྗེས་སུ་ཡི་རང་བ་དང་། མངོན་པར་དགའ་བའི་བསམ་པ་ དག་དང་།ངོམས་མི་ཤེས་པ་དང་། རྒྱ་ཆེན་པོ་དང་། དགའ་བ་དང་། ཕན་པ་དང་། མ་གོས་པ་དང་། དགེ་བའི་བསམ་པ་རྣམས་དང་། དབང་འབྱོར་པ་སྟེ། ས་ཆེན་པོ་ལ་ཞུགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ངོ་ཚ་བ་གང་ཡིན་པ་དང་། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་སྟེ་རྣམ་པར་མི་ རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཐབས་ཡོངས་སུ་གཟུང་བ་དང་གཅིག་པ་ཉིད་དེ།དོན་ཐམས་ཅད་འདྲེས་པ་ཉེ་བར་འདྲེས་པའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐམས་ཅད་དང་དོན་གཅིག་པ་ཉིད་ལ་འཇུག་པས་སོ། །ངོ་ཚ་བའི་སྐབས་རྫོགས་སོ།། །།ངོ་ཚ་བའི་འོག་ཏུ་བསྟན་པ་རྣམ་ པར་དབྱེ་བ་སྟེ།འདིའི་འབྲེལ་བ་གང་ཡིན་ཞེ་ན། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་གཙོ་བོར་གྱུར་པ་ནི་ངོ་ཚ་བ་ཡིན་པས་སྔར་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལྟར་ཁྲེལ་དང་ལྡན་པས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པ་བསྒོམ་པ་ལ་རབ་ཏུ་སྦྱོར་བ་ནི་ལེ་ལོ་དང་། རྣམ་པར་ གཡེང་བ་དང་།འཆལ་བའི་ཤེས་རབ་བསལ་ནས་བརྟན་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཆོས་གསུམ་པོ་བརྩོན་འགྲུས་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ཤེས་རབ་ལ་སྙིང་སྟོབས་དང་སྲན་ཐུབ་པ་དང་། བརྟན་པ་ཞེས་བྱ་བའོ། །ཆོས་དེ་དག་ཀྱང་ ཁྲེལ་དང་ལྡན་པ་ལ་འགྲུབ་པས་དེའི་ཕྱིར་ངོ་ཚ་ཤེས་པའི་འོག་ཏུ་བརྟན་པ་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ཡིན་ནོ།།བརྩོན་འགྲུས་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྩོན་འགྲུས་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ཤེས་རབ་ཅེས་བྱ་བ་འདི་ནི་བརྟན་པའི་མཚན་ཉིད་དེ། བརྩོན་འགྲུས་ལ་ སོགས་པའི་ཆོས་གསུམ་པོ་འདི་ལ་སྙིང་སྟོབས་དང་སྲན་ཐུབ་པ་དང་བརྟན་པ་ཞེས་མིང་དུ་གདགས་སོ།།ལྷག་མ་ནི་སྒྲུབ་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གང་ཕྱིར་གསུམ་གྱིས་བྱང་ཆུབ་སེམས། །འཇིགས་པ་མེད་པར་རབ་ཏུ་འཇུག་།ཅེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་ཆོས་ གསུམ་པོ་འདི་དག་གིས་འཇིག་པ་མེད་པར་འགྱུར་བ་དེའི་ཕྱིར་བརྟན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་མིང་འཐོབ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དོ།།དེ་ལ་མི་སྤྲོ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞུམ་པའི་སེམས་ཀྱིས་བྱ་བ་དག་ལ་མི་སྤྲོ་བ་གང་ཡིན་པའོ།

以衣服等这些比喻说明住于惭愧时是烦恼的对治。如说：'菩萨子具惭愧衣，虽无遮蔽离过垢。'所谓住，是指结跏趺坐入禅定时的正住阶段，行走、卧、站立时也是如此。
行走时是世间法的对治，如说：'佛子具有惭愧者，如虚空般法不染。'所谓行走是指乞食时的阶段。
所谓法相应和住处相应，如说：'菩萨子众中所聚，以惭愧饰最庄严。'等等。
与成熟众生相应，即此说：'诸菩萨之惭愧心，于所化众如母爱。'
无烦恼而与轮回相应，即此说：'惭愧能于一切过，于诸轮回作守护。'
修习惭愧应如前理解。何谓如前？如同香、花鬘、涂香等供养非为主要，而以自心供养为主要一样，依他人而生惭愧的惭愧较小，而自心的惭愧才是主要的。
自心的惭愧也应以五种方式了知为最胜，即：具惭愧者于大乘法的信解和意乐，即九种意乐：品味、随喜、欢喜意乐等，以及无厌足、广大、欢喜、利益、无染、善意乐等；
自在，即入大地者的惭愧；无分别，即与无分别智方便摄持为一体。由于一切义理交融故，即入一切菩萨同一义理。
惭愧品终。
惭愧之后宣说坚固分别。其关联为何？菩提分法中以惭愧为主要，故先说之。如是具惭愧者于修习菩提分法精进时，断除懈怠、散乱、恶慧，成就圆满坚固。
因此，精进、三摩地、智慧三法即称为勇猛、坚忍、坚固。此等功德于具惭愧者得以成就，故于惭愧后说坚固分别。
所谓精进等相，即精进、三摩地、智慧是坚固之相，于此三法立勇猛、坚忍、坚固之名。
其余为成立，即'由三故菩提，心入无所畏'。由此三法成就无畏，故得坚固之名，如是成立。
所谓不欢喜是指以怯弱心对诸事不生欢喜。

།ཡང་ན་ནི་རྨོངས་པས་ཏེ། དེའི་ཐབས་མི་ ཤེས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པའི་སེམས་ཀྱིས་བྱ་བ་སྒྲུབ་པའི་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པའོ།།སོ་སོར་བརྟགས་པ་མེད་པར་བྱེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྩོན་འགྲུས་ལ་སོགས་པ་རབ་ཀྱི་མཐར་ཕྱིན་ཅིང་རང་གི་ངང་གིས་འཇུག་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །རང་བཞིན་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིགས་སོ།།སྨོན་ལམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་བསྐྱེད་པའོ། །ལྟ་བ་མེད་པ་ཉིད་ནི་རང་གི་དོན་ཏོ། །སེམས་ཅན་ལོག་པར་སྒྲུབ་པ་ཉིད་ནི་གཞན་གྱི་དོན་ཏོ། །ཟབ་མོ་ཐོས་པ་ཉིད་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་དོན་ཏོ། །རྒྱ་ཆེ་བ་ཐོས་པ་ཉིད་ནི་མཐུའོ། །གདུལ་ བར་བྱ་བ་གདུལ་དཀའ་བ་ཉིད་ནི་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པའོ།།སྐུ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་མཆོག་གི་སྒོ་ནས་ཏེ། འདི་ནི་བརྟན་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཡིན་ནོ། །ཡང་བྱ་དཀའ་བ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པས་ཀྱང་བརྟན་པ་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའོ། ། ཇི་ལྟར་ཕྱེ་མ་ལེབ་དག་གིས་རི་རབ་བསྐྱོད་པར་མི་ནུས་པ་དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡང་གྲོགས་པོ་ངན་པ་དག་གིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་ལས་གཡོས་པར་མི་ནུས་སོ། །གྲོགས་པོ་ངན་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་ཕྱེ་མ་ལེབ་ལྟར་ཡང་བར་སྣང་ངོ་། ། ཇི་ལྟར་ནམ་མཁའ་ལྡིང་ལ་སོགས་པ་བྱ་གཞན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་འདབ་ལྕག་གིས་རི་རབ་བསྐྱོད་པར་མི་ནུས་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཕྱི་དང་ནང་སྡུག་བསྔལ་འབབ་པ་དག་གིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་ལས་གཡོས་པར་མི་ནུས་སོ། །ཇི་ལྟར་རྒྱ་མཚོ་དག་གིས་རི་རབ་བསྐྱོད པར་མི་ནུས་པ་དེ་བཞིན་དུ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡང་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པའི་སྡེ་ཟབ་ཅིང་རྒྱ་ཆེར་བར་ཐོས་ནས་དེ་ལས་མི་གཡོའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དཔེ་གསུམ་པོ་འདིས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བརྟན་པའི་མི་འགྱུར་བ་ཉིད་བཤད་དོ་ཞེས་སྨོས་སོ།། །།བརྟན་པའི་འོག་ ཏུ་མི་སྐྱོ་བའི་སྐབས་ཏེ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ལྟར་བརྟན་པ་དང་ལྡན་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་དག་ལ་སྐྱོ་བར་མི་འགྱུར་བས་མི་སྐྱོ་བ་བརྗོད་དོ། །དེ་དག་གིས་སྐྱོ་བ་སྐྱེས་ན་ངོ་ཚ་ཞིང་མི་སྐྱོ་བར་ཡང་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁྲེལ་ཡོད་པ་དང་ངོ་ཚ་ལ་བརྟེན་པས་ནི་སྐྱོ་བ་མི་སྐྱེད་དོ། ། བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་ལ་འདུན་པ་དྲག་པོ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ཇི་ལྟར་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ཞེ་ན། འདུན་པ་ལོག་ན་སྐྱོ་བར་འགྱུར་བས་སོ་ཞེས་བྱ་བས་དེ་སྟོན་ཏེ། འདིར་ནི་བརྩོན་འགྲུས་དང་ལྡན་པའི་འདུན་པ་གཟུང་ངོ་། །མི་སྐྱོ་བ་ནི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པའི་རྟེན་བྱེད་པའི་ལས་ཅན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་།།འདུན་པ་ཡང་མི་སྐྱོ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པས་རྒྱུ་ལས་འབྲས་བུ་བཏགས་ནས་རྒྱུ་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་བསྟན་ཏོ། །མི་སྐྱོ་བའི་འོག་ཏུ་བསྟན་བཅོས་ཤེས་པ་ཉིད་དེ། །མི་སྐྱོ་བ་དང་ལྡན་པ་ནི་བསྟན་བཅོས་མཉན་པའི་ཕྱིར་རབ་ཏུ་ སྦྱོར་རོ།།བསྟན་བཅོས་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱི་གཞི་ནི་རིག་པའི་གནས་ལྔ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གཞི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཆེད་དུ་བྱ་བ་ནི་རང་དང་གཞན་གྱི་དོན་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་རང་གི་དོན་དང་གཞན་གྱི་ དོན་གྱི་ཆེད་དུ་རིག་པའི་གནས་དག་ལ་རབ་ཏུ་སྦྱོར་རོ།།གཉིས་པ་ལ་དེའི་སྐྱོན་ཡོངས་སུ་ཤེས་ཤིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྩད་པའི་སྐྱོན་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གཞན་ཡིད་ཆེས་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་བསྟན་བཅོས་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་བྱ་བར་གཞན་དག་ ཡིད་ཆེས་པར་བྱེད་པའོ།།ཡང་ན་བསྟན་བཅོས་ཤེས་པར་སྔར་ཚིག་གི་མཚམས་བཅད་ནས། དེའི་འོག་ཏུ་ཚིག་བསྡུ་བ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པས་གཞན་དག་ལ་དོན་གཏན་ལ་འབེབས་པས་ཡིད་ཆེས་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ། །དེས་ན་ཡིད་ཆེས་པར་འགྱུར་ན་བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔའི་དབང་དུ་འགྲོ་བར་འགྱུར་རོ།།ཐོས་ནས་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤྱིར་ཐོས་པའོ། །འཛིན་པས་ནི་འཛིན་པར་འགྱུར་རོ། །ཁ་ཏོན་བྱེད་པས་ནི་གཞུང་ལ་ཞུགས་པའི་སྒོ་ནས་ཚིག་གིས་བྱང་བར་འགྱུར་རོ།

或者是由于愚痴，因为不知道其方法，这是指以完全愚痴的心进行事业成办的智慧。
'不作观察而行'是指精进等达到究竟而自然趣入的意思。
'自性'是指种性。
'愿'是指发心。
'无见'即是自利。
'众生邪行'即是利他。
'听闻甚深'即是真实义。
'听闻广大'即是力量。
'所化难调'即是令众生成熟。
'不可思议身'是从无上菩提的角度而言，这是坚固的分类。
又'难行'等等也是坚固的分类。
如同蝴蝶不能动摇须弥山，同样地，菩萨也不能被恶友从菩萨行中动摇。恶友对菩萨来说如同蝴蝶一般轻微。
如同金翅鸟等所有其他鸟类的翅膀都不能动摇须弥山，同样地，内外苦难的降临也不能使菩萨从菩萨行中动摇。
如同大海不能动摇须弥山，同样地，菩萨听闻甚深广大的大乘经典后也不会从中动摇。
因此说这三个比喻说明了菩萨坚固不变性。
坚固之后是不厌倦的部分。具有如是坚固的菩萨对菩萨行不生厌倦，故说不厌倦。
'若生厌倦则生惭愧而不厌倦'是说依靠惭愧心而不生厌倦。
'对大菩提的强烈欲求是本性'，为何是本性呢？因为'若欲求退失则会生厌倦'，此处应把握具有精进的欲求。不厌倦是精进的本性。
因此说'是精进发起的所依'。欲求也是不厌倦的因，从因安立果而说因是本性。
不厌倦之后是了知论典。具足不厌倦者为听闻论典而精进。
'了知论典的所缘是五明处'中，'所缘'即是所缘境的意思。
'目的是为了自他利益'是说菩萨们为了自利和他利而精进于诸明处。
第二中'遍知其过失'即是遍知诤论过失的意思。
'令他生信'即是令他人相信'此是了知论典者'。
或者先断定了知论典的句义后，以如是等方式为他人抉择义理而令生信解。由此生信后即能随顺菩萨。
'听闻后次第'是指总的听闻。'受持'即是领受。'诵习'即是通过入于论典而熟习文句。

།ཡིད་ཀྱིས་ལེགས་པར་བརྟགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ རབ་ཏུ་དད་པའི་ཡིད་ཀྱིས་དོན་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་སེམས་པའི་སྒོ་ནས་སོ།།ཇི་ལྟར་དོན་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་སེམས་པའི་སྒོ་ནས་ཡིན་ཞེ་ན། ཅི་རིགས་པར་དེ་དག་གི་སྐྱོན་དང་ཡོན་ཏན་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་སྒོ་ནས་སོ། །ཇི་ལྟར་མཐོང་བས་ལེགས་པར་རྟོགས་པ་དག་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། བཤད་ པ།ལེགས་པར་བཤད་པ་དང་། ཉེས་པར་བཤད་པ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། གསུང་རབ་ཀྱི་ལུགས་ཀྱིས་ལེགས་པར་བཤད་པ་དག་ཡིན་ནོ། །འདི་ལས་ཕྱི་རོལ་པ་རྣམས་ཀྱི་ནི་ཉེས་པར་བཤད་པ་དག་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན་ཟང་ཟིང་མེད་པའི་སེམས་ཀྱིས་གཞན་དག་ལ་རིག་ པའི་གནས་ལྔ་པོ་འདི་དག་ཡང་དག་པར་རབ་ཏུ་སྟོན་པས་ལེགས་པར་བཤད་པ་ཡིན་ནོ།།བཟློག་པ་ནི་ཉེས་པར་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན་དོན་བཟང་པོ་སེམས་ཉིད་ཀྱིས་ཡོན་ཏན་དུ་མཐོང་བ་ཡིན་ནོ། །བཟློག་པ་ནི་སྐྱོན་དུ་མཐོང་བ་ཡིན་ནོ། །ཚིག་འབྲུ་ བཟང་པོ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་ལེགས་པར་བཤད་པ་ཡིན་ནོ།།ཚིག་འབྲུ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་གཟུང་བའི་ཕྱིར་ཉེས་པར་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྒོ་དག་ནས་དེའི་བྱ་བ་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་བྱ་བ་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཏེ། རྫུ་འཕྲུལ་དང་ཀུན་བརྗོད་པའི་ཆོ་ འཕྲུལ་ལ་སོགས་པས་སྣོད་དུ་བྱས་ནས།སྐལ་བ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རིག་པའི་གནས་སྟོན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དམ་པའི་ཆོས་འཛིན་པར་བྱེད་པ་ཡང་ཡིན་ཏེ། གཟུངས་དག་གིས་དེ་འཛིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུངས་དག་གིས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་སོགས་པའི་རིག་པའི་ གནས་རྣམས་བདེ་བླག་དུ་འཛིན་པ་ཡིན་ནོ།།བསྟན་བཅོས་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱི་འོག་ཏུ་འཇིག་རྟེན་ཤེས་པ་ཉིད་དོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བསྟན་བཅོས་དག་ཁོང་དུ་ཆུད་ནས་བསྟན་བཅོས་ཐམས་ཅད་ལ་འཇིགས་པ་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །བསྟན་བཅོས་ཤེས་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་ ཤེས་པར་འགྱུར་ལ།འཇིག་རྟེན་ཤེས་པ་ཡང་གང་ལ་གང་ཞིག་ཇི་ལྟར་བསྟན་པར་བྱ་བ་དེ་ཤེས་པའི་ཕྱིར། དེ་ལ་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་སྟོན་ཏོ། །དེའི་ཕྱིར་བསྟན་བཅོས་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱི་འོག་ཏུ། འཇིག་རྟེན་ཤེས་པ་ཉིད་དེ། བསྟན་བཅོས་ཤེས་པ་ཉིད་དེ་ནི་འཇིག་རྟེན་ཤེས་པས་ གསལ་བར་བྱེད་དོ།།གང་འབྱུང་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པའོ། །གང་དག་གིས་འབྱུང་བ་ནི་ཀུན་འབྱུང་བའི་བདེན་པའོ། །ནུབ་པ་གང་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འགོག་པའི་བདེན་པ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ནུབ་པ་ནི་འགོག་པའི་བདེན་པ་ཡིན་ནོ། །གང་གིས་ནུབ་པར་ འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལམ་གྱི་བདེན་པས་སོ།། །།འཇིག་རྟེན་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱི་འོག་ཏུ་སྟོན་པ་རྣམས་ཏེ། དེ་ལྟར་འཇིག་རྟེན་ཤེས་པ་དང་བསྟན་བཅོས་ཤེས་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་སྟོན་པར་འགྱུར་རོ། །གཙུག་ལག་བསྟན་པའི་ཆོས་དང་ནི། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲང་སྲོང་གིས་བཤད་པའི ཆོས་ནི་སྟོན་པ་ཡིན་ནོ།།དྲང་སྲོང་ནི་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཏེ། གཞན་དག་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་གིས་བཤད་ཅིང་བསྟན་པའི་ཆོས་ནི་སྟོན་པ་ཡིན་གྱི། གང་ཟག་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པས་བཤད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་དོན་དགོངས་པ་ཅན་དང་ནི། །ཞེས་ བྱ་བ་ནི་གཙུག་ལག་གི་ཆོས་དག་གི་དགོངས་པ་ཅན་ནི་སྟོན་པ་ཡིན་གྱི།།ཕ་དང་མ་ནི་གསད་བྱ་ཞིང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུའི་ཚིག་འབྲུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གསུམ་པ་ལ་ནི་ལོག་པར་བསམས་པའི་དོན་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་དྲངས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་སྐད་དུ་ཁ་ཅིག་གང་ཟག་གཅིག་ འབྱུང་བ་ན་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་འདིས་ན།གང་ཟག་ཡོད་དོ་ཞེས་ཟེར་ཞིང་མངོན་པར་ཞེན་པ་ལྟ་བུའོ། །དོན་དེ་ལྟ་བུ་ནི་བརྟེན་པར་མི་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟར་བསྟན་པ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་མདོ་གཞན་ལས་རྣམ་པར་ཕྱེ་སྟེ། མིག་དང་གཟུགས་རྣམས་ལ་ བརྟེན་ནས་མིག་གི་རྣམས་པར་ཤེས་པ་སྐྱེའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྒྱས་པར་གསུངས་ནས།དེའི་འོག་ཏུ་འདི་ལ་སེམས་ཅན་དང་། མི་དང་གང་ཟག་དང་ཤེད་ལས་སྐྱེས་དང་ཤེད་བུ་ཞེས་མིང་དུ་འདོགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་དེ་ལྟ་བུ་ངེས་པའི་དོན་ལ་བརྟེན་ པར་བྱའོ།

所谓'以意善观察'，是指以极其虔诚的心意通过如实思维义理的方式。如何是通过如实思维义理的方式呢？是通过如理了知彼等过失与功德的方式。如何是以所见而善加了知呢？
解释道：因为能辨别善说与恶说，依照经典的传统是善说。除此之外外道们的则是恶说。或者，以无私的心意向他人正确宣说这五明处是善说。与此相反则是恶说。或者，以心意见到美好义理为功德。与此相反则见为过失。因理解美好文句故为善说。因颠倒执取文句故为恶说。
所谓'从三昧门中成办其事'，是为了成办有情之事，即以神变、记心等神通使其成为法器，然后随其根机教授诸明处。'也能持守正法，以总持来受持'是说以总持轻易地受持大乘等明处。
论典知后是世间智。菩萨通达论典后，于一切论典得无畏。知晓论典则能了知世间，了知世间则知道对何人应当如何教授，因此如实而教。所以论典知后是世间智，论典知为世间智所明显。
所生即苦谛。由何所生即集谛。所谓'何为灭'，即灭谛，烦恼灭尽即是灭谛。所谓'由何而灭'，即道谛。
世间智后是诸导师，如是知世间与知论典则成为世间导师。'所说圣教法'是指仙人所说之法即是导师。仙人是指诸佛菩萨，其他则不是。由他们所说教授之法是导师，而非颠倒凡夫所说。'及其意趣义'是说圣教诸法的意趣是导师，而非如'应当杀父母'等字句。
第三是说颠倒思维义理而错误引申，如有些人说'一补特伽罗生起时即生起'这句话，便执著说有补特伽罗。不应依止如此义理，因为世尊在其他经中对此等教法已作分别，广说'依眼色生起眼识'等后，接着说'于此假名为有情、人、补特伽罗、意生、意子'等，应当依止如此了义。

།བརྗོད་པ་དང་བཅས་པའི་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྗོད་པ་དང་བཅས་པའི་ཤེས་པ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་དང་ལྡན་པ་སྔོན་པོ་དང་སེར་པོ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་ཅན། ཤེས་བྱ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཅན། ཟག་པ་དང་བཅས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྟོན་པ་ཡིན་ནོ། །གསུམ་ པ་ནི་གཞན་ལས་དེའི་དོན་གྱི་ཚུལ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ཐོས་པ་ལས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོན་པ་ཚད་མར་གྱུར་པའམ།དེས་ཚད་མར་མཛད་པ་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པས་ངེས་པར་བྱས་ཤིང་རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལས་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །སྟོན་པའི་འོག་ཏུ་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་ རིག་པ་རྣམས་ཏེ།དེ་ལྟར་ཡང་དག་པར་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་དང་ལྡན་པ་སྟོན་པར་འགྱུར་བ་ནི་ཆོས་དང་། དོན་དང་། ངེས་པའི་ཚིག་དང་། སྤོབས་པ་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ཐོབ་པས་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཆོས་སྟོན་པར་བྱེད་དེ། དེ་བས་ན་སྟོན་པའི་འོག་ཏུ་སོ་སོ་ཡང་ དག་པར་རིག་པ་རྣམས་སོ།།རྣམ་གྲངས་ཤེས་པ་དེ་དོན་རེ་རེའི་མིང་གི་རྣམ་གྲངས་ཇི་སྙེད་པ་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེར་ན། མ་རིག་པ་དང་མུན་ནག་དང་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པ་དང་མུན་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པའོ། །མཚན་ཉིད་ཤེས་པ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པའོ།།གསུམ་པ་ནི་ཚིག་ཤེས་པ་སྟེ། ཡུལ་མི་སོ་སོའི་སྐད་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ལ་ཐོགས་པ་མེད་པར་ཤེས་པ་ནི་ངེས་པའི་ཚིག་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ཞེས་བྱའོ། །བཞི་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་ ཉིད་ཀྱི་སྤོབས་པ་ཞེས་བྱ་བ་གང་ཡིན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་གང་གིས་ན་ཆོས་སྟོན་འདིའི་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་། ཟག་པ་མེད་པ་དང་། འདུས་བྱས་དང་། འདུས་མ་བྱས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ རབ་ཏུ་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ལ་སྤོགས་པ་ཟད་མི་ཤེས་པ་དེ་ལྟ་བུའི་སྤོབས་པ་ལ་དབང་བ་ཉིད་འཐོབ་པོ།།དེ་ལ་ཆོས་དང་དོན་དག་སྟོན་པ་ནི་ཆོས་སྟོན་པ་དང་། བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གང་གི་ཚེ་ཆོས་བསྟན་ནས་ཚིག་དང་དོན་གྱི་སྒོ་ནས་འཆད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། ། འདིས་ནི་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་རྣམས་ཀྱི་ངེས་པའི་ཚིག་བསྟན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སོ་སོ་རང་གིས་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་སོ་སོ་ཞེས་བྱ་བ་བསྡུས་སོ། །མཉམ་པ་ཉིད་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རིག་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་དག་པར་ཞེས་བྱ་བ་བསྡུས་སོ། །རྣམ་གྲངས་ལ་སོགས་པ་རབ་ཏུ་ཤེས པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་བསྡུས་ཏེ།འདི་ནི་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ངེས་པའི་ཚིག་ཡིན་ནོ།། །།སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པའི་འོག་ཏུ་ཚོགས་ཀྱི་སྐབས་ཏེ། དེ་ལྟར་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ཐོབ་པའི་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཡོངས་སུ་ རྫོགས་པར་འགྱུར་བས་ཚོགས་ཀྱི་སྐབས་ཡིན་ནོ།།ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པར་འཁོར་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པར་འཁོར་བར་འགྱུར་ཏེ། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་ཆེད་དུ་བསམས་བཞིན་དུ་སྲིད་པར་ སྐྱེ་བ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པའི་ཕྱིར་འཁོར་བའི་ཉེས་པ་དག་གིས་མི་གོས་ཤིང་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པའི་དབང་དུ་འགྲོ་བར་མི་འགྱུར་རོ།།བཟོད་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་དང་། བསམ་གཏན་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་ནི་གཉི་ག་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གནོད་པ་བྱེད་པ་དང་དུ་ལེན་པ་དང་། སྡུག་ བསྔལ་ལ་ཇི་མི་སྙམ་པའི་བཟོད་པ་དག་ནི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་ཀྱིས་བསྡུས་སོ།།ཆོས་ལ་ངེས་པར་རྟོག་པའི་བཟོད་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཀྱིས་བསྡུས་སོ། །འཇིག་རྟེན་པའི་བསམ་གཏན་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དག་དང་། སེམས་ཅན་ལ་ཕན་པ་ བྱེད་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་ཀྱིས་བསྡུས་སོ།།ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ཞིག་ལ་བརྟེན་ནས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་དེ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཀྱིས་བསྡུས་ཏེ། བརྩོན་འགྲུས་ཀྱང་དེ་དང་འདྲ་བར་ཤེས་པར་བྱའོ། །སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ལྔ་ཅར་ཡང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཡིན་པར་འདོད་དེ།སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡོངས་སུ་བསྔོས་པའི་ཕྱིར་རོ།

所谓'有言说的智'，是指具有所取能取的有言说的智，具有青黄等相，具有种种所知的相，是有漏的，这就是'教导'。
第三是'从他处如实听闻其义理'，是指从成为量或成为量的导师、声闻等所确定并分别的，不会退失。
在导师之后是诸无碍解，如是具足正确分别的教导，是通过获得法、义、词、辩无碍解而为诸有情说法，因此在导师之后是诸无碍解。
所谓'了知异门'，是了知每一义的所有异名，例如无明、黑暗、愚痴、暗冥等。
所谓'了知相'，是了知自相和共相。
第三是'了知词'，于各地方语言无碍了知，称为词无碍解。
第四是'智慧'，即所谓'自身辩才'的智慧了知，这是其意义。菩萨由此而于说法时，对有漏、无漏、有为、无为等诸法的广大分别等获得无尽辩才的自在。
其中'说示法与义'是为了说法和解释，是指说法之后从词义门中解释。
此说明诸无碍解的词义，'各别'之声摄'各'义，'平等性即真如了知'摄'正确'义，'了知异门等'摄'解'义，此是'无碍解'的词义。
无碍解之后是资粮品，如是获得无碍解已，圆满福德智慧资粮，故是资粮品。
'无烦恼而轮回'是说以智慧资粮力而无烦恼轮回，为利有情故意取有，因此不为轮回过患所染，不随业惑力转。
'以忍辱、精进、禅定力二者皆作'是说，安忍损害及不畏苦的忍辱属于福德资粮摄。法决定忍属于智慧资粮摄。世间禅定、无色定及利益有情者属于福德资粮摄。
依止何等三摩地而修无分别智者，属于智慧资粮摄。精进亦当如是了知。
布施等五度皆许为智慧资粮，因为布施等回向无上正等菩提故。

།ཚོགས་ཀྱི་ངེས་པའི་ཚིག་ལ་རྒྱུན་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སམ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་བསྡུས་སོ། །བསྒོམ་པ་ ཐོས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི།བྷཱ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་བསྡུས་ཏེ། དེ་ལྟ་བུའི་ཚོགས་ཀྱི་ངེས་པའི་ཚིག་ཡིན་ནོ། །ས་དྲུག་པོ་དག་གི་ནི་མཚན་མ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཚན་མ་མེད་པའི་དོན་དུ་ཡིན་པས། མཚན་མ་མེད་པར་བྱ་ཞིང་ས་བདུན་པ་ལ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་ཡིན་ཏེ། དེ་མཚན་ མ་ཀུན་ཏུ་མི་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་རོ།།གཉེན་པོས་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། ལུས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པར་འཇུག་པའི་སྒོ་ནས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་བཞིའི་གཉེན་པོ་མི་གཙང་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། མི་རྟག་པ་དང་། བདག་མེད་པའི་འདུ་ཤེས་རྣམས་ཀྱི་ཡང་གཉེན་པོ་ ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟར་འདི་སྐད་དུ་བཤད་པ་ཡིན་ནོ།།ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱི་གཙང་བ་ལ་སོགས་པར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པའི་གཉེན་པོར་གྱུར་པ་མི་གཙང་བ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སུ་གྱུར་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་ལུས་ལ་སོགས་པ་ནི་བྱིས་པས་ཀུན་བརྟགས་པའི་བདག་ཉིད་དུ་མེད་དོ། །དེ་མེད་པའི་ཕྱིར། མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་ཡང་གཟུང་བ་དང་། འཛིན་པའི་དངོས་པོར་མ་གྲུབ་པ་སྟེ། དེ་བས་ན་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པའི་ཡང་གཉེན་པོ ཡིན་པའི་ཕྱིར།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་དག་ནི། ཉན་ཐོས་རྣམས་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་ཞེས་བྱའོ། །དབུས་དང་མཐའ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ལས་ཇི་སྐད་བཤད་པ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་ཀྱི་ནི་གནས་ངན་ལེན་རབ་ཏུ་སྟོན་ཏེ། དེ་ལ་རབ་ ཏུ་བརྟགས་པས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ལ་འཇུག་གོ།།དེའི་མཚན་ཉིད་ནི་གནས་ངན་ལེན་དང་བཅས་པའི་འདུ་བྱེད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གནས་ངན་ལེན་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་དེ། དེས་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་འཕགས་པས། སྡུག་བསྔལ་ དུ་གཟིགས་སོ།།སྲེད་པའི་རྒྱུ་ནི་ཚོར་བ་སྟེ། དེ་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པས་ཀུན་འབྱུང་བའི་བདེན་པ་ལ་འཇུག་གོ། །བདག་ཏུ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་གཞི་ནི་སེམས་ཏེ། དེ་ལ་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པས་འགོག་པའི་བདེན་པ་ལ་འཇུག་སྟེ། བདག་ཆད་པར་དོགས་པའི་ འཇིགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཆོས་ལ་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་ལ་རྨོངས་པའི་ཕྱིར་ལམ་གྱི་བདེན་པ་ལ་འཇུག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ལུས་ལ་སོགས་པ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་བྱ་ བ་ནི་བདག་གིས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ལུས་ལ་སོགས་པ་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བསྒོམ་པ་ལ་སྦྱར་བར་བྱའོ་སྙམ་པ་ཡིན་ནོ།།ཡིད་ལ་བྱེད་པས་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། ལུས་ལ་སོགས་པར་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་ཇི་ལྟར་བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ ལུས་ལ་སོགས་པ་ལ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་ཉིད་དུ་དམིགས་པ་དེ་ལྟར་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བསྒོམ་པ་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་ཀྱི།འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། ཆོས་ལ་བདག་མེད་པར་ཡིད་ལ་བྱེད་དོ། །ཐོབ་པས་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། ལུས་ལ་སོགས་པ་དང་བྲལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཡང་མ་ཡིན། མི་བྲལ་ བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཡང་མ་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་དང་ནི་བྲལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཡང་མ་ཡིན་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ལུས་ལ་སོགས་པ་དག་ནི་མི་བྲལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཡང་མ་ཡིན་པའོ།།མཐུན་པས་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་མཐུན་པས། དེའི་མི་མཐུན་ པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་གཉེན་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལུས་ལ་སོགས་པ་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བསྒོམ་པས་ལུས་འདི་ནི་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་ནས་ནང་དང་ཕྱིའི་དངོས་པོ་ལ་ལྷག་པར་མ་ཞེན་པས་ནང་དང་ཕྱིའི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་བཏང ངོ་།།དེ་བཞིན་དུ་སྲོག་གི་ཕྱིར་ཡང་སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་མི་འཇུག་གོ། །གཤེ་བ་དང་སྤྱོ་བ་དང་དབྱུག་པ་དང་མཚོན་གྱིས་བསྣུན་པ་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་བཟོད་དོ། །ལེ་ལོ་སྤངས་པས་སེམས་ཅན་དེ་དང་དེ་དག་གི་གྲོགས་ཀྱི་ངོ་བོར་ཡང་འགྲོའོ།

关于资粮的确定词'经常'，是由'sam'这个词所摄。'修习听闻'是由'bhā'这个词所摄，这就是资粮的确定词。
关于六地的无相，是为了无相的意义，为了进入第七地，因为彼不行一切相。
对治如何呢？通过身等诸法无我而入的方式，是四颠倒的对治——不净、苦、无常、无我想的对治。
如是解说：声闻们为对治清净等颠倒而修习不净等行相，这些对菩萨来说也成为违品，因为身等诸法并非如凡夫所遍计的自性。由于彼不存在，所以无常等行相也不成立为所取能取事物，因此也是无常等行相的对治。
菩萨们的念住与声闻不共。如《辨中边论》所说：身显示随眠，由彼观察而入苦谛。其相为有随眠的有为，随眠即是行苦性，由此圣者见一切有漏事物为苦。
爱的因是受，由遍观察彼而入集谛。我执所依是心，由遍观察彼而入灭谛，因为无有断我的恐惧。由遍观察法而入道谛，因为于杂染清净法愚痴。
缘一切有情身等，是说我应当修习缘一切有情身等的念住。
意行如何？因为不缘身等。菩萨不如凡夫那样缘身等为所取能取而修习念住，那么如何？作意法无我。
获得如何？非为断离身等，亦非为不断离。即非为断离法身，亦非为不断离烦恼身等。
随顺如何？由随顺波罗蜜多，是其违品的对治。菩萨修习身等念住时，思维此身是无常等，于内外事不生增执，而能舍弃一切内外事物。
如是，为了活命也不行杀生等。对于谩骂、轻蔑、棍棒、兵器伤害等一切都能忍受。断除懈怠，也能作为彼彼有情的友伴而行。

།ལུས་ལ་ སོགས་པ་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བསྒོམས་པས་རྣམ་པར་གཡེང་བ་དང་འཆལ་བའི་ཤེས་རབ་ཀྱང་རབ་ཏུ་སྤོང་སྟེ།དེ་ལྟར་ན་དེའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་གཉེན་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་མཐུན་པར་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བསྒོམ་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་ལ་དེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ དེ་དང་ལྡན་པའི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བསྒོམ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི།དེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་མདོ་སྡེ་ལ་སོགས་པ་ལས་འཇིག་རྟེན་པ་དང་། ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བསྒོམ་པ་བཤད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་མཁས་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ཁོ་ན་ བཞིན་དུ་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་ངོ་བོར་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་སྒྱུ་མ་ལ་སྒྱུ་མ་བྱས་པའི་གླང་པོ་ཆེ་ལ་སོགས་པ་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ལྟར་ལུས་ཀྱང་དེ་དང་འདྲའོ།།སེམས་ནི་ནམ་མཁའ་བཞིན་དུ་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སེམས་ ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་སེམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་བཟུང་སྟེ།དེ་ནི་ནམ་མཁའ་བཞིན་དུ་གཅིག་ཏུ་འོད་གསལ་བས་སོ། །ཆོས་རྣམས་ནི་གློ་བུར་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པས་བསྡུས་པའི་ཆོས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བ་གང་དག་ཡིན་ པ་དེ་དག་ནི་ཀུན་བརྟགས་པ་སྟེ།དཔེར་ན་ནམ་མཁའ་ལ་གློ་བུར་གྱི་རྡུལ་དང་དུ་བ་དང་སྤྲིན་དང་ཁུག་རྣ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །འདྲེས་པ་ཉེ་བར་འདྲེས་པ་བསྒོམ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་བརྒྱད་པ་ལ་སོགས་པ་ལའོ། །ས་བཅུ་པ་དང་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ལ་ནི་མ་ ལུས་པར་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པར་འགྱུར་རོ།།དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པའི་འོག་ཏུ་ཡང་དག་པར་སྤོང་བ་བསྒོམ་པ་སྟེ། དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བསྒོམ་པ་ཇི་སྙེད་བཤད་པ་དེ་དག་གི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཉེས་པ་རྣམས་ཀྱི་གཉེན་པོར་ཡང་དག་ པར་སྤོང་བ་བསྒོམ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟེན་ལ་སོགས་པས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བསྒོམ་པ་བཤད་པ་ལ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཐོས་པ་དང་བསམས་པ་དང་བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་ལ་བརྟེན་ནས་བསྒོམ་པ་བཤད་པ་ཤེས་རབ་དེ་གསུམ་ཆར་གྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་མི་མཉན་པ་ལ སོགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེའི་གཉེན་པོར་ཡང་དག་པར་སྤོང་བ་བསྒོམ་སྟེ།དེ་བཞིན་དུ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱི་གཉེན་པོར་ཡང་དག་པ་སྤོང་བ་བསྒོམ་པ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །འཁོར་བའི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་རྣམས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པར་ཡོངས་སུ་ལོངས་ སྤྱད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡང་དག་པར་སྤོང་བ་བསྒོམས་པས་འཁོར་བའི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཐམས་ཅད་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པར་ཡོངས་སུ་སྤྱོད་དོ།།འདུན་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ཞེས་བྱ་བའི་རྣལ་འབྱོར་བསྒོམ་ཞིང་འབད་དོ་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་ཡང་དག་པར་སྤོང་བ་བསྒོམ་པ་ཡང་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ལ།འབད་པ་དང་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡང་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ན། དེ་ཇི་ལྟར་འབད་དོ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། དེ་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། རེ་ཞིག་དང་པོ་ཁོ་ནར་རྣལ་འབྱོར་པ་ བྱེད་འདོད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ།།དེ་ལ་བརྟེན་ནས་འདི་ཉོན་མོངས་པ་དག་དང་ལྷན་ཅིག་འགྱེད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ཞེས་བྱ་བ་བསྒོམ་པ་ལ་རབ་ཏུ་བརྩོན་པ་འབད་པར་བྱེད་དོ། །འབད་པར་བྱེད་པ་དེ་ལ་ཉོན་མོངས་པའི་དགྲ་རྣམས་བར་ཆད་བྱེད་དེ། ཞི་གནས་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ནི་ཞུམ་པའོ། །ལྷག་མཐོང་གི་ནི་རྒོད་པའོ། །དེ་དག་བསལ་བའི་ཕྱིར་རྣལ་འབྱོར་པ་འདི་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པས་འབད་པས་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་གནས་སྐབས་ཆེས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་སོ། །བརྩོན་འགྲུས་བསྒོམ་པ་དེས་སེམས་དེ་ཞུམ་པ་ཡང རབ་ཏུ་འཛིན་ལ་རྒོད་པ་ཡང་ཡང་དག་པར་རབ་ཏུ་འཇོག་སྟེ།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞུམ་པ་དང་རྒོད་པ་དག་གི་གཉེན་པོར་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་མོ་ཞེས་བཤད་དོ། །གང་གི་ཚེ་སེམས་དེ་ལ་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་བསྒོམ་པ་ལ་མཉམ་པ་ཐོབ་པར་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ་ནི་བཏང་སྙོམས་སུ་ འཇོག་སྟེ་རབ་ཏུ་འཛིན་པར་ཡང་མི་བྱེད།རབ་ཏུ་འཇོག་པར་ཡང་མི་བྱེད་དོ།

通过修习身等念住，也能完全断除散乱和邪慧。如此，由于是其违品的对治，所以是与波罗蜜多相应的念住修习。
为了显示这些，所说的'为了修习与此相应的念住'是指菩萨为了显示此义，而精通经典等所说的世间和声闻的念住修习。
'如是由于显现为非真实的本性'是指如同幻化所作的大象等非真实一样，身体也是如此。
'由于了知心如虚空般本性光明'中，'心'字所表的是心的法性，它如同虚空般唯一光明。
'由于了知诸法是客尘'是指法念住所摄的一切染污和清净诸法都是遍计，如同虚空中暂时的尘埃、烟雾、云彩和雾气一样。
'为修习交融相杂'是指在第八地等。在第十地和佛地则由于圆满成就而得以完全实现。
念住之后修习正断，即'对所说的一切念住修习的违品过失，修习其对治正断'是指对依止等所说的念住修习，依于大乘闻思修所生的智慧而修习，对这三种智慧的违品不听闻等的对治而修习正断。同样也应配合其余违品的对治正断修习。
'无染受用轮回圆满'是指菩萨通过修习正断，无染受用一切轮回圆满。
'依于欲乐精进修习止观瑜伽'是指正断修习也是精进的本性，精进努力等也是精进的本性，那么如何精进呢？为此应当说明：首先瑜伽师生起欲乐。
依此为了与烦恼交战而精进修习止观。在这精进中，烦恼敌人作障碍。止的违品是沉没，观的违品是掉举。为了去除这些，瑜伽师以发起精进而努力，故精进的状态更为殊胜。
以此精进修习，既能提起沉没的心，也能安住掉举的心。因此说为对治沉没和掉举而发起精进。
当心获得止观修习的平等时，则安住于舍，既不提起也不安住。

།ཡང་དག་པར་སྤོང་བའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཇི་སྐད་བཤད་པ་ཐམས་ཅད་ལ་གཉེན་པོ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འདུན་པ་ལ་ནི་བརྟེན་ནས་སུ། །རྣལ་འབྱོར་རྒྱུ་མཚན་བཅས་བསྒོམ་པ། །ཞེས་བཤད་ མ་ཐག་པ་གང་ཡིན་པའོ།།དད་ཅིང་དོན་དུ་གཉེར་ན་འབད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དད་ན་བྱེད་འདོད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དད་པ་ནི་འདུན་པའི་རྟེན་བྱེད་པའི་ལས་ཅན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་། །བྱེད་འདོད་ན་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་སྟེ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འདུན་པ་ཡང་བརྩོན་ འགྲུས་ཀྱི་རྟེན་བྱེད་པའི་ལས་ཅན་དུ་བསྟན་ཏོ།།གཅིག་གིས་ནི་སེམས་དམིགས་པ་ལས་མི་འཕྲོ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དྲན་པས་སོ། །གཉིས་པས་འཕྲོ་བ་རབ་ཏུ་ཤེས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་བཞིན་གྱིས་སོ། །ཤེས་བཞིན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་ཏེ་ གང་གི་ཚེ་སེམས་དེ་དམིགས་པ་ལས་གུད་དུ་འཕྲོ་བ་དེའི་ཚེ་ཤེས་བཞིན་གྱིས་མྱུར་བ་ཁོ་ནར་བདག་གི་སེམས་རྣམ་པར་གཡེངས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་ཡོངས་སུ་གཅོད་དོ།།སེམས་དང་བཏང་སྙོམས་ནི་གཉེན་པོའི་ཐབས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་བཞིན་གྱིས་ནི་སེམས་དེ་རྣམ་པར་གཡེང་ བས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཙམ་ཞིག་ཤེས་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་ཟད་དོ།།སེམས་པ་ནི་སེམས་ཀྱི་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། དེས་སེམས་དེ་དགེ་བ་ལ་གཏོད་པར་བྱེད་དོ། །གང་གི་ཕྱིར་སེམས་པས་ཞུམ་པ་ནི་རབ་ཏུ་འཛིན་ལ་རྒོད་པ་ནི་རབ་ཏུ་འཇོག་པ་དེའི་ཕྱིར་སེམས་ལ་གཉེན་པོ་ཞེས་བྱའོ། ། བཏང་སྙོམས་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཏེ་དེས་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་རབ་ཏུ་སྤོང་བས་དེའི་ཕྱིར་བཏང་སྙོམས་ལ་གཉེན་པོ་ཞེས་བྱའོ། །ཤའི་སྤྱན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་བསྒོམས་པས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གང་གིས་ན་སྟོང་གསུམ་ལ་སོགས་པའི འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་སུ་གཏོགས་པའི་གཟུགས་ཀྱི་དབྱེ་བ་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བ་ཡང་མཐོང་བ་དེ་ལྟ་བུའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལ་བྱུང་བའི་མིག་མངོན་པར་འགྲུབ་ཏེ།འཕགས་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས་ཇི་སྐད་འབྱུང་བ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །ལྷའི་སྤྱན་ནི་བསམ་གཏན་གྱིས་མངོན་པར་ འདུས་བྱས་པ་སྟེ།ཤའི་སྤྱན་པས་ཆེས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ཡིན་ནོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་སྤྱན་འཕགས་པ་ནི། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་དེ་བཞིན་ཉིད་སྤྱོད་ཡུལ་པ་ཡིན་ནོ། །ཆོས་ཀྱི་སྤྱན་ནི་མདོའི་སྡེ་དང་དབྱངས་ཀྱིས་བསྙད་པའི་སྡེ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དུ་ཐོགས་ པ་མེད་པ་ཡིན་ནོ།།གནས་པས་རྣམ་པར་བརྩེ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་རྣམ་པར་བརྩེ་བ་སྟེ། ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་གནས་པའི་སྒྲར་བརྗོད་དོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་དབང་པོའི་དམིགས་པ་ནི་ཞི་གནས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ལ་བརྟེན་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཡོན་ཏན་ཐམས་ ཅད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་འགྱུར་བ་ཞི་གནས་ཁྱད་པར་ཅན་བཟུང་སྟེ།ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཙམ་ཐོབ་པའོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་དབང་པོའི་གཞི་ནི་ལྷག་མཐོང་ངོ་། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིར་ཡང་མཉམ་པར་མ་བཞག་པའི་གནས་སྐབས་སམ། འཇིག་ རྟེན་པའི་མཉམ་པར་གཞག་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་ཤེས་རབ་ཀྱི་དབང་པོ་ཡིན་པར་གཞག་གོ།།ལྷག་མཐོང་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ། དེ་བས་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་དབང་པོ་དེའི་དམིགས་པ་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་གི་དོན་གྱི་སྐབས་ཁོ་ནས་དད་པ་ ལ་སོགས་པ་འདི་དག་དབང་བྱེད་པའི་དོན་གྱིས་དབང་པོ་རྣམས་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དད་པ་ལ་སོགས་པའི་དམིགས་པ་བྱང་ཆུབ་ལ་སོགས་པའི་དོན་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ལ་དེ་རྣམས་དབང་བྱེད་དོ།།ས་ལ་ཞུགས་པའི་གནས་སྐབས་ནི་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་དང་ བདག་དང་གཞན་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་དང་།སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པས་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་སོ། །གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པས་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་ རྟོགས་སོ།

对于所说的一切正断的详细分类都称为对治。即如刚说的'依止欲求，修有因瑜伽'。
所谓'若有信心且希求则会精进'是指有信心就会生起想做的意愿，因此说'信心具有作为欲求之所依的作用'。若想做则会发起精进，因此也说明欲求具有作为精进之所依的作用。
所谓'一者使心不散离所缘'是指由正念的缘故。'二者了知散乱'是指由正知的缘故。正知是智慧的本质，当心从所缘散乱时，正知能迅速判定'我的心散乱了'。
所谓'心和舍是对治方便'是指正知仅仅了知'心散乱了'而已。作意是心的造作，它使心趣向善法。由于作意能提起低沉、安住掉举，因此称为心的对治。
舍是智慧的差别，由于它能断除随烦恼，因此称为舍的对治。所谓'肉眼'是指菩萨由修习神足，成就异熟所生眼根，能见三千等世界中极微细的色法差别，如《圣般若波罗蜜多经》中所说。
天眼是由禅定所成就，远胜于肉眼。圣者的慧眼是无分别智，以真如为境。法眼是于一切经、应颂等诸法无碍。
由住处观察的三摩地而观察，三摩地以'住'字表示。所谓'三摩地根的所缘是止'是指依止能成就菩萨一切功德圆满的殊胜止，三摩地是获得世间一心而已。
所谓'慧根的所依是观'，此处是指非等持位或世间等持位的慧根。观是无分别智，因此慧根的所缘是无分别智。
所谓'仅由这些的意义才称信等为诸根'是指信等对于菩提等所缘境具有主导作用。
入地位次第了知法无我性及自他平等性，由此通达一切法及一切有情平等性，即由法无我通达一切法平等性，由人无我通达一切有情平等性。

།ཡང་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ས་དང་པོ་ཐོབ་པའི་དུས་ན་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བ་རྟོགས་པས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་བདག་ཏུ་མཉམ་པ་ཉིད་འཐོབ་སྟེ། ས་དང་པོ་ཐོབ་པའི་དུས་ན་བདག་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་སེམས་ཅན་རྣམས་ཡིན་པས་ཇི་ལྟར་བདག་གིས་ བདག་ཉིད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཉེ་བར་ཞི་བར་བྱ་བ་དེ་བཞིན་དུ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བྱའོ།།ཞེས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་དང་ཁྱད་པར་མེད་པ་ཉིད་འཐོབ་པས་བདག་དང་གཞན་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱིས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་མཉམ་པ་ཉིད་རྟོགས་སོ་ཞེས་བྱའོ། །ཤེས་བྱ་མ་ རྒྱལ་རྒྱལ་བྱའི་ཕྱིར།།ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ས་ལ་གནས་པ་ནི་ས་དང་པོ་མ་རྒྱལ་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་རྒྱལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དྲན་པ་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་དེ། མ་རྟོགས་པ་རྟོགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཤེས་བྱ་མ་རྒྱལ་བ་རྒྱལ་བ་ཡིན་ནོ། །འདི་ཡི་རྣམ་ འབྱེད་རྟོག་པ་ཡི།།མཚན་མ་ཐམས་ཅད་འཇོམས་པར་བྱེད། །ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་ནི་གང་ཟག་དང་ཆོས་སུ་འཛིན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྣམས་འཇོམས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་རྗེས་ལ་ཐོབ་པའི་གནས་པས་གཞན་དག་ འབུལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་རྗེས་ལ་ཐོབ་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་མ་རྟོགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་འབུལ་བ་ཡིན་ནོ།།གཞན་འདོར་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟོགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་འདོར་བ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་གནས་པས་དེ་ལ་རྩོལ་བ་མེད་པར་གནས་པར་བྱེད་པའི་ ཕྱིར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་བཏང་སྙོམས་ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ལ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་དེས་རྒྱལ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་གནས་པར་བྱེད་དོ།།ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་བཏང་སྙོམས་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་ཡན་ལག་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གང་ གིས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པས་གནས་ངན་ལེན་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ།།གང་ལ་བརྟེན་ནས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་མེད་པར་བྱེད་པ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་བརྟེན་ནས་རྣམ་པར་གཡེང་བ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་གང་ ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཏང་སྙོམས་སོ།།རྟོག་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡོངས་སུ་གཅོད་པ་ནི་ཡང་དག་པའི་རྟོག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་དག་པའི་རྟོག་པས་ནི་བདག་གི་རྣམ་པ་འདིས་ཁོ་ན་ཉིད་འདི་ལྟ་བུ་ཞིག་རྟོགས་སོ་ཞེས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རྟོགས་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། རྣམ་པར་འཇོག་པར་ བྱེད་ཅིང་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་གཞུང་དུ་ཡང་བྱེད་ལ་གཞན་དུ་ག་ལ་ཡང་སྟོན་ཏོ།།དེ་རྣམ་པར་གཞག་པ་མདོའི་སྡེ་ལ་སོགས་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་པ་ལ་འཇུག་པ་ཡང་དེ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། དེས་དེའི་དོན་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟོགས་པ་ རྣམ་པར་བཞག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།མདོའི་སྡེ་ལ་སོགས་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་པ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གསུང་རབ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་པོ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་པ་ལ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འཇུག་པ་ཡང་དེ་ཉིད་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་ཇི་ལྟར་ཞུགས་ པ་ལྟར་རོ།།དེས་དེའི་དོན་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟོགས་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཅན་གྱི་ཡང་དག་པར་རྟོག་པ་དེས་དེའི་དོན་ཏེ་གསུང་རབ་ཀྱི་དོན་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། གསུང་རབ་ལ་མངོན་སུམ་པའི་བློ་དང་དོན་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་མཐོང་བ་ཡིན་ནོ། །ལས་ གསུམ་རྣམ་པར་དག་པ་ནི་ཡང་དག་པའི་ངག་དང་ལས་ཀྱི་མཐའ་དང་འཚོ་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངག་རྣམ་པར་དག་པ་དང་།ལུས་རྣམ་པར་དག་པའོ། །གཉི་ག་རྣམ་པར་དག་པ་ནི་དེ་ཉིད་གཉི་ག་རྣམ་པར་དག་པ་ཡིན་ཏེ། འཚོ་བ་རྣམ་པར་དག་པའོ།

或者，菩萨获得初地时，通过证悟遍及一切的法界，获得与一切众生平等无我性。在获得初地时，我是什么，众生也是什么，如同我要息灭自己的痛苦一样，也要息灭一切众生的痛苦。由于获得与一切众生无差别性，以自他平等性而证悟对一切众生的平等性。
'为了胜未胜所知'是说，安住在菩萨胜解行地的是未胜初地，为了胜得初地而修习正念。所谓胜得未证悟的证悟，就是胜得未胜的所知。
'此之择法觉支，能摧毁一切分别相'是说，择法觉支能摧毁执著补特伽罗和法的分别念。
'以后得住而舍他'是说，以无分别后得智舍弃未证悟的。'为了舍弃其他'是说，舍弃已证悟的。'以无分别住而于彼无功用住故'是说，以无分别智的舍心对一切所知无颠倒，以此安住于所胜得的。
'轻安、三摩地和舍是无烦恼支'，其中以何无烦恼是由轻安远离习气故。依何而作无烦恼是依三摩地远离散乱故。何为无烦恼是舍。
'分别即是决定安立分别之理趣'是说，以正分别了知'我以此相证悟如是真实性'，如是安立并如实造论，也向他人宣说。'彼安立即是趣入世尊所说的经典等'是说，彼安立即是了知其义故。'彼安立'即是安立证悟的意思。'世尊所说的经典等'是指世尊所说的十二分教。'即是趣入'是指如我所入。'因了知彼义故'是说，以证悟为先的正分别了知其义，即经教之义，意思是对经教有现量智慧和见到无颠倒义。
'三业清净即是正语、正业和正命'是说，语清净和身清净。二者清净即是二者都清净，即正命清净。

།འདི་ནི་ལས་གསུམ་རྣམ་ པར་དག་པ་ཡིན་ཏེ།ངག་གི་ཁ་གསག་དང་གཅམ་བུ་ལ་སོགས་པའམ། ལུས་ཀྱི་སྤྱོད་ལམ་བཅོས་མ་ལ་སོགས་པས་ལོག་པར་འཚོ་བར་བྱེད་ན་རྣལ་འབྱོར་པ་འདི་ལ་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་དེ་གཉི་ག་ཡང་མེད་ལ། ངག་གི་ལས་ཁ་གསག་དང་གཅམ་བུ་ལ་ སོགས་པའམ།ལུས་ཀྱི་ལས་སྤྱོད་ལམ་བཅོས་མ་ལ་སོགས་པ་ལ་མི་བྱ་བའི་སྡོམ་པ་འཐོབ་པོ། །དེ་ཐོབ་པས་ལོག་པས་ཆོས་གོས་ལ་སོགས་པ་ཚོལ་བར་མི་བྱེད་དེ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གཉི་ག་རྣམ་པར་དག་པས་ཡང་དག་པའི་འཚོ་བ་རྣམ་པར་དག་པ་ཡིན་ནོ། །ཞི་གནས་དང་ ལྷག་མཐོང་གི་ཆོས་འདི་དག་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པས།དེའི་ཕྱིར་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་བརྩམ་སྟེ། ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པ་བསྒོམ་པའི་ཐབས་ཡིན་ནོ། །ཡང་དག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ ལ་བརྟེན་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞི་གནས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཡང་དག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་སོ།།སེམས་ལ་སེམས་འཇོག་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ་ཁམས་གསུམ་པ་འདི་ནི་སེམས་ཙམ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། གང་གི་ཚེ་དེ་ལྟར་སེམས་ལ་སེམས་འཇོག་པར་གྱུར་པ་དེའི་ ཚེ་ཞི་གནས་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྲུབ་པ་ཐོབ་པོ།།ཞི་གནས་ཐོབ་པས་མཉམ་པར་བཞག་ན་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ། །ཆོས་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ཐོབ་པས་ལྷག་མཐོང་ཐོབ་པ་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ། འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཞི་གནས་དང་ ལྷག་མཐོང་གི་ལམ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ཡིན་ནོ།།ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ཆ་གཅིག་པ་ནི་གང་གི་ཚེ་ཞི་གནས་སྒོམ་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཚེ་ཞི་གནས་ཤས་ཆེ་བ་གཟུགས་མེད་པ་དག་ཡིན་པ་དེའི་ཚེ་ནི་ཞི་གནས་སྒོམ་པ་ཁོ་ན་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ། །བསམ་གཏན་གསུམ་ གྱི་གནས་སྐབས་ན་ནི་ལྷག་མཐོང་གསལ་བ་ཡིན་ནོ།།གཉི་གའི་ཆ་ནི་གང་གི་ཚེ་ཅིག་ཅར་གཉི་ག་སྒོམ་པར་བྱེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་བཞི་པ་ལའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་དེ་ནི་མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ས་ལ་རྒྱུ་ཡིན་པར་འདོད་དོ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་རྒྱུ་ཡིན་པར་འདོད་ཅེ་ན།འདི་ལྟར་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་དང་ལྡན་པས་ས་དང་པོ་རྟོགས་པ་དང་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་ལམ་ལ་སོགས་པ་འགྱུར་བས་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ནི་དོན་དེ་དག་གི་རྟེན་ཡིན་ནོ། །རྟེན་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །ཞི་གནས་དང་ ལྷག་མཐོང་གི་རྣལ་འབྱོར་འདི་ནི་ཐམས་ཅད་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཐབས་ཡིན་ནོ།།ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་བསྒོམ་པ་ལ་རབ་ཏུ་ཞུགས་པ་ཐབས་མཁས་པས་དེ་ཐེག་པ་ཆེན་པོར་ཡོངས་སུ་སྔོ་བར་བྱེད་པས་དེའི་ཕྱིར་ཐབས་ལ་མཁས་པ་རྣམ་པར་དབྱེ་ བ་ཡིན་ནོ།།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་རྫོགས་པར་བྱ་བའི་ཐབས་གང་ཡིན་ཞེ་ན། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། །མྱུར་དུ་མངོན་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་པའི་ཐབས་གང་ཞེ་ན། སྡིག་པ་ཐམས་ཅད་སོ་སོར་བཤགས་སོ། །བསོད་ནམས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྗེས་ སུ་ཡི་རང་ངོ་།།སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ལ་གསོལ་བ་འདེབས་སོ། །བདག་གི་ཡེ་ཤེས་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་བྱ་བ་སྟེ། གཙུག་ལག་གི་ཚིག་བཞི་པོ་འདི་དག་གི་དོན་ནི་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སོ་སོར་བཤགས་པ་དང་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བ་དང་གསོལ་བ་དང་ ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་ཡིན་ནོ།།འདི་ནི་མྱུར་དུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་ཐབས་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་མཁས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ལམ་རྒྱུན་མི་གཅོད་པའི་ཐབས་ནི་མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལ་མཁས་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས་ འཁོར་བར་ཡང་འཁོར་ལ་ཆུ་ཡི་པདྨ་བཞིན་དུ་འཁོར་བ་པའི་ཉེས་པ་དག་གིས་ཀྱང་མི་གོས་སོ།།སྙིང་རྗེའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཉན་ཐོས་བཞིན་དུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་ཡང་མི་གནས་ཏེ། འདི་ནི་མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་མཁས་པ་ཡིན་ནོ།

这是三业清净，若以语业谄媚奉承等，或以身业造作威仪等而邪命度日，此瑜伽士因已得见道故，二者皆无，而得不作语业谄媚奉承等，或身业造作威仪等的禁戒。得此戒已，不以邪命寻求法衣等。正因如此，二者清净故，正命清净。
此等止观诸法亦是菩提分法的体性，因此开始分别止观，止观是修习菩提分法的方便。
'依于正定'是说依于止的体性之正定。'为安住心故'是说如此：此三界唯心。当如是安住心时，即得成就止定。
得止后入定则如实了知。以获得择法而得观，是无分别智。此是菩萨不共止观道。
一分止观是说当修止时，即当止多分的无色界时，唯知修止。在前三禅时，观明显。二分是说当同时修二者时，是在第四禅。
诸菩萨的止观，认为是在随信行地为因。若问如何为因？如此：由具足止观而通达初地及出离道等，故止观是彼等义理之所依。因为是所依故为因。
此止观瑜伽是成办一切的方便。入修止观者以方便善巧而回向大乘，故是方便善巧分别。
若问何为圆满佛法之方便？是无分别智。何为速得现证菩提之方便？忏悔一切罪业。随喜一切福德。祈请一切佛陀。愿我智慧圆满菩提。此四句义依次为忏悔、随喜、祈请、回向。此是速得现证菩提之方便，即通达此者。
不断道流之方便是无住涅槃，即通达此者以慧力而轮回中转，如水中莲花般不为轮回过失所染。以悲力而如声闻般亦不住涅槃，此即是通达无住涅槃。

།བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའི་གཟུངས་རྣམས་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་མིང་ཐོབ་པས་དེའི་ཕྱིར་གཟུངས་བསམ་སྟེ།དེ་ལྟར་ཐབས་ལ་མཁས་པ་ལ་རབ་ཏུ་ཞུགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་གཟུངས་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བཤད་ པ་ཡང་འཛིན་པར་བྱེད་ལ།འདི་ལ་སྔོན་མ་ཐོས་པའི་ཆོས་དག་ཀྱང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་སྣང་ངོ་། །གཟུངས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ལས་བསྟན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་བཤད་པ། །གཟུངས་ནི་ཤེས་རབ་དང་དྲན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། ཤེས་རབ་དང་དྲན་པའི་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་ པ་ནི་གཟུངས་ཞེས་བྱ་བའི་མིང་ཐོབ་པོ།།སྔོན་གྱི་ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིས་ཚེ་རབས་གཞན་དག་ན་ཡི་གེར་འདྲི་བ་དང་མཆོད་པ་ལ་སོགས་པ་གཟུངས་མངོན་པར་གྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ལས་བསགས་པར་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པ་དེའི་དབང་གིས་གང་གིས་ན་ལན་ཅིག་ གིས་ལེན་ཅིང་འཛིན་པར་བྱེད་པ་དེ་ལྟ་བུའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཐོབ་སྟེ།ཇི་སྐད་དུ་ཆོས་མངོན་པ་ཀུན་ལས་བཏུས་པ་ལས། སྐྱེ་བས་ཐོབ་པའི་དགེ་བ་གང་ཡིན་ཞེ་ན། དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ལ་སྔོན་གོམས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་གང་གིས་ན་སོ་སོར་བརྟགས་པ་མེད་པར་དགེ་བའི་ ཆོས་རྣམས་ལ་འདོད་པ་གོམས་པ་ཀུན་ཏུ་གནས་པ་དེ་ལྟ་བུའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པ་ལྟ་བུའོ།།ས་ལ་མ་ཞུགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ནི་ཆུང་ངུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ས་ལ་གནས་པ་རྣམས་ཀྱིའོ། །གཞི་ནི་ཡེ་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ སེམས་པ་ཡེ་ཤེས་སུ་ཡོངས་སུ་བསྔོས་པའི་ཕྱིར་རོ།།སེམས་ལས་མོད་ལ་འབྲས་བུར་འགྱུར་བ་ཡང་སེམས་ཙམ་ལས་ཇི་ལྟར་འདོད་པའི་དོན་འགྲུབ་པའི་སྒོ་ནས་རིག་པས་བྱའོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་འདོད་པའི་དོན་འགྲུབ་པ་ནི་མོད་ཀྱི་འབྲས་བུ་སྟེ། དེ་ལྟར་གྱུར་ཅིག་ སྙམ་པ་དེའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་དེ་ཁོ་ན་ལྟར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ།།ལུས་བརྒྱ་ལ་སོགས་པ་ནི་ས་དང་པོ་ནས་བཟུང་སྟེ་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །གཟུངས་དང་སྨོན་ལམ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དེ་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་གསུམ་གྱི་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་སྤང་བའི་ཕྱིར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ལ་སྒྲུབ་ པ་ན་བདག་ཉིད་དང་གཞན་དག་གི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་ང་རྒྱལ་སྤང་བའི་ཕྱིར་ཞུགས་པ་ཡིན་ནོ།།ཏིང་ངེ་འཛིན་རྣམ་པ་གསུམ་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམིགས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་གཉི་ག་ལ་བདག་ཏུ་འཛིན་པའི་རྟེན་ ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་བརྟགས་པའི་གང་ཟག་ལ་བདག་ཏུ་འཛིན་པ་དང་ཀུན་བརྟགས་པའི་ཆོས་ལ་བདག་ཏུ་འཛིན་པ་སྟེ།ཆོས་དག་ལ་བདག་ཅེས་བྱུ་བའི་སྒྲས་སྨོས་པ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་དོན་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ། །བདག་ཏུ་འཛིན་པ་གཉིས་པོ་འདིའི་རྟེན་ཉེ་བར་ ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་ནི་སྨོན་པ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ།།རྟེན་དེ་ཉེ་བར་ཞི་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་ན་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་ཉེ་བར་ཞི་ཞིང་ཉེ་བར་ལེན་པ་མེད་པར་འགྱུར་བ་མེད་པས་མཚན་མ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ དམིགས་པ་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་ཉེ་བར་ཞི་བ་སྟེ།མྱ་ངན་ལས་འདས་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གཟུང་བ་རྣམ་པ་གསུམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བདག་མེད་པ་རྣམ་པ་གཉིས་དང་། ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་སྟེ་གསུམ་པོ་དག་ལ་འཛིན་ པ་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གསུམ་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ།།སྨོན་པ་མེད་པ་ནི་བདག་ཏུ་འཛིན་པའི་རྟེན་དེ་ལ་རྒྱབ་ཀྱིས་ཕྱོགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བདག་ཏུ་འཛིན་པའི་རྟེན་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔའོ། །སྨོན་པ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་དེ་དག་ལ་རྒྱབ་ཀྱིས་ ཕྱོགས་པ་ཡིན་ཏེ།སྡུག་བསྔལ་གྱིས་བདག་ཉིད་དེ་ལ་སྨོན་པར་མི་བྱེད་དོ། །སྨོན་པ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་དེ་དག་ཏུ་འཛིན་པའི་རྟེན་སྤང་བའི་ཕྱིར་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་ནི་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་སྤང་བའི་ཕྱིར་སྨོན་པ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏོ། ། འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་ནི་མི་རྟག་པའོ། །འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་ནི་སྡུག་བསྔལ་བའོ།

菩萨的总持也获得了称为'随顺菩提分'的名称，因此应当思维总持。如是，善巧方便的菩萨以总持力持有一切诸佛菩萨所说，于此未曾听闻之法亦皆显现一切相。
从总持的分类中说明，未说明总持的本体。总持是智慧和念的本体，殊胜的智慧和念获得总持之名。
所谓前世业的异熟，是说他在其他生世中积累书写、供养等成就总持的业，由此力量而一次性领受、受持，获得如是异熟。如《阿毗达磨集论》中说：'何为生得善？依止先前熟习善法，不加观察而于善法中欲乐熟习安住，如是异熟成就'。
未入地者为小，是说住于胜解行地者。所谓基础是智慧，是因为心回向于智慧。
从心立即成为果报也应当了知仅从心如何成就所欲义。所谓如欲义成就是立即的果报，即是想'愿如是'之后立即如是成就。
百身等是从初地开始显示。为断除三解脱门的一切障碍而修成就总持和愿的圆满。其中修习时，为断除自他颠倒慢而趣入。
应当了知三种三摩地的三种行境，即是三种所缘的意思。二者皆执为我的所依五取蕴，是遍计所执补特伽罗我执和遍计所执法我执，法中说'我'字应视为自性义。此二我执的所依五取蕴是无愿三摩地的所缘。
所谓所依寂灭，是说获得涅槃时五取蕴寂灭而无所取，故无相三摩地的所缘是五取蕴寂灭，即是涅槃的意思。
所谓三种所取，即二种无我、五取蕴和涅槃三者，应知为空性等三种三摩地的能取。
所谓无愿是背离我执所依，我执所依是五取蕴。无愿三摩地是背离彼等，因苦故不愿求彼自体。无愿三摩地是为断除彼等执著所依，是说五取蕴应当断除，为断除彼而修无愿三摩地。
一切诸行无常。一切诸行是苦。

།ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྨོན་པ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རྒྱུའི་དངོས་པོར་བསྟན་ཏོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་མི་རྟག་ཅིང་སོག་ལེ་བསྲེགས་པ་ལྟ་བུར་སྡུག་བསྔལ་བར་རིག་ནས་དེ་དག་ལ་སྨོན པར་མི་བྱེད་དོ།།དེའི་ཕྱིར་ཆོས་ཀྱི་སྡོམ་འདི་གཉིས་སྨོན་པ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རྒྱུའི་དངོས་པོ་གནས་ཞེས་བྱའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་མི་རྟག་པའི་དོན་ནི་མེད་པའི་དོན་ཅེས་བྱ་བ་ནི། མི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགག་པར་བརྗོད་པ་ཡིན་ལ། རྟག་པ་ཞེས་བྱ་ བའི་སྒྲ་ནི་རྟག་པ་བརྗོད་པ་ཡིན་པས་མི་རྟག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་དུས་རྟག་ཏུ་མེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ།འདི་ནི་མི་རྟག་པའི་དོན་རྣམ་གྲངས་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །རྟག་ཏུ་མེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མི་རྟག་པ་ཡིན་པས་དེ་དག་གི་ཀུན་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་གང་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་འདུ་བྱེད་དེ་དག་གི་ཀུན་བརྟགས་པའི་གང་ཟག་དང་ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྟག་ཏུ་མེད་པ་ཡིན་ནོ།།སྡུག་བསྔལ་བའི་དོན་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་དོན་ཏེ། གཞན་གྱི་དབང་གི་མཚན་ཉིད་གང་དག་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟར་སེམས་དང་སེམས་ ལས་བྱུང་བ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དག་ནི་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་དག་ནི་རྟོག་པར་བྱེད་དོ།།ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སླུ་བའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་ཡིན་ཏེ། འདི་སྐད་དུ་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་རྣམས་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་གང་ཟག་ དང་ཆོས་རྣམས་སུ་ཀུན་རྟོག་པར་བྱེད་ཀྱི་འདི་ལ་གང་ཟག་དང་ཆོས་ཡོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ།།ཡང་ན་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ། ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེས་མ་ཐག་ཏུ་འཇིག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་ནི་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མི་རྟག་པ་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། མི་རྟག་པའི་རྣམ་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྣམ་པ་འདྲེན་པར་བྱེད་དོ། །འདིས་ནི་འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་ནི་སྡུག་བསྔལ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཀྱི་མདོ་འདི་སྟོན་ཏོ། །བདག་མེད་པའི་དོན་ནི་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་ཙམ་གྱི་དོན་ཏེ། ཞེས་བྱ་བ་འདིས ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་བདག་མེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཆོས་ཀྱི་མདོ་འདི་སྟོན་ཏེ།འདི་སྐད་དུ་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་ཙམ་དང་ཐ་སྙད་ཙམ་ཡོད་ཀྱི་དོན་དམ་པར་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀུན་བརྟགས་པའི་གང་ཟག་དང་ཆོས་མེད་པའི་ཕྱིར་བདག་མེད་པའོ་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ ཀྱི་ཕྱིར་ཁོ་ན་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ངེས་པར་གཟུང་བའི་ཕྱིར་ཀུན་བརྟགས་པའི་བདག་ནི་མེད་ཀྱི་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་ཙམ་ཞིག་ཡོད་པས།གང་ཟག་དང་ཆོས་མེད་པའི་དོན་ནི་བདག་མེད་པའི་དོན་ཏོ་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །ཞི་བའི་དོན་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཉེ་བར་ཞི་ བའི་དོན་ཏོ།།ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་ཞི་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཀྱི་མདོ་འདི་སྟོན་ཏེ། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་རྣམས་སོ་སོར་བརྟགས་པས་ འགོག་པའི་ཕྱིར་ཞི་བ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའོ་ཞེས་བྱའོ།།མི་རུང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇུག་པ་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་འཇུག་པར་མི་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུས་གཞན་གྱི་བར་དུ་གནས་ནས། འགག་པར་འགྱུར་བའི་བར་དུའོ། ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་བསྟན་པར་རྒྱུན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། གནས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་ནི་རྒྱུན་རུང་བ་མ་ཡིན་ནོ། །རྒྱུ་ལས་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་སྐད་ཅིག་མ་ཉིད་དུ་བསྒྲུབ་པའི་གཏན་ཚིགས་གཉིས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་གདོན་མི་ཟ་བར་སྐད ཅིག་རེ་རེ་ལ་སྔ་མའི་རྒྱུན་ཅན་གཞན་ཞིག་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐད་ཅིག་མ་དང་པོ་ནི་རྒྱུ་ཡིན་ལ་ཕྱི་མ་ནི་འབྲས་བུ་ཡིན་པའོ།།དུས་གཞན་ན་འགག་པ་ཉིད་ཀྱང་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུང་དང་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་འགལ་བ་སྟོན་ཏེ། དེ་ལ་ལུང་དང་འགལ་བ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ ནི་སྐད་ཅིག་པ་སྟེ།དུས་རེ་ཞིག་པ་ཡུན་ཐུང་ངུ་གནས་པའོ་ཞེས་འབྱུང་བས་ཏེ། དུས་རེ་ཞིག་སྨོས་པ་ནི་སྐད་ཅིག་ཙམ་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ།

这是说明无愿三摩地因的体性。这是说明了解到一切有为法无常且如同烧红的铁块般痛苦后，对它们不生希求。因此这两种法门住于无愿三摩地因的体性。
菩萨们的无常义即是无有义，其中'无'字表示否定，'常'字表示恒常，所以'无常'的意思就是任何时候都不存在的意思，这就是无常义的无量含义。永远不存在的即是无常，所以'彼等遍计所执相'是说那些有为法的遍计所执人法二相永远不存在。
苦的含义是不真实分别的含义，'依他起相'是说如此心与心所颠倒不真实地分别。不真实者即是虚妄本性故为苦，此说心与心所颠倒不真实地分别为人法，而此中实无人法。或者说心与心所有漏颠倒刚生即灭，那就是苦。
因此无常有五种相，无常相引生苦相。这表明'一切有为法皆是苦'的法门。
无我义即是唯分别义，这表明'一切法无我'的法门，此说唯有分别和名言，胜义中一切法因无遍计所执人法故无我。因此以'唯'字决定，说明遍计所执我不存在而唯有分别，无人法的含义即是无我的含义。
寂静义即是分别寂灭义。圆成实相是涅槃，这表明'涅槃即寂静'的法门，因为以各别观察而灭除心与心所颠倒苦的自性，故寂静即是涅槃。
说'因不应理'是说趣入不应理。'其后不趣入'是说住于其他时间直至灭尽。为什么呢？说'因无相续故'，于住的体性中相续是不应理的。
'因从因生故'，这是成立刹那性的第二个因相。因此必定在每一刹那有前者的相续别体，即前刹那是因后刹那是果。
'于他时灭亦相违故'是说与教证和作意相违，其中与教证相违是说'一切法皆是刹那性，暂时短暂安住'，说'暂时'是因为仅住一刹那故。

།ཡུན་ཐུང་ངུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐད་ཅིག་མ་ལས་ཕྱིན་ཆད་དུ་མི་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པ་དག་ཏུ་ཡིད་ལ་ བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་འགལ་བ་སྟོན་པ་ཡིན་ནོ།།འཆི་བའི་དུས་ལ་སོགས་པ་ནི་འགག་པར་མཐོང་བ་གཞན་དག་ཇི་ལྟ་བར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་མི་མཐུན་པའི་དཔེ་སྟེ། འདི་སྐད་དུ་རྣལ་འབྱོར་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཐོབ་པ་སྐད་ཅིག་མ་རེ་རེ་ལ་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པར་ལྟ་བ་ རྣམས་ཡིད་བྱུང་བ་དང་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དག་ཏུ་འགྱུར་གྱི།གང་དག་སྐད་ཅིག་རེ་རེ་ལ་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པར་ལྟ་བ་མེད་ཅིང་ཡུན་རིང་མོ་ཞིག་ན་འཆི་བར་ལྟ་བ་དེ་དག་ནི་ཡིད་བྱུང་བ་ལ་སོགས་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་མཐུ་ ནི་མི་འདྲ་བར་སྐྱེ་བ་ལ་རབ་ཏུ་གྲུབ་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྔོན་པོ་ཉིད་ནི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་འཇིག་པའི་ངང་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རང་ཉིད་འགགས་ལ་མེ་དང་འབྲེལ་བས་ནི་དམར་པོ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ།འདི་ནི་མི་འདྲ་བ་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལྟར་དེ་དང་འབྲེལ་པ་ལས་སྔོན་པོ་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུན་མི་འདྲ་ བར་འཛིན་གྱི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མི་འཇུག་པ་ཉིད་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟར་ལྕགས་ཀྱི་ཐུ་ལུམ་བསྲེགས་པ་སླར་སྔོན་པོ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་ཡང་ལྕགས་ཀྱི་ཐུ་ལུམ་དེ་ལ་སྔོན་པོ་ཉིད་ཀྱི་ས་བོན་ཡོད་པས་ཡང་སྔོན་པོ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ།དེ་ལྟ་བས་ན་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མི་ འཇུག་པ་ཉིད་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱའོ།།འོན་ཏེ་ཆུ་ཤིན་ཏུ་འདུས་པ་རྣམས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མི་འཇུག་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནམ་སྙམ་དུ་སེམས་ན། དེ་དག་ཀྱང་རང་གི་ངང་ཁོ་ནས་འཇིག་སྟེ། མེ་ནི་དེ་དག་གི་རྒྱུན་འདྲ་བ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། གལ་ཏེ་མེ་དང་འབྲེལ་བ་ ལས་འཇིག་པར་གྱུར་ན་ནི་དེའི་མོད་ཁོ་ན་ལ་འགྱུར་རོ།།འདྲ་བའི་ཕྱིར་དེའི་བློ་འབྱུང་གི་དེ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ཅི་མངོན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་པ་ནི་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་འདུག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །སྐད་ཅིག་མ་དང་པོ་དང་ཁྱད་པར་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་ བ་ནི་གལ་ཏེ་སྐྱེས་མ་ཐག་ཏུ་མི་འཇིག་གོ།།ཡུན་རིང་མོ་ཞིག་གནས་ནས་འཇིག་གོ། །ཞེས་བྱ་བར་བཟུང་ན། དེ་ལ་གང་གིས་ན་ཁྱད་པར་ཁས་བླངས་ན། ཁྱད་པར་འདིས་ན་ཡུན་རིང་མོ་ཞིག་གནས་ནས་ཕྱིས་འཇིག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་སྐད་ཅིག་མ་དང་པོ་ནས་ཁྱད་པར་འགའ་ ཞིག་ཡོད་དམ།དེས་རྗེས་སུ་ཟིན་པར་འཇུག་པའི་སྒོ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཀྱིས་རྗེས་སུ་ཟིན་པར་འཇུག་པའི་སྒོ་ནས་ཏེ། སེམས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་སེམས་དེའི་རྗེས་སུ་འཇུག་པས་དེ་ལྟ་བས་ན་དེ་ནི་སེམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་ པར་ཤེས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་མིང་དང་གཟུགས་ཞེས་ཀྱང་གསུངས་པ་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་བདག་པོའི་རྐྱེན་ཏེ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་དབང་གིས་དེ་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་སེམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཞེས་བྱའོ། །ཕྱིའི་དངོས་པོ་རྣམས་ངན་པར་ འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་ཡང་ཚ་སྒོ་དང་སྡོང་དུམ་དང་ཚོར་མ་ལ་སོགས་པས་གང་བར་འགྱུར་ལ།གཟུགས་དང་སྒྲ་དང་དྲི་དང་རོ་དང་རེག་བྱ་ལ་སོགས་པ་ངན་པར་འགྱུར་རོ། །བཟློག་པ་དགེ་བ་བྱེད་པ་རྣམས་ལ་ནི་གྱ་ནོམ་པ་བདག་ཡིན་ནོ། །དང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དང་པོར་སྐྱེ་བ་སྟེ། འདི་ལྟར་འོག་ནས། གཟུགས་བརྙན་དུ་ནི་སྐྱེ་བ་སྟེ། །ཞེས་འཆད་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །དང་པོར་སྐྱེ་བ་ནི་དང་པོ་ཉིད་དུ་བདག་གི་དངོས་པོ་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་གང་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བརྒྱལ་བའི་དུས་ན་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་སྐད ཅིག་མ་གང་ཡིན་པའོ།།འདོད་པ་གཞན་གྱིས་སྤྲུལ་པ་ནི་ལྷ་དག་ཅིག་སྟེ། དེ་དག་ནི་བུད་མེད་གང་ལ་དགའ་བར་འདོད་པ་དེ་ལ་རང་འདོད་པའི་གོས་དང་རྒྱན་དང་མེ་ཏོག་དང་སྒྲལ་སོགས་པ་སྤྲུལ་པར་བྱེད་དོ། །བུད་མེད་དག་ཀྱང་སྐྱེས་པ་གང་ལ་དགའ་བར་འདོད་པ་དེ་ལ་དེ་ཁོ་ ན་བཞིན་དུ་རང་འདོད་པའི་གོས་དང་རྒྱན་ལ་སོགས་པ་སྤྲུལ་པར་བྱེད་དོ།།དེ་ལྟར་ན་འདོད་པ་གཞན་དག་གིས་སྤྲུལ་པ་རྣམས་ཞེས་བྱའོ།

所谓'短暂'，是指不住于刹那之后的意思。
'观察生灭'是指显示与作意相违背的。
'如同其他所见的死亡时等灭'是不相顺的譬喻，此说：瑜伽士获得作意者，于每一刹那观察生灭者，能获得厌离、离欲、解脱，若有不观察每一刹那生灭，而观察长时之后才有死亡者，则不能获得厌离等。
'其力成就于不同生起'是指青色以其性质必定灭坏，因此自然消失，而由火相连则变为红色，这就是不同的生起。如是由彼相连而青色相续不同，并非一切情况都不生起，譬如烧热的铁块再次变为青色，是因为该铁块中有青色的种子而再次变为青色，因此不应完全了知为不生起。
若想：水聚集时岂非一切情况都不生起？彼等也由自性而灭，火是彼等相似相续生起的因。若由火相连而灭，则立即灭去。
'由相似故生彼觉，非由彼有'，何以明显？是指住于彼性故。
'与最初刹那无差别故'是指若执持刚生起时不灭，长时安住后才灭的观点，则于此若承许差别，以何差别而说长时安住后才灭？与最初刹那有何差别？
'由随顺摄持门中'是指由心随顺摄持门中，即心所摄持的诸行随顺于心，因此是心的果。如同所说'以识缘名色'，识是名色的增上缘，因为由识力而成就，因此称为心的果。
'外物变劣'是指地变成荆棘、树桩、刺等充满，色声香味触等变劣。相反，行善者则成为殊胜。
'最初'是指最初生起，如下文将说'生为影像'。最初生起即最初成就自体性，是指昏迷时结生相续的刹那。
他化自在天是一类天众，他们对所喜爱的女子变化出自己所欲的衣服、装饰、花鬘等。女子们对所喜爱的男子也同样变化出自己所欲的衣服、装饰等。如是称为他化自在天。

།འོད་མི་གསལ་བ་ཉིད་དུ་ནི་དེ་ལས་གཞན་དུ་སྐྱེ་བ་རྣམས་ཀྱི་གང་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགའ་ལྡན་དང་། འཐབ་བྲལ་དང་སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་ པ་དང་།རྒྱལ་ཆེན་བཞི་པ་རྣམས་དང་། དེ་བཞིན་དུ་འཛམ་བུའི་གླིང་ལ་སོགས་པར་མི་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །རྒྱུ་དང་ཚད་ཀྱི་ཁྱད་པར་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུའི་ཁྱད་པར་དང་ཚད་ཀྱི་ཁྱད་པར་སྟེ། ཚད་ཀྱི་ཁྱད་པར་ནི་ནུར་ནུར་པོ་ལ་སོགས་པའི་གནས་ སྐབས་སོ།།གལ་ཏེ་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དང་པོར་སྐྱེ་བའོ། །རྒྱུ་ཉིད་ཀྱིས་ཁྱད་པར་དུ་མ་གྱུར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུའི་ཁྱད་པར་ལས་སྐྱེ་བ་ཁྱད་པར་ཅན་དུ་མ་གྱུར་ན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེས་ན་རྒྱུ་ཁྱད་པར་མེད་པའི་ཕྱིར་འདུ་བྱེད་ཀྱི་འཇུག་པ་ཕྱི་མའི་ཁྱད་པར་ཕྱི་མ་ཕྱི་ མ་དམིགས་པར་མི་འགྱུར་རོ།།ཁྱད་པར་ཡོད་ན་ནི་དེའི་ཕྱི་མ་ཕྱི་མ་དག་ལས་དེ་གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁྱད་པར་ཕྱི་མ་ཕྱི་མ་དག་ལས་སྐྱེ་བ་དེ་གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྐད་ཅིག་མ་ཉིད་དུ་འགྲུབ་པོ། །སྐད་ཅིག་རེ་རེ་ལ་གཞན་དུ་གྱུར་པ་མེད་པར་ཚད་ཁྱད་པར་ཡོད་པར་མི་ འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནུར་ནུར་པོ་དང་མར་མེར་པོ་དང་གོར་གོར་པོ་དང་རྐང་ལག་མ་འགྱུས་པའི་གནས་སྐབས་སོ།།རྟེན་གནས་བཞིན་དུ་དེ་ལ་བརྟེན་པ་མི་གནས་པར་ནི་རུང་བ་མ་ཡིན། ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་གནས་བཞིན་དུ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འགྲོ་བར་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐད་ཅིག་མ་ཉིད་ཡིན་ལ། མིག་སྐད་ཅིག་མ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གལ་ཏེ་འགྲོ་བ་སྐྱེས་པས་ཆོས་ཡུལ་གཞན་དུ་ཁྱེར་རོ་ཞེ་ན། དེས་ན་འགྲོ་བའི་དུས་ན་གང་དུ་ཡང་མ་སོང་བས། གནས་པ་ཁོ་ན་ལ་འགྲོ་བ་འཐད་པ་མ་ཡིན ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་སྐད་དུ་ཇི་སྲིད་དུ་འགྲོ་བའི་བདག་གི་ངོ་བོ་མ་ཐོབ་པ་དེ་སྲིད་དུ་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་ཡུལ་གཞན་དུ་འགྲོ་བའི་བྱ་བ་མེད་དོ་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ།།གནས་པ་ནི་ཡུལ་གཞན་དུ་མ་ཕྱིན་པའི་ཕྱིར་འདུ་བྱེད་ཡུལ་དེ་ན་གནས་པ་བཞིན་དུ་འགྲོ་བས་ཁྱེར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ཇི་ལྟར་རུང་། སྐད་ཅིག་མ་ཐ་མ་ལ་ས་བོན་མེད་པ་ཉིད་དུ་རུང་བ་མ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་དུ་གནས་པ་ནི་དུས་གཞན་ན་ས་བོན་མེད་པ་ཉིད་དུ་མི་འཐད་དེ། གལ་ཏེ་སྐད་ཅིག་མ་རེ་རེ་ལ་འདུ་བྱེད་རྣམས་གཞན་ཉིད་དུ་འགྱུར་ན་ནི་དེས་ན་ཉོན་མོངས་པ་སྐྱེ་བར་འདོད་པ་རྣམས་ཀྱི་ཉོན་མོངས པ་འགགས་པས་ཐ་མ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ།།དེ་མེད་ན་ཐ་མ་ཉིད་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་གང་མེད་ན་ཞེ་ན། སྐད་ཅིག་རེ་རེ་ལ་འདུས་བྱས་རྣམ་པ་གཞན་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་མེད་ན་སྟེ། སྐད་ཅིག་ལ་འཇིག་པའི་དང་ཅན་ཡིན་ན་ནི་དེར་འགྱུར་རོ། །དེ་གཉི་ག་ལ་ཡང་སྐད་ཅིག་ རེ་རེ་ལ་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བ་མེད་པ་མི་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།གཉི་ག་ནི་འཕེལ་བ་དང་འབྲི་བ་སྟེ། གལ་ཏེ་ཆུ་དེ་དག་འཇིག་པའི་ངང་ཅན་ཞིག་ཡིན་ན་ནི། དེས་ན་ཆུ་མིག་དང་མཚོ་དང་མཚེའུ་ལ་སོགས་པ་ཡང་གང་བར་འགྱུར་ལ། དྲལ་ན་འབབ་པ་ཡང་འགྱུར་གྱི། དེ་བཞིན་དུ་གནས་པ་ལ་ནི་འབབ་པ་མེད་དོ། །སྐམ་པ་ཡང་དེ་ཁོ་ན་དང་འདྲ་སྟེ། གལ་ཏེ་དེ་དག་དང་པོ་ཉིད་ནས་སྐད་ཅིག་ལ་འཇིག་པའི་དང་ཅན་གྱིས་རྣམ་པར་འཇིག་ན་ནི་དེས་ན་འགྲིབ་པར་འགྱུར་གྱི་གནས་པ་རྣམས་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཕྱིས་ཀྱང་ཁྱད་པར་གྱི་རྒྱུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིམ་པའི་རྒྱུ་སྐད་ཅིག་ལ་ངང་གིས་འཇིག་པ་མ་གཏོགས་པར་ཆུ་མིག་དང་མཚོ་དང་མཚེའུ་ལ་སོགས་པ་གང་བའམ་སྐམས་པའི་ཁྱད་པར་གྱི་རྒྱུ་གཞན་ནི་མེད་དོ།།དུས་ཀྱིས་བྱས་པ་ནི་དུས་གཞན་གྱི་བར་དུ་ཡོངས་སུ་གནས་པས་སོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུས་གཞན་གྱི་ བར་དུ་ཡོངས་སུ་གནས་པས་ཡུལ་དང་གནས་གྲོང་དང་གྲོང་ཁྱེར་ལ་སོགས་པ་དགོན་པར་འགྱུར་བའོ།

所谓'光明不显著者即是其他诸生中所有'是指兜率天、无诤天、三十三天、四大天王天等，以及如同赡部洲等处特别殊胜的人。
'因与量的差别'是指因的差别和量的差别，量的差别是指凝酪位等诸阶段。
所谓'若彼'是指最初生。'若非因性所差别'意思是说若非从因的差别而生起差别。
因此，由于因无差别故，后续诸行的差别相续不可得。
若有差别，则'由于彼后后异故'是指由于后后差别异故，成立刹那性。
'若无刹那刹那变异，则不应有量的差别'是指凝酪位、稠酪位、坚肉位、未具支节位等诸阶段。
'所依若住，所依止不住是不应理'意思是说，眼识不应在眼根不住的情况下运行，因为眼识是刹那性，而眼根非刹那性。
'若谓行生能将法带往他处，则行时未至任何处，故唯住时行不应理'是指如所说，只要未获得行的自性，诸行就没有往他处行的作用。
住即是未至他处，故诸行住于彼处而被行带走，如何应理？
'最后刹那无种子性不应理'是指同样，住时于他时无种子性不应理。若诸行于每一刹那成为他性，则对于欲生烦恼者，烦恼灭故成为最后。
'若无彼则最后性不可得故'中'若无何'？若无每一刹那有为法成为他性，即若是刹那坏灭性则成彼。
'于彼二者亦无刹那刹那变异'中，二者即增与减。若彼等水是坏灭性，则泉池湖沼等当盈满，流泄则流动，如是住时则无流动。
干涸亦复如是，若彼等从最初即为刹那坏灭性所毁坏，则应减少，而住时则不然。
'后亦无差别因故'是指除了刹那自然坏灭的次第因外，泉池湖沼等盈满或干涸的其他差别因是没有的。
'时所作者由住于他时故'是指由于住于他时故，地方、村落、城市等成为荒芜。

།ཁ་དོག་དང་དྲི་དང་རོ་དང་རེག་བྱ་རྣམས་ནི་ས་ལ་སོགས་པ་དང་རྒྱུ་འདྲ་བའི་ཕྱིར་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་སྐད་ཅིག་མ་ཉིད་དུ་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐམ་པ་དང་འཕེལ་བ་ བ་དང་རང་བཞིན་གྱིས་གཡོ་བ་དང་འཕེལ་བ་དང་འགྲིབ་པ་སྲིད་པའི་ཕྱིར་དང་།ཡོངས་སུ་འགྱུར་བ་བཞི་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུས་ཏེ། འདི་ལྟར་རྒྱུད་བྱས་པའི་གཟུགས་ནི་འབྱུང་བ་ལ་བརྟེན་པ་ཡིན་པས། དེ་ལྟར་སྐོམ་པ་དང་འཕེལ་བ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུས་འབྱུང་བ་རྣམས་སྐད་ ཅིག་མ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ལྟར་ཁ་དོག་ལ་སོགས་པ་ཡང་དེ་ཁོ་ན་དང་འདྲ་བར་ཤེས་པར་བྱའོ།།མེ་འབྱུང་ན་མེ་དང་ལྷན་ཅིག་བྱུང་བའི་བུད་ཤིང་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་གནས་པ་ནི་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མེ་བྱུང་ན་བུད་ཤིང་འཇིག་སྟེ། བུད་ཤིང་ཞིག་པ་ལས་བྱུང་བའི་མེ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཇི་ ལྟར་བརྟན་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར།མཇུག་དུ་བུད་ཤིང་མེད་པ་ཡང་གནས་པར་འགྱུར་དུ་འོང་བས་བུད་ཤིང་ཚིག་པའི་མེ་ཡང་གནས་པར་ནུས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བུད་ཤིང་མེད་པའི་གནས་སྐབས་ནི་ཐལ་བའི་གནས་སྐབས་ཏེ། མདག་མེའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་མེ་ལ་ ནི་བུད་ཤིང་ཕྲ་མོ་ཡོད་དོ།།དེ་མེད་པས་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ་དེའི་མེའོ། །གལ་ཏེ་དེ་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་གནས་པར་གྱུར་ན་རང་གི་ངང་གིས་འཇིགས་པས། རྣམ་པར་འཇིག་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། མཇུག་ཏུ་ཐལ་བར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གལ་ཏེ་འདི་སྙམ་ དུ་མར་མེ་ལ་སོགས་པ་ནི་དེ་དག་ལས་གཞན་པའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་དང་མཚན་ཉིད་མི་འདྲ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མར་མེ་ལ་སོགས་པ་ནི་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་ལ།རི་ལ་སོགས་པ་ནི་བརྟན་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ནི་མི་འདྲ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མར་མེ་ལ་སོགས་པ་སྐད་ཅིག་ མ་ཉིད་དུ་རབ་ཏུ་གྲུབ་པ་རྣམས་ཏེ།དཔེར་རྗོད་པར་བྱེད་དོ། །དེ་དག་རབ་ཏུ་གྲུབ་ན་མར་མེ་ལ་སོགས་པ་རབ་ཏུ་གྲུབ་པ་དག་གིས་རི་ལ་སོགས་པ་འདུ་བྱེད་གཞན་རབ་ཏུ་མ་གྲུབ་པ་གང་དག་ཡིན་པ་སྐད་ཅིག་མ་ཉིད་དུ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དོ། །མི་འདྲ་བ་རྣམ་པ་གཉིས་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་ མི་འདྲ་བ་ནི་ས་དང་ཆུ་དང་མེ་དང་རླུང་ལ་སོགས་པའི་སྲ་བ་ལ་སོགས་པ་ཕན་ཚུན་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་མི་འདྲ་བ་ཡིན་ནོ།།འཇུག་པ་མི་འདྲ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མར་མེ་ལ་སོགས་པའི་འཇུག་པ་ཡང་གཞན་ལ། རི་ལ་སོགས་པའི་ཡང་གཞན་ནོ། །འཇུག་པ་ནི་ཚུལ་ཏེ་ཇི་ལྟར་ མར་མེ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུན་མི་འཇུག་པ་སྐད་ཅིག་མ་ཉིད་དུ་མངོན་པ་ལྟར།རི་ལ་སོགས་པའི་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་རྒྱུན་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མར་མེའི་རྒྱུན་གྱིས་སོ། །སྙིང་པོ་སྐད་ཅིག་རེ་རེ་ལ་འགྱུར་བ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྙིང་པོ་ཡང་སྐད་ཅིག་རེ་རེ་ལ་མར་མེ་ འགྱུར་བས་སྐྱེ་བར་ཤེས་སོ།།འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་ནི་མི་རྟག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མི་རྟག་པ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། མི་རྟག་པའི་དོན་མེད་པའི་དོན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤིན་ཏུ་མེད་པའི་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །སྐད་ཅིག་ལ་འཇིག་པའི་དོན་ཡང་མི་རྟག་པའི་དོན་དུ་རིག་པར་ བྱ་བ་ཡིན་པས།སྐད་ཅིག་ལ་འཇིག་པའི་མི་རྟག་པ་ཉིད་བསྒྲུབས་པ་ཡིན་ནོ། །ད་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་བདག་མེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་སྒྲུབ་པོ། །ཇི་ལྟར་མགོ་གཅིག་ཏུ་མ་ཡིན་པའི་སྨྲ་བ་ཡོངས་སུ་གཟུང་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མགོ་གཅིག་ཏུ་གང་ཟག་ཡོད་ དོ་ཞེའམ།མེད་དོ་ཞེས་སྨྲ་བ་ཡོངས་སུ་གཟུང་བར་མི་བྱ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་མགོ་གཅིག་ཏུ་མ་ཡིན་པའི་སྨྲ་བ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པར་བྱེད་དོ། །དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བློས་རྟོགས་པ་ཡིན་ན། གང་ཟག་ནི་གང་ཟག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱིས་བློས་མི་རྟོགས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ ལ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་གང་ཟག་ཏུ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་ཚིག་ཡིན་ནོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མཇུག་ཐོགས་སུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་མཐོང་བའི་ཆོས་ཁོ་ན་ལ་བདག་ཏུ་དམིགས་ཤིང་འདོགས་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་གསུངས་ན། ཇི་ལྟར་མི་དམིགས་པ་ཡིན་ཞེས་ལུང་གིས་གང་ ཟག་དམིགས་པར་སྟོན་ཏོ།།གཅིག་དང་གཞན་དུ་བརྗོད་བྱ་མིན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཅིག་པ་ཉིད་དང་གཞན་ཉིད་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

颜色、气味、味道、触感等，由于与地等相同的缘故，应当了知其刹那性，这是说由于干燥和增长、自然动摇和增减的缘故，以及由于四大转变等的缘故。如是，由因缘所生的色依于大种，因此如同由干燥和增长等因缘而显示大种的刹那性一样，颜色等也应当如是了知。
当火生起时，与火同时生起的薪柴并非如其本性般存在，这是说火生起时薪柴毁坏，从薪柴毁坏而生起的火怎么会成为恒常？最后无薪柴也将存在，因此燃烧薪柴的火也不能存在，这是说无薪柴的状态即是灰烬的状态，而炭火状态的火中尚有微细的薪柴。由于无有彼故成为灰烬，即是彼之火。若其如其本性般存在，则由自性坏灭，不应成为毁灭，最后也不应成为灰烬，这是其义。
若作是念：灯火等与其他诸行相比，由于相不相同的缘故，这是说灯火等是刹那性，而山等是恒常，这是不相同。正因为此，灯火等已成立为刹那性者，作为比喻而说。彼等若已成立，则以已成立的灯火等，成立山等未成立的其他诸行为刹那性。
不相同有二种：本性不相同即是地水火风等的坚性等相互以自相不相同。所谓运行不相同，即是灯火等的运行是一种，山等的运行是另一种。运行即是方式，如同灯火等相续不运行而显现为刹那性一样，山等则不如是。所谓由其相续，即是由灯火的相续。由于实质在每一刹那生起变化的缘故，这是说实质也在每一刹那中由灯火变化而生起，应当了知。
一切诸行皆无常，其中，无常有二种：无常义即无有义，这是极无有的无常性。刹那坏灭义也应当了知为无常义，因此成立了刹那坏灭的无常性。
现在，一切法皆无我，这是成立补特伽罗无我。如何不应一向执取说，这是说不应一向执取补特伽罗有或无的说法，因此应当执取非一向说。所谓缘，即是心识了知，补特伽罗也非诸补特伽罗论者的心识所不了知，这是执著补特伽罗的语言。
正因为此，世尊随后也说唯于所见法中缘我并假立，既然如此，怎么会是不可缘呢？以教证显示补特伽罗为所缘。不可说一与异，这是说不可说为一性与异性，此为其义。

།གཞན་ཉིད་ཡིན་ན་ནི་གང་ཟག་རྫས་སུ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་གི་རང་བཞིན་ གང་ཡིན་པ་དེ་ཕུང་པོ་དག་གི་རང་བཞིན་ཡིན་པར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།གལ་ཏེ་རྫས་ཡོད་བརྗོད་མིན་པའི། །དགོངས་པ་ཡང་ནི་བརྗོད་དགོས་སོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅིའི་ཕྱིར་རྫས་སུ་ཡོད་པ་ཡང་ཡིན་ལ། བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ དགོངས་པ་བརྗོད་དགོས་སོ།།འདི་ལྟར་མེ་རླུང་གིས་ཁྱེར་བ་ནི་འབར་བ་བཞིན་དུ་རྒྱང་བཅད་པར་ཡང་འགྲོའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་མེ་ཞེས་སྨོས་པས་ནི་མེ་ལྕེ་བཟུང་སྟེ་བུད་ཤིང་མེད་བཞིན་དུ་རླུང་གིས་མེ་འབར་བ་བཞིན་དུ་རྒྱང་བཅད་པར་འགྲོའོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་འདི་ལྟ་བུར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་བྱ་ བ་དེ་ལ་བདག་པོ་ཡིན་ནོ།།དེའི་རྐྱེན་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཟག་གི་རྐྱེན་ཅན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཉེས་པ་གསུམ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་བྱེད་པ་རང་བྱུང་བ་ཡང་མ་ཡིན་ལ། བྱེད་པ་པོ་མ་ཡིན་པ་ལ་སོགས་པས་ཉེས་པ་འཆད་པར་འགྱུར་བ་གསུམ་པོ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གང་ཟག་གི་རྐྱེན་ ཅན་ཡང་མ་ཡིན་ནོ།།ལྟ་སོགས་བྱེད་པ་མེད་པ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱེད་པ་མེད་པར་ཡང་རྐྱེན་ཚོགས་ན་མཐོང་བ་དང་ཐོས་པ་ལ་སོགས་པ་འདི་ཐམས་ཅད་དུ་འགྱུར་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་རྐྱེན་ཚོགས་ན་འདི་ཐམས་ཅད་དུ་འགྱུར་བ་དེའི་ཕྱིར་གང་ཟག་ལ་བྱེད་པ་མེད་པས་ལྟ་བ་ལ་སོགས་ པ་ལ་ལྟ་བ་པོ་ཉིད་མེད་པ་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་པོ་ཉིད་ཀྱི་བར་མེད་དོ།།འོན་ཏེ་བྱེད་པ་གང་ཟག་གི་རྐྱེན་ཅན་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཟག་གིས་བྱེད་པ་བྱེད་པའམ། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་བྱེད་པ་སྐྱེ་ན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། དེ་བཞིན་དུ་གནས་པ་དེ་ནི་རྐྱེན་ཉིད་དུ་རུང་བ་མ་ཡིན་ཏེ། སྔ་ན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟག་ཏུ་ཉེ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །སྔ་ན་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བྱེད་པ་སྐྱེས་པའི་སྔོན་རོལ་བྱེད་པ་སྐྱེས་པར་མ་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྔོན་གྱི་གནས་སྐབས་ཡིན་ནོ། །འོན་ཏེ་དེའི་ཚེ་གང་ཟག་མེད་དེ་དེས་ན་བྱེད་པ་སྐྱེས་པར མ་གྱུར་ཏོ་ཞེས་ཟེར་ན།དེ་ལ་ཉེས་པ་འདིར་འགྱུར་ཏེ། ཞིག་པ་ཡང་རྐྱེན་ཉིད་དུ་མི་རུང་ངོ་། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་སྨྲས་པ། གང་ཟག་མི་རྟག་པ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ཡང་གང་ཟག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་མི་འདོད་དོ། །ལྔ་པ་ལས་ནི་བདག་ཏུ་ དམིགས་པ་ལ་ཉེས་དམིགས་ལྔ་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཅིག་ལས་འཕྲོས་པའི་ལུང་ལས་ཆོས་ལྔ་ལྔའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཆོས་བཤད་པ་ནི་ལྔ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།བདག་ཏུ་ལྟ་བ་དང་སྲོག་ཏུ་ལྟ་བར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཅིག་ཏུ་བ་ལྟའོ། །སྟོང་པ་ཉིད་ལ་ཡང་འདིའི་སེམས་འཇུག་ པར་མི་འགྱུར།དད་པར་མི་འགྱུར། ཡང་དག་པར་གནས་པར་མི་འགྱུར་མོས་པར་མི་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་གཅིག་ཏུ་བྱའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀུན་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པའི་གང་ཟག་དང་། ཁུར་ཁྱེར་བའི་གང་ཟག་དང་། དད་པས་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་དང་། ཆོས་ཀྱིས་ རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་གང་ཟག་ཅེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པའི་བར་དུ་དབྱེ་བས།གང་ཟག་ཀྱང་དེ་དང་དེས་ལས་བཤད་དེ། ཞེས་ཟེར་བ་ནི་བདག་ཏུ་སྨྲ་བའོ། །ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཆོས་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་གནས་སྐབས་ན་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་ པའི་གང་ཟག་ཅེས་བྱ་བ་ལ།རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་བྱང་བའི་གནས་སྐབས་ན་ནི་རྣམ་པར་བྱང་བའི་གང་ཟག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་སྐབས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གིས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་ པར་བྱང་བ་དེ་དག་ཁོ་ན་ལ་འདི་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའོ།།འདི་ནི་རྣམ་པར་བྱང་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཅོད་པའི་བྱེ་བྲག་སྟེ། གནས་སྐབས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་དང་། གཅོད་པའི་བྱེ་བྲག་འདི་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཐ་སྙད་གདགས་པའི་དོན་དུ་གང་ཟག་གི་ཐ་སྙད་ཀྱིས་སྟོན་ཏོ། །དེ་ལ་གནས་ སྐབས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཡང་ཆུང་ངུ་དང་འབྲིང་དང་ཆེན་པོའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གིས་ཏེ།རྣམ་པར་བྱང་བ་ཡང་དེ་ཁོ་ན་དང་འདྲའོ།

如果是其他的话，则会导致补特伽罗实体存在的过失，这是说'我的自性即是蕴的自性'的意思。
'若说实有非可说，其意趣亦须宣说'，这是说为什么既是实有又不可说的意趣必须宣说。
就像被风吹动的火焰一样也会远距离移动，这里说'火'是指火焰，即使没有燃料，也会像被风吹动的火焰一样远距离移动。'愿识成为如是'，这是说它是主体。
'彼之缘'是说补特伽罗之缘的意思。因为会产生三种过失，既非自生的作者，也非补特伽罗之缘，因为将要说明非作者等三种过失。
'见等无作者'是说即使无作者，当因缘和合时，一切见闻等都会生起。因为当因缘和合时一切都会生起，所以补特伽罗无作用，从见者到识者都不存在。
如果说'作用是补特伽罗之缘'，这是说补特伽罗造作或依此而生起作用的意思。
同样，'彼住不应为缘，因为无先前'，这是说因为恒常接近的意思。'因为无先前'是说在作用生起之前未生起作用的时候，那就是前一刹那的状态。
如果说'那时无补特伽罗，所以作用未生'，则有此过失：已灭者也不应成为缘。为什么呢？因此说：将导致补特伽罗无常的过失，这也是补特伽罗论者所不承认的。
'从五处说执我有五过患'是说从一法延伸的经典中，依据五法的分类而说法称为'五'。'将成为我见和命见'是一类。'其心不入空性，不生信心，不如实安住，不生胜解'也是一类。
世尊说具一切智补特伽罗、荷担补特伽罗、随信行者、随法行者等补特伽罗的分类，这样说补特伽罗的种种差别，这是我论者的主张。
因为具有烦恼法，所以在烦恼位称为烦恼补特伽罗；因为具有清净法，所以在清净位称为清净补特伽罗，这是依据不同阶段而说烦恼和清净。
对于这些烦恼和清净，说'此是烦恼，此是清净'，这是分别的差异。这一切阶段的差异和分别的差异都是为了施设名言而以补特伽罗的名言来显示。
其中阶段的差异是指烦恼有小、中、大的阶段差异，清净也是如此。

།གང་ཟག་ཀྱང་འདི་ནི་འདོད་ཆགས་ཆུང་ངོ་། །འདི་ནི་འདོད་ཆགས་འབྲིང་ངོ་། །འདི་ནི་འདོད་ཆགས་ཆེན་པོའོ་ཞེས་བྱ་བ་ དང་།རྣམ་པར་བྱང་བ་ལ་ཡང་གང་ཟག་འདི་ནི་ལམ་ཆུང་ངུ་ཐོབ་པའོ། །འདི་ནི་ལམ་འབྲིང་དང་ཆེན་པོ་ཐོབ་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་སྐབས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ཡིན་ནོ། །ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བ་དག་གིས་གཅོད་པའི་བྱེ་བྲག་ནི་གང་ཟག་གང་ཞིག་གཅིག་ཏུ་མི་ དགེ་བའི་ལས་བྱེད་པ་དེ་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཡིན་པར་གཅོད་པའི་བྱེ་བྲག་དང་གང་ཞིག་གཅིག་ཏུ་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ལས་བྱེད་པ་དེ་ནི་རྣམ་པར་བྱང་བ་ཡིན་པར་གཅོད་པའི་བྱེ་བྲག་གོ།།དེ་དག་གི་འཇུག་པའི་བྱེ་བྲག་དང་། རྒྱུན་གྱི་བྱེ་བྲག་ཅེས་བྱ་བ་ ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བ་དག་གེའོ།།འཇུག་པ་ནི་འཇུག་པ་ཡིན་ཏེ། ཐ་སྙད་པའི་གང་ཟག་གང་ཞིག་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའམ། རྣམ་པར་བྱང་བ་རབ་ཏུ་འཇུག་པ་དེ་ནི་འཇུག་པའི་བྱེ་བྲག་ཡིན་ལ། རྒྱུན་གྱིས་འཇུག་པ་དེ་ནི། རྒྱུན་གྱི་བྱེ་བྲག་ ཡིན་ནོ།།ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཆོས་རྣམས་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་གི་བདེན་པ་དག་གོ། །ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ནི་རྣམ་པར་བྱང་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགོག་པ་དང་ལམ་གྱི་བདེན་པ་དག་སྟེ། འགོག་པ་དང་བདེན་པ་ལ་ཡོངས་སུ་ཤེས་ པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་འབྲས་བུ་ཡིན་པས་འབྲས་བུ་ལས་རྒྱུ་ཉེ་བར་བརྟགས་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཁུར་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པའོ། །ཁུར་ཁྱེར་བ་ནི་ཀུན་འབྱུང་བའི་བདེན་པའོ། །ཁྱར་འདོར་བ་ནི་རྣམ་པར་བྱང་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགོག་པ་དང་ལམ་གྱི་བདེན་པ་དག་སྟེ། ཇི་ལྟར་དེ་གཉིས་ཁུར་འདོར་བ་ཡིན་ཞེ་ན། འཕགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་ཕྱིར་དང་། ཀུན་འབྱུང་སྤོང་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཕུང་པོ་ལ་ཀུན་ཤེས་པ་དང་། ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་ཁུར་ཁྱེར་བ་ཞེས་བྱ་བར་ཐ་སྙད་གདགས་པར་མི་ནུས ཀྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བའི་གང་ཟག་བརྟགས་པ་ནི་ཐ་སྙད་གདགས་པར་བྱ་བས་དེའི་ཕྱིར་ཐ་སྙད་ཀྱི་དོན་དུ་གང་ཟག་གདགས་པ་མཛད་དོ།།དེ་ལྟར་ཡོན་ཏན་དེ་དག་དང་། །རྟག་ལྡན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངོ་ཚ་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ ཐ་ཚིག་གོ།།བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་སྐབས་རྫོགས་སོ།། །།འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་བསླབ་པའི་དམིགས་པ་དང་། རྣམ་པ་དང་། ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཁྱད་པར་གྱི་སྒོ་ནས་བསླབ་པའི་ལམ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་སློབ་པ་རྣམས་བསྒྲུབ་པའི་ཡོན་ཏན་དང་རབ་ཏུ་བསྔགས་པའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་བས། དེའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་འོག་ཏུ་ཡོན་ཏན་གྱི་སྐབས་སོ། །དེ་ལ་སྒྲུབ་པའི་ཡོན་ཏན་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། རྒྱུ་མཐུན་པའི་ཡོན་ཏན་དང་། བྲལ་བའི་ཡོན ཏན་དང་།སེམས་ཅན་ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པའི་ཡོན་ཏན་ནོ། །དེ་ལ་རྒྱུ་མཐུན་པའི་ཡོན་ཏན་ནི། ཡུན་རིང་པོ་ནས་བསླབ་པའི་ལམ་ལ་གོམས་པའི་ཕྱིར། དགེ་བའི་ཚོགས་དང་ཉེ་བར་གྱུར་པའི་ལམ་ཕྱི་ཕྱིར་ཞིང་གཞན་དུ་མི་འགྱུར་བར་བསྟན་པ་དང་། ངེས་པ་དང་ཡུན་རིང་ བར་འཇུག་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ།བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པ་དང་བསམ་གཏན་གྱི། བདེ་ལ་རོ་མྱོང་མེད། ཅེས་བྱ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདི་གཉིས་ཀྱིས་ནི་རྒྱུ་མཐུན་པའི་ཡོན་ཏན་བཤད་དོ། །བྲལ་བའི་འབྲས་བུ་ནི་མཐོང་བ་དང་། བསྒོམ་པའི་ལམ་དག་གིས་དེ་དག་གིས་སྤང་བར་ བྱ་བའི་གནས་ངན་ལེན་སྤངས་པའི་ཕྱིར་གནས་དྲི་མ་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ།དེ་བཞིན་གཤེགས་རིགས་སྐྱེ་བ་དང་། །ཞེས་འཆད་པར་འགྱུར་བ་འདི་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་མོ། །དེ་ཡན་ཆད་ས་བརྒྱད་པ་ལ་ལུང་བསྟན་པ་ཐོབ་པ་དང་། ས་བཅུ་པ་ལ་དབང་བསྐུར་བ་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་ བའི་བར་འདི་ནི་བསྒོམ་པའི་ལམ་མོ།།བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ལའོ། །དེ་ལྟར་ཡོན་ཏན་ཕུལ་དུ་བྱུང་བ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ངོ་མཚར་མི་ཆེ་བའི་ཡོན་ཏན་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ།

对于补特伽罗，说'此人贪欲小'，'此人贪欲中等'，'此人贪欲大'，以及在清净方面说'此补特伽罗已得小道'，'此已得中道和大道'，这是阶段的差别。
烦恼和清净的差别是：某补特伽罗专做不善业，则判定为烦恼的差别；某补特伽罗专做清净业，则判定为清净的差别。
所谓彼等的趣入差别和相续差别，是指烦恼和清净二者。趣入即是趣入，世俗补特伽罗若无烦恼或清净趣入，此即是趣入差别，相续趣入即是相续差别。
所说'应遍知的诸法是烦恼'，即是苦谛和集谛。所说'遍知是清净'，即是灭谛和道谛。所谓灭谛和道谛的遍知性，是遍知的果，因为从果推因的缘故。
重担是苦谛，担负重担是集谛，舍弃重担是清净，即是灭谛和道谛。如何是这二者舍弃重担呢？因为以圣智遍知苦和断除集的缘故。
对色等蕴不能安立遍知和具足的名言，也不能安立担负重担的名言，但可以安立烦恼和清净的补特伽罗，因此为了名言而安立补特伽罗。
所谓'如是常具彼等功德'，即是具足惭等功德的意思。
菩提分品终。
此是宣说菩萨们学处的所缘、行相和自性差别门中一切学道，于此修学者将获得修行功德和称赞功德，因此菩提分品之后是功德品。
其中修行功德有三种：同因功德、离系功德和趣向有情功德。
其中同因功德，是由于长时修学道而熟习的缘故，与善资粮相近的道后后不变而显示，即是决定和长时趣入性。以'精进策励与禅定，不贪著乐'这两偈颂说明同因功德。
离系果是以见道和修道断除所应断的随眠，故为无垢住处性。如将说的'如来种姓生'，此是见道。此上至得第八地授记和得第十地灌顶为止，此是修道。
得菩提是佛地。如是由具足殊胜功德故，将获得稀有功德。

།སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་བདག་དང་། སེམས་མཉམ་པའི་སྐབས་ནས། ཇི་ལྟར་བློ་ ལྡན་སེམས་ཅན་ལ།།ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འཆད་པར་འགྱུར་བ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །སེམས་མཉམ་པ་ནི་རྟག་ཏུ་ཕན་པར་བྱ་བ་ལ་རབ་ཏུ་འཇུག་སྟེ། ཕན་འདོགས་པ་ཉིད་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ལས། སྣོད་ཉིད་དུ་ནི་བྱེད་པ་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་བཅུ་ དྲུག་འབྱུང་བ་ལྟ་བུ་ཡིན་ཏེ།ཕན་འདོགས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡོན་ཏན་འདི་ནི་སེམས་ཅན་ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པའི་ཡོན་ཏན་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །ལན་དུ་ཕན་འདོགས་པ་ཡང་འདོད་དེ། ལན་དུ་ཕན་འདོགས་པ་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ལས། ལོངས་སྤྱོད་རྣམས་ལ་མ་ཆགས་དང་། །ཞེས་ བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འཆད་པར་འགྱུར་བ་ལྟ་བུའོ།།དེ་ལྟར་རབ་ཏུ་བརྩོན་པ་ནི་རྟག་ཏུ་དེ་དག་ལ་ཕན་པ་དང་བདེ་བར་འདོད་དོ། །སྨོན་པ་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ལས། །རྟག་ཏུ་འཕེལ་དང་ཉམས་པ་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འཆད་པར་འགྱུར་བ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ལྟར་ཕན་པ་དང་བདེ་བའི་བསམ་པ་ཅན་ནི་དེ་དག་ལ་སྦྱོར་བ་ཆུད་མི་ཟ་བར་བྱེད་དོ། །ཆུད་མི་ཟ་བ་ཉིད་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ལས། འཇིགས་སྤངས་ཡང་དག་བསྐྱེད་པ་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འཆད་པར་འགྱུར་བ་ལྟ་བུ་ཡིན་ཏེ། འདི་ནི་སྒྲུབ་པའི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཁྱད་པར་གོང ནས་གོང་དུ་སྒྲུབ་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཕན་ཡོན་གྱི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཁྱད་པར་གྱི་སྒོ་ནས་ལུང་བསྟན་པ་འཐོབ་ཀྱི། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ལུང་བསྟན་པ་ནི་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་ས་ལ་གནས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་གནས་པ་ནི་གདོན་མི་ཟ་བར་ བྱ་དགོས་པ་ལ་མི་བརྗེད་པའི་ཆོས་ཉིད་ཐོབ་པོ།།དེ་ལྟར་མི་བརྗེད་པའི་ཆོས་ཅན་ནི་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་ཏུ་གདགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་འདོགས་པ་མཛད་ཅིང་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་མི་འགྱུར། མི་ ཐོབ་པ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པས་ཀྱང་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་རོ།།ཡོངས་སུ་མི་ཉམས་པ་ནི་ཟླ་བ་ཡར་གྱི་ངོ་ལ་སྐྱེ་བ་བཞིན་དུ་རྟག་ཏུ་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱིས་འཕེལ་བས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོར་འགྱུར་གྱི། བཅོས་མ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། ཡང་དག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་སེམས་ཅན་གདུལ་བའི་ཐབས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཤེས་སོ། །དེ་ཤེས་པ་ནི་དེ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ལ་མཁས་པར་འགྱུར་ཏེ། གང་དང་ཇི་ལྟར་བརྩལ་བར་བྱ་བ་དེ་དག་རྣམ་པར་འཇོག་པར་བྱེད་དོ། །རྣམ་པར་གཞག་པ་ལ་མཁས་པ་ནི གདམས་ངག་ལ་མཁས་པར་འགྱུར་རོ།།གདམས་ངག་ལ་མཁས་པ་ནི་ཚད་མེད་པ་ལ་དམིགས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རྒྱལ་པོ་འཐོབ་པོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་འཐོབ་པ་ནི་ཆོས་བཤད་པ་དོན་ཡོད་པར་འགྱུར་ཏེ། རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་བཤད་པ་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པར་ཡང་བྱེད། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ཡང་འགྱུར་རོ། །ཆེན་པོ་ཉིད་དུ་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་བསྡུས་པ་ལ་མཁས་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་རྒྱུ་མཐུན་པ་དང་བྲལ་བ་དང་། སེམས་ཅན་ལ་མངོན་པར་ཕྱོགས་པའི་ཡོན་ཏན་གསུམ་པོ་འདི་དག་ནི་ངོ་མཚར་ཆེ་བ་དང་ངོ མཚར་མི་ཆེ་བ་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནས་བཟུང་སྟེ།ཐེག་པ་ཆེན་པོ་བསྡུ་བའི་སྐབས་ཀྱི་བར་གྱིས་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེའི་འོག་ཏུ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཡོན་ཏན་བསྟན་པས་རབ་ཏུ་བསྔགས་པའི་ཡོན་ཏན་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། །ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ལས། སྡོམ་པའི་ཕྱིར། ཕུན་ སུམ་ཚོགས་པ་ཡོངས་སུ་གཏོང་བ་དང་།།ཞེས་བཤད་པ་གང་ཡིན་པ་འདི་ནི། ཆེད་ཀྱི་འདུན་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་བཤད་པ་ཡིན་ཏེ། སྡོམ་པའི་ཆེད་དུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་གཏོང་པ་འདི་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་ངོ་མཚར་ཆེ་བ་ཡིན་ནོ། །ལུས་དང་སྲོག་ལ་མི་ལྟ་ བར་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་ངོ་མཚར་ཆེ་བ་ཡིན་ནོ།།འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ལ་བརྟེན་ནས་སྦྱིན་པ་ལ་སྦྱོར་བ་ངོ་མཚར་མི་ཆེའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དངོས་པོ་སྲང་སྟོང་རི་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ བསྐྱེད་ནས་ཡོངས་སུ་གཏོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ངོ་མཚར་མི་ཆེའོ།

从'对一切众生与我平等心'开始，如同将要解说'如何对具慧众生'等。平等心是恒常趋入利益，从利益分类中，如'成为法器'等十六偈颂所说。应知此利益功德是面向众生的功德。也希求报恩，如将要解说的'于受用无贪'等报恩分类。如是精进者恒常希求彼等利益安乐。如将要解说的发愿分类中'恒常增长与衰减'等。如是具有利益安乐之心者，令彼等加行不空耗。如将要解说的不空耗分类中'断除恐惧正生起'等。此是修行功德差别渐次增上。
其中，菩萨由功德差别门而获得授记，声闻缘觉则不然。授记即住于不退转地。住于彼地者必定获得于应作事不忘失法性。如是具不忘失法者，诸佛菩萨于一切众生最胜安立中作安立，一切事业亦不退失。由未得退失亦不退失。不退失者如月上弦般恒常相续增长诸善法，成为大菩萨，非是造作。
真实菩萨知晓一切调伏众生方便。知彼即善巧安立，如理安立所应求取者。善巧安立即善巧教授。善巧教授即获得缘无量三昧王。获得彼三昧即说法有意义，以种种方式宣说具果，亦决定出离大乘。决定出离大乘即善巧大乘摄要。如是此三种离随顺因及面向众生功德，应从稀有非稀有分类乃至大乘摄要品了知。
其后将解说由宣说菩萨功德而赞叹之功德。颂云:'为律仪故，圆满舍施'，此是为显示意乐而说，为律仪舍圆满此是戒波罗蜜稀有。不顾身命发起精进即是精进波罗蜜稀有。依离贪而修布施非稀有，即菩萨生起离贪而舍千两黄金非为稀有。

།སྙིང་རྗེ་ནི་སྡུག་བསྔལ་དང་བྲལ་བའི་རྣམ་པ་ཡིན་ཏེ། སྙིང་རྗེ་ལ་བརྟེན་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་གཞན་ལ་སྡུག་བསྔལ་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་ངོ་མཚར་མི་ཆེའོ། ། སྙིང་རྗེ་བ་ཡང་གཞན་དག་ལས་ལུས་དང་ངག་གི་མི་འདོད་པ་འབྱུང་བ་ཐམས་ཅད་བཟོད་པས་བཟོད་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་ངོ་མཚར་མི་ཆེའོ། །སེམས་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱང་བསླབ་པའི་ཕན་ཡོན་ཡིན་པ་ཁོ་ན་སྟེ། སེམས་ཅན་རྣམས་ནི་བདག་ཉིད་ལ་སོགས་པ་ལ་བྱམས་པ་མཉམ་པ་ཉིད དང་།ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་ཉིད་ལ་བྱམས་པ་ཡང་གཞན་དུ་ཡིན་ལ། བུ་དང་བཤེས་དང་ཆུང་མ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་གཞན་དུ་མ་ཡིན་པས་སོ། །གཏན་དུ་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་དེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་འདི་ལྟར་རེས་འགའ་བདག་ཉིད་ཀྱང་གསོད་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་ བ་སྨོས་སོ།།ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་ནི་རྟག་ཏུ་ཕྲ་བ་རབ་ཙམ་ཡང་མི་ཉམས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་རང་བཞིན་གྱིས་ཁ་ན་མ་ཐོ་བའི་བསླབ་པའི་གཞི་འདྲལ་བར་མི་བྱེད་པ་ལྟར་བཅས་པའི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་རྩཝ་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་མཉམ་ པ་ཉིད་ཡིན་ནོ།།རང་དང་གཞན་གྱི་དོན་དང་དགེ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་དུ་མཉམ་པར་སྦྱོར་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྩོན་འགྲུས་དང་སྦྱོར་རོ། །སེམས་ཅན་ལ་མངོན་པར་ཕྱོགས་པའི་ཡོན་ཏན་ནི་མ་ལ་སོགས་པ་དང་འདྲ་བ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །ཁོང་ན་འཛིན་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་ བ་ནི་ལྟོ་ན་འཛིན་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ།ལྟོ་ཡང་ཁ་ཅིག་ཏུ་ཁོང་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲར་བརྗོད་དོ། །བསམ་པ་ནི་ཁོང་ལྟ་བུ་སྟེ། བསམ་པ་མཉམ་ཞིང་མཚུངས་པས་སེམས་ཅན་ལ་འཛིན་པར་བྱེད་པས་ན། བསམ་པ་མཉམ་པས་སེམས་ཅན་རྣམས་འཛིན་པར་བྱེད་ཅེས་ བྱའོ།།འཕགས་པའི་ས་ནི་འཕགས་པའི་ཆོས་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟག་པ་མེད་པའི་ཆོས་ཏེ། ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱི་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཆོག་གི་རྗེས་ལ་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་ལ་སོགས་པ་སློབ་པ་དང་། མི་སློབ་པའི་ལམ་དང་། དེ་དག་གིས་ཐོབ་པར་བྱ་བ་སོ་ སོར་བརྟགས་པའི་འགོག་པའོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་དང་པོ་ཐོབ་པའི་དུས་ནས་བཟུང་སྟེ། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་། དེའི་སྤྱོད་ཡུལ། དེ་བཞིན་ཉིད་དོ། །སྣུན་པར་བྱེད། གསོ་བར་བྱེད། ཀུན་ཏུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ལས་གཅིག་སྟེ། སྣུན་པ་ནི་ ནུ་མ་སྣུན་པའོ།།གསོ་བ་ནི་ཞུན་མར་དང་མར་དཀར་ལ་སོགས་པས་གསོ་བ་གང་ཡིན་པའོ། །ཀུན་ཏུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ནི་བྱིས་པ་ལ་བསྐུ་མཉེ་ལ་སོགས་པས་ཡན་ལག་དང་ཉིང་ལག་རྣམས་བསྐྱེད་པ་གང་ཡིན་པའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡང་སེམས་ཅན་རྣམས་བཟའ་བ་དང་བཏུང་བ་ལ་ སོགས་པ་བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་བཞིས་བསྡུས་ནས་གསོས་ཏེ།འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱིས་ཀུན་ཏུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ། །བཤེས་གཉེན་དམ་པ་དག་ལ་འདོམས་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི། སངས་རྒྱས་ལ་གསོལ་བ་འདེབས་པའི་སྒོ་ནས་ཏེ། བཤེས་གཉེན་ དམ་པ་ནི་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་སོ།།ཆགས་ཉེན་མེད་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲིབ་པ་སྤོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །འོས་པ་མ་ཡིན་པ་དག་ལ་ཟབ་མོ་བཤད་པ་གསང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐོས་པ་ཉུང་ངུ་ནི་ཆོས་ཟབ་མོ་བཤད་པར་འོས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འཇིག་རྟེན་ པའི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་བདེ་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བ་དང་།བརྒྱ་བྱིན་དང་ཚངས་པ་ཉིད་ལ་སོགས་ཡོངས་སུ་བསྡུས་པ་དེ་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡིན་ནོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྙིང་རྗེའི་བསམ་པས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པ་རྣམས་ནི་སྐྱོ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔའི་བྱ་བ་ལས་མི་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་བྲན་ལྟ་བུ་ཡིན་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཡང་དག་པའི་ངེས་པར་འབྱུང་བ་སྨྲ་བ་ཉིད་ཀྱིས་མི་སླུ་བ་ཡིན་ནོ།

悲心是离苦的行相，依靠悲心，菩萨们不会给他人带来痛苦，这对于波罗蜜多戒律来说并不稀奇。具有悲心者也能忍受一切来自他人的身语不悦，因此对于忍辱波罗蜜多来说也不稀奇。
心平等性也正是学处的功德，众生对于自己等并不具有平等的慈爱，这是说对自己的慈爱是一种情况，而对儿子、朋友、妻子等又是另一种情况。也不是永恒的，为了说明这一点，所以说'有时甚至会自杀'。
对于戒律，永远不会损毁丝毫，就像不违犯本性罪一样，对于遮止罪如割草等也是如此，这样就是平等性。为了自他利益和一切善法而平等精进，这是关于精进的。
对众生的功德是以如母亲等来显示的。'怀抱'是'腹中怀抱'的意思，有些地方'腹'也称为'怀'。心意如同怀抱，以平等相同的心意对待众生，所以说'以平等心怀抱众生'。
圣地即是圣法，是指无漏法，声闻们在世间法最胜之后，修学苦法智忍等有学、无学道，以及由此所证得的择灭。
菩萨们从最初获得时起，即是无分别智及其境界、真如。'哺育'、'养育'、'生长'是一个意思，哺育是指哺乳，养育是指用酥油、白脂等滋养，使之生长是指通过按摩等使婴儿四肢生长。
菩萨也是以饮食等四摄事摄受众生而养育，以世间和出世间的善法使之成长。'请教善知识'是指通过祈请佛陀，善知识即是佛和菩萨们。
'使无所著'是为了断除障碍。'对不适合者秘密甚深说法'是说少闻者不适合听闻甚深法。
'世间圆满即是安乐'是指转轮圣王、帝释、梵天等所摄的圆满。菩萨以悲心意乐所摄持，因为无有厌倦，所以不会停止菩萨事业。
菩萨们如同仆人，菩萨们以宣说真实出离而不欺诳。

།ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་གཉིས་ནི་འཇིག་རྟེན་པ་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་ པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་གཉིས་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་གཉིས་ཀྱིས་བཟོད་པ་ཡིན་ཏེ།སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་ཐམས་ཅད་བྱེ་པའི་ཕྱིར་རོ། །བདག་ཉིད་ལེགས་པར་བསླབས་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་བརྒྱད་པ་ལ་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ལ་བཟོད་ པ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པའི་ལམ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ།།རྣལ་འབྱོར་གྲུབ་པར་སྦྱོར་བ་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྣལ་འབྱོར་གྲུབ་པ་ནི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་རྣལ་འབྱོར་ཏེ། ཉན་ཐོས་སམ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལས་དང་པོ་པས། ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ལ་ ཇི་ལྟར་སྦྱར་བར་བྱ་བའི་སྦྱོར་བ་དེ་སྟོན་པའི་ཕྱིར།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་རྣལ་འབྱོར་གྲུབ་པ་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །ངེས་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ནི་ཚིག་སྙན་པ་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པས་ཁྲོ་གཉེར་དང་བྲལ་བ་ཡིན་ནོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཤིན་ཏུ་བརྩོན་པ་ རྣམས་ནི་ཚོགས་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་དེ།ཚོགས་རྫོགས་པ་ནི་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་དང་ཆོས་མཐུན་པ་ཡིན་ནོ། །ཚོགས་བསགས་མྱུར་དུ་གྲོལ་བར་བྱེད། །ཅེས་བྱ་བ་ནི་བསྙེན་པར་རྫོགས་པ་དང་ཆོས་མཐུན་པ་ཡིན་ཏེ། གང་ཟག་བསྙེན་པར་རྫོགས་པ་ནི་བསླབ་པའི། གཞི་ཉིས་བརྒྱ་ལྔ་བཅུ་བསྲུང་བའི་སྒོ་ནས་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་དག་ལས་གྲོལ་བར་འགྱུར་བས། དེའི་ཕྱིར་ཚོགས་བསགས་པ་དག་མྱུར་དུ་གྲོལ་བར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །སྦྱོར་བ་ཆུད་མི་ཟ་བ་ཉིད་རྣམ་པར་དབྱེ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲོག་གཅོད པ་སྤང་བ་ལ་སོགས་པའི་དོན་དུ་ཞུགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་སྦྱོར་བ་ཆུད་མི་ཟ་བ་ཡིན་ནོ།།ང་རྒྱལ་ནི་བཟོད་པའི་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་བའི་སྐལ་བ་ཅན་གྱི་ཆོས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ང་རྒྱལ་གྱིས་མི་བཟོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བཅོས་མའི་ཡོན་ཏན་རྣམ་པར་དབྱེ་བའི་ ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ནི་སྤྲུལ་པ་ལ་སོགས་པ་སྒྲུབ་པ་དང་བྲལ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་བཅོས་མ་ཡིན་ལ།དེ་དག་ཉིད་སྒྲུབ་པ་དང་ལྡན་པ་ནི་ཡང་དག་པའི་ཡོན་ཏན་ཡིན་ནོ། །བྱང་ཆུབ་ཏུ་ལུང་སྟོན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཚེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ དག་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱིས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ལུང་སྟོན་པར་མཛད་པ་ཡིན་ནོ།།ལུང་སྟོན་པར་ལུང་སྟོན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉིད་དུ་ལུང་མི་སྟོན་གྱི་གཞན་འདི་སྐད་དུ་ལུང་སྟོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། འདིའི་དུས་ཆེ་གེ་མོ་ཞིག་ ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མཚན་འདི་ཞེས་བྱ་བས་ལུང་སྟོན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།།མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པ་ཐོབ་པར་ལུང་བསྟན་པས་ང་རྒྱལ་སྤངས་པ་དང་མཚན་མའི་རྩོལ་བ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར། མི་སྐྱེ་བཟོད་པ་ཐོབ་པ་ཡི། །ང་རྒྱལ་ དང་རྩོལ་བ་སྤངས་པའི་སྒོ་ནས་ལུང་བསྟན་པ་ཞེས་བྱའོ།།ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་གདོན་མི་ཟ་བར་འགྱུར་བ་ནི་དེས་ངེས་པར་འགྱུར་བའོ། །རྟག་ཏུ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པར་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་བརྒྱད་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པས་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པར་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་གནས་པར་འགྱུར་རོ།།རྟག་ཏུ་བྱ་བ་ནི་རྒྱུན་དུ་བྱ་བ་ཉིད་ཡིན་གྱིས་གདོན་མི་ཟ་བར་བྱ་དགོས་པ་ནི་རྟག་པར་རྒྱུན་ཆགས་སུ་གདོན་མི་ཟ་ བར་བྱ་དགོས་པ་མ་ཡིན་ནོ།།འདོད་པའི་ཉེས་དམིགས་ཤེས་པ་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་རྣམས་ནི་འདོད་པར་བྱེད་པར་འདོད་པ་དག་སྟེ། དེ་དག་ནི་རུས་གོང་གི་དུམ་བུ་དང་། ཤའི་ཁམ་ཚད་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུ་དང་ཆོས་མཐུན་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཉེས་དམིགས་ དང་བཅས་པ་ཡིན་ནོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་ཉེས་དམིགས་དང་བཅས་པའི་ཤེས་པ་སྐྱེས་པས་གནས་སྐབས་གང་དུ་ཡང་ནམ་ཡང་འདོད་པ་རྣམས་ལ་ཆགས་པར་མི་འགྱུར་བས་འདོད་པ་རྣམས་ལ་ཉེས་དམིགས་སུ་ལྟ་བ་ཞེས་བྱའོ།

两种圆满是世间和出世间，这是说菩萨们以两种布施圆满来修忍辱，是为了利益一切众生。'善于自我修学'是说在第八地获得无生法忍，证得无功用道。
'瑜伽成就修习'中，瑜伽成就是指止观瑜伽，声闻或初学菩萨应当如何修习止观，为了显示这种修习方法，所以说菩萨们是瑜伽成就的教导者。
确定的本性是以说悦耳语等布施远离皱眉。精进的菩萨们圆满一切资粮，圆满资粮是与出家相应。
'积聚资粮速得解脱'是与受具足戒相应，因为受具足戒的人通过守护二百五十条戒律而从非法中解脱，因此说积聚资粮者速得解脱。
'修行不空分别偈'是说为断除杀生等而修行的菩萨们的修行不会空耗。
'我慢是损坏忍辱的因缘法'是说因为我慢而不能忍辱。
'分别假立功德偈'等是说离开变化等修证的是菩萨们的假立功德，具足这些修证则是真实功德。
'授记成佛'是说当菩萨们被诸佛世尊授记将证得无上正等正觉。
'授记为授记'是说不直接授记，而是说他人如是授记，因此说'在某时某佛以某名号授记'。
获得无生法忍的授记能断除我慢和一切相的功用，因此说'通过获得无生忍断除我慢和功用而授记'。
由行持波罗蜜多而圆满和必定获得生等，这是由此决定。
'常时任运安住无分别智慧'是说在第八地等由圆满般若波罗蜜多而任运安住无分别智慧。
'常时'是指相续不断，而非必须绝对不间断地持续。
'了知欲望过患'中，色等境是欲望的对象，它们如同骨块、肉块等相似，具有过患。菩萨因生起对过患的了知，在任何时候都不会贪著欲望，所以说观察欲望的过患。

།བདེ་ལ་རོ་མྱང་མེད་ཉིད་དང་། །ཞེས་བྱ་ བ་ནི་བསམ་གཏན་དག་ལ་རོ་མྱང་བར་མི་བྱེད་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ།།སོ་སོ་ཐར་པའི་སྡོམ་པས་བསྡུས་པ་དང་། བསམ་གཏན་གྱི་སྡོམ་པས་བསྡུས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་པས་ནི་ཟག་པ་མེད་པའི་སྡོམ་པས་བསྡུས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་གཙོ་བོ་ཡིན་ནོ། །སྡུག་བསྔལ་ ལ་ཇི་མི་སྙམ་པའི་བཟོད་པ་དང་།གནོད་པར་བྱེད་པ་དང་དུ་ལེན་པའི་བཟོད་པ་དང་། ཆོས་ལ་ངེས་པར་རྟོག་པའི་བཟོད་པ་ཡང་། སྒྲའི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བའི་བཟོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་རྣམ་པས་ནི་དེ་ཁོ་ནའི་དོན་གྱི་ཕྱོགས་གཅིག་གི་རྗེས་སུ་ཞུགས་པ་དང་ལྡན་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་ མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་བཟོད་པ་གང་ཡིན་པ་འདི་དག་གཙོ་བོ་ཡིན་ནོ།།ཆོས་གདགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། བདེན་པ་དང་རིག་པ་དང་ཐེག་པ་གདགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མདོའི་སྡེ་དང་དབྱངས་ཀྱིས་བསྙད་པའི་སྡེ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པའི་བྱེ་ བྲག་གིས་རིག་པའི་གནས་ལྔ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་ཆོས་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་ལས་གཞན་པའི་རིག་པའི་གནས་རྣམས་ནི་དེའི་ཁོངས་སུ་འདུས་པ་ཁོ་ན་སྟེ། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་བཤད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནང་རིག་ པ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་སྟེ་རིག་པའོ།།གནས་གཞན་བཞི་པོ་གསོ་བ་དང་། གཏན་ཚིགས་དང་། སྒྲ་དང་། བཟོའི་ལས་ཀྱི་རིག་པའི་གནས་རྣམས་ནི་དེའི་ཁོངས་སུ་འདུས་པ་ཡིན་ནོ། །འཇུག་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི། འཇུག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་འཁོར་བ་སྟེ། འདི་ནི་འཁོར་བའི་བདེན་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ངོ་བོ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ་འཇུག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །མཚན་ཉིད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་གསུམ་མོ། །རྣམ་པར་རིག་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཁམས གསུམ་པ་འདི་ནི་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུ་སྟེ།འདི་ལྟ་སྟེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་འདིར་བདེན་ཞིང་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་ཡིན་ནོ། །གནས་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པའོ། །ལོག་པར་སྒྲུབ་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་ ཀུན་འབྱུང་གི་བདེན་པ་སྟེ།ལས་དང་ཉོན་མོངས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཀུན་འབྱུང་བའི་བདེན་པའོ། །ལོག་པར་སྒྲུབ་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་དང་། དེ་དག་གིས་རབ་ཏུ་བཅུག་པའི་ལས་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ལོག་པར་བསྒྲུབ་པ་འདི་ནི་ཀུན་འབྱུང་བའི་བདེན་པ་དེ་བཞིན་ ཉིད་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་ཡིན་ནོ།།རྣམ་པར་དག་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་འགོག་པའི་བདེན་པ་སྟེ། རྣམ་པར་དག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་འགོག་པའི་བདེན་པའོ། །འདི་ནི་འདིའི་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་དམིགས་པ་དེར་སྡུག་བསྔལ་རྒྱུ་དང་བཅས་པ་འགོག་པའི་ ཕྱིར་རོ།།ཡང་དག་པའི་སྒྲུབ་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་ལམ་གྱི་བདེན་པ་སྟེ། ལམ་འདིས་འཕགས་པ་རྣམས་ཐར་པ་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་འདི་ནི་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ལྟོས་ནས་རྐྱེན་དེས་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ་ལྟོས་ནས་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནོ།།བྱ་བ་བྱེད་པའི་རིགས་པ་ནི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཡང་དག་པའི་ལྟ་བའི་བྱ་བ་བྱེད་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་སྒྲུབ་པ་འདི་ ཡིན་ནོ།།དེའི་འབྲས་བུ་གང་ཞིག་ཅེ་ན། རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཡིན་ནོ། །འཐད་པ་སྒྲུབ་པའི་རིགས་པ་ནི་མངོན་སུམ་ལ་སོགས་པའི་ཚད་མས་ཡོངས་སུ་རྟོག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་ལ་སོགས་པས་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དང་། དུ་བས་མེ་དང་། བྱས་པ་ཉིད་ལ་སོགས་ པས་སྒྲ་མི་རྟག་པར་ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་གང་ཡིན་པ་འདི་ནི་འཐད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ།།བསམ་པ་ཇི་ལྟ་བ་དང་འདོད་པ་ཇི་ལྟ་བར་ཆོས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གདུལ་བ་རྣམས་ཀྱི་བསམ་པ་དམན་པ་དང་འབྲིང་དང་མཆོག་དེ་ཁོ་ན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་ནས་ཆོས་འཆད་པ་ཡིན་ནོ། ། དེ་གཉིས་འབྲེལ་བ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རྗོད་པ་དང་བརྗོད་པར་བྱ་བ་འབྲེལ་པ་ལ་སྟེ། རྗོད་པ་ནི་མིང་ངོ་། །བརྗོད་པར་བྱ་བ་ནི་དངོས་པའོ།

'无味著之乐'是指不贪著禅定的味著。
由别解脱戒所摄及由禅定戒所摄的戒律，不如无漏戒所摄的戒律殊胜。
于苦无所畏惧的忍辱、忍受伤害的忍辱、法的思择忍辱，以及随顺声音的忍辱，这些都不如与真实义一分相应的三昧相应的忍辱殊胜。
所谓法建立安立、谛理智慧及乘的建立安立，应知经部、应颂等差别所安立的五明处即是法的安立。
其他明处都包含在其中，大乘中对菩萨所说的内明即是大乘智慧。
其他四处即医方明、因明、声明、工巧明等明处都包含在其中。
'趣入真如'是指轮回的本性即是轮回，这是轮回谛。其本性即是真如，也就是趣入本性无颠倒性。
相真如即是三自性。
唯识真如即是三界唯识，即一切法唯识，这是真实无颠倒的。
住真如即是苦谛。
邪行真如即是集谛，即业和烦恼相的集谛。邪行即是诸烦恼及由其引发的业，这邪行即是集谛的真如无颠倒性。
清净真如即是灭谛，以清净自性为灭谛。这是其无颠倒性，因为在真如所缘中灭除苦及其因。
正行真如即是道谛，因为圣者以此道成就解脱，这是无颠倒真如。
依此缘故生起出世间正见，是指依如理作意而生起正见。
作用道理即是正见及其果，正见的作用即是成就随顺果。
其果是什么？即是解脱。
证成道理即是以现量等量度遍知，即以眼等了知色等、以烟知火、以所作性等了知声音无常，这就是证成。
随其意乐和欲求而说法，即是了知所化众生下中上意乐而说法。
'彼二相属'是指能诠所诠的关系，能诠即是名，所诠即是事。

།དེ་དག་འབྲེལ་པ་ནི་དེ་གཉིས་འབྲེལ་པའོ། །ངོ་བོ་ཉིད་འདོགས་པ་ནི་གཟུགས་ནི་གཟུགས་སུ་རུང་བའི་མཚན་ཉིད་དོ། །ཚོར་བ་ནི ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་མཚན་ཉིད་དོ།།ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པའོ། །ཁྱད་པར་འདོགས་པ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་ནི་གཟུགས་ནི་མི་རྟག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། སྟོང་པ་དང་། འདོགས་པར་གཏོགས་པ་དང་། འདུས་བྱས་དང་། ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་། ཟག་ པ་མེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུ་སྟེ།ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །ངོ་བོ་ཉིད་དང་ཁྱད་པར་འདོགས་པ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་གང་ཡིན་པ་འདི་ནི་བརྟག་པ་ཙམ་དུ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་རྟེན་རྒྱུ་མཚན་ནི། སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ནི་ ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྒྱུ་མཚན་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ།འདི་ལྟར་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་གནས་རྣམ་པར་རིག་པ་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་རྒྱུ་མཚན་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཡུལ་ལྔའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ལོངས་སྤྱོད་ནི་མིག་གི་ རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་གོ།།དེ་དག་གི་རྒྱུ་མཚན་ཏེ་དམིགས་པ་ནི། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཡུལ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །ས་བོན་རྒྱུ་མཚན་ནི་དེ་དག་གི་ས་བོན་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བཤད་མ་ཐག་པ་ རྣམས་ཀྱི་ས་བོན་འཇོག་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ།།རྒྱུ་མཚན་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་རྟེན་རྒྱུ་མཚན་དང་ལོངས་སྤྱོད་རྒྱུ་མཚན་དང་ས་བོན་རྒྱུ་མཚན་ཞེས་རེ་རེ་ལ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །དེ་ལ་རྟེན་ཉིད་རྒྱུ་མཚན་ཡིན་པས་ན་རྟེན་རྒྱུ་མཚན་ཏེ། ལས་འཛིན་པར་ཚིག་བསྡུའོ། །ལོངས་སྤྱོད་ ཀྱི་རྒྱུ་མཚན་ཡིན་པས་ན་ལོངས་སྤྱོད་རྒྱུ་མཚན་ཏེ།དེའི་སྐྱེས་བུར་ཚིག་བསྡུའོ། །ས་བོན་ཉིད་རྒྱུ་མཚན་ཡིན་པས་ན་ས་བོན་རྒྱུ་མཚན་ནོ། །རྟེན་ནི་མིག་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྔའི་རྟེན་ནི་ མིག་ལ་སོགས་པའོ།།ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་དོ། །བདག་ཉིད་འདུག་པ་ནི་ས་དང་ཀ་བ་དང་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ལྟར་མི་རྟོག་པའི་རིམ་པ་དེ་ལྟ་བུས་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐམས་ཅད་ལ་མི་རྟོག་པའི་རྣལ་འབྱོར་ གྱིས་བྱང་ཆུབ་མཆོག་ཐོབ་པོ།།རིམ་གྱིས་སྒོམ་པར་བྱེད་པའི་རྣལ་འབྱོར་གྱིས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་མཆོག་ཐོབ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། དེ་ནི་འདི་སྐད་དུ་རྟེན་དང་ལོངས་སྤྱོད་དང་ས་བོན་ལ་སོགས་པའི་འཆིང་བ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱས་ནས་མདུན་དུ་གཞན་ལ་སོགས་པའི་རིམ་གྱིས་ཐར་པ་ ལ་འཇུག་པ་དེ་ལྟར་ན་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།མཚན་མའི་གཉེན་པོ་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ། དེ་ཐོབ་པས་མཚན་མ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བར་འགྱུར་རོ། །སྔར་ནི་བཞག་པ་རུས་གོང་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ མ་མི་མཐོང་ལ།ཕྱིས་ནི་བདག་ཉིད་འདུག་པ་ཀ་བ་དང་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། འདི་སྐད་དུ། ཇི་ལྟར་རུས་པའི་རུས་གོང་ལ་སོགས་པ་དམིགས་པ་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་མ་གྲུབ་ཀྱི་རང་གི་སེམས་འདི་ཉིད་རུས་གོང་ལ་སོགས་པ་ཉིད་དུ་སྣང་བ་ལྟར་ཀ་བ་དང་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་དེ་ དང་འདྲའོ་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ཟད་མི་བྱེད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་མཚན་གྱི་འདུན་པ་ཡིན་ཏེ། ཟད་པར་བྱེད་ཅིང་དེ་ཟད་པར་བྱེད་པའི་ཆེད་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པ་ཐ་དད་པ་མེད་པ་བསྒོམས་པ་ནི་མཚན་མ་དང་དེ་བཞིན་ཉིད་དག་ཐ་མི་དད་པ་ཉིད་དུ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་མཚན་མའི་ ངོ་བོ་ཉིད་ནི་འཁོར་བ་སྟེ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་མཚན་མ་དང་དེ་བཞིན་ཉིད་དག་ལ་ཐ་དད་པ་ཉིད་དུ་མི་ལྟའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མཇུག་ཐོགས་སུ། །བྱིས་པ་ཡང་དག་ཉིད་བསྒྲིབས་ནས། །ཡང་དག་མ་ཡིན་ཀུན་ཏུ་སྣང་། །ཞེས་ བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འཆད་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་དག་ནི་མཚན་མ་དང་མཚན་མ་མེད་པ་དག་ཐ་དད་པ་ཉིད་དུ་མཐོང་བས་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཉན་ཐོས་རྣམས་སོ། །ཇི་ལྟར་ཐ་དད་པ་ཉིད་དུ་མཐོང་ཞེ་ན། མཚན་མའི་རང་བཞིན་ནི་འཁོར་བ་སྟེ། དེ་ལ་ནི་མ་ཞི་བ་ཉིད་དུ་རྟོག་གོ།

这些的关联就是那二者的关联。所谓安立自性，即是'色以色之所依为性相，受以领纳为性相'等等。所谓寻求差别安立，即是'色是无常、苦、空、所取、有为、有漏、无漏'等，受等诸法也应当如是配合。这种寻求自性和差别安立，仅仅是寻求观察而已。
其中所依因相，即'器世间'，意思是说它是阿赖耶识的所缘因相。如是阿赖耶识是处所了别而生起。受用因相，即'色等五境'，受用是眼识等六识，它们的因相即所缘是色等诸境。种子因相，即'彼等种子阿赖耶识'，是因为具有安立前述诸识种子的缘故。'因相'一词应当分别配合所依因相、受用因相和种子因相。
其中因为所依即是因相，所以称为所依因相，是业用词组合。因为是受用的因相，所以称为受用因相，是依主释词组合。因为种子即是因相，所以称为种子因相。'所依是眼等'，是说眼识等五识的所依是眼等。意识则是染污意。自体安住是指地、柱子、瓶子等。
如是以如此无分别次第而说，即是以一切无分别瑜伽而获得最上菩提。以次第修习瑜伽而获得最上菩提，这是说，如此遍知所依、受用、种子等系缚之后，首先以其他等次第趣入解脱，如是即是如实遍知。
相的对治是无分别智，获得它就能离一切相。先前是所安立的骨锁等相不见，后来是自体安住的柱子和瓶子等，这是说，如同骨头的骨锁等不成立为所缘，而是自心显现为骨锁等一样，柱子和瓶子等也是如此。
'不令其尽'是因相的意愿，即是令其尽而为了令其尽。修习无差别相是为了获得相与真如无差别性的缘故。相的自性是轮回，菩萨们因为获得无分别智慧，所以不见相与真如有差别性。因此随后将解释'愚者遮蔽真实性，显现一切非真实'等。'彼等见相与无相为差别性'是指声闻们。如何见为差别性呢？相的自性是轮回，对此执著为不寂静性。

།མཚན་མ་མེད་ པ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པས་ཏེ།དེ་ལ་ནི་ཞི་བ་ཉིད་དུ་རྟོག་གོ། །རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་དོན་ཐམས་ཅད་སྒྲུབ་པའི་སྒོ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་དང་གང་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་དོན་དེ་དང་དེ་འགྲུབ་པར་འགྱུར་རོ། །གཞན་དང་གཞན་འབྱུང་བ་དེ་བཞིན་ཉིད་འདི་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ རིགས་མཐུན་པར་སྣང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་དང་རི་ལ་སོགས་པ་སྟེ།ཇི་སྲིད་དུ་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་སྐད་ཅིག་གཅིག་འཇིགས་པས་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ཉིད་དུ་མ་མཐོང་བ་དེ་སྲིད་དུ། ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་གྱུར་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པར་མི་འགྱུར་རོ། །གཞན་དང་གཞན་ཞེས་ བྱ་བ་ནི།གཞན་དང་གཞན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱར་རུང་བ་ནི་གདུལ་བའི་ཁམས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གདུལ་བར་འོས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གདུལ་བར་རུང་བ་ཡིན་ནོ། །གང་དུ་བྱེ་བྲག་ཏུ་མ་ཕྱེ་བ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་ཁྱད་པར་ མེད་པའོ་ཞེས་བཤད་མོད་ཀྱི།འོན་ཀྱང་དེ་ལ་གདུལ་བ་ཉིད་དུ་འོས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཁོ་ན་གདུལ་བར་རུང་བ་ཡིན་ཏེ། ཉི་མ་ཤར་བས་པདྨ་སྨིན་པ་ཁ་འབྱེད་པ་བཞིན་ནོ། །ཡང་དག་པར་བཤད་པའི་དངོས་པོ་ནི་གདུལ་བའི་ཁམས་ཀྱི་ཐབས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ རྣམས་ནི་ཐབས་གང་དང་གང་གིས་འདོད་ཆགས་སྤྱོད་པ་ལ་སོགས་པ་གདུལ་བར་འགྱུར་བ་མི་སྡུག་པ་བཤད་པ་ལ་སོགས་པ་ཐབས་དེ་དང་དེས་སེམས་ཅན་རྣམས་འདུལ་བར་བྱེད་དོ།།དངོས་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་ལྔ་པོ་རེ་རེ་ལ་སྦྱར་རོ། །བརྒྱུད་དེ་འཛིན་པས་དམ་པའི་ཆོས་ཀྱང་ ཡུན་རིང་དུ་གནས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གང་དག་ལ་དམ་པའི་ཆོས་བཤད་པ་དེ་དག་གིས་ཀྱང་ཐོས་ནས།མར་མེས་མར་མེ་སྦར་བའི་ཚུལ་དུ་གཞན་དག་ལ་འཆད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉིས་སྒྲུབ་པའི་སྒོ་ ནས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཐབས་ལ་མཁས་པ་ཆེན་པོ་ཉིད་ནི། འཁོར་བ་ཡོངས་སུ་མི་གཏོང་ཞིང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྙིང་རྗེ་དང་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། སྙིང་རྗེས་ནི་འཁོར་བ་ཡོངས་སུ་ མི་གཏོང་ལ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ནི་དེར་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་མི་འགྱུར་རོ།།དངོས་པོ་རྣམ་པ་བཅུ་པོ་འདིས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་མཐའ་དག་བསྡུས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིགས་ནས་བཟུང་ནས་བྱང་ཆུབ་མཆོག་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའི་བར་གྱི་བཅུ་ཚན་འདིས་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ བསྡུས་ཏེ།ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ནི་འདི་ཙམ་དུ་ཟད་དོ། །དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་རིགས་ནི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་ཁྱད་པར་ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་ཐོབ་པ་ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ནས་བརྒྱུད་དེ་འོངས་པ་ཉིད་དེ་འདྲ་བ་ཡིན་ནོ། །རིགས་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཟབ་ཅིང་རྒྱ་ཆེ་ བ་བཤད་པ་ལ་མོས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མོས་པའོ།།དེའི་འོག་ཏུ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ནས་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་འཇུག་གོ། །དེ་ནས་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་དང་པོ་ལ་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཡང་དག་པར་བསྒྲུབས་པས་ས་དང་པོ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ།།ལྷག་མ་ནི་གཞུང་གི་གཞི་ཉིད་ལས་ལེགས་པར་བྲིས་པར་ཟད་དོ། །ད་ནི་རབ་ཏུ་བསྔགས་པའི་ཡོན་ཏན་ལ་བརྟེན་ནས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཡོན་ཏན་བསྔགས་པ་བསྟན་པས་སྟོན་ཏེ། མོས་པ་ དང་ལྡན་པའི་མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ས་ལའོ།།ལྷག་པའི་བསམ་པ་དག་པ་ནི་ས་བཅུ་པ་དག་ལའོ། །དེ་ཉིད་ཟབ་མོ་མཐོང་བ་ནི་བདག་མེད་པ་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་པ་ཡིན་ཏེ། འདིས་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྒྲུབ་པ་སྟོན་ཏོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ དགའ་ལྡན་ཞེས་བྱ་བ་ལ།དགའ་བ་ནི་འདོད་པ་སྟེ། འདིས་ནི་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོར་སྨོན་པ་སྟོན་ཏོ། །ཕན་འདོགས་བྱེད་པ་ནི་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པས་སོ། །གནོད་པ་མེད་པར་ལྟ་བ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པས་སོ། །གཞན་གྱི་གནོད་པ་དང་དུ་ལེན་པ་ནི་བཟོད་པའི་ ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པས་སོ།

无相即是涅槃，于此即是寂静之思维。如同分别所思维一样，从成就一切义利的角度而言，即是对任何所分别的义理，皆能成就。
如同显现其他诸法之真如，即是山河大地等，乃至未见唯识性之前，一刹那坏灭器世间时，颠倒不得清净佛土。
'其他'即是'其他'之词义。所谓'堪能成熟者即是所化界'，是指适合调伏者即是堪能调伏者。虽说未作区分之所化事即是无差别众生界，然而其中唯有堪能调伏者方为堪能调伏，如同日出令莲花成熟开放一般。
所谓'正说事即是所化界之方便'，是指菩萨以种种方便，如为贪行者等说不净观等，以此等方便调伏众生。'事'字应配合五种每一种。
由相续受持，正法亦得久住，即是诸菩萨闻说正法后，如灯燃灯般为他人宣说。'为成就二者'即是'从成就二者'之词义。
大方便善巧性即是不舍轮回而无烦恼故，由具足悲心与无分别智慧故。以悲心不舍轮回，以无分别智慧于此不生烦恼。
以此十种事摄尽大乘，即是从种姓乃至无上菩提佛地之十种，摄尽因果，大乘仅此而已。其中菩萨种姓即是六处差别法尔获得，无始时来相续而来者即是如此。
由种姓力于所说甚深广大大乘法生起信解即是胜解。其后发起无上正等正觉之心。然后趣入布施等六波罗蜜多。其后于第一无数劫圆满福慧资粮而获得初地。
余者已于根本文中善加书写。今依殊胜功德而说菩萨功德赞叹，于胜解行地具足胜解。清净增上意乐即是于十地中。
见彼甚深性即是获得二无我无分别智慧，此说修习般若波罗蜜多。所谓'具喜菩萨'中，喜即是欲，此说发大菩提愿。利他即是布施波罗蜜多。视无害即是持戒波罗蜜多。忍受他害即是忍辱波罗蜜多。

།སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གོམས་པས་རང་གི་ཡོངས་སུ་གཟུང་བ་ལ་ཉེས་དམིགས་སུ་བལྟ་བར་འགྱུར་རོ། །ལོངས་སྤྱོད་ལ་མ་ཆགས་པ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་རྣམས་སྤོངས་ནས་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡང་དག་པར་ལེན་ཏོ། །རྣལ་འབྱོར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྩོན་འགྲུས་ ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་ལྡན་པས་རྣལ་འབྱོར་ཞེས་བྱའོ།།ལྟ་ངན་མེད་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ནང་དུ་རབ་གནས་པ་ནི་སྨོན་ལམ་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བརྩེ་བ་དང་ལྡན་པ་ནི་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པས་སོ། །ངོ་ཚ་བ་ནི་ ཡོན་ཏན་གྱི་ཆོས་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ཕྲ་རབ་ཙམ་ལ་ཡང་འཇིགས་པར་ལྡན་པས།ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་རོ། །ཐེག་པ་མི་འཁྲུགས་པ་ནི་སྨོན་ལམ་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྡུག་བསྔལ་ཁས་ལེན་པ་ནི་སྨོན་ལམ་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ རོ།།ཆོས་ལ་མི་དགའ་བ་ནི་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པས་སོ། །རང་བཞིན་ཆོས་ལ་དགའ་བ་ནི་རང་བཞིན་གྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱིས་སོ། །ལོངས་སྤྱོད་བག་ཡོད་པ་ནི་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པས་སོ། །ཆགས་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་བདེ་ལ་བག་ཡོད་པ་སྟེ། བསམ་གཏན་གྱི་ བདེ་བ་དག་ལ་མ་ཆགས་པའི་ཕྱིར་རོ།།ལྟ་བ་ཆུང་ངུས་ངོ་ཚ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་སུ་འཛིན་པའི་ལྟ་བ་ཆུང་ངུས་ཀྱང་ངོ་ཚ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱིས་ནི་སྐྱེ་བ་ཁྱད་པར་ཅན་ཐོབ་ནས། གཞན་དུ་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཕན་འདོགས་པར་འཇུག་གོ། །དབང་འབྱོར་པ་ཉིད་ཐོབ་པས་ ནི།བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པས་འབར་བ་དང་། ཆུ་འབེབས་པ་དང་། ཀུན་བརྗོད་པའི་ཆོ་འཕྲུལ་ལ་སོགས་པའི་དབང་འབྱོར་པ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བདག་རྗེས་རྟོགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ཆུ་བོའི་རྒྱུན་བཞིན་དུ་རྒྱུན་ ཆགས་སུ་འཇུག་པ་ནི་བྱིས་པ་རྣམས་ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ནས་བདག་ཏུ་འཛིན་པ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པས།བདག་ཉིད་དུ་མངོན་པར་ཆགས་ཤིང་དེ་ལ་བདག་ཏུ་ཉེ་བར་འདོགས་པས་དེ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར། བདག་རྗེས་སུ་རྟོགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ལྟ་བ་ཕྲ་རྟོགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་ མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་ཏེ།ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་ནི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་བཞི་དང་ལྡན་པས་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་བདག་ཉིད་དུ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ནི་ལྟ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཅེས་བྱའོ། །དེ་རྣམས་ཀྱང་ཡང་དག་པ་ མ་ཡིན་པའི་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པའི་སྒོ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་།ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་དང་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་པོ་དག་ལོག་པར་ཀུན་ཏུ་རྟོགས་པ་ལ་གོམས་པས་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་ཀུན་ཏུ་རྟོག་ པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱའོ།།དངོས་མེད་རྟོགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །མ་རྟོགས་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པ་སོ་སོར་རྟོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འཇིག་རྟེན་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་ལ་ མངོན་པར་ཞེན་པའི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་རྣམས་ལ་ཡང་དག་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པར་མངོན་པར་ཞེན་པ་གང་ཡིན་པ་བྱིས་པས་ཀུན་བརྟགས་པའི་མ་རྟོགས་པའི་དེ་ལ་བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱིས་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པར་མངོན་པར་ཞེན་པས་རྟོགས་པས་གང་ཡིན་པ་འདི་ནི་མ་རྟོགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ བར་སོ་སོར་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་ཏེ།དེ་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འདིས་གཉིས་སུ་འཛིན་པ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཡང་། ཡོངས་སུ་དག་པར་རྟོགས་པའི་ཕྱིར། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱའོ། །དོན་མེད་རྟོགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལོག་པར་ཀུན་ནས་རྟོགས་པ་ལ་གོམས་པའི་བག་ ཆགས་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་དོན་མེད་པར་གྱུར་པ་སྟེ།དེ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱའོ། །དོན་རྟོགས་ཀུན་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས་པོ་བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱིས་གཟུང་བ་དང་། འཛིན་པ་ཉིད་དུ་ཀུན་བརྟགས་པ་དེ་དག་རྟོགས་ པའི་ཕྱིར་ཀུན་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་རྟོགས་པ་ཡིན་ནོ།

由于熟习布施波罗蜜多，而观察执著自我为过患。不贪著受用，舍弃受用而正受持戒律。
所谓瑜伽，是由于具足精进波罗蜜多而称为瑜伽。无邪见是由于具足智慧波罗蜜多之故。内心安住是由于具足大愿之故。具足慈悲是由于布施波罗蜜多。
知耻是由于具足功德法，即使对极微细的罪过也心生畏惧，故而具足戒律。乘不动摇是由于具足大愿之故。忍受痛苦是由于具足大愿之故。
不乐于法是由于布施波罗蜜多。自性乐法是由于自性戒律。受用谨慎是由于布施波罗蜜多。由于远离贪著而对安乐谨慎，是因为不贪著禅定之乐。
所谓以小见而知耻，是因为即使对执法之小见也知耻。由戒律获得殊胜生处后，于他处利益众生。
由获得自在力，即以禅定波罗蜜多的火遍、水遍、遍说神变等自在力而为众生利益。
所谓了知我，是指阿赖耶识如河流般相续而行，凡夫从无始以来执著我见，对自我贪著并执为我，由了知此故称为随知我。
所谓了知细见，是由了知染污意，染污意具足我见等四种烦恼，执著阿赖耶识为我，称为见的本性。
了知彼等为非真实分别，是指菩萨由于熟习阿赖耶识、染污意及六转识为颠倒分别，了知其为非真实分别的本性，故称为菩萨。
所谓了知无实，是指了知遍计所执性之义。
所谓别别了知即是了知未了知，是指世间执著能取所取的色等境，执著为真实了知，凡夫遍计的未了知，由凡夫执著能取所取而了知，了知此即是未了知。如是此菩萨解脱二取，由了知圆满清净故称为菩萨。
所谓了知无义，是由于具足颠倒分别熏习，依他起性成为无义，由了知此故称为菩萨。
所谓了知一切义，是了知凡夫执十二处为能取所取的遍计相。

།རྟོགས་བྱ་རྟོགས་གཞི་རྟོགས་པ་རྟོགས་པའི་རྒྱུ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྟོགས་པར་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །རྟོགས་པ་ནི་དེའི་ཡུལ་ཅན་གྱི་ཤེས་པའོ། །རྟོགས་པའི་གཞི་ནི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་སྟེ། རྟོགས་པར་བྱ་བ་དང་། རྟོགས་ པ་པོ་དང་།རྟོགས་པ་རྣམས་ཀུན་བརྟགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། འཁོར་གསུམ་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཞེས་བྱའོ། །གནས་རྟོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་ཏུ་སྟོན་པར་བྱེད་པ་རྟོགས་པའོ། །རྟོགས་པ་མ་ཐོབ་པ་ནི་མ་འོངས་པའི་དུས་སོ། །རྟོགས་པ་མ་ཐོབ་པ་ཇི་ལྟར་རྟོགས་པ་རྣམ་པར་ གཞག་ཅེ་ན།འདི་དགེ་བའི་ཆོས་ལ་རྟག་ཏུ་གུས་པར་བྱས་ཏེ་སྦྱོར་བས་མ་འོངས་པ་ན་རྟོགས་པར་ནུས་ཏེ་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་མཐུ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱའོ། །སོ་སོར་འཆད་པར་བྱེད་པའི་རྟོགས་པ་ནི་རགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐོས་པའི་གནས་སྐབས་ན་བཤད་ པའི་ཆོས་ཀྱིས་རྗེས་སུ་འབྲངས་ཏེ།རྟོགས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ཡོན་ཏན་གྱི་སྐབས་རྫོགས་སོ།། །།ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡོན་ཏན་དེ་ལྟ་བུ་དང་ལྡན་པ་དེ་དག་གི་མིང་ཡང་དག་པའི་དོན་དང་མཐུན་པའི་ཕྱིར་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་དབྱེ་བས་དེ་དག་ལ་བསྟོད་པ་བསྒྲགས་ པས་དེ་ལྟར་རྣམ་པར་འཕེལ་བའི་ཡོན་ཏན་རྒྱ་ཆེན་པོ་སྣ་ཚོགས་དང་།བསམ་པ་བཟང་པོ་དང་། སྤྱོད་པའི་བསམ་པའི་རྣམ་པ་དག་གིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །ཞེས་བྱ་བར་ཡོངས་སུ་གཅོད་པ་དེ་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའི་ཕྱིར་ཡོན་ཏན་གྱི་སྐབས་ཀྱི་འོག་ཏུ་བརྟགས་ཏེ། གང་གིས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་སུ་མངོན་པར་བྱེད་ཅིང་མཚོན་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །བརྩེ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་གཟུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་གཟུང་བའི་ཆེད་དུ་སྟེ། སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་གཟུང བའི་ཕྱིར།སེམས་ཅན་རྣམས་འཁོར་བའི་རྒྱ་མཚོ་ལས་བསྒྲལ་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ། །བརྟན་པ་ཉིད་ཀྱི་རྟགས་དོན་གང་ལ་ཡིན་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དཀའ་བ་སྤྱོད་པ་ལ་སོགས་པས་མི་སྐྱོ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཡོངས་སུ་གཟུང་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ བརྩེ་བ་ལ་སོགས་པའི་ལས་དང་མདོར་བསྡུ་བ་ཡིན་ནོ།།བརྩེ་བ་ནི་བསམ་པའི་སྒོ་ནས་རིག་པར་བྱའོ། །ལྷག་མ་ནི་སྦྱོར་བའི་སྒོ་ནས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་བསྟན་པ་ལ་མོས་པ་ཐོབ་པ་ལ་སོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྙན་པར་སྨྲ་བ་ལ་སོགས་པས་རབ་ཏུ་སྦྱོར་ ཏེ།བརྩེ་བ་ནི་བསམ་པའི་སྒོ་ཁོ་ན་ནས་ཡིན་གྱི། སྦྱོར་བའི་སྒོ་ནས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །རྟགས་དེ་ཡང་ཁྱིམ་པ་དང་། དགེ་སྦྱོང་ལ་བརྟེན་ནས་འཇུག་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་དེའི་འོག་ཏུ་དེའི་རྟེན་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་དབྱེ་བའོ། །ཡང་དག་པར་ལེན་པས་ཐོབ་པའི་རབ་ཏུ་བྱུང་ བ་ནི་སློབ་མ་དང་།སློབ་དཔོན་དུ་འབྲེལ་པའི་གསོལ་བ་དང་བཞིའི་ལས་ཀྱིས་ཀྱང་གང་ཡིན་པའོ། །ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་ཐོབ་པ་ནི་རྟོག་པའི་དུས་ན་མི་བྱེད་པའི་སྡོམ་པ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རྟོགས་པ་གང་ཞིག་འདི་སྙམ་དུ་བདག་གི་དམྱལ་བ་ཡང་ཟད། དུད་འགྲོ་ཡང་ཟད། ཡི་ དྭགས་ཀྱང་ཟད་དེ།དེ་བདག་ནི་ཡང་སྡིག་པའི་ལས་བྱས་ནས། ངན་སོང་རྣམས་སུ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་སྐལ་བ་ཅན་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་སེམས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ཕྱོགས་གཉིས་ལ་བསླབ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་ནི་དཀའ་བ་སྤྱོད་པ་ལ་བསམ་པ་བརྟན་པོ་ འཐོབ་པར་འགྱུར་བས།དེའི་ཕྱིར་དེའི་འོག་ཏུ་བསམ་པའི་ཁྱད་པར་ཏེ། བསམ་པའི་སྟོབས་ཅན་ནི་གཞན་གྱི་དོན་ལ་ཞུམ་པར་མི་འགྱུར་རོ། །མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་འདོད་པ་ནི་དེ་གཉི་གའི་ལྷག་པའི་བསམ་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕན་པ་དང་བདེ་བའི་ལྷག་པའི་བསམ་པ་སྟེ། སེམས་ཅན་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་དང་བཅས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པ་རྣམས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པས་འདི་ཉིད་ལ་ཕན་པ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་རོ། །ཕུང་པོ་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་འཐོབ་པ་རྣམས་ནི་ཕྱི་མ་ལ་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་དང་བྲལ བས་བདེ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར།མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་འདོད་པ་ནི་དེ་གཉི་གའི་ལྷག་པའི་བསམ་པ་ཡིན་ཞེས་བྱའོ།

关于'所证、所证基、能证、证悟之因'等，所证是指所应了悟的义理。能证是指缘取彼境的心识。所证基是指六处，由于所证、能证者及能证皆是遍计所执，故称为三轮清净。
所谓证悟处是指遍知显示。未得证悟是指未来时。若问未得证悟如何安立证悟？此人恭敬善法并精进修持，未来能够证悟，为获得所证之力而称为菩萨。
所谓各别宣说的证悟是粗浅的，即在闻法阶段随顺所说法而得的证悟。功德品已竟。
复次，具有如是功德的菩萨，因其名称与真实义相符，以广大分别赞叹彼等，如是以种种广大功德增长、善意乐及行为意乐等诸相，决定为诸菩萨。为广分别此义，于功德品后观察，此即是'由何而显示及表征诸菩萨'之语义。
悲心是为菩提心摄受众生之故。此即是为摄受众生，为摄受众生故，发起'当度脱众生出轮回大海'的菩提心。为显示坚固性之相为何义，故说'于难行等不生厌故'。摄受等是悲心等之业的总摄。
悲心应从意乐门了知。其余从加行门了知，即为获得于世尊教法之信解等，以爱语等而精进，悲心唯从意乐门，非从加行门。
此相依止在家及出家而转，故此后分别其所依。以正受得的出家是通过亲教师及轨范师关系的白四羯磨而得者。
法尔所得是在证悟时得不作恶之律仪故，即通达真实性者作是念：'我之地狱已尽、旁生已尽、饿鬼已尽，我不复造作恶业而成就恶趣异熟之份'。
如是圆满修学二方面者，于难行获得坚固意乐，故其后说意乐差别：具意乐力者于利他不生怯弱。
所谓'欲涅槃唯是彼二增上意乐'是指利益与安乐的增上意乐。获得有余依涅槃的众生由断除一切烦恼而于此世获得利益。获得无余依涅槃的众生由远离后世生等苦而得安乐，故说欲涅槃是彼二增上意乐。

།གཞན་དག་ན་རེ་བདག་གི་ལྷག་པའི་བསམ་པ་ནི་མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་བདེ་བ་ལ་སྦྱོར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཕན་པའི་ལྷག་པའི་བསམ་པ་ནི་ཚེ་ཕྱི་མ་ལ་བདེ་བ་ལ་སྦྱོར་བའི་ ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་ས་ནི་མི་གཡོ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་སྟེ། མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པའི་ལམ་ལས་མི་ལྡོག་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ལྷག་པའི་བསམ་པའི་སྟོབས་དང་ལྡན་པ་ནི་གཞན་གྱི་དོན་ལ་ཞུམ་པར་མི་འགྱུར་བས་དེའི་འོག་ཏུ་སེམས་ཅན་ཉེ་བར་ལེན་ པ་སྟེ།སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །བདག་པོས་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་ནི་རྗེ་བོར་གྱུར་པ་ནི་འདི་གང་དག་གི་རྗེ་བོ་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བ་ལ་སོགས་པ་རྗེ་བོར་གྱུར་པ་གླིང་བཞི་པའི་དབང་ཕྱུག་ཉིད་ཡིན་པས་གླིང་བཞི་པ་ལ་སོགས་པའི་ སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟར་སྨོན་ལམ་ལ་སོགས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བཟུང་བས་མི་གཏང་བའི་བསམ་པ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་རྣམས་ཀྱང་ཚེ་གཅིག་པའི་ལུས་རེ་ཞིག་པས་འདི་དག་གི་དོན་བསྒྲུབ་པར་མི་ནུས་པས། དེའི་ཕྱིར་དེའི་འོག་ཏུ་སྲིད་པར་སྐྱེ་བའི་ཁྱད་ པར་ཏེ།ལས་ཀྱི་དབང་གིས་འདོད་པའི་གནས་སུ་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ས་ལ་ལས་དཀར་པོ་ཡོངས་སུ་གཟུང་བའི་དབང་གིས་སོ། །སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དུད་འགྲོ་ལ་སོགས་པའི་གནས་དམན་པར་ཡང་སྐྱེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟོགས་པའི་དུས་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ངན་འགྲོ་རྣམས་ལྡོག་སྟེ། ལོག་ཀྱང་སྨོན་ལམ་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་ངན་འགྲོར་སྐྱེའོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་དབང་གིས་ནི་བསམ་གཏན་རྣམས་བཟློག་ནས་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེ་བ་གང་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། མདོ་སྡེ་དག་ལས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས ཀྱི་བསམ་གཏན་བཟློག་པ་ལ་མཁས་པ་འབྱུང་ན།བསམ་གཏན་ལྡོག་པ་ཅི་བསམ་གཏན་ཡོངས་སུ་གཏོང་བ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། མ་ཡིན་ནོ། །བསམ་གཏན་གྱི་འབྲས་བུ་ལྡོག་པ་ནི་བསམ་གཏན་བཟློག་པ་སྟེ། བསམ་གཏན་གྱི་འབྲས་བུ་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སུ་སྐྱེ་བ་དེ་ བཟློག་ནས།འདོད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནོ། །འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་བཤད་མ་ཐག་པ་དེ་ཡང་སྐྱེས་པའི་རབས་ཀྱི་དབྱེ་བས་མཐའ་ཡས་ཏེ། སེམས་ཅན་རྣམ་པར་དག་པས་ཆེ་ཆུང་གི་རྣམ་པ་གང་དག་ལ་རྣམ་པར་གཞག་པ་བརྗོད་དགོས་པས་དེའི་ཕྱིར་དེའི་འོག་ཏུ་རྣམ་པར་དག་ པའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་ས་བཅུའོ།།བཞི་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པས་མང་དུ་གནས་ཀྱང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པ་རྣམས་འཁོར་བར་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་རྣམས་ནི་གཅིག་ཏུ་འཁོར་བ་ལ་སྡུད་པ་ཡིན་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐབས་ལ་མཁས་པས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པ་སྒོམ་པ་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ནི་འགྲོ་བ་ལ་འཁྱུད་ནས་འདུག་པ་ལྟ་བུ་ཡིན་པས་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པའི་ཕྱིར་འཁོར་བར་ཡོངས་སུ་བསྔོས་པ་རྣ་བས སེམས་ཅན་ལ་ཕན་པར་བྱེད་ཀྱི་གཏན་དུ་འཁོར་བ་ལ་རྒྱབ་ཀྱིས་ཕྱོགས་ཏེ་འདུག་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།ལྔ་པ་ནི་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞིས་མང་དུ་གནས་པས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །དེས་ན་སེམས་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཡོངས་སུ་ སྨིན་པར་བྱེད་དེ།འདི་ནི་ས་ལྔ་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ།

其他人说：'增上意乐是为了现世安乐的缘故。利益的增上意乐是为了来世安乐的缘故。'
不退转地是不动等三地，因为从无功用道中不退转。如是具足增上意乐力者对利他不会退怯，因此其后是摄受众生，即所谓'摄持众生'的异名。
主尊摄持是指'此为何者之主'，即转轮王等为主尊者是四大洲之主，故摄持四大洲等众生。
如是以愿等摄持而不舍之意乐摄持者，仅以一世之暂时身无法成办此等利益，因此其后是殊胜受生，即以业力于所欲处受生是在胜解行地以白业摄持力的缘故。
为成熟众生故亦生于旁生等下劣处，是在证悟时，菩萨恶趣已转，虽转而以愿力生于恶趣。
由三昧力，是指遮止诸禅定而生欲界。如经中说诸菩萨善巧于转禅定，若问禅定转是否舍弃禅定？答：不是。转禅定果即是转禅定，即遮止禅定果色界受生而生欲界。
前说圣者受生亦以本生分类无量，由众生清净而须说建立于何等大小相，故其后是清净位十地。
第四是虽多住菩提分，然回向菩提分于轮回，即菩提分法一向摄于轮回，菩萨以善巧方便修习菩提分为大悲所摄故。
彼如拥抱众生而住，以大悲所摄故回向轮回，利益众生，而非永远背向轮回而住。
第五是以多住四圣谛故不生烦恼。由是心无烦恼而成熟众生，此是第五地之相。

།དེར་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་རྗེས་སུ་སྒྲུབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིའི་ཆེད་དུ་བསམས་ནས་སྲིད་པར་སྐྱེ་བ་གང་ཡིན་པ་དེར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བས་ལན་མང་དུ་གནས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་མི་འགྱུར་བ་ཡིན་ ནོ།།བདུན་པ་ནི་འདྲེས་པ་ཉེ་བར་འདྲེས་པ་ཉིད་ཀྱིས་བགྲོད་པ་གཅིག་པའི་ལམ་གནས་བརྒྱད་དང་འབྲེལ་པ། མཚན་མ་མེད་པར་གཅིག་ཏུ་ངེས་པའི་ལམ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལ། འདྲེས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མཚན་མ་མེད་པར་གནས་པ་ས་བདུན་པ་ལ་གནས་པ་རྣམས་ དང་ངོ་།།ཉེ་བར་འདྲེས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པའི་ལམ་ཐོབ་པ་ས་བརྒྱད་པ་ལ་གནས་པ་རྣམས་དང་ངོ་། །བརྒྱད་པ་མ་ཐོབ་ན་ཇི་ལྟར་ཉེ་བར་འདྲེས་པ་ཡིན་ཞེ་ན། ཉེ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཉེ་བར་གྱུར་པ་འདི་ནི་ཁད་ཉེ་བ་ལ་བྱ་སྟེ་དེ་ལྟ་བས་ན་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའི་འདི་ནི་མཚན་མ་མེད་པར་གནས་པའི་མཐར་ཐུག་པར་གྱུར་པའི་སྤྱི་བོ་ལ་གནས་པ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པར་གནས་པར་གྱུར་པ་དང་།ཁད་ཉེ་བར་གནས་ཤིང་བར་ཆད་མེད་པར་ཐོབ་པ་ཡིན་པས་ཉེ་བར་འདྲེས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་ན་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དང་ བཅས་པའི་ལམ་བསྒོམ་པའི་ཕྱིར་འདྲེས་པ་ཉེ་བར་འདྲེས་པ་ཞེས་བྱའོ།།གང་ཟག་དང་ཆོས་སུ་ལྟ་བའི་གཉེན་པོའི་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །གསུམ་པ་ལ་ནི་མི་ཉམས་པའི་བསམ་གཏན་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་ མཉམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚེ་རབས་གཞན་གྱི་གནས་སྐབས་ན་ཡང་བསམ་གཏན་དག་ལས་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་རོ།།བཞི་པ་ལ་ནི་མདོ་སྡེ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ལ་ཐ་དད་པ་ཉིད་ཀྱི་ང་རྒྱལ་སྤངས་པའི་ཕྱིར། ཆོས་ལ་ང་རྒྱལ་སྤངས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་གསུམ་པ་ ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཆོས་ལ་གུས་པ་དང་།ཆོས་རིན་ཆེ་བར་བྱེད་པ་བདག་གིས་ཆོས་ཀྱི་ཚིག་གཅིག་གི་དོན་དུ་ཡང་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོ་མེས་རབ་ཏུ་གང་བར་ཚངས་པའི་འཇིག་རྟེན་ནས་བདག་ཉིད་དོར་བར་སྤྲོ་ན། མེའི་འོབས་ཐ་མལ་བ་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས་སྙམ་པ་གང་ ཡིན་པ་དེས།ས་བཞི་པ་ལ་ལྡོག་གོ། །ཇི་ལྟར་ལྡོག་ཅེ་ན། དེ་འདི་སྙམ་དུ་གཅིག་ཏུ་ཆོས་ཚོལ་བ་གང་ཡིན་པ་འདི་ནི་སེམས་གཡེང་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་བས་ན་ཆོས་ཚོལ་བ་བཏང་ལ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པ་བསྒོམ་པ་ལ་འཇུག་གོ་སྙམ་དུ་སེམས་སོ། །ལྔ་པ་ལ་ནི་སེམས་དང་ བསམ་པ་རྣམ་པར་དག་པ་བཅུས་རྒྱུད་ཐ་དད་པར་ང་རྒྱལ་མེད་པ་ཡིན་ནོ།།བཅུ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། འདས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམ་པར་དག་པ་ལ་བསམ་པ་མཉམ་པ་ཉིད་དང་། དེ་བཞིན་དུ་མ་འོངས་པ་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམ་པར་དག་པ་ལ་བསམ་ པ་མཉམ་པ་ཉིད་དང་།ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པར་དག་པ་ལ་བསམ་པ་མཉམ་པ་ཉིད་དང་། སེམས་རྣམ་པར་དག་པ་ལ་བསམ་པ་མཉམ་པ་ཉིད་དང་། ལྟ་བ་དང་། ཐེ་ཚོམ་དང་། ཡིད་གཉིས་དང་། འགྱོད་པ་སེལ་བས་རྣམ་པར་དག་པ་ལ་བསམ་པ་མཉམ་པ་ཉིད་དང་། ལམ་དང་ ལམ་མ་ཡིན་པ་ཤེས་པ་རྣམ་པར་དག་པ་ལ་བསམ་པ་མཉམ་པ་ཉིད་དང་།ལམ་ཤེས་པ་རྣམ་པར་དག་པ་ལ་བསམ་པ་མཉམ་པ་ཉིད་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་གོང་མ་གོང་མས་རྣམ་པར་འཇིག་པ་རྣམ་པར་དག་པ་ལ་བསམ་པ་མཉམ་པ་ཉིད་དང་། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་རྣམ་པར་དག་པ་ལ་བསམ་པ་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། །སེམས་དང་བསམ་པ་རྣམ་པར་དག་པ་མཉམ་པ་ཉིད་བཅུ་པོ་འདི་དག་གིས་ས་ལྔ་པ་ལ་འཇུག་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ས་ལྔ་པ་ཐོབ་པས་ཇི་ལྟར་འདས་པ་ལ་སོགས་པའི སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱིས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམ་པར་དག་པ་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་བདག་གི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཀྱང་རིང་པོ་མི་ཐོགས་པར་རྣམ་པར་དག་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་པ་དེ་ལྟ་བུའི་བསམ་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ།

所谓'于此随顺成就烦恼'是指，为此而思维投生轮回之处，以缘起而多次安住，故不会成为烦恼。
第七是以混合、近混合而行一道之八种住处相应，无相一向决定之道。其中，混合是指与住于无相的七地菩萨们。近混合是指与获得无功用道的八地菩萨们。
若未得八地，如何是近混合？所谓'近'是指接近，因此此菩萨是住于无相最终顶点，与无功用住处接近，无间得证，故称近混合。或者因修有功用道故称混合近混合。
所谓'因获得人法见对治智慧'是指获得无分别智慧。
第三地是因获得不退失禅定与三昧故为等持，是指于其他生世时亦不会退失禅定。
第四地是因断除经等法的差别我慢故，断除法慢。即于三地时菩萨对法恭敬，视法珍贵，认为'即使为一句法义，我也愿从梵天界舍身投入遍满三千大千世界的火坑中，何况普通火坑'，于四地则舍离此念。
如何舍离？彼作是念：'唯一求法即是散乱心，因此应舍求法而修习菩提分法'。
第五地以十种清净心意而无种姓差别我慢。何为十种？即：于过去佛法清净等同意乐，如是于未来、现在佛法清净等同意乐，于戒清净等同意乐，于心清净等同意乐，以断除见、疑、犹豫、悔而清净等同意乐，于道非道智清净等同意乐，于道智清净等同意乐，于一切菩提分法渐次灭尽清净等同意乐，于成熟一切众生清净等同意乐。
以此十种心意清净等同而入五地。获得五地的菩萨如是思维：'如同过去等诸佛世尊的佛法清净一样，我的佛法也将不久清净'，获得如是意乐。

།རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་ བའི་དེ་བཞིན་ཉིད་དེ་ནི་རང་བཞིན་ཁོ་ནས་རྣམ་པར་དག་པ་སྟེ།དེ་ལ་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་ཅན་ལ་སོགས་པ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་གློ་བུར་བས་དྲི་མ་ཅན་དུ་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པའམ། མ་རིག་པ་འགགས་པ་ལ་སོགས་པ་དཀར་པོའི་ཕྱོགས་ཀྱི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ པར་འབྱུང་བས་རྣམ་པར་དག་པ་གང་ཡིན་པ་འདི་ནི་དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་བས་ན་ནག་པོ་དང་དཀར་པོའི་ཕྱོགས་དག་གིས། དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བར་མི་ལྟ་བའི་ཕྱིར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱིས་མང་དུ་གནས་པས་ཀུན་ནས་ ཉོན་མོངས་པ་དང་།རྣམ་པར་བྱང་བ་ཐ་དད་པའི་ང་རྒྱལ་དང་འབྲེལ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་བཞིན་ཉིད་རང་བཞིན་གྱིས་རྣམ་པར་དག་པའི་ཕྱིར་རོ། །བདུན་པ་ལ་ནི་སྐད་ཅིག་གཅིག་དང་ལྡན་པའི་བློ་ཐོབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་དེ་ཁོ་ན་ལས་ཇི་སྐད་བཤད་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། ས་བདུན་པ་འདི་ ཉིད་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀུན་ནས་སློང་བས།སྐད་ཅིག་སྐད་ཅིག་ལ་ལྷག་པར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་རོ། །དགུ་པ་ལ་ནི་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་ལ་མཁས་པ་སྟེ། སྔ་མ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སོ་སོ་ཡང་ དག་པར་རིག་པ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་ཐོབ་པས་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་འགྲུབ་པ་སྟེ།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་མཐུ་རྙེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ས་བཅུ་པོ་དག་ལ་བསླབ་པ་གསུམ་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ། ས་དང་པོ་ལ་ཆོས་ཉིད་དེ་བཞིན་ཉིད་རྟོགས་ ནས།གཉིས་པ་ལ་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སློབ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དང་པོ་ལ་ཡང་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་བསླབ་པ་ཡོད་མོད་ཀྱི། དེ་རྣམ་པར་དག་པར་ནི་ས་གཉིས་པ་ལ་འགྱུར་རོ། །གང་གི་ཕྱིར་རྨི་ལམ་ན་ཡང་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་བཅས་པའི་ལམ་ལ་མི་འཇུག་པས་དེ་ལ་ བསླབ་པ་དེ་རྣམ་པར་དག་པར་འགྱུར་བ་དེའི་ཕྱིར་གཉིས་པ་ལ་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སློབ་པོ་ཞེས་བྱའོ།།གསུམ་པ་ལ་ནི་ལྷག་པའི་སེམས་ཀྱི་བསླབ་པ་མཉམ་པར་གཞག་གོ། །བཞི་པ་ལ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པ་བསྒོམས་པས་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་བསླབ་པའོ། ། ཤེས་རབ་དེ་ཡང་སྤྱོད་ཡུལ་གཉིས་པ་ཅན་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམིགས་པ་གཉིས་པ་ཅན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་མི་ཤེས་པ་དང་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པའི་འཇུག་པ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ལུགས་དང་མཐུན་པ་དང་། ལུགས་དང་མི་མཐུན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས ནི།བདེན་པ་བཞི་བཟུང་སྟེ། མ་རིག་པའི་རྐྱེན་ཅན་ལ་སོགས་པའི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ནི་དེ་མི་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །རིག་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན་ས་གཉིས་ཀ་ལ་ཡང་ཆོས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དང་། དེ་མི་ཤེས་པ་དང་ཤེས་པ་ལ་དམིགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་བསླབ་པ་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །བསླབ་པ་རྣམས་དང་བསླབ་པ་བསྒོམས་པའི་འབྲས་བུ་བཞི་ནི་ས་རིང་དུ་སོང་བ་ལ་སོགས་པ་བཞི་ལ་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་བསླབ་པ་གསུམ་པོ་འདི་དག་རྒྱུ་དང་འབྲས བུར་བཅས་ཏེ་ས་བཅུ་ལ་རྣམ་པར་གཞག་གོ།།འདི་མན་ཆད་ནི་ཟག་པ་མེད་པའི་ཕུང་པོ་ས་བཅུ་ལ་ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་གཞག་པ་དེ་བསམ་པར་བྱ་སྟེ། ས་དང་པོ་ལ་ཆོས་ཉིད་རབ་ཏུ་རྟོགས་ནས་གཉིས་པ་ལ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་སྦྱོང་ངོ་། །ས་དང་པོ་ལ་ཡང་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ རྟོགས་པ་ན་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཐོབ་པ་ཡོད་མོད་ཀྱི།ཡོངས་སུ་དག་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། གཉིས་པ་ལ་དེ་ཡོངས་སུ་དག་པར་འགྱུར་རོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཕུང་པོ་ནི་ས་གསུམ་པ་ལ་རྣམ་པ་དག་གོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕུང་པོ་ནི་ས་བཞི་པ་ལ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པ་བསྒོམས་ པས་རྣམ་པར་དག་གོ།།ལྔ་པ་ལ་བདེན་པ་བསྒོམས་པས་སོ། །དྲུག་པ་ལ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ལུགས་དང་མཐུན་པ་དང་ལུགས་དང་མི་མཐུན་པ་བསྒོམས་པས་སོ། །རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོ་གཉིས་ནི་ས་བདུན་པ་ནས་བཟུང་སྟེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སའི་བར་ལ་རྣམ་པར་དག་གོ།

缘起真如本性自然清净，其中以无明为缘等烦恼缘起是暂时染污的，或者以无明灭等白分缘起所清净的，这些都不是它的本性。因此，不应以黑白两分来看待真如的染净，以缘起真如多住于染净差别的我慢相应，因为真如本性清净的缘故。
'第七地获得一刹那相应的智慧'是如前所说，即在第七地中能引发一切佛法，在刹那刹那中圆满一切菩提分。
'第九地善巧成熟众生，如前所说'是获得极清净的无碍解智而成就众生成熟，因为获得一切方面成熟众生的能力。
在十地中安立三学，第一地证悟法性真如后，第二地修学增上戒学。虽然第一地也有增上戒学，但要到第二地才清净。因为即使在梦中也不行带有过失的道，所以在此地戒学清净，因此称为第二地修学增上戒。
第三地安立增上心学。第四地由修习菩提分法而有增上慧学。
所说'此慧有二种境'即是说有二种所缘的意思。'不知与知等的顺逆缘起流转'中，'此'字指四谛，以无明为缘等的缘起是不知等的本性。明等是知等的本性，因此在这两地中都依法性及不知与知为所缘而安立增上慧学。
三学及修学的四种果在远行等四地中安立，如是三学及因果在十地中安立。
以下应当思维无漏蕴在十地中如何安立：第一地证悟法性后，第二地净化戒蕴。虽然第一地证悟法界时也获得戒蕴，但尚未清净，要到第二地才清净。
定蕴在第三地清净。慧蕴在第四地由修习菩提分而清净。第五地由修习谛而清净。第六地由修习顺逆缘起而清净。
解脱蕴和解脱知见蕴二者从第七地乃至如来地清净。

།རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དེ་ཡང་འབྲས་བུ་རྣམ་པ་བཞིའི་སྒྲིབ་པ་ལ་རིག་པར་བྱའོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ལ་ནི་ཐོགས་པའི་སྒྲིབ་པ་ལས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འབྲས་བུ་རྣམ་པ་བཞི་ནི་བཤད་མ་ཐག་པ་སྟེ། མཚན མ་མེད་པ་འདུ་བྱེད་དང་བཅས་པ་ནི་ས་བདུན་པའི་འབྲས་བུའོ།།འབྲས་བུ་གཉིས་པ་དེ་ཉིད་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པ་ནི་ས་བརྒྱད་པའོ། །འབྲས་བུ་གསུམ་པ་སེམས་ཅན་རྣམས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་འགྲུབ་པ་ནི་ས་དགུ་པའིའོ། །འབྲས་བུ་ བཞི་པ་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་གཟུངས་འགྲུབ་པ་ནི་ས་བཅུ་པའི་སྟེ།འབྲས་བུ་རྣམ་པ་བཞི་པོ་འདིའི་སྒྲིབ་པ་མཚན་མ་དང་། མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར། རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཕུང་པོ་རྣམ་པར་དག་པ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ ནི།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ལའོ། །དེ་ཇི་ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ས་ལ་རྣམ་པར་དག་ཅེ་ན། དེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། སངས་རྒྱས་རྣམས་ནི་གང་གིས་ན། གཞན་དག་ཤེས་པ་ཐོགས་པར་འགྱུར་བ་དེ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བས་ཐམས་ཅད་ལ་ཡེ་ཤེས་ཐོགས་ པ་མི་མངའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།།རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ནི། འགོག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། འགོག་པ་ཡང་འདུས་མ་བྱས་ཡིན་ལ། ཕུང་པོའི་དོན་ཡང་སྤུངས་པའི་དོན་ཡིན་ན། ཇི་ལྟར་འདུས་མ་བྱས་ཕུང་པོར་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ། བསྟན་བཅོས་གཞན་དག་ལས་ཀྱང་། ཕུང་ པོ་དག་ཏུ་འདུས་མ་བྱས།།དོན་དུ་མི་རུང་ཕྱིར་མ་བཤད། །ཅེས་བཤད་དོ་ཞེ་ན། འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ནི་ཕུང་པོ་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་མི་འཇོག་གོ། །རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། མོས་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། །དེ་ལ་མོས་པའི་ མཚན་ཉིད་ནི་འདུས་བྱས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཕུང་པོར་རྣམ་པར་འདོག་པས་ཉེས་པ་མེད་དོ།།དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཕུང་པོ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོས་བསྡུས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ས་ལ་ནི་ས་རྣམས་མ་གྲུབ་པ་སྟེ། གནས་སྐབས་དེ་ན་གཅིག་ཀྱང་མ་ཐོབ་ན་ ཐམས་ཅད་མ་གྲུབ་པ་ཁོ་ནར་བརྗོད་དོ།།ལྷག་མ་རྣམས་ནི་གྲུབ་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་གིས་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །གྲུབ་པ་དག་ལ་ཡང་བདུན་ནི་མ་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལམ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དང་བཅས་པར་འཇུག་པའི་ཕྱིར། ས་བརྒྱད་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ལྟོས་ནས་མ་གྲུབ་ པ་ཞེས་བྱའོ།།གང་དག་གོང་དུ་ས་རབ་ཏུ་དགའ་བ་གྲུབ་པ་བཤད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་དང་། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྟོགས་པའི་གགས་གཟུང་བ་དང་། འཛིན་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་གྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །གང་གི་ཚེས་རྣམ་པར་ གཞག་པ་དེ་རྟོག་པ་ཙམ་དུ་ཤེས་ཤིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིང་གི་ཚོགས་དང་།ཚིག་གི་ཚོགས་དང་། ཡི་གེའི་ཚོགས་རྣམ་པར་གཞག་པས། ས་རྣམ་པར་བཞག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ། སེམས་འདི་ཉིད་ས་རྣམ་པར་གཞག་པར་སྣང་གི། །སེམས་ལས་གཞན་པ་ཕྱིའི་དོན་ནི་མེད་དོ་ཞེས་ སེམས་ཙམ་དུ་ཤེས་ཤིང་དེའི་འོག་ཏུ་གཟུང་བ་མེད་ན་གང་ལ་འཛིན་པར་བྱེད་ཅེས་གཟུང་བ་མེད་པ་ནི་འཛིན་པར་བྱེད་པ་རྟོག་པ་ཙམ་དེ་ལ་ཡང་རྟོག་པར་མི་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་བས་ན། དེ་ནས་དེ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས། འདས་པའི་ཡེ་ཤེས་བླ་མེད་པ། །རྣམ་པར་མི་རྟོག་དྲི་མ་མེད། །འཛིན་ པ་གཉིས་དང་བྲལ་བ་འཐོབ།།དེ་འདིའི་གནས་ཡོངས་གྱུར་པ་སྟེ། །ས་ནི་དང་པོ་ཡིན་པར་འདོད། །ཅེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུར་ས་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ཞེས་བཤད་དོ། །ས་ལ་བཞུགས་པའི་རྟགས་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ལས་ཐམས་ཅད་རབ་ཏུ་རྟོགས་པ་ནི་དེ་དག་ལ་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པ་ལ་མཁས་ པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པ་ལ་མཁས་པའི་ཕྱིར་ཏེ།ས་དང་པོ་ཐོབ་པ་ནི་དོན་གྱིས་ཐམས་ཅད་རབ་ཏུ་རྟོགས་པ་ཡིན་ཏེ། ས་དང་པོ་ལས་ཇི་སྐད་བཤད་པ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རབ་ཏུ་རྟོགས་པ་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འདི་ལྟར་དེའི་རྗེས་ལ་ཐོབ་པའི་ ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པ་ལ་མཁས་པ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་ལ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་འགྱུར་རོ།

对于那解脱，应当了知是四种果位的障碍。关于佛地的障碍，即所谓的碍障。四种果位即前面所说：有行无相是第七地的果位。第二果位即是无功用行及佛土清净是第八地。第三果位是成就众生圆满成熟是第九地。第四果位是成就三昧陀罗尼是第十地。由于远离这四种果位的障碍、相及功用等，故解脱蕴得以清净。
解脱智慧蕴在佛地。如何在如来地得清净呢？为显示此义，故说'诸佛由于从令他知见有碍中解脱，于一切无碍智'。解脱是灭的本性，灭也是无为法，蕴的含义是积聚义，那么如何安立无为法为蕴呢？其他论中也说：'无为不应理，故非蕴所摄。'对此，无为的解脱并不安立为蕴。解脱有二种：即断除烦恼的特征和胜解的特征。
其中胜解的特征因是有为法，故安立为解脱蕴无过。若不如此，则解脱蕴不应为行蕴所摄。在胜解行地诸地未成就，即在那个阶段连一地都未得到时，说一切皆未成就。其余诸地是已成就，即由于已获得故。在已成就中，七地是未成就，即由于以功用行道的缘故，相对第八地等而言称为未成就。
前面所说初地欢喜地成就，是因为已离见所断烦恼，通达法界远离能取所取故称为成就。当了知安立仅是分别时，即通过名身、句身、文身的安立而安立诸地，于此心现为地的安立，除心之外无外境，如是了知唯心已，其后无所取时何有能取，即于无所取时，连能取分别念也不作分别。因此说：'从此得无上，出世间智慧，无分别无垢，远离二取著。此即转依位，许为第一地。'如是说地圆满成就。
从地位标志分别中，完全通达一切是因为善巧成就彼等，即由于善巧成就诸地。获得初地即已实际通达一切，如初地中所说。通达法界时即通达一切法，因为以此后得智获得善巧成就，故于一切无颠倒。

།བཀྲིར་མི་བཏུབ་པ་ཉིད་ནི་སྙན་པ་དང་མི་སྙན་པའི་སྒྲ་དག་གིས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྙན་པ་ནི་ཡོན་ཏན་སྒྲོགས་པ་སྟེ། ཡོན་ཏན་བསྒྲགས་པས་ས་དག་ལས་བཀྲིར་མི་བཏུབ་ཅིང་། རྣམ་ པར་མི་གཡོས་པས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།བསྟོད་པ་ནི་ཡོན་ཏན་བསྔགས་པ་སྟེ། འདི་ལས་ཕྱི་རོལ་པ་དག་གིས་བསྟོད་ཀྱང་ས་དག་ལས་རྣམ་པར་གཡོས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །ཐབས་ལ་མཁས་པ་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ་མི་དམིགས་པའོ། ། འདི་དག་ནི་རྟགས་གཞན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟར་གོང་དུ་ཡང་སྤྱིར། བརྩེ་དང་སྙན་པར་སྨྲ་བ་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྟགས་བཤད་པས། དེ་ལ་ལྟོས་ནས་གཞན་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །རྟག་ཏུ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་ལ་སྒྲུབ་པའི་འདུན་པ་དང་བྲལ་བ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི བསྒྲུབ་པས་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པས་རབ་ཏུ་སྦྱོར་བ་ཡིན་ནོ།།ཆགས་དང་ཁུ་བའི་སྙིང་མེད་ཁྲོ་མིན་ལེ་ལོ་མེད། །བྱམས་དང་སྙིང་རྗེ་མིན་པའི་བསམ་པ་མེད། །བློ་གྲོས་ངན་རྟོག་རྣམ་རྟོག་འཕྲོགས་པ་མེད། །ཅེས་བྱ་བ་འདི་དག་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་གི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སུ་གྱུར་ པའི་ཆོས་ཏེ།དེ་དག་དང་རྟག་ཏུ་བྲལ་བ་ཡིན་ནོ། །བྱམས་དང་སྙིང་རྗེ་མིན་པའི་བསམ་པ་མེད། །ཅེས་བྱ་བ་ནི་བྱམས་པ་མ་ཡིན་པའི་བསམ་པ་མེད་པ་དང་། སྙིང་རྗེ་མ་ཡིན་པའི་བསམ་པ་མེད་པའོ། །བྱམས་པ་དང་སྙིང་རྗེ་དང་ལྡན་པ་ནི་བསམ་གཏན་བཞི་པ་ཡིན་པར་ཤེས་ཏེ། བྱམས་ པ་དང་སྙིང་རྗེ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར།བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་གནོད་སེམས་དང་རྣམ་པར་འཚེ་བ་སྤངས་པ་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །བློ་གྲོས་ངན་རྟོག་རྣམ་རྟོག་འཕྲོགས་པ་མེད། །ཅེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཐོབ་པའི་རྟགས་ཡིན་ནོ། །ཐེག་པ་ གཞན་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་སེམས་རྣམ་པར་མ་གཡེངས་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འདིའི་སེམས་ཐེག་པ་གཞན་གྱིས་རྣམ་པར་མི་གཡེངས་པ་ཡིན་ནོ།།སྣ་ཚོགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་དང་བྲལ་བའི་ཆོས་དགའ་བ་ལ་དགའ་བ་ཡང་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ཅན་དང་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་ ཀྱི་མཚན་མའམ།འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་མཚན་མ་ཡང་རུང་། དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་མ་ཐམས་ཅད་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་པས་སྤངས་ནས། མཚན་མ་མེད་པའི་རྣམ་པས་ཆོས་ཀྱི་དགའ་བ་འཐོབ་སྟེ། ཞི་གནས་འཐོབ་པས་རྣམ་པར་མི་གཡེང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་ ཐ་ཚིག་གོ།།ཐམས་ཅད་དུ་རྣམ་པར་ཡོངས་སུ་མ་ཆད་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྣང་བ་ཚད་མེད་པ་ཡང་ཡང་དག་པར་ཤེས་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ཅན་དང་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཡོངས་སུ་མ་ཆད་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྣང་བ་ཡང་དག་པར་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན་ཐམས་ཅད་དུ་ རྣམ་པ་ཡོངས་སུ་མ་ཆད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱོགས་བཅུར་རྣམ་པ་ཡོངས་སུ་མ་ཆད་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྣང་བ་ཡང་དག་པར་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ།གཞུང་ལ་ལེགས་པར་ཞུགས་པ་གསལ་བ་བཞིན་ནོ། །སའི་ངེས་པའི་ཚིག་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ལ། བྱང་ཆུབ་ལ་ནི་ཉེ་བ་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་ས་དང་པོ་ཐོབ་པ་ན་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ།བདག་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་དང་ཉེ་བར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །སེམས་ཅན་དོན་སྒྲུབ་མཐོང་བ་ལ། །ཞེས་བྱ་བ་ཇི་ལྟར་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་སྒྲུབ་པ་མཐོང་ཞེ་ན། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་དང་། སྦྱིན་ པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་ཕྱིར་ཏེ།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དགའ་བར་འགྱུར་ལ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ས་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ཞེས་ཀྱང་བྱའོ། །ཐེག་པ་གཞན་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་དྲི་མ་ལས་འདས་པའི་ཁུངས་སུ་མདོ་སྡེའི་དུམ་བུ་དེ་ལྟ་བས་ན་བདག་གིས་སྒྲུབ་ཏུ་མཚུངས་པ་ལ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ ཡོངས་སུ་སྦྱང་བ་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པ་ཁོ་ན་ལ་བརྩོན་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦྱིན་པར་བྱེད་དེ།ཉན་ཐོས་ཀྱིས་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པ་ལ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

关于不可动摇性是由悦耳和不悦耳的声音所致这一点，悦耳是指宣说功德，意思是说由于宣说功德而不能从诸地中动摇，不被扰动。
赞叹是指称赞功德，即使外道对此赞叹，也不会从诸地中动摇。善巧方便是无分别智慧即无所缘。
这些是其他标志，如前文所说'慈悲与善言'等标志，相对于那些而言称为'其他'。
对于诸波罗蜜常无修行意乐，是指以布施等行持而精进修行。
无贪无嗔无懈怠，无非慈悲之心意，无恶慧分别妄想。这些是六波罗蜜的违品法，与这些常时相离。
'无非慈悲之心意'是指无非慈心之意，无非悲心之意。具足慈悲即是第四禅定，因为具足慈悲的缘故。禅定波罗蜜是说断除违品害心和损恼。
'无恶慧分别妄想'是获得般若波罗蜜的标志。
心不为其他乘所动摇，是说此心不为其他乘所扰动。
远离种种想而获得法喜，是指无论有色无色法相，或有为无为法相，舍弃一切如是等相而不作意，以无相行相获得法喜，由获得止而不散乱。
于一切处无间断法光明无量亦能如实了知，是说能如实了知有色无色诸法无间断的法光明。或者'一切处无间断'是指能如实了知十方无间断的法光明，如善入经典所明。
在地的词义分别中，'接近菩提'是说，菩萨获得初地时作如是思维：我已接近佛地。
'见到成办众生利益'，如何见到成办众生利益呢？因为获得无分别智慧，因为圆满布施波罗蜜，因此而生欢喜，因此称为极喜地。
关于超越其他乘作意垢染的经文：'因此我应当唯一精进于修习一切种清净'，是说布施，而非声闻的修行。

།བགྲོད་པ་གཅིག་པའི་ལམ་ནི་སྔར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུན་པའི་ནི་འདྲེས་པ་ཉེ་བར་འདྲེས་པ་ཉིད་ཀྱིས་བགྲོད་ པ་གཅིག་པའི་ལམ་གནས་པ་བརྒྱད་དང་འབྲེལ་པ་མཚན་མ་མེད་པར་གཅིག་ཏུ་ངེས་པའི་ལམ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ།སྦྱོར་བའི་མཐར་ཐུག་པར་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་སྤྲིན་གྱིས་ནམ་མཁའ་ཁྱབ་པ་དེ་བཞིན་དུ། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་གཟུངས་ཀྱི་སྤྲིན་གྱིས་ཐོབ་པའི་ཆོས་རྟེན་ལ་ཡོད་ པ་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུ་ལ་ཁྱབ་པའི་ཕྱིར་ཏེ།སྔར་ས་དགུ་པ་ལ་གནས་པས་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ལས་ཐོས་པའི་ཆོས་རྟེན་ལ་གནས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ས་བཅུ་ལ་ལྟོས་ན་ཆུང་ངུ་ཡིན་ནོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་གཟུངས་ཀྱི་སྒོའི་སྤྲིན་གྱིས་ཁྱབ་པ་ནི་དེ་དག་གི་སྟོབས་ཀྱིས་སངས་ རྒྱས་བྱེ་བ་ཁྲག་ཁྲིག་མང་པོ་དག་ལས་ཆོས་ཉན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ས་དེ་དག་ཉིད་དགེ་བ་སྣ་ཚོགས་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པ་ཉིད་ཀྱིས་གནས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དགེ་བ་བསྒྲུབ་པ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་བ་བསྒྲུབ་པ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་ཆེད་དུ་སྟེ་འདི་ནི་ཆེད་ཀྱི་ བདུན་པ་ཡིན་ཏེ།འདི་ནི་ས་རྣམས་ཀྱི་གནས་པ་རྣམ་པར་དབྱེ་བའི་དོན་གྱིས་ངེས་པའི་ཚིག་ཡིན་ནོ། །ས་རྣམ་པར་དབྱེ་བའི་དོན་གྱིས་ངེས་པའི་ཚིག་ནི། འབྱུང་པོ་དཔག་མེད་འཇིགས་མེད་ཕྱིར། །དཔག་ཏུ་མེད་པ་དེ་དག་ལ། །ཕྱི་ཕྱིར་གོང་དུ་འགྲོ་ལྡན་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ པས་བསྟན་ཏོ།།རེ་རེ་ལ་ཡང་ཚད་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངེས་པའི་ཚིག་གི་ཚུལ་གྱིས་ས་རྣམས་ཀྱི་ངེས་པའི་ཚིག་ཡིན་ནོ། །སྡོམ་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ལས། ངེས་པའི་ཚིག་དང་ཐོབ་པ་ཡིས། །གནས་པ་དང་ནི་ས་ཉིད་དོ། །ཞེས་བཤད་པ་གང་ཡིན་པ་དེར་ནི་གནས་པའི་ངེས་ ཚིག་དང་སའི་ངེས་པའི་ཚིག་ཅེས་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་བར་ཡང་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ།ས་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ལ་སོགས་པའི་ངེས་པའི་ཚིག་སོ་སོ་བ་ཡང་ཡིན་ལ། སྤྱིར་ཡང་། དཔག་ཏུ་མེད་པ་དེ་དག་ལ། །ཕྱི་ཕྱིར་གོང་དུ་འགྲོ་ལྡན་ཕྱིར། །ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་འོག་ཏུ། ཐོབ་པ་ རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ལ་མོས་པས་ཐོབ་པ་ནི་མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ས་ལ་ཇི་སྐད་བཤད་པ་ལ་མོས་པས་སོ།།ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཇི་སྐད་དུ། བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་ངེས་འབྱུང་ཞིང་། །མོས་པ་རྣམ་པར་འཕེལ་བྱེད་པ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་གཞུང་གིས་བསྟན་པ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། འདི་མན་ཆད་ནི་ མཐར་ཐུག་པའི་སྐབས་ཏེ།དེ་ལྟར་རང་གི་རྒྱུད་ཀྱི་གནས་སྐབས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཡོངས་སུ་བྱང་ཞིང་ནོར་བུ་རིན་པོ་ཆེ་ལྟར་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་གྱི་སྟོན་པར་འགྱུར་བའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འདི་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་འཇིག་རྟེན་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་རྣམ་ པར་དག་པས་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ལ་འདོམས་པར་བཟོད་པ་ཡིན་པས།དེའི་འོག་ཏུ་ཐེག་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་སྤྱོད་པ་སྟེ། སྤྱོད་པ་རྣམ་པར་དག་པ་བཞི་ནི་འཕགས་པ་གཙུག་ན་རིན་ཆེན་གྱི་མདོ་ལས་ཇི་སྐད་འབྱུང་བ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་ པའི་སྤྱོད་པ་ནི།ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་ལ་མོས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཙོ་བོ་སྨོས་ནས་བརྗོད་པ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་སྤྱོད་པ་མེད་པ་མ་ཡིན་མོད་ཀྱི། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་བསྒོམས་པས་ནི་གཙོར་ ཉན་ཐོས་རྣམས་རྣམ་པར་གྲོལ་ལོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་ཡང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པ་གཙོ་བོར་གྱུར་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྤྱོད་པ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་མོས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱིར་བཤད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་ པའི་སྤྱོད་པ་ནི་གཉིས་པོ་ཉིད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཙོ་བོར་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།ཉན་ཐོས་རྣམས་ལ་ཡང་སྦྱིན་པ་དང་སྙན་པར་སྨྲ་བ་ལ་སོགས་པ་བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་དག་ཡོད་པས་གཉི་གའི་ཡང་ བཤད་དོ།

所说的'一乘之道已如前所述'，是指由于欲乐的完全融合，一乘之道与八正道相连，无相而一向决定之道，因为趋向修行的究竟。如同云彩遍布虚空一般，由于三昧和陀罗尼之云所获得的法依止，如虚空般遍布。先前住于第九地时，从诸佛世尊所闻法依止，相对于第十地而言是较小的。由三昧和陀罗尼门之云遍布，是因为依靠它们的力量从众多亿万佛陀处听闻佛法。
这些地位本身因修持各种善行而称为住地。'为了成就各种善行'是指为了完成各种善行，这是第七种目的格，这是诸地住位差别义的确定语。诸地差别义的确定语如'为无量有情无畏故，于彼无量诸地中，次第向上而趣行'等所说。
'每一地都无量'是以确定语的方式来解释诸地的确定语。如偈颂中所说：'以确定语及所得，住地以及地位等。'在此应当依次配合理解住地的确定语和地位的确定语。既有欢喜地等各别的确定语，总的来说也如'于彼无量诸地中，次第向上而趣行'所说。
其后，在所得的差别中，信解所得是如前所说的信解行地中的信解。如说：'经无数劫定出离，信解渐次而增长'等教法所示。
此下是究竟阶段：如是于自相续一切阶段中完全清净，如同如意宝珠般成为一切众生利益的导师的菩萨，于一切种类世间和出世间的清净中能够教导决定出离，因此其后是一切乘决定出离的行为，即四种清净行为，如《圣宝髻经》中所说。
菩提分随顺行是为声闻和独觉乘信解者而说，这是举其主要而言。并非菩萨们没有菩提分随顺行，但主要是通过修习菩提分而解脱声闻们。对菩萨们来说，波罗蜜多的修行是主要的，因此说'波罗蜜多行是为大乘信解者而说'。
成熟众生的行为是为了使这两者都得以成熟，主要是菩萨们成熟众生。声闻们也有布施、爱语等摄受事，所以对两者都作了说明。




།།བསམ་པ་བཟང་པོ་དེ་ལྟ་བུ་དང་ལྡན་པ་ནི་ཡང་དག་པའི་སྦྱོར་བ་དང་ལྡན་པའི་ལམ་གྱིས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཀུན་ཏུ་བཟང་པོའི་སྤྱོད་པ་མཐར་ཐུག་པ་ཐོབ་ནས། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་དག་པ་མཐར་ཐུག་པ་རྗེས་སུ་ཐོབ་པར་འོས་པས། དེའི་འོག་ཏུ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པ་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་གིས་སྟོན་ཏོ། །འདིར་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་སྙིང་བརྩེ་བ་ཉིད་ནི་ཕན་པ་དང་བདེ་བའི་དགོངས་པ་ཉིད་ཀྱིས་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚད་མེད་པ་གསུམ་གྱིས་བདེ་བའི་བསམ་པ་ཉིད བསྟན་ཏོ།།བཞི་པས་ནི་ཕན་པའི་བསམ་པ་ཉིད་དོ། །དེ་ཡང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་དགོངས་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། རྗེས་སུ་ཆགས་པ་དང་། ཁོང་ཁྲོ་བའོ། །བཏང་སྙོམས་ཀྱིས་ནི་ འདི་ལྟར་སེམས་ཅན་རྣམས་བདེ་བའི་ཚོར་བ་ལ་རྗེས་སུ་ཆགས་པ་དང་།སྡུག་བསྔལ་ལ་ཁོང་ཁྲོ་བར་མི་འགྱུར་བར་ཆགས་པ་མེད་ཅིང་ཞེན་པ་མེད་པ་དང་སྡང་བ་མེད་པར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་མོས་པར་བྱེད་དོ། །རྣམ་པར་ཐར་པ་ནི་བརྒྱད་དེ། གཟུགས་ཅན་གཟུགས་རྣམས་ལ་ལྟ་བ་འདི་ནི་རྣམ་པར་ ཐར་པ་དང་པོའོ།།ནང་གཟུགས་མེད་པར་འདུ་ཤེས་པས་ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུགས་རྣམས་ལ་ལྟ་བ་འདི་ནི་རྣམ་པར་ཐར་པ་གཉིས་པའོ། །སྡུག་པ་ནི་རྣམ་པར་ཐར་པ་ལུས་ཀྱིས་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་ཏེ། རྫོགས་པར་བྱས་ནས་གནས་པ་འདི་ནི་རྣམ་པར་ཐར་པ་གསུམ་པའོ། །དེ་ལ་རྣམ་པ་ ཐམས་ཅད་དུ།གཟུགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་རྣམས་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་ཏེ།



让我来翻译这段经文：

"具有如是善妙意乐者，由具足正确修持之道，于一切方面获得普贤菩萨行之究竟，堪能随得诸如来之究竟清净，其后以无上正等正觉之不共功德而示现。

此中，对诸众生之悲悯，即是以利益安乐之密意而示现。所谓以三无量（慈悲喜）显示安乐之意乐，以第四（舍）显示利益之意乐。此亦应知是以无烦恼之密意为相。

众生之烦恼有二种：贪著与嗔恚。以舍心则如是发愿：愿诸众生于乐受不生贪著，于苦受不生嗔恚，而成无贪无执无嗔。

解脱有八种：
一、有色观诸色，此为第一解脱；
二、内无色想而观外色，此为第二解脱；
三、净解脱身作证具足住，此为第三解脱；
其中于一切方面，超越诸色想..."

这段经文主要阐述：
1. **修行者的意乐与果位**：
- 具足善妙意乐
- 成就普贤行
- 获得如来清净
2. **四无量心的作用**：
- 慈悲喜三心显示安乐意乐
- 舍心显示利益意乐
3. **烦恼的本质与对治**：
- 贪著与嗔恚为二种烦恼
- 以舍心对治贪嗔
4. **八解脱的开始部分**：
- 有色观色
- 内无色想观外色
- 净解脱身证

这是一段关于修行次第、心态转化和解脱境界的重要教法。



ཐོགས་པའི་འདུ་ཤེས་རྣམས་ནུབ་པར་གྱུར་ཅིང་། སྣ་ཚོགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་རྣམས་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་པས་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སོ་སྙམ་ནས། ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་རྫོགས་པར་བྱས་ཏེ་གནས་པ་ འདི་ནི་རྣམ་པར་ཐར་པ་བཞི་པའོ།།དེ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་ཏེ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མཐའ་ཡས་སོ་སྙམ་ནས། རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་རྫོགས་པར་བྱས་ཏེ་གནས་པ་འདི་ནི་རྣམ་པར་ཐར་པ་ལྔ་པའོ། །དེ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་ཏེ་ཅི་ཡང་མེད་དོ་སྙམ་ནས་ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་རྫོགས་པར་བྱས་ཏེ་གནས་པ་འདི་ནི་རྣམ་པར་ཐར་པ་དྲུག་པའོ།།དེ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་ནས་འདུ་ཤེས་མེད། འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་ རྫོགས་པར་བྱས་ཏེ།གནས་པ་འདི་ནི་རྣམ་པར་ཐར་པ་བདུན་པའོ། །དེ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་ཏེ། འདུ་ཤེས་དང་ཚོར་བ་འགོག་པ་ལུས་ཀྱིས་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་ནས་རྫོགས་པར་བྱས་ཏེ་གནས་པ་འདི་ནི་རྣམ་པར་ཐར་པ་བརྒྱད་པའོ།


让我来翻译这段关于八解脱的经文：

"障碍想消失，不作意种种想，思维'虚空无边'，圆满成就虚空无边处而安住，此为第四解脱。

于一切方面超越虚空无边处，思维'识无边'，圆满成就识无边处而安住，此为第五解脱。

于一切方面超越识无边处，思维'无所有'，圆满成就无所有处而安住，此为第六解脱。

于一切方面超越无所有处，圆满成就非想非非想处而安住，此为第七解脱。

于一切方面超越非想非非想处，以身证灭尽想受，圆满成就而安住，此为第八解脱。"

这段经文详细描述了八解脱中的后五种解脱：
1. **第四解脱**：虚空无边处解脱
- 超越物质障碍
- 证入无边虚空境界
2. **第五解脱**：识无边处解脱
- 超越虚空
- 证入无边识境界
3. **第六解脱**：无所有处解脱
- 超越识
- 证入无所有境界
4. **第七解脱**：非想非非想处解脱
- 超越无所有
- 证入最细微的心识状态
5. **第八解脱**：灭尽定解脱
- 超越一切想受
- 证入完全寂灭状态

这是佛教中非常重要的修证次第，描述了从粗到细的心识解脱过程。


།ཟིལ་ གྱིས་གནོན་པའི་སྐྱེ་མཆེད་བརྒྱད་དེ།ནང་གཟུགས་སུ་འདུ་ཤེས་པས་ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུགས་ཆུང་ངུ་ཁ་དོག་བཟང་པོ་དང་ཁ་དོག་ངན་པ་རྣམས་ལ་ལྟ་ཞིང་། གཟུགས་དེ་དག་ཟིལ་གྱིས་མནན་ནས་ཤེས་ཟིལ་གྱིས་མནན་ནས་མཐོང་སྟེ། དེ་ལྟ་བུར་འདུ་ཤེས་པར་གྱུར་པ་འདི་ནི་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ དང་པོའོ།།ནང་གཟུགས་སུ་འདུ་ཤེས་པས་ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུགས་ཆེན་པོར་གྱུར་པ་ཁ་དོག་བཟང་པོ་དང་ཁ་དོག་ངན་པ་རྣམས་ལ་ལྟ་ཞིང་གཟུགས་དེ་དག་ཟིལ་གྱིས་མནན་ནས་མཐོང་སྟེ། དེ་ལྟ་བུར་འདུ་ཤེས་པར་གྱུར་པ་འདི་ནི་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་སྐྱེ་མཆེད་གཉིས་པའོ། །ནང་གཟུགས་མེད་པར་འདུ་ ཤེས་པས་ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུགས་རྣམས་ལ་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་ཆུང་ངུ་དང་ཆེན་པོར་རིམ་གྱིས་ལྟ་བ་འདི་ནི་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་སྐྱེ་མཆེད་གསུམ་པ་དང་བཞི་པའོ།།ནང་གཟུགས་མེད་པར་འདུ་ཤེས་པས་ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུགས་སྔོན་པོ་དང་ཁ་དོག་སྔོན་པོ་སྔོན་པོ་ལྟ་བུར་སྟོན་པ་འོད་སྔོན་པོ་འབྱུང་བ་རྣམས་ལ་ ལྟ་སྟེ།དཔེར་ན་ཟར་མའི་མེ་ཏོག་གམ། ཡུལ་བཱ་རཱ་ཎ་སཱིའི་རས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་སྔོན་པོ་ཁ་དོག་སྔོན་པོ་སྔོན་པོ་ལྟ་བུར་སྟོན་པ་འོད་སྔོན་པོ་འབྱུང་བ་དེ་བཞིན་དུ་ནང་གཟུགས་མེད་པར་འདུ་ཤེས་པས་ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུགས་སྔོན་པོ་ཁ་དོག་སྔོན་པོ་སྔོན་པོ་ལྟ་བུར་སྟོན་པ། འོད་སྔོན་པོ་འབྱུང་བ་ རྣམས་ལ་ལྟ་བ་འདི་ནི་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ལྔ་པའོ།།ནང་གཟུགས་མེད་པར་འདུ་ཤེས་པས་ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུགས་སེར་པོ་ཁ་དོག་སེར་པོ། །སེར་པོ་ལྟ་བུར་སྟོན་པ་འོད་སེར་པོ་འབྱུང་བ་རྣམས་ལ་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་དོང་ཀའི་མེ་ཏོག་གམ།


让我来翻译这段关于八胜处的经文：

"八胜处者：
1. 内有色想，观外色少，无论妙色或丑色，于彼诸色胜知胜见，如是生想，此为第一胜处。

2. 内有色想，观外色大，无论妙色或丑色，于彼诸色胜知胜见，如是生想，此为第二胜处。

3、4. 内无色想，如实观外色大小，此为第三、第四胜处。

5. 内无色想，观外青色、青显、青现、青光，譬如乌麻花，或如波罗奈殊胜青色衣，青显、青现、青光。如是内无色想，观外诸青色、青显、青现、青光，此为第五胜处。

6. 内无色想，观外黄色、黄显、黄现、黄光，譬如迦尼迦花..."

这段经文描述了八胜处（ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་སྐྱེ་མཆེད）的修法：

1. **第一胜处**：
- 内有色想
- 观外小色
- 能胜解所见之色

2. **第二胜处**：
- 观外大色

3、4. **第三、四胜处**：
- 内无色想
- 次第观外大小色

5. **第五胜处**：
- 专观青色
- 以乌麻花和波罗奈青衣为喻

这些胜处是修行者通过观想来超越色法执著的重要修行方法。每个胜处都代表着对色法认知和控制的不同层次。


ཡུལ་བཱ་རཱ་ཎ་སཱིའི་རས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ སེར་པོ་ཁ་དོག་སེར་པོ་སེར་པོ་ལྟ་བུར་སྟོན་པ།འོད་སེར་པོ་འབྱུང་བ་དེ་བཞིན་དུ་ནང་གཟུགས་མེད་པར་འདུ་ཤེས་པས་ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུགས་སེར་པོ་ཁ་དོག་སེར་པོ་སེར་པོ་ལྟ་བུར་སྟོན་པ། འོད་སེར་པོ་འབྱུང་བ་རྣམས་ལ་ལྟ་བ་འདི་ནི་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་པའོ། །ནང་གཟུགས་མེད་པར་ འདུ་ཤེས་པས་ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུགས་དམར་པོ་ཁ་དོག་དམར་པོ།།དམར་པོ་ལྟ་བུར་སྟོན་པ། འདོ་དམར་པོ་འབྱུང་བ་རྣམས་ལ་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་བན་དུ་ཛི་བ་ཀའི་མེ་ཏོག་གམ། ཡུལ་བཱ་རཱ་ཎ་སཱིའི་རས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དམར་པོ། ཁ་དོག་དམར་པོ་དམར་པོ་ལྟ་བུར་སྟོན་པ། འོད་དམར་པོ་འབྱུང་ བ་དེ་བཞིན་དུ།ནང་གཟུགས་མེད་པར་འདུ་ཤེས་པས་ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུགས་དམར་པོ། །ཁ་དོག་དམར་པོ་དམར་པོ་ལྟ་བུར་སྟོན་པ། འོད་དམར་པོ་འབྱུང་བ་རྣམས་ལ་ལྟ་བ་འདི་ནི་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་སྐྱེ་མཆེད་བདུན་པའོ། །ནང་གཟུགས་མེད་པར་འདུ་ཤེས་པས་ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུགས་དཀར་པོ་ཁ་དོག་ དཀར་པོ་དཀར་པོ་ལྟ་བུར་སྟོན་པ།འོད་དཀར་པོ་འབྱུང་བ་རྣམས་ལ་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་སྐར་མ་བསངས་ཀྱི་མདོག་གམ། ཡུལ་བཱ་རཱ་ཎ་སཱིའི་རས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དཀར་པོ་ཁ་དོག་དཀར་པོ། །དཀར་པོ་ལྟ་བུར་སྟོན་པ། འོད་དཀར་པོ་འབྱུང་བ་དེ་བཞིན་དུ་ནང་གཟུགས་མེད་པར་འདུ་ཤེས་པས་ཕྱི་རོལ་གྱི་ གཟུགས་དཀར་པོ་ཁ་དོག་དཀར་པོ་དཀར་པོ་ལྟ་བུར་སྟོན་པ།འོད་དཀར་པོ་འབྱུང་བ་རྣམས་ལ་ལྟ་བ་འདི་ནི་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་སྐྱེ་མཆེད་བརྒྱད་པའོ། །ཟད་པར་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་ནི་བཅུ་སྟེ། ལ་ལ་ཟད་པར་སའོ། །ཟད་པར་ཆུའོ། །ཟད་པར་མེའོ། །ཟད་པར་རླུང་ངོ་། །ཟད་པར་སྔོན་ པོའོ།།ཟད་པར་སེར་པོའོ། །ཟད་པར་དམར་པོའོ། །ཟད་པར་དཀར་པོའོ། །ཟད་པར་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་དོ་ཞེས་སྟེང་དང་འོག་དང་ཐད་ཀར་གཉིས་སུ་མེད་ཅིང་ཚད་མེད་པར་འདུ་ཤེས་པར་བྱེད་དོ། །ལ་ལ་ཟད་པར་རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་དོ་ཞེས་སྟེང་དང་འོག་དང་ཐད་ཀར་གཉིས་ སུ་མེད་ཅིང་ཚད་མེད་པར་འདུ་ཤེས་སུ་བྱེད་དོ།།ཉན་ཐོས་རྣམས་ནི་རྣམ་པར་ཐར་པ་གསུམ་གྱིས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་སྒྲིབ་པ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་བྱེད་དོ། །ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པ་ནི་རྣམ་པར་ཐར་པ་བཞིས་ཞི་བའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་ལ་མ་ཆགས་པའི་སྒྲིབ་པ་འཇོམས་སོ། །འདུ་ ཤེས་དང་ཚོར་བ་འགོག་པའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་དེའི་སྒྲིབ་པ་ཐག་སྲིང་བར་བྱེད་དོ།།སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱི་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་ལས་ངེས་པར་གྲོལ་བ་ཉིད་ཀྱིས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་ཏེ། རྣམ་པར་ཐར་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་དམིགས་པ་ལ་མོས་པ་མཛད་དོ། །ཉན་ཐོས་ནི་ཟིལ་ གྱིས་གནོན་པའི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཀྱིས་དམིགས་པ་ཟིལ་གྱིས་མནན་ཏོ།།སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ནི་འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པ་དང་། ཉིད་ཀྱི་ཐུགས་ལས་མངའ་བསྒྱུར་བས་ཇི་ལྟར་བཞེད་པ་ལས་དམིགས་པ་དང་སྤྲུལ་པ་ལ་སོགས་པ་སྤྲུལ་པར་མཛད་པས་འདི་ནི་ཁྱད་པར་ ཡིན་ནོ།།ཉན་ཐོས་རྣམས་ནི་ཟད་པར་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་དག་གིས་རྟེན་དང་བཅས་པའི་གཟུགས་ཟད་པར་ས་ལ་སོགས་པར་རྒྱས་པར་བྱེད་དོ། །སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ཁྱབ་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་སོ། །ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་གང་ཞེ་ན། བསམ་ གཏན་ལ་བརྟེན་ནས་གཞན་གྱི་ཉོན་མོངས་པ་སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་རྗེས་སུ་སྲུང་བའི་རྒྱུ་མཚན་གྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་།ཤེས་རབ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཆོས་རྣམས་སོ། །སྨོན་ནས་ཤེས་པའི་ཆོས་གང་ཞེ་ན། བསམ་གཏན་ལ་བརྟེན་ནས་འདི་ཤེས་པར་བྱའོ་སྙམ་པའི་སྨོན་ལམ་འགྲུབ་པའི་ཏིང་ངེ་ འཛིན་དང་ཤེས་རབ་གང་ཡིན་པ་དང་།དེ་དག་ལ་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་སོ།

如同瓦拉纳西的殊胜布料呈现黄色、显现黄色光芒那样,内无色想而观外色黄色、显现黄色光芒,这是第六胜处。内无色想而观外色红色、显现红色光芒,譬如曼珠沙华花或瓦拉纳西的殊胜红色布料、显现红色光芒那样,内无色想而观外色红色、显现红色光芒,这是第七胜处。内无色想而观外色白色、显现白色光芒,譬如启明星色或瓦拉纳西的殊胜白色布料、显现白色光芒那样,内无色想而观外色白色、显现白色光芒,这是第八胜处。
遍处有十种:有人修地遍处、水遍处、火遍处、风遍处、青遍处、黄遍处、红遍处、白遍处、空无边处遍处,于上下四方无二无量想。有人修识无边处遍处,于上下四方无二无量想。
声闻以三解脱门解脱涅槃障碍。从空无边处等以四解脱门破除不执著寂静解脱之障碍。以灭受想解脱远离其障碍。诸佛世尊以永离一切烦恼所知障而殊胜,以诸解脱门而作意缘境。声闻以诸胜处降伏所缘。诸佛世尊以降伏一切世间,以自在心随欲显现所缘及变化等,此为差别。
诸声闻以诸遍处令有依之色遍满为地等。诸佛世尊以智慧遍知一切所知而殊胜。何为无烦恼?依止禅定,守护他人烦恼生起之缘由的三摩地与智慧,及与彼等相应之诸法。何为愿智?依止禅定,欲知此而发愿成就的三摩地与智慧,以及与彼等相应之心心所法。

།སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་བཞི་ནི་ཆོས་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་དང་། ངེས་པའི་ཚིག་དང་། སྤོབས་པ་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ། ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་དང་། རང་ གི་མཚན་ཉིད་དང་།ངེས་པའི་ཚིག་དང་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ལས་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཐོགས་པ་མི་མངའ་ཞིང་། མ་ཆགས་པ་དང་ཡིན་པ་སྟེ། འདི་དག་ནི་རྣམ་གྲངས་བཞིན་དུ་ཆོས་དང་། དོན་དང་། ངེས་པའི་ཚིག་དང་། སྤོབས་པ་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ཡིན་ནོ། །མངོན་པར་ཤེས་པ་དྲུག་ནི་རྫུ་འཕྲུལ་ གྱི་ཡུལ་དང་ལྷའི་མིག་དང་།ལྷའི་རྣ་བ་དང་། གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་དང་། སྔོན་གྱི་གནས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་དང་། ཟག་པ་ཟད་པར་ཤེས་པ་སྟེ། འདི་དག་ནི་མངོན་པར་ཤེས་པ་དྲུག་གོ། །སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོའི་མཚན་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ལ། སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོ་ཞབས་ཤིན་ཏུ་གནས་པས་ས་ལ་མཉམ་པར་གཤེགས་ པ་འདི་ནི།སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོའི་མཚན་ཡིན་ནོ། །ཞབས་གཉིས་ཀྱི་མཐིལ་ལ་འཁོར་ལོ་རྩིབས་སྟོང་པ་མུ་ཁྱུད་དང་བཅས་ཤིང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་མངའ་བ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་ནི་མཚན་ཡིན་ནོ། །དཔེ་བྱད་བཟང་པོ་བརྒྱད་ཅུ་ལ། ཕྱག་དང་ཞབས་དག་གི་སོར་མོ་ཉི་ཤུའི་ཚིགས་ལེགས་པ་དང་ སེན་མོ་བཟང་བ་ནི་དཔེ་བྱད་བཟང་པོ་ཉི་ཤུ་སྟེ།དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པས། མཚན་དང་དཔེ་བྱད་བཟང་པོ་རྒྱས་པར་ནི། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་སྡེ་དག་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་ལས་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཡོངས་སུ་དག་པ་བཞི་ནི་རྟེན་ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་། དམིགས་པ་ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་། ཐུགས་ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་ ཡེ་ཤེས་ཡོངས་སུ་དག་པའོ།།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྟོབས་བཅུ་ནི། གནས་དང་གནས་མ་ཡིན་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་དང་། ལས་བདག་གིར་བྱ་བ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་དང་། བསམ་གཏན་དང་། རྣམ་པར་ཐར་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། སྙོམས་པར་འཇུག་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་དང་། དབང་པོ་མཆོག་དང་མཆོག་ མ་ཡིན་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་དང་།མོས་པ་སྣ་ཚོགས་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་དང་། ཁམས་སྣ་ཚོགས་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་དང་། ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བའི་ལམ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་དང་། སྔོན་གྱི་གནས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་དང་། འཆི་འཕོ་དང་སྐྱེ་བ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་དང་། ཟག་པ་ཟད་པ་མཁྱེན་པའི་ སྟོབས་ཏེ།འདི་དག་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྟོབས་བཅུ་ཡིན་ནོ། །རྒྱས་པར་ནི་སྟོབས་བཅུའི་མདོ་ལས་རིག་པར་བྱའོ། །བདེ་འགྲོ་དང་ངན་འགྲོའི་ཐབས་ལ་རབ་ཏུ་སླུ་བཞེས་བྱ་བ་ནི། བདུད་ནི་ཕྱུགས་གསོད་པ་དང་། མེར་འཇུག་པ་ལ་སོགས་པས་བདེ་འགྲོར་འགྲོ་བའི་ཐབས་སུ་སྟོན་པར་བྱེད་པའི་ ཕྱིར་བདེ་འགྲོའི་ཐབས་ལ་རབ་ཏུ་སླུ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།བཟློག་པས་ནི་ངན་འགྲོར་འགྲོ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་དེ་ལྟར་ལུང་འབོགས་པའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་བདུད་ནི་ངན་འགྲོའི་ཐབས་ལ་ཡང་རབ་ཏུ་སླུ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སྟོབས་གང་གིས་བདེ་འགྲོ་དང་ངན་འགྲོའི་ཐབས་ལ་རབ་ཏུ་སླུ་བར་བྱེད་ པའི་བདུད་བཅོམ་པ་དེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར།གནས་དང་གནས་མ་ཡིན་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་དོན་དང་པོ་ལ་བདུད་འཇོམས་པར་མཛད་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ནི་གནས་དང་གནས་མ་ཡིན་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་ པས་དམྱལ་བ་ལ་སོགས་པར་སྐྱེ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གནས་ཡོད་དོ།།བདེ་འགྲོར་སྐྱེ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གནས་མ་ཡིན་ཞིང་གོ་སྐབས་མེད་དོ་ཞེས་རྒྱུ་ལ་ཡང་རྒྱུར། འབྲས་བུ་ལ་ཡང་འབྲས་བུར། ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མཁྱེན་ཅིང་། རྒྱུ་མེད་པ་དང་མི་མཐུན་པའི་རྒྱུར་སྨྲ་བའི་དགེ་སྦྱོང་དང་བྲམ་ཟེ་དག་ཀྱང་ཚར་ གཅོད་པར་མཛད་དོ།།ལྷ་ལ་སོགས་པ་སྐྱབས་མ་ཡིན་པ་ལ་སྐྱབས་སུ་རབ་ཏུ་སླུ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ལྷ་རྣམས་ནི་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་ལམ་མངོན་པར་མི་ཤེས་པའི་ཕྱིར་སྐྱབས་མ་ཡིན་ནོ། །སྐྱབས་ཀྱི་དོན་ནི་སྐྱོབ་པའི་དོན་ཡིན་ན། དེ་རྣམས་ནི་ཐབས་མི་ཤེས་པའི་ཕྱིར། འཁོར་བ་དང་ངན་འགྲོའི་འཇིགས་པ་ཐམས་ ཅད་ལས་སེམས་ཅན་རྣམས་སྐྱོབ་པར་མི་ནུས་སོ།

四种无碍解智是：法无碍解智、义无碍解智、词无碍解智、辩才无碍解智。诸法的异名、自相、词义和分类中，圣者的智慧无碍无著，这些依次即是法无碍解智、义无碍解智、词无碍解智、辩才无碍解智。
六种神通是：神足通、天眼通、天耳通、他心通、宿命通、漏尽通，这些即是六神通。
三十二大丈夫相中，大丈夫足下平稳行于地面，这是大丈夫相。两足掌有千辐轮相，具足轮毂及一切圆满庄严等，如是等即是相好。
八十种随好中，手足二十指节端正且指甲优美，这是二十种随好。如是等相好详细内容，应当从大乘经典和菩萨地中了知。
四种清净是：所依清净、所缘清净、心清净、智慧清净。
如来十力是：处非处智力、业异熟智力、静虑解脱等持等至智力、根上下智力、种种胜解智力、种种界智力、遍趣行智力、宿住随念智力、死生智力、漏尽智力，这些即是如来十力。详细内容应从十力经中了知。
关于善趣恶趣方便的欺诳，魔以杀生、投火等方式显示为往生善趣的方便，因此欺诳善趣方便。相反地，说此将导致恶趣，如是魔也欺诳恶趣方便。
为显示世尊以何力降伏欺诳善趣恶趣方便的魔，故说'应知世尊以处非处智力首先降伏魔'。世尊以处非处智力了知杀生等导致地狱等处的投生是有处的，而导致善趣的投生是无处无机会的，如实了知因是因、果是果，并摧伏无因论者及说不相应因的沙门婆罗门。
关于非归依处显示为归依处的欺诳，诸天由于不能现证出离道故非归依处。归依的含义是救护，彼等由于不知方便，故不能救护众生脱离轮回和恶趣的一切怖畏。

།བདུད་ནི་དེ་དག་ཀྱང་འཇིག་རྟེན་གྱི་སྐྱབས་ཉིད་དུ་སྟོན་པ་ན་སྐྱབས་སུ་རབ་ཏུ་སླུ་བར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ལྷ་རྣམས་ནི་ཐབས་མ་ཡིན་པ་རྫུ་འཕྲུལ་དང་། དམ་པ་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པས་འཇིག་རྟེན་ལ་རབ་ཏུ་སླུ་བར་བྱེད་དོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ནི་ལས་བདག་གིར་བྱ་བ་ མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་བདུད་ལས་རྒྱལ་བའི་ཕྱིར་བདུད་འཇོམས་པར་མཛད་པ་ཞེས་བྱའོ།།ཐེག་པ་ཆེན་པོས་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ལ་རབ་ཏུ་སླུ་བར་བྱེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདུད་ནི་ལས་དང་པོ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ། དེའི་བསྔགས་པ་མ་ཡིན་པ་བསྒྲགས་པས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་ལས་འདུན་ པ་བཟློག་ནས་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་ལ་སྦྱོར་བར་བྱེད་དོ།།སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ནི་སྟོབས་ལྷག་མ་དབང་པོ་མཆོག་དང་མཆོག་མ་ཡིན་པ་མཁྱེན་པ་ལ་སོགས་པས་ཐེག་པ་ཆེན་པོས་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ལ་རབ་ཏུ་སླུ་བར་བྱེད་པའི་བདུད་བཅོམ་ནས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ སྤྱོད་པ་ལ་སྦྱོར་ཞིང་འདོམས་པར་མཛད་དོ།།འདིའི་ཕྱིར་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱང་བདུད་འཇོམས་པར་མཛད་པ་ཞེས་བྱའོ། །མི་འཇིགས་པ་བཞི་ནི་ཀྱེ་མ་ང་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པར་ཞལ་གྱིས་འཆེ་བ་ལ། ལྷ་དང་བཅས། བདུད་དང་བཅས། ཚངས་པ་དང་བཅས། དགེ་སྦྱོང་དང་བྲམ་ཟེའི་སྐྱེ་ དགུར་བཅས།ལྷ་དང་། མི་དང་ལྷ་མ་ཡིན་དུ་བཅས་པའི་འཇིག་རྟེན་འདི་ནི་ཆོས་འདི་དག་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་སོ་ཞེས་ང་ལ་འགའ་ཡང་ཆོས་དང་མཐུན་པས་གླེང་བར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མ་མཐོང་ངོ་། །རྒྱུ་མཚན་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མ་མཐོང་བས་འདི་ན་ང་བདེ་བ་ཐོབ་པ་དང་། འཇིགས་པ་མེད་པར་གྱུར་ཅིང་གནས་ཏེ། ཁྱུ་མཆོག་གི་གནས་རླབས་པོ་ཆེ་ཞལ་གྱིས་འཆེ་ཞིང་ཚོངས་པའི་འཁོར་ལོ་སྔོན་འཇིག་རྟེན་ན་དགེ་སྦྱོང་དང་བྲམ་ཟེ་སུས་ཀྱང་ཆོས་དང་མཐུན་པར་མ་བསྐོར་བ་བསྐོར་བ་མཛད་དོ། །ཀྱེ་མ་ང་ཟག་པ་ཟད་པར་ཞལ་གྱིས་འཆེ་བ་ལ་འདི་ན་ཟག་པ་འདི་དག་ཡོངས་སུ་མ་ཟད་དོ ཞེས་འགའ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ།།ངས་པར་དུ་གཅོད་པའི་ཆོས་གསུངས་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་བསྟེན་ན་བར་དུ་གཅོད་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་དོ། །ངས་ངེས་པར་འབྱིན་པའི་ཆོས་སུ་བཤད་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་བསྟེན་ན་དེ་བྱེད་པའི་སྡུག་བསྔལ་ཡང་དག་པར་ཟད་པར་བྱེད་པར་ངེས་པར་ འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འདི་ན་ང་ལ་འགའ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་སྔ་མ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ།འདི་དག་ནི་མི་འཇིགས་པ་བཞི་ཡིན་ནོ། །བསྲུང་བ་མེད་པ་གསུམ་ནི། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུའི་ཕྲིན་ལས་དང་གསུང་དང་ཐུགས་ཀྱི་ཕྲིན་ལས་བསྲུང་བ་མེད་པ་སྟེ། བསྲུང་བ་མེད་པ་གསུམ་གྱིས་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཉེས་ པ་མཛད་པ་འཆབ་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པ་འདི་ཡོངས་སུ་བསྟན་ཏོ།།གང་ཡང་དགྲ་བཅོམ་པ་ལ་བརྒྱ་ལམ་ན་རེས་འགའ་ཞིག་བརྗེད་ནས་ངན་པར་བྱས་པ། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཅུང་ཟད་ཙམ་ཡོད་པ་དེ་ཡང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་མི་མངའ་བས་དེའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་ཇི་ ལྟར་ཞལ་གྱིས་འཆེ་བ་དེ་ལྟ་བུའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ནོ།

魔众也是在显示为世间的皈依处时，称为极为欺诳皈依，诸天以非方便的神通和布施等假善法来欺诳世间。世尊以了知业为自作的力量战胜魔众，故称为降魔者。
所谓'以大乘出离而极为欺诳'是指魔对初业菩萨们宣说非赞叹之语，使其退失对菩萨行的意乐而趋入声闻乘。诸佛世尊以余力、知上根下根等力，降伏以大乘出离而极为欺诳的魔众，令诸菩萨修习菩萨行并予以教导。因此，世尊也称为降魔者。
四无畏是：啊！对于我宣称现证圆满正觉，在包括天、魔、梵天、沙门、婆罗门的众生界，包括天、人、非天的这个世间中，我不见有任何人能以如法之理由诘难说'这些法非现证圆满正觉'。由于不见如此正当理由，我于此获得安乐，无所畏惧而安住，自称为群牛之王，转未曾有人如法转过的梵轮。
啊！对于我宣称漏尽，于此若有人说'这些漏未尽'等，如前所说。所说能障碍之法，若依止彼等则不成障碍，一切皆如是。我所说决定出离之法，若依止彼等则必定能灭尽彼等所生之苦而出离，于此若有人等，应知如前所说。这些即是四无畏。
三不护是：如来身业、语业、意业无需守护，以三不护显示如来断除一切过失隐藏。即使阿罗汉偶尔会有些微无记的过失，如来则完全没有，因此如来如其所说即是其本性。

།ཉན་ཐོས་རྣམས་ཚར་བཅད་ཅིང་ཚར་བཅད་ནས་ངོར་ལྷངས་པོར་འདོམས་ཤིང་དེ་དག་ཁ་ཅིག་ནི་བརྒྱད། ཁ་ཅིག་ནི་སྐྲོད་པས་བརླང་པོར་མཛད་ཀྱང་འདི་ལ་ནི་འདི་དག་ལ་བདག་ཉན་ཐོས་རྣམས་དང་གནས་པའི་རྒྱུས། སྐུ་དང་གསུང་དང་ཐུགས་ཡོངས་སུ་ མ་དག་པ་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པ་རིག་ནས་གཞི་དེས་ཡི་མ་རངས་ཤིང་མ་མགུ་བ་རྣམས་གླེང་བར་འགྱུར་ཞིང་གཞན་དག་ལ་ཡང་སྒྲོགས་པར་གྱུར་ན་མི་རུང་ངོ་སྙམ་པའི་བསྲུང་བ་མི་འབྱུང་ངོ་།།མ་འདྲེས་པའི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་གསུམ་གང་ཞེ་ན། འདི་ནི་སྟོན་པ་ཐུགས་བརྩེ་བ་ཐུགས་རྗེ་ཅན་དོན་བཞེད་པ་ ཕན་པར་བཞེད་པ་ཉན་ཐོས་རྣམས་ལ་ཀྱེ་དགེ་སློང་དག་འདི་ནི་ཁྱེད་ལ་ཕན་པར་བྱེད་པ།འདི་ནི་ཁྱོད་ལ་བདེ་བར་བྱེད་པ། འདི་ནི་ཁྱེད་ལ་ཕན་པ་དང་བདེ་བར་བྱེད་པའོ་ཞེས་འཁོར་གྱི་ནང་དུ་ཆོས་སྟོན་པར་མཛད་ཅིང་དེ་ན་ཉན་ཐོས་རྣམས་དེ་ལ་གུས་པར་བྱས་ཏེ་ཉན་པར་བྱེད། རྣ་གཏོད་པར་བྱེད། ཀུན་ཤེས་པའི་སེམས་ཉེ་བར་འཇོག་པར་ བྱེད་ན།དེས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྱེས་པ་ཡང་མི་མངའ། ཐུགས་ཡ་ཡོ་པོར་ཡང་མི་འགྱུར་བ་འདི་ནི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་དང་པོ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་སྟོན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་ཕན་པ་དང་བདེ་བར་མཛད་པའོ་ཞེས་འཁོར་གྱི་ནང་དུ་ཆོས་སྟོན་པར་མཛད་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ཏེ། དེ་ལ་ཉན་ཐོས་རྣམས་ དེ་ལ་གུས་པར་བྱས་ཏེ་ཉན་པར་མི་བྱེད།རྣ་གཏོད་པར་མི་བྱེད། ཀུན་ཤེས་པའི་སེམས་ཉེ་བར་འཇོག་པར་མི་བྱེད་ན། དེས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མི་བཟོད་པར་མི་འགྱུར། ཐུགས་མ་རངས་པར་མི་འགྱུར་བ་འདི་ནི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་གཉིས་པའོ། །གཞན་ཡང་སྟོན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་ཕན་པ་དང་བདེ་ བར་བྱེད་པའོ་ཞེས་འཁོར་གྱི་ནང་དུ་ཆོས་སྟོན་པར་མཛད་ཅིང་ཞེས་བྱ་བའི་བར་སྔ་མ་བཞིན་ནོ།།དེ་ལ་ཉན་ཐོས་ཁ་ཅིག་ནི་དེ་ལ་གུས་པར་བྱས་ཏེ་ཉན་པར་བྱེད། རྣ་གཏོད་པར་བྱེད། ཀུན་ཤེས་པའི་སེམས་ཉེ་བར་འཇོག་པར་བྱེད། ཁ་ཅིག་ནི་གུས་པར་བྱས་ནས་ཉན་པར་མི་བྱེད། རྣ་གཏོད་པར་མི་བྱེད། ཀུན་ཤེས་ པའི་སེམས་ཉེ་བར་འཇོག་པར་མི་བྱེད་ན།དེ་ལ་གང་དག་དེ་ལ་གུས་པར་བྱས་ཏེ། ཉན་པར་བྱེད། རྣ་གཏོད་པར་བྱེད། ཀུན་ཤེས་པའི་སེམས་ཉེ་བར་འཇོག་པར་བྱེད་པ་དེས་ཀྱང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྱེས་པར་ཡང་མི་འགྱུར། ཐུགས་ཡ་ཡོ་པོར་ཡང་མི་འགྱུར་རོ། །གང་དག་དེ་ལ་གུས་པར་བྱས་ ཏེ་ཉན་པར་ཡང་མི་བྱེད།རྣ་གཏོད་པར་ཡང་མི་བྱེད། ཀུན་ཤེས་པའི་སེམས་ཉེ་བར་འཇོག་པར་ཡང་མི་བྱེད་ན་དེས་ཀྱང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མི་བཟོད་པར་ཡང་མི་འགྱུར། ཐུགས་མ་རངས་པར་ཡང་མི་འགྱུར་བ་འདི་ནི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་གསུམ་པ་ཡིན་ནོ། །དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་གསུམ་གྱིས་ནི་མདོར་ན་དེ་བཞིན་ གཤེགས་པ་ཡུན་རིང་པོ་ནས་འདི་སྙམ་དུ།གདུལ་བ་རྣམས་བདག་གིས་ལེགས་པར་བཤད་པའི་ཆོས་ལ་སྒྲུབ་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ནན་ཏན་དུ་བྱེད་ཀྱང་ཇི་མ་རུང་སྙམ་དུ་དགོངས་པ་ཡུན་རིང་པོ་ནས་དེ་ལྟར་དགོངས་པ་ཆོས་ཀྱི་རྗེ་འཁོར་ཡོངས་སུ་སྡུད་པ་དེའི་བཞེད་པ་དེ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་རྒུད་པ་དག་གིས་ཀུན་ནས་ཉོན་ མོངས་པ་མེད་པར་རབ་ཏུ་འབྱེད་དོ།།དེ་དག་ཀྱང་འཁོར་གསུམ་གྱི་བྱེ་བྲག་གིས་གསུམ་དུ་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ། འཁོར་གསུམ་པོ་གང་ཞེ་ན། ཐམས་ཅད་གཅིག་ཏུ་ཡང་དག་བསྒྲུབ་པ་འདི་ནི་འཁོར་གཅིག་པ་ཡིན་ནོ། །ཐམས་ཅད་གཅིག་ཏུ་ལོག་པར་བསྒྲུབ་པ་འདི་ནི་འཁོར་གཉིས་པ་ཡིན་ནོ། །གསུམ་པ་ནི་དེ་དག་ ཁ་ཅིག་ནི་ཡང་དག་པར་བསྒྲུབ་ལ།དེ་དག་ཁ་ཅིག་ནི་ལོག་པར་བསྒྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །བག་ཆགས་ཡང་དག་པར་བཅོམ་པ་གང་ཞེ་ན། དེ་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་རེག་པའམ་གཟིགས་པའམ་བཞུགས་པ་ལ་ཉོན་མོངས་པ་ཡོད་པ་ལྟ་བུའི་གཡོ་བ་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པ་རབ་ཏུ་རྒྱུ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་ པས་བག་ཆགས་དང་བཅས་ཏེ་ཡང་དག་པར་བཅོམ་མོ།།དགྲ་བཅོམ་པ་རྣམས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་ཀྱང་གཡོ་བ་དང་བལྟས་པ་དང་སྨྲས་པ་དང་། གནས་པ་དག་ལ་ཉོན་མོངས་པ་ཡོད་པ་དང་འདྲ་བའི་གཡོ་བ་ཡོད་པ་ཁོ་ནའོ།

对声闻们进行折服，折服后严厉教诫，其中有些是八种，有些是以驱逐方式严厉对待。但对于这些，由于我与声闻们共住的缘故，了知到他们身语意不清净的一切行为，因此担心'他们会因此不满意、不高兴而谈论，并且向其他人宣说就不好了'这样的防护心是不会生起的。
什么是三种不共念住？就是导师以慈悲心、悲悯心、欲求利益、欲求安乐，对声闻们在众中说法时说道：'诸比丘，这是对你们有益的，这是让你们安乐的，这是对你们有益且安乐的。'其时，声闻们对此恭敬而听闻、专注、以求了知之心专注，如来对此既不生欢喜，也不生偏袒之心，这是第一念住。
复次，从'导师'乃至'在众中说法'如前所说。其时，声闻们对此不恭敬听闻、不专注、不以求了知之心专注，如来对此既不生不忍，也不生不悦，这是第二念住。
复次，从'导师'乃至'在众中说法'如前所说。其时，有些声闻对此恭敬而听闻、专注、以求了知之心专注，有些则不恭敬听闻、不专注、不以求了知之心专注。对于其中恭敬而听闻、专注、以求了知之心专注者，如来既不生欢喜，也不生偏袒之心；对于不恭敬听闻、不专注、不以求了知之心专注者，如来既不生不忍，也不生不悦，这是第三念住。
三种念住简而言之，如来长久以来这样想：'所化众生对我善说之法如实精进修行也无妨。'长久以来如此思维的法王摄受眷属，其意乐不会因圆满与衰败而生烦恼。
这些也由三种眷属的差别而安立为三种。什么是三种眷属？一切都一致如实修行的是第一种眷属，一切都一致邪行的是第二种眷属，第三种是其中有些如实修行，有些则行邪行。
什么是永断习气？对此，如来触摸、观看或安住时，似有烦恼的举止行为活动，如来已连同习气永断。阿罗汉们虽然断除烦恼，但在举止、观看、言说和安住等方面仍有似有烦恼的举止。

།བསྙེལ་བ་མི་མངའ་བ་ཉིད་གང་ཞེ་ན། དེ་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་གང་ཞིག་ བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་པ་དང་།གང་དུ་ཡིན་པ་དང་། ཇི་ལྟར་ཡིན་པ་དང་། གང་གི་ཚེ་ཡིན་པ་དེ་དེར་དེའི་ཚེ་དེ་བཞིན་དུ་ལེགས་པར་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འདི་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བསྙེལ་བ་མི་མངའ་བའི་ཆོས་ཉིད་ཡིན་ནོ། །འདི་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་མཛད་པ་ཐམས་ཅད་དང་། ཡུལ་ཐམས་ཅད་དང་། མཛད་ པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐབས་རྣམས་ལ་བསྙེལ་བ་མི་མངའ་ཞིང་རྟག་ཏུ་དགོངས་པ་ཉེ་བར་གནས་པ་གང་ཡིན་པ་འདི་ནི་དེར་བསྙེལ་བ་མི་མངའ་བའི་ཆོས་ཉིད་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ།།ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་གང་ཞེ་ན། ཁམས་གསུམ་ན་སྤྱོད་པའི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་རྟག་ཏུ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ལ་དམིགས་ པའི་ཐུགས་རྗེས་གནས་པ་འགྲུབ་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་།ཤེས་རབ་གང་ཡིན་པ་དང་། དེ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཆོས་རྣམས་སོ། །རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་གང་ཞེ་ན། ཐམས་ཅད་དུ་ཡེ་ཤེས་ཐོགས་པ་མི་མངའ་བའི་ཕྱིར་གང་གིས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐེ་ཚོམ་ཐམས་ཅད་གཅོད་པར་ མཛད་ཅིང་དེ་དང་དེར་གདུལ་བའི་ཐེ་ཚོམ་གཅོད་པའི་ཕྱིར།ཆོས་ཀྱི་ཚུལ་ཡང་ཡུན་རིང་དུ་གནས་པར་མཛད། བསྟན་བཅོས་པའི་ཆོས་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་མ་སྨིན་པ་ཡང་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་མཛད། སྨིན་པ་རྣམས་ཀྱང་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་མཛད་པ་ཡིན་ནོ། །ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་ པ་གང་ཞེ་ན།སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ཤེས་རབ་དང་སྙིང་རྗེའི་ཐབས་ལ་མཁས་པས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པས་ས་གོང་ནས་གོང་དུ་འཛེག་པའི་རིམ་གྱིས་བསྐལ་པ་ཆེན་པོ་གྲངས་མེད་པ་གསུམ་གྱིས་སེར་སྣ་ལ་སོགས་པ་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་བག་ཆགས་དང་བཅས་ཏེ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་ རྡོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་པའི་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་ལ།ཡིད་བཞིན་གྱི་ནོར་བུ་ལྟ་བུར་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཛད་པ་རྒྱུན་མི་གཅོད་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བླ་ན་མེད་པ་བརྙེས་པ་ རྣམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཞིབ་ཏུ་ནི་འཕགས་པ་གཙུག་ན་རིན་པོ་ཆེའི་མདོ་ལ་སོགས་པ་ལས་བལྟ་བར་བྱའོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་ཐམས་ཅད་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ཉིད་ནི་རྒྱུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ལ་སོགས་པ་བཅུ་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་ ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་ཉིད་ནི་འབྲས་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མི་སྣང་བ་ཉིད་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་སྐད་དུ་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ནི་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། །རྟོག་གེའི་སྤྱོད་ ཡུལ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར།འཇིག་རྟེན་ན་དཔེ་མེད་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བཤད་པ་ལྟ་བུའོ། །ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་སྡེའི་རྒྱན་གྱི་རྒྱ་ཆེར་བཤད་པ། སློབ་དཔོན་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པས་མཛད་པ་རྫོགས་སོ།། །།རྒྱ་གར་གྱི་མཁན་པོ་ཤཱཀྱ་སིཾ་ཧ་དང་། ཞུ་ཆེན་གྱི་ལོ་ཙཱ་བ་བནྡེ་དཔལ་བརྩེགས་ཀྱིས་བསྒྱུར་ཅིང་ཞུས་ཏེ་གཏན་ལ་ཕབ་པའོ།

什么是不忘失性？关于这点，如来对于应当成办的事、在何处成办、如何成办、何时成办，皆能如实善加成办，这就是如来的不忘失法性。在此，如来对一切事业、一切境域、一切事业方便都不忘失而恒时安住正念，这就是应当视为不忘失法性。
什么是大悲？对于三界中一切众生恒时缘于一切苦相的大悲安住，以及能成就此的禅定、智慧，以及与此相应的诸法。
什么是一切种智？由于在一切处智慧无碍，能断除一切众生的一切疑惑，为断除应调伏者的疑惑，使正法久住，依此所说法使未成熟的众生得以成熟，使已成熟者得以解脱。
什么是波罗蜜多圆满？以智慧和悲心善巧方便摄持布施等六波罗蜜多，由此渐次上升诸地，经过三大阿僧祇劫，断除一切悭吝等障碍及其习气，证得无上正等正觉，布施等波罗蜜多一切圆满具足，如如意宝珠般任运成就佛陀事业相续不断，这就是证得无上果位诸如来的波罗蜜多圆满。详细内容应当参见《宝髻经》等经典。
所谓'从一切菩萨地出离性是因'，是指欢喜地等十地菩萨地是成就一切众生最胜果位的因。正因如此，才说'一切众生最胜性是果'。
'一切种相不显现性是法身'，如所说：'由于法身是自证所知，故为不可思议相；由于非是寻思境界，故于世间无有譬喻。'
《大乘经庄严论广释》由阿阇黎无性造，圆满。
由印度堪布释迦狮子与大译师班智达吉祥积校译、审定。